Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa
Trang 1MINH VỀ VĂN HÓA
a Một số quan niệm về VH trong nước
và trên thế giới:
- Theo Đại từ điển tiếng Việt:
+ VH là những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong lịch sử
+ VH là đời sống tinh thần của con người + VH là tri thức khoa học, trình độ học vấn.+ Văn hóa là lối sống, cách ứng xử có trình
độ cao
- Phương Đông: “Văn là cái gì tốt đẹp nảy
sinh từ chất liệu nguyên sơ ở tự nhiên, ở con người và vạn vật”.
1 Khái niệm
Trang 2MINH VỀ VĂN HÓA
- Năm 1982, UNESCO đưa ra khái niệm văn hoá với 3 khía cạnh gồm:
+ VH là tổng thể những nét riêng biệt về
tinh thần và vật chất
+ VH giúp cho con người tự hoàn thiện
mình
+ VH quyết định tính cách riêng của một xã
hội, làm cho một dân tộc này khác dân tộc khác
1 Khái niệm
Trang 3MINH VỀ VĂN HÓA
- Khái niệm: “Vì lẽ sinh tồn cũng như vì
mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức
sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hoá Văn hoá là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn” (HCM Tt, t3, tr 431)
1 Khái niệm
Trang 4MINH VỀ VĂN HÓA
- Khái niệm trên chỉ rõ ba vấn đề sau:
+ Nguồn gốc của VH do con người tạo ra
trên cơ sở con người tác động vào thế giới tự nhiên, xã hội
+ VH là động lực giúp con người tồn tại gắn
với mục đích cuộc sống
+ Cấu trúc của VH biểu hiện trên tất cả mọi
phương diện sinh hoạt của con người, bao gồm tất cả các giá trị vật chất và tinh thần
1 Khái niệm
Trang 5MINH VỀ VĂN HÓA
- Năm điểm lớn xây dựng nền VH dân tộc:
1 Xây dựng tâm lý: Tinh thần độc lập tự cường
2 Xây dựng luân lý: biết hy sinh mình, làm lợi cho quần chúng
3 Xây dựng xã hội: mọi sự nghiệp có liên quan đến phúc lợi của nhân dân trong xã hội
4 Xây dựng chính trị: dân quyền
5 Xây dựng kinh tế
1 Khái niệm
Trang 6MINH VỀ VĂN HÓA
- Trong thời kỳ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, nền VH phải thể hiện tính dân tộc, khoa học và đại chúng
+ Đề cương văn hoá VN năm 1943: “Để tiến tới
một nền VH XHCN, cuộc giải phóng dân tộc sẽ cơ cấu lại nền văn hoá truyền thống theo ba nguyên tắc lớn “Dân tộc hoá, đại chúng hoá, khoa học hoá”.
+ Khi đặt vấn đề phải xây dựng nền VH mới của
nước VN độc lập, Người chỉ rõ: “Cái nền VH mới
này cần phải có tính khoa học, tính đại chúng thì mới thuận với trào lưu tiến hoá của tư tưởng hiện đại Nay nước ta được độc lập, tinh thần được giải phóng, cần phải có một nền văn hoá hợp với khoa học và hợp cả với nguyện vọng của nhân dân”
1.
2 Tính chất của
nền văn hóa mới
Trang 7MINH VỀ VĂN HÓA
- Đại hội II của Đảng, Người chỉ rõ: “Xây dựng một nền văn hoá Việt Nam có 3 tính dân tộc, khoa học và đại chúng”.
+ Tính dân tộc:
Phải làm cho nhân dân các dân tộc hiểu được nguồn gốc lịch sử, quá trình hình thành, phát triển của dân tộc mình.
+ Tính khoa học:
Phản ánh đời sống hiện thực của nhân dân lao động theo đúng quy luật khách quan, bảo đảm tính chân thực
Trang 8MINH VỀ VĂN HÓA
- Trong cách mạng XHCN, nền văn hoá phải
XHCN về nội dung và dân tộc về hình thức.
+ XHCN về nội dung: có nghĩa là tiên tiến,
khoa học, hiện đại, cách mạng hướng tới phục vụ
sự nghiệp cách mạng của Đảng.
+ Dân tộc về hình thức: là phải biết kế thừa,
phát huy những giá trị tốt đẹp trong truyền thống
VH của dân tộc cho phù hợp với những điều kiện lịch sử của đất nước.
- Từ Đại hội VII của Đảng đến nay, tính chất
nền VH mới được xác định: “Xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”.
1.
2 Tính chất của
nền văn hóa mới
Trang 9MINH VỀ VĂN HÓA
- Bồi dưỡng tư tưởng đúng đắn và tình cảm cao đẹp cho nhân dân.
+ Tư tưởng đúng đó là lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền với CNXH
+ Tình cảm cao đẹp: Bồi dưỡng cho nhân dân lòng yêu nước, tình thương yêu con người, yêu sự chân thành, thuỷ chung
Trang 10MINH VỀ VĂN HÓA
- Nâng cao trình độ dân trí.
