Tập đoàn Kinh tế Vinashin (Vinashin Business Group, viết tắt là VINASHIN) là một tập đoàn kinh tế chuyên về hoạt động đóng tàu do Nhà nước nắm quyền sở hữu chi phối. Tập đoàn được thành lập ngày 15052006 trên cơ sở tổ chức và sắp xếp lại Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy Việt Nam. Trước khi tái việc tái cơ cấu hoàn tất, Tập đoàn hoạt động theo mô hình công ty mẹ công ty con. Gồm công ty mẹ là Tập đoàn công nghiệp tàu thủy Việt Nam, 24 công ty con, 6 công ty liên kết và 10 liên doanh.
Trang 1MỤC LỤC
Contents
I. TẬP ĐOÀN CÔNG NGHIỆP TÀU THỦY VINASHIN
1 Khái quát về tập đoàn kinh tế Vinashin:
Tập đoàn Kinh tế Vinashin (Vinashin Business Group, viết tắt là VINASHIN) là một tập đoàn kinh tế chuyên về hoạt động đóng tàu do Nhà nước nắm quyền sở hữu chi phối Tập đoàn được thành lập ngày 15/05/2006 trên cơ sở tổ chức và sắp xếp lại Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy Việt Nam
Trước khi tái việc tái cơ cấu hoàn tất, Tập đoàn hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con Gồm công ty mẹ là Tập đoàn công nghiệp tàu thủy Việt Nam, 24 công ty con, 6 công ty liên kết và 10 liên doanh
Ngành nghề kinh doanh chính của tập đoàn gồm:
- Đóng mới và sửa chữa tàu thủy
- Công nghiệp phụ trợ ngành đóng tàu
- Vận tải biển
- Thương mại và dịch vụ
Trang 2- Xây dựng và đầu tư
- Tài chính
Tập đoàn Vinashin đã tái cơ cấu mới và đổi tên thành Tổng công ty Công nghiệp Tàu thủy (tên giao dịch tiếng Anh: Shipbuilding Industry Corporation, viết tắt là SBIC) là một tổng công ty chuyên về hoạt động đóng tàu do Nhà nước Việt Nam nắm quyền sở hữu chi phối Tổng công ty này hoạt động trong các ngành đóng mới, sửa chữa, hoán cải tàu thủy, thiết bị và phương tiện nổi; tái chế, phá dỡ tàu cũ Ngoài ra, tổng công ty còn có nhiệm
vụ khai thác cảng biển, cảng thủy nội địa, bến tàu, cầu tàu; kinh doanh hoạt động lai dắt, tàu kéo, tàu đẩy, xà lan, phương tiện nổi Đồng thời, SBIC hoạt động trong lĩnh vực xây dựng công trình thủy, nhà máy đóng tàu; sản xuất chế tạo kết cấu thép và các ngành, nghề sản xuất phụ trợ phục vụ trực tiếp cho ngành đóng mới và sửa chữa tàu thủy
2 Lịch sử hình thanh:
− Tiền thân của tập đoàn là Tổng Công ty 91 được thành lập vào ngày ngày 31 tháng
01 năm 1996, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 69/TTg về việc thành lập Tổng công ty Công nghiệp đóng tàu Việt Nam trên cơ sở sắp xếp lại các đơn vị đóng và sửa chữa tàu do Bộ Giao thông vận tải và một số bộ, địa phương đang quản lý nhằm mục tiêu xây dựng ngành công nghiệp tàu thuỷ Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước
− Ngày 07 tháng 2 năm 1996, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 94/TTg về việc đổi tên Tổng công ty Công nghiệp đóng tàu Việt Nam thành Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy Việt Nam
− Ngày 18 tháng 04 năm 2003, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 60/2003/QĐ-TTg về việc thí điểm Tổng công ty công nghiệp tàu thuỷ Việt Nam sang hoạt động theo mô hình Công ty mẹ – Công ty con với mục tiêu nhằm đổi mới tổ chức sản xuất kinh doanh, tạo điều kiện liên kết và phát huy năng lực các doanh nghiệp thành viên để phát triển ngành công nghiệp tàu thuỷ
− Ngày 15 tháng 5 năm 2006, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số:
104/2006/QĐ-TTg về việc thành lập Công ty mẹ - Tập đoàn Công nghiệp tàu thủy Việt Nam trên cơ sở tổ chức lại cơ quan quản lý, điều hành và các đơn vị thành
viên hạch toán phụ thuộc của Tổng công ty Công nghiệp tàu thuỷ Việt Nam Đây chính là sự ra đời của tâp đoàn Vinashin.
3 Triết lý hoạt động:
Sự cam kết luôn dẫn đầu về công nghệ và kiến thức Là điều cốt yếu luôn đem lại thành công của doanh nghiệp và lợi ích cho khách hàng Chúng tôi không ngừng
Trang 3năng cấp các kỹ năng, cải tiến quy trình làm việc ở cấp độ tổ chức cũng như cấp độ
cá nhân
4 Tầm nhìn và sứ mệnh:
Phấn đấu trở thành một công ty tư vấn kỹ thuật chuyên nghiệp và sang tạo, cam kết
vì sự hài lòng của khách hàng và kiên định về giá trị Theo đuổi mục tiêu tạo dựng những giá trị tốt nhất cho khách hàng và cho xã hội
5 Chính sách chất lượng:
- Trở thành một trong những công ty đáng tin cậy và có năng lực nhất trong ngành Công nghiệp hàng hải và đóng tàu Quốc tế
- Bằng kiến thức, tính chuyên nghiệp và sức sang tạo, chúng tôi góp phần đem lại sự lớn mạnh cho nền công nghiệp đóng tàu, sự thịnh vượng của cho đất nước
- Với những thiết kế hiện đại, giải pháp hiệu quả và những ý tưởng táo bạo, chúng tôi đem đến sự thành công cho khách hàng
“Ý TƯỞNG CHÚNG TÔI – THÀNH CÔNG CỦA BẠN”
II. THÀNH TỰU
− Bước đầu, đã hình thành được cơ sở vật chất kỹ thuật quan trọng và khá đồng bộ của ngành công nghiệp đóng tàu biển với 28 nhà máy đóng tàu đang hoạt động có trình độ công nghệ tiên tiến, sản phẩm tàu biển được thế giới công nhận về chất lượng, có thương hiệu, uy tín trong ngành đóng tàu thế giới Đội ngũ lao động trên 70.000 người, trong đó trình độ đại học, trên đại học 12.500 người, công nhân kỹ thuật trên 55.000 người với tay nghề khá, có hơn 5.000 người đạt chứng chỉ quốc
tế Đã thiết kế được phần công nghệ, bước đầu thực hiện được phần thiết kế kỹ thuật cho các tàu 58.000 tấn, 115.000 tấn Xây dựng được một số cơ sở sản xuất công nghiệp phụ trợ, nâng cao được một bước tỷ lệ nội địa hóa trong đóng và sửa chữa tàu biển
− Tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm giai đoạn 1996-2007 đạt từ
35%-40%/năm, đều có lãi; doanh thu thuần năm 2008 đạt gần 29.000 tỷ đồng Tổng số đến hết năm 2009 đã đóng góp vào ngân sách nhà nước trên 3.300 tỷ đồng Từ chỗ vốn chủ sở hữu chỉ có hơn 100 tỷ đồng và chỉ đóng được tàu 1.000 - 3.000 tấn, đến nay, vốn chủ sở hữu đã tăng lên 8.000 tỷ đồng, giá trị tài sản 104.000 tỷ đồng, đóng được tàu hàng đến 53.000 tấn, tàu chở dầu thô đến 105.000 tấn, tàu chở ô tô đến 6.900 xe, kho nổi chứa xuất dầu…
− Đến tháng 3 năm 2009, đã có nhiều đơn hàng và thỏa thuận hợp đồng sơ bộ đóng tàu với tổng giá trị khoảng 12 tỷ USD Đã hoàn thành đóng và bàn giao được 279 tàu trị giá trên 1,8 tỷ USD, bao gồm: 59 tàu trọng tải 6.500 tấn, 15.000 tấn, 9 tàu