+ Dân trí là trình độ hiểu biết, trình độ kiến thức của nhân dân
+ Trình độ dân trí là tiếp thu kiến thức cần thiết trên các lĩnh vực hoạt động của con người: KT, CT, XH…
- Bồi dưỡng những phẩm chất tốt đẹp, những phong cách lành mạnh, luôn hướng con người vươn tới cái Chân - Thiện - Mỹ
để không ngừng hoàn thiện bản thân mình.
Trang 11MINH VỀ VĂN HÓA
Thứ nhất, Mục tiêu của VH giáo dục là
thực hiện thắng lợi cả ba chức năng của văn hóa bằng dạy và học.
- Dạy và học để mở mang dân trí, nâng cao kiến thức, bồi dưỡng tư tưởng đúng đắn và tình cảm cao đẹp, những phẩm chất trong sáng, phong cách lành mạnh cho nhân dân
- Mục tiêu của VH giáo dục còn được thể hiện trong chiến lược “trồng người” của Hồ Chí Minh nhằm đào tạo ra con người mới có
đủ “đức” và “tài”, “vừa hồng vừa chuyên”
I.
II TƯ TƯỞNG HỒ
CHÍ MINH VỀ CÁC
LĨNH VỰC CHÍNH
CỦA VĂN HÓA
1 Văn hóa giáo
dục
Trang 12MINH VỀ VĂN HÓA
Thứ hai, Chương trình, nội dung giáo dục phải khoa học, phù hợp với những bước phát triển của cách mạng.
- Chương trình giáo dục phải thiết thực, khoa học, phù hợp với nhận thức, lứa tuổi, nghề nghiệp của người học và điều kiện đất nước
- Nội dung giáo dục phải toàn diện, bao gồm
cả văn hoá, chính trị, khoa học - kỹ thuật, chuyên môn nghiệp vụ
- Cải cách nội dung, chương trình giáo dục
ở nhà trường phải luôn gắn với thực tiễn, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn
I.
II TƯ TƯỞNG HỒ
CHÍ MINH VỀ CÁC
LĨNH VỰC CHÍNH
CỦA VĂN HÓA
1 Văn hóa giáo
dục
Trang 13MINH VỀ VĂN HÓA
hợp với lao động sản xuất, với cuộc đấu tranh xã hội, nhà trường gắn liền với xã hội, coi trọng tự học, tự đào tạo
- Phải coi trọng mối quan hệ biện chứng giữa lý luận gắn liền với thực tiễn trong vấn đề phát triển giáo dục
- Phải kết hợp giáo dục với lao động sản xuất, với cuộc đấu tranh xã hội
- Làm tốt sự phối hợp thống nhất giữa gia đình, nhà trường và xã hội
- Phải đề cao việc tự học Phương châm là:
“Học suốt đời và coi trọng việc tự học, tự đào tạo”…
I.
II TƯ TƯỞNG HỒ
CHÍ MINH VỀ CÁC
LĨNH VỰC CHÍNH
CỦA VĂN HÓA
1 Văn hóa giáo
dục
Trang 14MINH VỀ VĂN HÓA
Thứ tư, Phải không ngừng nâng cao đảng trí.
- Nâng cao đảng trí trong văn hoá chính là giáo dục, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, đảng viên về mọi mặt, đó phải là chiến lược hàng đầu của Đảng
- Nội dung học tập của cán bộ, đảng viên là học tập lý luận Mác - Lênin; học tập văn hóa, khoa học kĩ thuật, quản lý
I.
II TƯ TƯỞNG HỒ
CHÍ MINH VỀ CÁC
LĨNH VỰC CHÍNH
CỦA VĂN HÓA
1 Văn hóa giáo
dục
Trang 15+ Đề cương văn hóa xác định: Mặt trận văn hóa là một trong ba mặt trận
+ Nhiệm vụ của chiến sĩ văn nghệ là: phụng
sự kháng chiến, phụng sự TQ, phụng sự nhân dân, trước hết là công nông binh
+ Yêu cầu với chiến sĩ văn nghệ: phải có lập trường tư tưởng vững, phải nâng cao trình độ sáng tác để giúp đỡ nhân dân
II TƯ TƯỞNG HỒ
CHÍ MINH VỀ CÁC
LĨNH VỰC CHÍNH
CỦA VĂN HÓA
1 Văn hóa giáo
dục
2 Văn hóa văn
nghệ
Trang 16MINH VỀ VĂN HÓA
- Văn hóa văn nghệ phải gắn với thực tiễn của nhân dân, phục vụ nhân dân, trước hết là nhân dân lao động
+ Đối tượng phản ánh của văn nghệ là thực tiễn cuộc sống của nhân dân VN phải trở về với thực tại cuộc sống của nhân dân lao động
+ Thực tiễn đời sống nhân dân là các hoạt động, do vậy văn nghệ phải phản ánh theo đúng quy luật khách quan
- Phải có những tác phẩm văn nghệ xứng đáng với thời đại mới của đất nước, của dân tộc Phải phản ánh cho hay, cho chân thật sự nghiệp cách mạng của nhân dân
I.