Trang 422.500 tấn - 34.000 tấn, 9 tàu 53.000 tấn, 6 tàu container, 1 tàu chở ô tô 4.900 xe, kho nổi chứa xuất dầu 150.000 tấn và nhiều loại tàu khác Trong số tàu trên, đã xuất khẩu cho các chủ tàu nước ngoài 155 tàu, trị giá trên 1,1 tỷ USD; bán cho các chủ tàu trong nước 124 tàu, trị giá 700 triệu USD Ngoài ra, còn hoàn thành nhiều loại phương tiện thủy khác phục vụ cho nhu cầu rất đa dạng của nền kinh tế và quốc phòng, an ninh
− Đã hình thành được đội tàu viễn dương có tổng tải trọng khoảng 700 nghìn tấn từ nguồn tự đóng mới và mua của nước ngoài, góp phần tăng thêm năng lực vận biển của đất nước
− Chế tạo thành công thép tấm khổ lớn, cần cẩu 150 tấn, cổng trục 450 tấn, máy ép thủy lực 2.000 tấn, máy uốn tôn cán được khổ 13m, sản xuất dây hàn lõi thuốc, nắp hầm hàng, cáp điện tàu thủy, chân vịt tàu 10.000 tấn, lắp ráp động cơ 8.400 mã lực… mà 5 năm trước phải nhập khẩu 100%
III. HÀNH VI VI PHẠM ĐẠO ĐỨC
Một số dự án điển hình của Vinashin cho thấy khả năng quản lý rất kém của Ban giám đốc của Tập đoàn này:
Công ty Vận tải viễn dương Vinashin (VNSlines):
Là công ty con của Vinashin, đầu tư hơn 200 triệu USD (khoảng 3.136 tỷ đồng) để mua về tới 6 con tàu có tuổi từ 22 đến 26 năm trong số 9 tàu của Công ty này Hầu như tất cả các con tàu này hiện tại đều không chạy được, do hỏng hóc, do bị bắt giữ tại các cảng trong và ngoài nước (do thiếu tiền trả tiền dịch vụ cảng hoặc do điều kiện kỹ thuật trang thiết bị quá tồi tệ)
Đóng tàu Lash chở sà lan:
Ngày 22.7.2005, Vinashin đã ký kết hợp đồng tín dụng với Quỹ hỗ trợ phát triển Hải Phòng về khoản vay 309,896 tỷ đồng để triển khai kế hoạch đóng tàu H165, giao cho Công ty Công nghiệp tàu thủy Nam Triệu (NASICO) và thuê Cục Đăng kiểm Việt Nam giám sát, cấp đăng ký cho tàu Theo thiết kế, tàu dài 183m, rộng 25m và chiều cao mạn 12m, trọng tải 10.900 DWT, có thể chở được 38-40 xà lan con trọng tải 200 DWT mỗi chiếc Ngay lập tức, Nasico triển khai thực hiện dự án
và tới ngày 16.10.2006 làm lễ hạ thủy bước vào giai đọan lắp đặt máy móc thiết bị, nghi khí hàng hải, trang trí nội thất và lắp đặt cẩu dàn 300T Nasico hứa sẽ giao tàu vào tháng 8.2007 nhưng rồi mãi tới ngày 10.2.2008 mới chính thức bàn giao cho Công ty Vận tải biển viễn dương VNS Tổng chi phí đóng mới con tàu Lash H165 khoảng 400 tỷ đồng
Trang 5Đồng thời ông Phạm Thanh Bình giao cho Nhà máy đóng tàu Sông Lô đóng mới tàu đẩy xà lan công suất 190cv, giao cho Nhà máy đóng tàu Bến Kiền đóng tàu công tác 2x192cv, đồng thời giao cho các nhà máy đóng tàu Sông Cấm, Sông Lô, Sông Đào, Hải Dương, Bến Thủy, Đà Nẵng, Cần Thơ đóng mới 120 xà lan (con) trọng tải 200DWT có kích thước dài 20m, rộng 10,2m, cao 2,5m Theo kế họach, dây chuyền công nghệ thứ nhất bao gồm tàu Lash Sông Gianh và xà lan, tàu đẩy, tàu công tác, tàu hút bụng công suất 500m3/h (để nạo vét luồng tàu) sẽ phục vụ công tác chuyển tải, vận chuyển clinke, xi măng cho Nhà máy xi măng Sông Gianh do Tổng công ty xây dựng Miền Trung làm chủ đầu tư, xây dựng tại xã Tiến Hóa, huyện Tuyên Hóa, Quảng Bình, công suất 1,4 triệu tấn/năm Để có nơi trú đậu, kéo thả xà lan, Vinashin lập dự án đầu tư xây dựng Cụm công nghiệp tàu thủy Bắc Sông Gianh giai đoạn 1 trên diện tích 20,49ha với kinh phí 200 tỷ đồng
Điều khôi hài hơn: tàu Lash Sông Gianh chỉ chạy thử 1 chuyến đầu tiên (và cũng là chuyến cuối cùng) chở than từ Quảng Ninh vào Sài Gòn Tổng tiền thu được từ chuyến hàng này chưa tới 1,8 tỷ, nhưng tiền bỏ ra để chi phí phục vụ cho việc chở
đã tới hơn 4 tỷ đồng (bao gồm tiền dầu, phí bảo đảm hàng hải, tàu lai, vật tư, phí tàu kéo lash con, lương thủy thủ, phí hoa tiêu ) Thời gian hoàn thành chuyến hàng đầu tiên này cũng đạt mức kỷ lục: gần 2 tháng Từ đó đến nay, nó được đắp chiếu nằm tại Nhà Bè- Sài Gòn
Dự án thất bại, tiêu tốn cả dự án 600-650 tỷ VND
Đầu tư vào mua cổ phần Tổng Công ty bảo hiểm Việt Nam (Bảo Việt):
Với trị giá 1.467 tỷ đồng mua 20,4 triệu cổ phần chiếm 3,56% vốn với giá mua 70 ngàn VND, sau đó Chính phủ yêu cầu Tổng công ty Đầu tư và kinh doanh vốn Nhà nước mua lại với giá ban đầu, mặc dù giá thực tế lúc đó trên thị trường chỉ có 40 ngàn VND
Mua tàu Hoa Sen ngày 15.10.2007 từ Italia:
Chi phí mua tàu 60 triệu Euro tương đương 1.300 tỷ đồng, chạy tuyến Bắc Nam,
hiện tại dừng hoạt động vì mỗi chuyến chạy lỗ 1,5 tỷ VND tàu Hoa Sen đã từng bị thủng đáy trong thời gian khai thác ở Ý, mang về phải sửa chữa, hiện tại đang nằm tại vùng nước thuộc Công ty công nghiệp đóng tàu Cam Ranh Dù tàu không chạy
mà vẫn phải cho máy nổ, phải có người canh giữ Mỗi năm phải trả lãi vay gần 80
tỷ đồng
Nhà máy điện Diesel Cái Lân:
Trang 6Mua thiết bị cũ kỹ, rỉ hoét, về lắp ráp và chấp nhận cho nhà thầu làm ẩu đến mức Nhà máy điện diesel Cái Lân – VNS hoạt động có hai tổ máy số 4 và số 5 đạt
khoảng 75% công suất, 4 tổ máy khác hỏng nằm im Sau hơn hai năm vận hành (từ tháng 4-2007 đến 10-2009) Nhà máy Cái Lân lỗ hơn 62 tỷ đồng, tổng các khoản nợ không có khả năng thanh toán lên đến 27,58 triệu USD và 107,5 tỷ đồng
IV. NGUYÊN NHÂN
1) Về khách quan, thị trường đóng tàu và vận tải biển thế giới sụt giảm đột ngột
Cuộc khủng hoảng kinh tế trên thế giới 2008-2009 làm cho nền kinh tế thế giới suy giảm mạnh, nền kinh tế nước ta bị ảnh hưởng rất lớn Các tập đoàn kinh tế trong
và ngoài nước lao đao, phá sản phải cần đến bàn tay của Chính phủ để vực dậy Cuộc khủng hoảng kinh tế đã làm cho tình hình tài chính của Vinashin trở nên trầm trọng, đặc biệt về thị trường và nguồn vốn Các nguồn vay đến hạn trả dồn dập mà không có khả năng thanh toán, lãi mẹ đẻ lãi con