II TƯ TƯỞNG HỒ
CHÍ MINH VỀ CÁC
LĨNH VỰC CHÍNH
CỦA VĂN HÓA
1 Văn hóa giáo
dục
2 Văn hóa văn
nghệ
Trang 17CỦA VĂN HÓA
1 Văn hóa giáo
Trang 18+ Vị trí, vai trò của văn hoá truyền thống được đề cao; tư tưởng, đạo đức, lối sống của người Việt Nam có nhiều chuyển biến tích cực.
+ Thể chế, thiết chế văn hoá được củng
cố, tăng cường về số lượng, từng bước nâng cao chất lượng
Trang 19+ Vị trí, vai trò của văn hoá truyền thống được đề cao; tư tưởng, đạo đức, lối sống của người Việt Nam có nhiều chuyển biến tích cực.
+ Thể chế, thiết chế văn hoá được củng
cố, tăng cường về số lượng, từng bước nâng cao chất lượng
Trang 20MINH VỀ VĂN HÓA
- Vai trò của VH trong phát triển kinh tế ngày càng được chú trọng; công tác tu bổ, tôn
tạo, bảo tồn di sản văn hoá đạt được nhiều
kết quả tốt Đời sống VH cơ sở đã có bước phát triển mới
- Giao lưu, hợp tác, hội nhập văn hoá quốc tế từng bước được mở rộng
- Đội ngũ sáng tác, biểu diễn ngày càng đông, hoạt động nghệ thuật biểu diễn phong phú; đội ngũ cán bộ quản lý VH ngày một trưởng thành
Trang 21MINH VỀ VĂN HÓA
- Vai trò của VH trong phát triển kinh tế ngày càng được chú trọng; công tác tu bổ, tôn
tạo, bảo tồn di sản văn hoá đạt được nhiều
- Phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống VH" có tác động to lớn đối góp phần ổn định
CT, giữ gìn, bảo vệ trật tự, an toàn XH, xây dựng nếp sống VH, môi trường VH lành mạnh ở cơ sở.
Trang 22+ Tình trạng suy thoái, xuống cấp về đạo đức, lối sống, sự gia tăng tệ nạn xã hội và tội phạm.
+ Quản lý Nhà nước về văn hoá còn nhiều sơ
hở, yếu kém Đấu tranh ngăn ngừa văn hoá phẩm độc hại chưa được chú ý đầy đủ, còn nhiều khuyết điểm bất cập.
+ Đời sống nhân dân vùng sâu, vùng xa, vùng thường bị thiên tai còn nhiều khó khăn…
Trang 23MINH VỀ VĂN HÓA
- VH là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội.
- Nền văn hóa mà chúng ta xây dựng là nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc.
- Nền văn hóa VN là nền văn hóa thống nhất
mà đa dạng trong cộng đồng các dân tộc VN.
- Xây dựng và phát triển VH là sự nghiệp của toàn dân do Đảng lãnh đạo, trong đó đội ngũ trí thức giữ vai trò quan trọng.
- Văn hóa là một mặt trận Xây dựng và phát triển văn hóa là một sự nghiệp cách mạng lâu dài cần có ý chí cách mạng và sự kiên trì, thận trọng
Trang 24MINH VỀ VĂN HÓA
Nội dung, biện pháp xây dựng văn hoá trong quân đội:
- Tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng làm cho mọi CB,CS có nhận thức đúng về quan điểm chỉ đạo, nội dung, yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc của Đảng
- Đẩy mạnh việc xây dựng môi trường VH trong quân đội, tập trung phát huy cao độ giá trị
phẩm chất, nhân cách “Bộ đội cụ Hồ” trong tình
Trang 25MINH VỀ VĂN HÓA
- Gắn xây dựng VH trong QĐ với thực hiện
cuộc vận động “Xây dựng đơn vị có môi trường VH
tốt”, phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá” với xây dựng đơn vị có nếp sống
chính quy, mẫu mực.
- Tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng, phát huy vai trò mọi lực lượng, mọi tổ chức trong đó nòng cốt là cấp uỷ, chính uỷ, chính trị viên, người chỉ huy, cơ quan chính trị các cấp Chú trọng nêu gương, nhân điển hình tiên tiến.
- Quan tâm, chăm lo tốt đến đời sống vật chất, tinh thần của CB,CS Kiên quyết đấu tranh và chủ động phòng chống VH xấu độc thẩm lậu vào nội
bộ cơ quan, đơn vị trong quân đội.