Ngân hàng thắt chặt cho vay, các dự án đầu tư đang triển khai thiếu vốn không hoàn thành được để đưa vào sản xuất Nhiều hợp đồng đống tàu đã ký không tiếp tục được vay vốn để hoàn thành đúng tiến độ Ngành vận tải viễn 5 Theo báo Đại Đoàn Kết dương bị đình đốn các chủ tàu đã hủy hợp đồng và các thỏa thuận đóng tàu trị giá hơn 8 tỷ USD Riêng trong năm 2010 số hợp đồng đóng tàu có nguy cơ bị hủy lên tới trên 700 triệu USD
Thị trường đóng tàu và vận tải biển thế giới sụt giảm đột ngột Từ năm 1999 đến
2007 ngành công nghiệp đóng tàu thế giới phát triển rất mạnh với tổng trọng tải đóng mới bằng 51% tổng tải trọng của toàn bộ đội tàu đang hoạt động trên thế giới Bước sang năm 2008, ngành vận tải biển bị đình đốn, ngành công nghiệp đóng tàu thế giới rơi vào suy thoái Tổng giá trị hợp đồng đóng mới giảm 38% so với năm 2007 Giá đóng mới tàu giảm một nửa song thị trường đóng tàu vẫn ngừng trệ, các đơn đặt hàng giảm mạnh (tàu chở container giảm 57%, tàu chở hàng rời cỡ lớn giảm 66%), nhiều tàu loại khác (chở khí tự nhiên, hóa chất) giảm tới 80%, có loại tàu không còn hợp đồng đóng mới Một số công ty vận tải biển phải hủy hợp đồng đã ký Nhiều hãng đóng tàu thế giới có nguy cơ phá sản buộc phải cắt giảm nhân công, thu hẹp sản xuất
và đầu tư Hoạt động sản xuất kinh doanh chính của Tập đoàn Vinashin là đóng mới, sửa chữa tàu biển và vận tải viễn dương, đã hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng và phụ thuộc lớn vào thị trường thế giới nên trong bối cảnh trên việc đầu tư phát triển, sản xuất kinh doanh, tình hình tài chính của Tập đoàn Vinashin bị ảnh hưởng hết sức nặng nề
Trang 72) Những yếu kém và sai phạm nghiêm trọng của lãnh đạo Tập đoàn Vinashin là nguyên nhân trực tiếp, chủ yếu, với những biểu hiện cụ thể như sau:
− Năng lực quản trị doanh nghiệp và dự báo yếu kém, trình độ cán bộ lãnh đạo quản
lý chưa đáp ứng yêu cầu; xây dựng và thực hiện kế hoạch sản xuất kinh doanh, kế hoạch đầu tư của doanh nghiệp quá nhanh, quá nóng, không phù hợp với nguồn vốn, năng lực quản lý và quy hoạch phát triển được cấp có thẩm quyền phê duyệt; quản lý đầu tư, quản lý tài chính lỏng lẻo, kém hiệu quả, nhiều quyết định trái quy định của pháp luật; tổ chức phát triển hệ thống doanh nghiệp quá dàn trải và quản
lý nhân sự cán bộ không chặt chẽ
− Báo cáo không đúng thực trạng về sử dụng vốn, về đầu tư, về phát triển thêm doanh nghiệp, ngành nghề kinh doanh và tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh, mỗi lần báo cáo số liệu khác nhau Năm 2009 và Quý I năm 2010 thua lỗ nhưng vẫn báo cáo có lãi Khuyết điểm này của lãnh đạo, trước hết của người đứng đầu Tập đoàn làm cho cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan chủ sở hữu cấp trên nắm không đúng thực trạng nên chỉ đạo không kịp thời, đầy đủ
− Quyết định thực hiện nhiều dự án đầu tư ngoài quy hoạch, không đúng quy định của pháp luật hiện hành; quyết định sử dụng vốn kém hiệu quả, có biểu hiện sai trái; sử dụng một số vốn lớn để mua tàu vận tải biển của nước ngoài, trong đó có những con tàu mua quá cũ; không nghiêm túc thực hiện những ý kiến chỉ đạo của
cơ quan có thẩm quyền
− Những yếu kém và sai phạm nghiêm trọng, nhất là về đầu tư, về sử dụng vốn của lãnh đạo Tập đoàn cộng với những yếu tố khách quan tác động nặng nề, đã làm cho Tập đoàn thua lỗ, không vay được vốn, mất khả năng chi trả, không còn vốn
để hoạt động Từ năm 2008, nhiều dự án đầu tư phải dừng lại, một số đơn vị ngừng hoạt động sản xuất kinh doanh, một bộ phận không nhỏ người lao động bỏ việc, mất việc
3) Việc quản lý nhà nước và thực hiện quyền chủ sở hữu của Chính phủ đối với DNNN, tập đoàn kinh tế nói chung và Tập đoàn Vinashin nói riêng còn nhiều bất cập, kém hiệu quả
− Thể chế về quản lý đầu tư và huy động sử dụng vốn, về thành lập mới doanh nghiệp và mở thêm ngành nghề kinh doanh, về tuyển chọn và sử dụng cán bộ của DNNN, tập đoàn kinh tế còn nhiều bất cập
− Thể chế, cơ chế thực hiện quyền và trách nhiệm chủ sở hữu chưa đủ rõ, còn sơ hở
− Việc giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho DNNN, tập đoàn kinh tế là cần thiết, nhưng thể chế, cơ chế về thẩm định, kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán, quản lý tài chính nội bộ hiện hành còn kém hiệu quả
− Bộ quản lý ngành và các bộ chức năng chưa thực hiện tốt việc tham mưu, đề xuất, hoàn thiện cơ chế, chính sách và chưa kiểm soát được kịp thời tình hình, chưa phát
Trang 8hiện được đầy đủ và ngăn chặn có hiệu quả những quyết định sai trái về đầu tư, về
sử dụng vốn, về phát triển thêm doanh nghiệp và mở thêm ngành nghề kinh doanh của lãnh đạo Tập đoàn
V. HẬU QUẢ VÀ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÁC BÊN LIÊN QUAN:
1 VI MÔ
Tập đoàn
- Kết quả là từ năm 2009 Tập đoàn Vinashin kinh doanh thua lỗ Đến tháng 6 năm
2010, tổng tài sản của Tập đoàn Vinashin khoảng 104.000 tỷ đồng nhưng tổng số nợ
là 86 nghìn tỷ đồng, vốn điều lệ thấp lại sử dụng vốn dàn trải nên tỷ lệ nợ phải trả/vốn chủ sở hữu gần 11 lần
- Vinashin hiện vẫn đang nợ lương người lao động đầm đìa, nợ bảo hiểm xã hội, nợ thuế nhập khẩu thiết bị nguyên liệu…
- Tập đoàn rơi vào tình trạng mất cân đối tài chính nghiêm trọng, đứng trước nguy cơ phá sản, sản xuất đình đốn
- Vinashin đã phải vay nợ mới để trả nợ cũ, vay ngắn hạn trả dài hạn, thậm chí lấy vốn lưu động để chi đầu tư
- Lãng phí tài nguyên thiên nhiên, nguồn lực vốn, con người do những yếu kém và sai phạm nghiêm trọng, nhất là về đầu tư, sử dụng vốn của lãnh đạo Tập đoàn cộng với những tác động nặng nề của yếu tố khách quan, đã làm cho Vinashin thua lỗ, không vay được vốn, mất khả năng chi trả
Lực lượng lao động của tập đoàn
- Công nhân chuyển việc, bỏ việc gần 17.000 người, mất việc gần 5.000 người
- những người lao động, đặc biệt là lao động tay nghề cao sẽ không tránh khỏi những dao động về mặt tâm lý
Cán bộ lãnh đạo
- 9 bị cáo được đưa ra xét xử trong vụ án này gồm: Phạm Thanh Bình, nguyên chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Vinashin; Trần Quang Vũ, nguyên Tổng giám đốc Vinashin; Trần Văn Liêm, nguyên Trưởng ban kiểm soát tập đoàn; Nguyễn Văn Tuyên, nguyên Giám đốc công ty cổ phần Công nghệ tàu thủy Hoàng Anh cùng các bị cáo: Nguyễn Tuấn Dương, Tô Nghiêm, Trịnh Thị Hậu, Hoàng Gia Hiệp, Đỗ Đình Côn là nguyên các cán bộ ở Vinashin
Trang 9- Phần 1 vụ án đã khép lại sau phiên tòa phúc thẩm cuối tháng 8/2012, trong đó Phạm Thanh Bình bị phạt 20 năm tù, phải bồi thường thiệt hại hơn 500 tỉ đồng; Trần Văn Liêm, nguyên Tổng giám đốc Công ty viễn dương Vinashin 19 năm tù, buộc bồi thường hơn 495 tỉ đồng Các bị cáo còn lại cũng buộc phải bồi thường nhiều tỉ đồng
2 VĨ MÔ
Nhà nước
- Uy tín của một tập đoàn lớn của Nhà nước bị đặt nghi vấn không những trong nước mà cho quốc tế
- Việt Nam luôn lên tiếng rằng khoản nợ của Vinanshin thuộc phạm vi doanh
nghiệp, Vinashin vay thì Vinashin có nghĩa vụ trả Chính phủ không có nghĩa vụ ràng buộc gì ở đây Tuy nhiên, các chủ nợ cho rằng Vinashin là doanh nghiệp 100% vốn nhà nước và như thế, Nhà nước phải có trách nhiệm với tập đoàn
- Trên thực tế, Vinashin gây thất thoát rất lớn cho nguồn vốn Nhà nước (cũng chính
là của nhân dân)
- Những hệ lụy của con tàu Vinashin làm cho kinh tế Việt Nam trượt dốc khiến chính phủ lâm vào tình trạng tiến thoái lưỡng nan
- Gây thất thoát hơn 4 tỷ USD vốn Nhà Nước (gấp 4 lần gói kích cầu của Chính phủ trong nỗ lực phục hồi kinh tế trong cơn khủng hoảng suy thoái 2008, gấp 3 lần tổng mức đầu tư cho chương trình xóa đói giảm nghèo cả nước)
Chủ nợ
- Xét về mặt lợi ích của chủ nợ, việc đòi được khoản nợ với giá trị gốc theo đúng thời hạn đã ký trong hợp đồng ở thời điểm này là rất thấp Vinashin hiện tại không
có khả năng trả nợ, dù chỉ một phần
- Công ty Elliot VIN (Hà Lan) khởi kiện lên tòa án tại Anh, liên quan đến khoản nợ
600 triệu đô la vay bằng trái phiếu 60 triệu đô la từ khoản vay này đã đến hạn trả
nợ từ tháng 12/2010 nhưng Vinashin và các công ty con không có khả năng thanh toán
Ngân hàng liên quan
- Trong nước, Vinashin đang vay của 10 ngân hàng lớn mà chủ yếu là ngân hàng thương mại Nhà nước)
- Nợ Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) khoảng gần 300 tỷ VND (14 triệu đôla) tiền đi vay để trả nợ tiền lương, các loại bảo hiểm, trợ cấp cho người lao động
- Điều nan giải nhất của ngân hàng hiện nay là thu tàu về có dám bán lỗ không? Trong khi tàu đã 20-30 tuổi nhưng giá trị đầu tư trên sổ sách và dư nợ hiện tại vẫn
Trang 10rất lớn “Với tình cảnh một số ngân hàng chưa có sự ổn định về tài chính trong giai đoạn hiện nay, nếu dám mạnh tay bán lỗ thì sẽ bị Ngân hàng Nhà nước “thổi còi” ngay Còn ngân hàng có tiềm lực mạnh đã mạnh tay xử lý những tàu đang còn hoạt động được bằng cách bán rẻ, dư nợ là 10 nhưng thu về chỉ còn 3, vẫn chấp nhận cắt lỗ đau Các ngân hàng thu tàu về vẫn phải duy trì tàu, trả phí neo đậu, thuê người trông coi nên mất thêm chi phí Rất khó giải quyết, nếu khỏe thì cắt lỗ luôn, nhưng yếu mà cắt lỗ quá mạnh tay sẽ ảnh hưởng về hiệu quả, lợi nhuận, vốn Cắt
lỗ quá tay thì âm ngay vốn Lúc đó không có khoản khác để bù vào thì ảnh hưởng đến chỉ số tài chính, vốn tự có và nợ xấu sẽ lộ ra ngay
- Trường hợp các ngân hàng nội địa chào bán cổ phiếu cho đối tác nước ngoài, thị giá của chứng khoán cũng sẽ bị ảnh hưởng do uy tín tài chính của các ngân hàng Việt Nam nói chung bị giảm sút
- khó khăn nhất sẽ là các ngân hàng đang có trái phiếu phát hành trên thị trường quốc tế Lợi tức đối với các trái phiếu này sẽ tăng cao khi nhà đầu tư lo ngại hơn
về rủi ro trả nợ Trong trường hợp các ngân hàng nội địa chào bán cổ phiếu cho đối tác nước ngoài, thị giá của chứng khoán cũng sẽ bị ảnh hưởng do uy tín tài chính của các ngân hàng Việt Nam nói chung bị giảm sút
Nền kinh tế Việt Nam
- Việc sử dụng vốn đi vay nhưng đầu tư dàn trải, tùy tiện nên hàng loạt dự án ngàn tỉ của Vinashin phải dừng lại dở dang, đẩy nhiều doanh nghiệp đối tác vào hoàn cảnh khó khăn
- Giảm uy tín của các Doanh nghiệp khi đi vay vốn
- Nhiều doanh nghiệp có nguy cơ phá sản nếu Vinashin tuyên bố phá sản Nếu
Vinashin tuyên bố phá sản thì một số doanh nghiệp đang đầu tư vào Vinashin sẽ không được trả nợ, nếu vốn đầu tư quá lớn doanh nghiệp sẽ không thể tiếp tục hoạt động vì không có khả năng thu hồi vốn
- Xếp hạng tín nhiệm quốc gia bị hạ bậc, vị trí của các nhà băng lớn theo đánh giá của Moody’s hay Standard & Poor’s cũng giảm theo Chưa hết, một số doanh nghiệp phát hành trái phiếu quốc tế cũng bị ảnh hưởng vì Vinashin
- Một số doanh nghiệp phát hành trái phiếu quốc tế cũng bị ảnh hưởng
- Năm 2008, trái phiếu quốc tế của Vinashin đã được mua bán trên thị trường với lợi tức từ 24-27% một năm, thể hiện mức độ rủi ro rất cao mà các nhà đầu tư nhận định
về tập đoàn này
- chi phí huy động vốn quốc tế nói chung của Việt Nam (bao gồm cả Chính phủ và các doanh nghiệp) cũng sẽ bị gia tăng
- Đầu tư không hiệu quả, lạm phát tăng cao
- Việc theo đuổi chính sách ổn định tỷ giá đồng tiền trong bối cảnh lạm phát luôn tăng cao làm giảm sức cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam