Đại đoàn kết dân tộc của HCM là vấn đề có ý nghĩa chiến lược, là tư tưởng cơ bản, nhất quán xuyên suốt trong tiến trình của CM Việt Nam. Đó là chiến lược để tập hợp lực lượng có thể tập hợp được nhằm tạo ra sức mạnh to lớn của dân tộc trong cuộc đấu tranh với kẻ thù của dân tộc, của giai cấp.
Trang 1ĐẠI ĐOÀN KẾT DÂN TỘC
I CƠ SỞ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠI ĐOÀN KẾT DÂN TỘC
1 Truyền thống yêu nước, nhân ái, tinh thần cố kết cộng đồng của dân tộc Việt Nam
a) HCM kế thừa và phát triển tinh thần yêu nước, ý thức cộng đồng, đoàn kết của dân tộc Việt nam
- Tinh thần yêu nước, ý thức cộng đồng, đoàn kết của dân tộc Việt Nam được hình thành củng cố và phát triển qua hàng nghìn năm lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Tạo thành sức mạnh vô địch để chiến thắng thiên
tai, địch họa, làm cho đất nước trường tồn Hình thành nên mối quan hệ gắn bó chặt chẽ “Nhà - Làng - Nước”
+ Thể hiện ở tình yêu quê hương đất nước, yêu thương con người; tinh thần đấu tranh kiên cường bất khuất, ý thức bảo vệ lãnh thổ chủ quyền của đất
nước; tinh thần độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường như: “Vắt đất ra nước thay trời làm mưa; Nghiêng đồng đổ nước ra sông” “thuận vợ thuận chồng tát cả biển đông” ,
+ Truyền thống đó được phản ánh rất đa dạng, phong phú trong kho tàng văn học của dân tộc ta Truyền thống đoàn kết - nhân nghĩa đã trở thành:
* Tình cảm tự nhiên “nhiễu điều phủ lấy giá gương, người trong một nước thì thương nhau cùng”; * Triết lý nhân sinh “một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao”; * Phép ứng xử và tư duy chính trị “tình làng nghĩa
nước, nước mất thì nhà tan, giặc đến nhà đàn bà cũng đánh”
+ Qua các bậc anh hùng, vĩ nhân của dân tộc: Lý Thường Kiệt, Trần
Hưng Đạo, Lê Lợi, Nguyễn Trãi, Quang Trung đúc kết nâng lên thành kinh
nghiệm và phép trị nước và đánh giặc như: “khoan thư sức dân làm kế sâu rễ bền gốc”, “trên dưới một đồng lòng, cả nước chung sức”, “tướng sĩ một lòng phụ tử”
- Bài học về xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân của các triều đại phong kiến Việt Nam
+ Kinh nghiệm thắng lợi thời Nhà Trần - Đoàn kết thì thắng
Tại hội nghị Diên Hồng đã tập hợp được ý chí, lực lượng của toàn dân, thu phục được tướng sĩ nhân tài Từ đó đã phát huy được sức mạnh to lớn của dân tộc
để chiến thắng kẻ thù
+ Bài học thất bại thời Nhà Hồ - Không đoàn kết thì bị thất bại
Năm 1407 cha, con Hồ Quý Ly, có nhiều biện pháp để phòng thủ đất nước chống quân Minh: xây tường cao, đào hào sâu, tuyển mộ và huấn luyện binh lính, nhưng không thống nhất được lòng dân, không coi trọng xây dựng khối đại đoàn
kết toàn dân nên đã sớm thất bại Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Cuộc kháng chiến chống Minh thất bại ở nhà Hồ, không thu phục được lòng dân, không đoàn kết được nhân dân”
Hồ Chí Minh đã sớm phát huy truyền thống yêu nước nhân nghĩa -đoàn kết của dân tộc để tập hợp lực lượng để đấu tranh trong giai đoạn mới.
Trang 2+ Trong báo cáo chính trị tại ĐHĐB toàn quốc lần 2 của Đảng (2/1951),
Người khẳng định: “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là truyền thống quý báu của ta Từ xưa đến nay mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước”.
+ Người luôn nhắc những người cộng sản phải phát huy truyền thống quý
báu ấy trong giai đoạn cách mạng mới “giải thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước của tất cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến” để biến nó thành sức mạnh phục vụ
cho cách mạng
b) HCM tiếp thu tinh hoa văn hóa đoàn kết của nhân loại
- Người tiếp thu tư tưởng đoàn kết của văn hóa Phương Tây:
+ Đến với nước Pháp, Người tiếp nhận tư tưởng “Đoàn kết là sức mạnh” + Đọc Môngtetxkiơ trong cuốn “Về tinh thần luật pháp” Người đã nắm bắt được câu nói: “Với 100.000 nghìn cánh tay nhân dân có thể lật đổ tất cả”
+ Đọc Vôn-Te, Người hiểu được tinh thần “Nhân dân là sức mạnh không
ai có thể chế ngự được”
+ Đến với nước Anh, Người biết đến câu châm ngôn của người Anh: “Quả đấm nặng hơn bàn tay, dù nó chỉ là bàn tay”
- Tiếp thu tinh hoa văn hóa đoàn kết phương Đông:
+ Tiếp thu tư tưởng “Nếu biết đoàn kết con người sẽ làm nên những điều
kỳ diệu” trong văn hóa của Ấn Độ
+ Hoặc tư tưởng “Sát lại bên nhau thì than cháy đỏ, rời nhau ra than sẽ tắt lịm đi” trong kinh Phật.
2 Quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin: Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng
- Qua hoạt động cách mạng tích cực, tìm hiểu CMT10, nghiên cứu
CNMLN, HCM được trang bị thế giới quan, phương pháp luận khoa học.
Người nắm được những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin làm cơ
sở khoa học để đánh giá những mặt tích cực, hạn chế trong di sản truyền thống
+ Quần chúng nhân dân là người sáng tạo những giá trị vật chất và tinh thần cho xã hội;
+ Quần chúng có vai trò quyết định đối với tiến trình phát triển của lịch sử được thể hiện trên tất cả các lĩnh vực cơ bản của đời sống xã hội;
+ Đặc biệt, trong cách mạng xã hội, họ là lực lượng tham gia chủ yếu và là
động lực cơ bản của cách mạng xã hội Về điều này Lênin đã nhấn mạnh: “Cách mạng là ngày hội của những người bị áp bức bóc lột…”
+ Nhưng các ông cũng nhấn mạnh sự nghiệp của quần chúng chỉ có thể tạo nên sức mạnh khi họ được thức tỉnh, được giáo dục và được tổ chức chặt chẽ dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản, của giai cấp công nhân
=> Đồng thời các ông cũng chỉ ra Con đường tự giải phóng cho các dân tộc thuộc địa để giành thắng lợi đó là:
+ GCVS lãnh đạo cách mạng thắng lợi trước hết phải trở thành dân tộc + Liên minh C- N là cơ sở chủ yếu để XD khối đại đoàn kết dân tộc
Trang 3+ Đoàn kết dân tộc phải gắn liền với đoàn kết quốc tế.
=> Hồ Chí Minh kế thừa và phát triển quan điểm của Ăngghen: phẩm chất cao đẹp nhất của con người là xu hướng gặp nhau, hiểu biết nhau và thương yêu nhau; của Lênin: “Nhiệm vụ của chúng ta là tạo nên một thế giới đại đồng của các dân tộc bình đẳng”.
- Hồ Chí Minh tiếp thu tư tưởng ĐK qua những khẩu hiệu chiến lược.
+ “Vô sản toàn thế giới, đoàn kết lại” (Mác)
+ “Vô sản toàn thế giới và các dân tộc bị áp bức, đoàn kết lại” (Lênin)
+ Hồ Chí Minh phát triển: Lao động toàn thế giới đoàn kết lại Cách mạng
là việc chung của cả dân chúng chứ không phải của một hai người
- HCM khẳng định giá trị tư tưởng ĐK của CNMLN:
+ CNMLN chỉ ra con đường cho các dân tộc tự giải phóng, sự cần thiết và con đường tập hợp, đoàn kết các lực lượng CM chống lại CNĐQ thực dân
+ Liên minh công- nông là điều kiện bảo đảm cho CMVS thắng lợi
3 Tổng kết những nghiệm thành công và thất bại của các phong trào cách mạng Việt Nam và thế giới
a) Thực tiễn cách mạng Việt Nam.
- Hồ Chí Minh nhận thấy các phong trào yêu nước cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX đều thất bại do chưa có đường lối đúng đắn, chưa có tổ chức và chưa biết tổ chức
+ Các Phong trào yêu nước (Cần Vương, Văn Thân, Yên Thế đến phong trào Đông Du, Duy Tân…), và các thế hệ người Việt Nam nối tiếp nhau vùng dậy chống giặc ngoại xâm, nhưng cuối cùng đều thất bại
+ Tinh thần yêu nước của các phong trào có thừa nhưng lại thiếu về phương pháp tập hợp quần chúng, bởi chúng ta tiến hành cách mạng để “đánh đổ
cả giai cấp bóc lột mình” chứ không phải “nhờ năm, bảy người giết hại ba anh vua, chín mười anh quan là được”
+ Sự thất bại đó do nhiều nguyên nhân, trong đó chưa có đường lối tập hợp đúng đắn, để vận động nhân dân vào sự nghiệp chung để cứu nước
+ Từ những vấn đề trên Hồ Chí Minh đã nhận ra: Các phong trào cách mạng Việt Nam thực tế vừa hào hùng, vừa bi tráng Từ đó, Người kịch liệt phê phán những phương pháp cách mạng sai trái như: ám sát cá nhân, xúi dân bạo
động Từ thực tiễn trên đây, Hồ Chí Minh rút ra kết luận: “Việc lớn chưa thành không phải vì đế quốc mạnh mà vì nhân dân ta chưa hiệp lực, đồng tâm”.
- Từ thực tiễn xã hội Việt Nam lúc đó bị thực dân Pháp dùng chính sách chia để trị, gây nghi kỵ, mâu thuẫn trong nhân dân giữa các dân tộc, các vùng, miền làm giảm thiểu sức mạnh đấu tranh của nhân dân ta.
+ Bằng sắc lệnh của Tổng thống Pháp (17/10/1987) Liên bang Đông Dương ra đời, nước ta bị xóa tên trên danh sách bản đồ thế giới Chúng chia nước
ta thành 3 kỳ với 3 chế độ cai trị khác nhau hòng xóa bỏ tính thống nhất, truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết của nhân dân ta: Bắc kỳ là xứ bảo hộ; Trung
kỳ là xứ lưỡng trị (vừa có vua vừa có bảo hộ); Nam kỳ là xứ thuộc địa
Trang 4+ Trước thực tiễn trên Hồ Chí Minh nói: “Dân thường chia rẽ phái này bọn kia, như dân ta người Nam thì nghi người Trung, người Trung thì khinh người Bắc, nên nỗi yếu sức đi như đũa mỗi chiếc một nơi”
Như vậy, trước vận mệnh của đất nước đòi hỏi phải có một lực lượng lãnh
đạo cách mạng mới đủ sức quy tụ được cả dân tộc vào cuộc đấu tranh chống đế quốc và thực dân, xây dựng được khối đại đoàn kết dân tộc, phù hợp với quy luật phát triển của lịch sử và những yêu cầu của thời đại mới
- Với nhận thức đó, Hồ Chí Minh đã xây dựng tư tưởng đại đoàn kết dân tộc nhằm tập hợp đông đảo mọi lực lượng để chiến đấu giành lại độc lập,
tự do cho đất nước.
b) Thực tiễn phong trào cách mạng thế giới
- HCM nghiên cứu cách mạng tư sản (Mỹ, Pháp) Người thấy được
nguyên nhân dẫn đến thắng lợi của GCTS cũng như vì sao những cuộc cách mạng đó tuy thắng lợi nhưng vẫn “chưa tới nơi” Nghĩa là chưa mang lại ấm no,
tự do, hạnh phúc cho nhân dân, do vậy chưa thực hiện được đoàn kết toàn dân
Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Dân chúng công nông là gốc cách mệnh, cách mệnh thì phải có tổ chức rất vững bền mới thành công Đàn bà, trẻ con cũng giúp làm việc cách mệnh được nhiều Dân khí mạnh thì quân lính nào, súng ống nào thì cũng không chống lại”
- Người còn nghiên cứu thực tiễn đấu tranh của các dân tộc thuộc địa:
+ Ở họ sức mạnh tiềm tàng rất to lớn, đó là tinh thần CM
+ Thấy rõ hạn chế của họ: là chưa có sự lãnh đạo đúng đắn, chưa biết đoàn kết dân tộc và đoàn kết quốc tế, chưa có tổ chức và chưa biết tổ chức; sự cô lập, không có liên kết giữa các cuộc đấu tranh ở các nước thuộc địa là một nguyên nhân làm suy yếu cách mạng thuộc địa
- Hồ Chí Minh nghiên cứu CMT10 Nga và rút ra được nhiều bài học, đặc biệt là bài học về huy động, tập hợp lực lượng công nông giành chính quyền, giữ chính quyền và xây dựng CNXH.
+ Người thấy nổi bật bài học về đoàn kết huy động, tập hợp lực lượng quần chúng công nông đông đảo để giành chính quyền cách mạng và bảo vệ chính
quyền cách mạng đã giúp Người hiểu sâu sắc thế nào là một cuộc “cách mạng đến nơi”, để chuẩn bị cho việc lãnh đạo nhân dân Việt Nam đi vào con đường
Cách mạng mới những năm sau này
+ Hồ Chí Minh khẳng định “Cách mạng Nga dạy chúng ta rằng muốn cách mệnh được thành công thì phải dân chúng (công - nông) làm gốc, phải có Đảng vững bền, phải bền gan, phải hy sinh, phải thống nhất”.
- Người cũng chú ý nghiên cứu cách mạng Trung Quốc, Ấn Độ, tìm hiểu phương thức tập hợp lực lượng đoàn kết dân tộc của Tôn Trung Sơn.
Hai nước có thể đem lại cho Việt Nam nhiều bài học về tập hợp các lực lượng yêu nước tiến bộ để tiến hành cách mạng với tư tưởng đoàn kết các giai tầng, các đảng phái, các tôn giáo… nhằm thực hiện mục tiêu của từng giai đoạn
cách mạng VD: tư tưởng đoàn kết của Tôn Dật Tiên: “Liên Nga, hiệp cộng, ủng
hộ công nông”, “Tập hợp quốc cộng” được Người nghiên cứu vận dụng một
cách phù hợp với điều kiện của nước ta
Trang 5Tóm lại, với những truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam, lý luận chủ
nghĩa Mác - Lênin, kinh nghiệm thực tiễn Việt Nam và thế giới là những cơ sở quan trọng để hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc Từ đó
Hồ Chí Minh khẳng định: “Muốn thoát khỏi áp bức bóc lột thì phải đoàn kết liên hiệp lại đánh đổ bọn áp bức”.
II NHỮNG QUAN ĐIỂM CƠ BẢN CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠI ĐOÀN KẾT DÂN TỘC
1 Đại đoàn kết dân tộc là vấn đề chiến lược, bảo đảm thành công của cách mạng Việt Nam
- Thực chất quan điểm này là nói lên vị trí tầm quan trọng của vấn đề đại đoàn kết dân tộc
Đại đoàn kết dân tộc của HCM là vấn đề có ý nghĩa chiến lược, là tư tưởng
cơ bản, nhất quán xuyên suốt trong tiến trình của CM Việt Nam Đó là chiến lược
để tập hợp lực lượng có thể tập hợp được nhằm tạo ra sức mạnh to lớn của dân tộc trong cuộc đấu tranh với kẻ thù của dân tộc, của giai cấp
- Đoàn kết dân tộc là vấn đề có ý nghĩa chiến lược của CM Việt Nam (có
3 điểm )
+ Đoàn kết không phải là sách lược, không chỉ diễn ra trong một giai đoạn
CM mà còn diễn ra lâu dài trong cả CMDTDCND và trong CMXHCN Không phải là một biện pháp thuần tuý để tập hợp lực lượng mà phải được nâng lên ở
tầm đường lối (Đó là vấn đề cơ bản, nhất quán và xuyên suốt) Càng không phải
là một thủ đoạn chính trị để tranh thủ quần chúng mà là một chính sách dân tộc
* Theo Từ điển BKQSVN, chiến lược là nghệ thuật quy tụ lực lượng, sắp xếp tổ chức lực lượng, xác định ra các mục tiêu nhiệm vụ nhằm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ một cách nhanh nhất, còn sách lược chỉ mang tính nhất thời phục vụ cho chiến lược
* Thực tiễn cho thấy cách mạng trong tiến trình cách mạng nước ta đã chứng minh, nếu không coi đây là chiến lược thì không thể tập hợp được lực lượng đông đảo tạo nên sức mạnh to lớn để chống kẻ thù chung của dân tộc
> Về vấn đề này, đầu năm 1955, nói chuyện tại đại biểu Mặt trận Liên
-Việt toàn quốc, Hồ Chí Minh khẳng định: “Đoàn kết của ta không những là rộng rãi mà còn đoàn kết lâu dài Đoàn kết là một chính sách dân tộc, không phải là một thủ đoạn chính trị ta đoàn kết để đấu tranh cho thống nhất và độc lập của Tổ Quốc, ta còn phải đoàn kết để xây dựng nước nhà”.
> Và Người đã phân tích cụ thể “Trước kia các dân tộc để giành độc lập phải đoàn kết, bây giờ để giữ lấy nền độc lập càng cần đoàn kết hơn nữa”
+ Đoàn kết là nhu cầu tất yếu, bẩm sinh của con người để vươn tới giá trị chung (chân, thiện, mỹ) Nhưng nó không phải tự nhiên mà có, nó được hình thành và phát triển qua giáo dục, giác ngộ và tổ chức từ thấp đến cao
Điều đó đặt ra cho Đảng CM, hoặc những người CM phải có nội dung, hình thức, biện pháp cụ thể, thiết thực để tuyên truyền, giáo dục, giác ngộ, tổ chức các tầng lớp dân nhân tạo thành khối đoàn kết thống nhất
Trang 6+ Đoàn kết dân tộc là vấn đề có ý nghĩa chiến lược của CM tức là đoàn kết rộng rãi mọi giai tầng, mọi lực lượng trong xã hội, không phân biệt đảng phái,
giai cấp, tôn giáo, dân tộc, hoặc giàu nghèo Mà rộng rãi là “Ai có tài, có đức,
có lòng phụng sự Tổ quốc và nhân dân thì ta đoàn kết với họ”.
Đoàn kết rộng rãi mới có lực lượng, mới có sức mạnh Nhưng phải định đươc lực lượng nền tảng, nòng cốt và lực lượng lãnh đạo Nếu không định được lực lượng đó thì dù có đông nhưng cũng không mạnh
Thực tế cho thấy qua thống kê, phân tích những bài nói, bài viết của Hồ Chí Minh đã được công bố trong Hồ Chí Minh toàn tập (12 tập/2002), kết quả cho thấy có tới 1827 lần Người nhắc đến vấn đề đại đoàn kết dân tộc, các bài có
đề cập đến vấn đề đại đoàn kết chiếm trên 40% số bài nói và viết của Người Như vậy, vấn đề đoàn kết được Người rất quan tâm
Hiện có quan điểm cho rằng: tư tưởng đại đoàn kết của HCM không phải
là chiến lược, chỉ là thủ đoạn nhất thời để đạt mục tiêu trước mắt và hiện nay nó không còn được phát huy nữa, chỉ còn là khẩu hiệu mang tính hình thức, kêu gọi mọi người đoàn kết nhưng chính Đảng lại là hạt nhân mất đoàn kết, biểu hiện: Đảng xa rời quần chúng nhân dân, chưa nắm tâm tư nguyện vọng của dân…,
quan liêu, hách dịch ? => Do đó, phải hiểu nhận thức đầy đủ và kiên quyết đấu
tranh để bảo vệ và khẳng định quan điểm trên đây của Hồ Chí Minh và Đảng ta hiện nay là hoàn toàn đúng đắn
- Đại đoàn kết dân tộc là nhân tố có ý nghĩa quyết định thành công của
CM (có 2 điểm).
+ CM là sự nghiếp rất nặng nề, là một công việc rất khó khăn, gian khổ,
lâu dài, không thể ngày một ngày hai là xong được,“CM là phá cái cũ, đổi ra cái mới, phá cái xấu đổi ra cái tốt” Nhưng không phải là không làm được Muốn sự
nghiệp CM thành công thì phải có lực lượng, lực lượng đó phải đủ mạnh để chiến thắng kẻ thù và xây dựng thành công xã hội mới
Thực tế lúc này kẻ thù rất mạnh về kinh tế và quân sự, chúng liên minh để
đàn áp cách mạng, do đó muốn bảo vệ độc lập “quyền thiêng liêng của dân tộc”
thì phải đoàn kết và chỉ có thực hiện đoàn kết mới tạo được sức mạnh để chiến thắng kẻ thù Do vậy, Đoàn kết dân tộc là vấn đề sống còn của cách mạng, của dân tộc quyết định mọi thành công của cách mạng
+ HCM triết lý: “Biết cách làm, biết đồng tâm, hợp lực thì nhất định làm được” “Muốn có lực lượng thì phải đoàn kết”, “ Đoàn kết là lực lượng” Do đó
Người đã nêu ra những luận điểm có tính chân lý đó là :
“Đoàn kết làm ra sức mạnh” “Đoàn kết là sức mạnh” “Đoàn kết là thắng lợi” “Đoàn kết là sức mạnh của chúng ta” “Đoàn kết là then chốt của thành công” “Đoàn kết là điểm mẹ, điểm này mà thực hiện tốt thì đẻ ra con cháu đều tốt”.
“ Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết Thành công, thành công, đại thành công”.
- Người nhấn mạnh: Trong từng thời kỳ, từng giai đoạn cách mạng có thể
và cần thiết phải điều chỉnh chính sách và phương pháp tập hợp cho phù hợp với
Trang 7những đối tượng khác nhau, nhưng đại đoàn kết dân tộc phải luôn được nhận
thức là vấn đề sống còn của cách mạng.
Thực tiễn đã chứng minh: Chúng ta đoàn kết trong Mặt trận Việt Minh chúng ta làm lên cách mạng tháng Tám, đoàn kết trong Mặt trận liên Việt chúng
ta làm lên Điện Biên Phủ lừng lẫy năm châu, đoàn kết trong MTDTTNMNVN chúng ta đã thống nhất đất nước, non sông thu về một mối, và hiện nay MTTQVN chúng ta tiếp tục thực hiện đường lối đổi mới của Đảng
Như vậy, Thấm nhuần quan điểm, tư tưởng của Hồ Chí Minh, đại đoàn kết
dân tộc là vấn đề sống còn của cách mạng Việt Nam, Đại hội XI của Đảng khẳng
định: “Đại đoàn kết dân tộc là đường lối chiến lược của cách mạng Việt Nam; là nguồn sức mạnh, động lực chủ yếu và là nhân tố có ý nghĩa quyết định bảo đảm thắng lợi của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”
2 Đại đoàn kết dân tộc là mục tiêu, nhiệm vụ hàng đầu của CM
- Đoàn kết dân tộc là mục tiêu:
+ Đại đoàn kết dân tộc gắn liền với mục tiêu, nhiệm vụ của cách mạng, là nội dung trong đường lối lãnh đạo của Đảng - lực lượng lãnh đạo duy nhất đối với cách mạng Việt Nam
+ Cách mạng có nhiều mục tiêu, nhiều nhiệm vụ, nhưng mục tiêu hàng đầu của cách mạng phải là GPDT, giải phóng giai cấp và giải phóng con người
+ Muốn thực hiện mục tiêu đó thì phải phát huy được lực lượng của toàn
dân, nghĩa là phải xây dựng được khối đại đoàn kết dân tộc Vì vậy, mục tiêu, nhiệm vụ hàng đầu của Đảng, của cách mạng phải là xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc
* Vấn đề trên khẳng định vai trò, sứ mệnh của Đảng là trước hết phải đoàn kết dân tộc để thực hiện thắng lợi mục tiêu đó
* Đại đoàn kết không đơn thuần là phương pháp tập hợp lực lượng cách
mạng, mà đó là mục tiêu, nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng Việt Nam Bởi lẽ, suy cho đến cùng, ở bất kỳ thời kỳ cách mạng nào, khi xây dựng đường lối chiến lược, vấn đề quan trọng hàng đầu với Bộ tham mưu cách mạng là xác định cho được mục tiêu, nhiệm vụ, phương pháp đúng đắn phù hợp với nguyện vọng, quyền lợi của đại đa số dân chúng để có thể thu hút và phát huy sức mạnh của quần chúng vào sự nghiệp chung của cách mạng
+ Ngày 3/3/1951 trong buổi ra mắt Đảng Lao động Việt Nam, Hồ Chí
Minh đã thay mặt Đảng tuyên bố trước toàn thể dân tộc khẳng định nhiệm vụ,
mục tiêu đại đoàn kết dân tộc: “Mục đích của Đảng Lao động Việt Nam không thể ngoài tám chữ đó là: ĐOÀN KẾT DÂN TỘC, PHỤNG SỰ TỔ QUỐC”
Do đó, trong đường lối chủ trương của Đảng phải thể hiện nhất quán mục tiêu nhiệm vụ đã xác định, bởi Đảng là lực lượng duy nhất lãnh đạo cách mạng Việt Nam Thực tiễn đã chứng minh trong tất cả các văn kiện của Đảng ta đều đã thể hiện rất và xác định rất rõ mục tiêu trong từng lĩnh vực cụ thể
VD: ngay trong NQ của Chi bộ ở đơn vị…
- Đại đoàn kết là nhiệm vụ hàng đầu trong mọi giai đoạn CM
+ Trước CM và trong kháng chiến nhiệm vụ của CM là làm cho đồng bào hiểu được đoàn kết, làm CM và kháng chiến để đòi độc lập
Trang 8* Theo HCM sức mạnh to lớn của cách mạng có được là có từ nhân dân,
mà nhân dân là tất cả mọi người dân Việt Nam yêu nước Vì vậy phải đoàn kết tất
cả họ lại vào một khối thống nhất, muốn làm được điều đó đòi hỏi Đảng, nhà nước phải quan tâm đến lợi ích của tất cả mọi người Vì vậy đại đoàn kết toàn dân tộc là mục tiêu, nhiệm vụ hàng đầu trong sự nghiệp lãnh đạo CM của Đảng
* Cách mạng là một việc khó bởi chúng ta phải đánh đổ cả một chế độ gông cùm của chế độ cũ, muốn giải phóng thì phải đoàn kết mỗi người dân Việt Nam phải nhận thức cho được đây là vì việc chung, phải vì việc nước, vì quốc gia
dân tộc “chứ không phải việc riêng của 1, 2 người” Người nói: “Tổ quốc là Tổ quốc chung Tổ quốc độc lập thì ai cũng được tự do Nếu nước mất thì ai cũng phải làm nô lệ”.
* Năm 1941, trong bài “Kính cáo đồng bào”, Người viết: “Hiện thời muốn đánh Pháp, Nhật, ta chỉ cần một điều: toàn dân đoàn kết Trong lúc này quyền lợi dân tộc giải phóng cao hơn hết thảy Chúng ta phải đoàn kết lại Cứu quốc là việc chung Ai là người Việt Nam đều phải kề vai gánh vác một phần trách nhiệm ”
* Thực tiễn cách mạng thánh Tám chứng minh, Người đã chỉ rõ: “Vì sao
có cuộc thắng lợi đó? Một phần là vì tình hình quốc tế có lợi cho ta Nhất là vì lực lượng của toàn dân đoàn kết… Lực lượng toàn dân là lực lượng vĩ đại hơn hết Không ai thắng được lực lượng đó”
+ Sau hiệp định Giơ-Ne-Vơ (1954) Nhiệm vụ của CM là làm cho đồng bào hiểu: Một là đoàn kết, hai là xây dựng CNXH, ba là đấu tranh thống nhất nước nhà
Trong buổi nói chuyện với cán bộ tuyên huấn miền núi về CMXHCN
(31/8/1963) Hồ Chí Minh đã nói: “Trước CM tháng Tám và trong kháng chiến thì nhiệm vụ của tuyên huấn là làm sao cho đồng bào các dân tộc hiểu được mấy việc Một là đoàn kết, hai là làm CM hay kháng chiến để đòi độc lập Chỉ đơn giản thế thôi Bây giờ mục đích tuyên truyền huấn luyện là : “Một là đoàn kết, hai là xây dựng CNXH, ba là đấu tranh thống nhất nước nhà”.
=> Vì vậy, “Đại đoàn kết dân tộc không chỉ là mục tiêu, nhiệm vụ hàng
đầu của Đảng mà còn là mục tiêu, nhiệm vụ hàng đầu của cả dân tộc”.
+ Yêu cầu:
* Một là, đại đoàn kết dân tộc phải được quán triệt trong mọi đường lối chủ
trương chính sách của Đảng Coi đó không chỉ là mục tiêu, mục đích mà còn là nhiệm vụ hàng đầu của dân tộc Đại đoàn kết dân tộc là đòi hỏi khách quan của quần chúng nhân dân
* Hai là, Đảng Cộng sản phải có sứ mệnh giáo dục, giác ngộ, thức tỉnh
quần chúng và tổ chức họ lại thì mới biến những đòi hỏi khách quan mang tính tự phát đó thành tự giác, từ đó mới trở thành sức mạnh vô địch để chiến thắng kẻ thù Đó là đại đoàn kết dân tộc
3 Đại đoàn kết dân tộc là đại đoàn kết toàn dân
- HCM quán triệt sâu sắc quan điểm các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác-Lênin về vai trò quần chúng nhân dân.
Trang 9+ Thành công của CMVS hoàn toàn phụ thuộc vào sự ủng hộ của quần chúng nhân dân, ở khả năng thu hút nhân dân vào việc đấu tranh phá vỡ chế độ
xã hội cũ và xây dựng chế độ xã hội mới
+ Lênin dạy: “Không có sự đồng tình ủng hộ của đa số nhân dân lao động với đội tiền phong của mình, tức là giai cấp vô sản thì cách mạng vô sản không thể thực hiện được Cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản là để giành lấy sự đồng tình, để giành lấy sự ủng hộ của đa số nhân dân lao động”
+ Lênin: “CM là ngày hội của những người bị áp bức bóc lột”
+ Nhân dân bao gồm giai cấp vô sản, giai cấp nông dân, các tầng lớp bị áp bức bóc lột và mở rộng ra là các dân tộc bị áp bức trên thế giới
Lênin nói: “Quần chúng là đa số và hơn thế nữa chẳng những là đa số công nhân mà đa số tất cả những người bị bóc lột” Qua đây chúng ta thấy rằng
Lênin đã nhấn mạnh yếu tố giai cấp
- Hồ Chí Minh đã kế thừa và phát triển thành công những quan điểm trên vào thực tiễn Việt Nam - một nước thuộc địa nửa phong kiến.
+ Đại đoàn kết dân tộc là phải tập hợp được mọi người dân vào một khối thống nhất nhằm đấu tranh chống kẻ thù chung
+ Dân, theo Hồ Chí Minh, là một khái niệm rộng lớn: chỉ toàn bộ con dân nước Việt, mỗi một con rồng cháu tiên, không phân biệt già trẻ, gái trai, giàu nghèo Trừ đế quốc việt gian
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh Dân được xem là một nhân vật trung tâm: Dân là gốc, rễ, nền tảng của đại đoàn kết; Dân là chủ thể của đại đoàn kết Dân là nguồn sức mạnh vô tận và vô địch của đại đoàn kết, quyết định mọi thắng lợi của sự nghiệp cách mạng; Dân là chỗ dựa vững chắc của Đảng Cộng sản, của hệ thống chính trị
+ Quan niệm về dân như trên còn là sự kế thừa và nâng cao từ tư duy chính
trị truyền thống của dân tộc Như: “Nước lấy dân làm gốc”; “Dễ mười lần không dân cũng chịu/ Khó trăm lần dân liệu cũng xong” Hoặc như “Chèo thuyền là dân- lật thuyền cũng là dân” “Dân vi quý, xã tắc thứ chi, quân vi khinh” (Mạnh
Tử)
+ HCM dạy: “Ta đoàn kết để đấu tranh cho thống nhất và độc lập của Tổ quốc, ta còn phải đoàn kết để xây dựng nước nhà Ai có tài, có đức, có sức, có lòng phụng sự Tổ quốc và phục vụ nhân dân thì ta đoàn kết với họ” Như vậy,
đoàn kết là vì mục tiêu chung Đó là nguyên tắc, là tư tưởng sâu sắc của HCM
+ Muốn thực hiện đại đoàn kết được toàn dân tộc thì phải kế thừa truyền thống nhân nghĩa, phải khoan dung độ lượng phải xóa bỏ thành kiến
* HCM dạy: “Bất kỳ ai mà thật thà tán thành hòa bình thống nhất, độc lập, dân chủ thì những người đó trước đây chống chúng ta, bây giờ chúng ta cũng thật thà đoàn kết với họ”.
+ Đại đoàn kết dân tộc phải trên nền tảng liên minh công nông do Đảng Cộng sản lãnh đạo Thực chất, liên minh công nông là nền tảng, vai trò lãnh đạo của Đảng là hạt nhân
+ Hồ Chí Minh kết luận mang tính nguyên tắc chỉ dẫn:
Trang 10“Đại đoàn kết tức là trước hết phải đoàn kết đại đa số nhân dân, mà đại
đa số nhân dân là công nhân- nông dân và các tầng lớp nhân dân lao động khác.
Đó là nền gốc của đại đoàn kết Nó cũng như cái nền nhà, gốc của cây Nhưng
đã có nền vững, gốc tốt, còn phải đoàn kết các tầng lớp nhân dân khác”
Cũng có khi Người khái quát những luận điểm của mình ở một tầm cao rất
sâu: “Trong bầu trời không có gì quý bằng nhân dân Trong thế giới không có gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân”.
Tóm lại, quan điểm này đã thấm sâu vào thực tiễn cách mạng, liên kết
hàng triệu người Việt Nam yêu nước vào cuộc đấu tranh vì độc lập- tự do và CNXH, tạo nên khối đại đoàn kết toàn dân
4 Đại đoàn kết dân tộc phải biến thành sức mạnh vật chất, có tổ chức
là mặt trận dân tộc thống nhất dưới sự lãnh đạo của Đảng
- Theo HCM, cách mạng là nhằm xóa bỏ xã hội cũ, xây dựng xã hội mới là
công việc đầy gian nan thử thách Vì vậy, Đại đoàn kết dân tộc để tạo nên lực lượng cách mạng, phải biến thành sức mạnh vật chất - đó là Mặt trận dân tộc thống nhất Tuy nhiên, tuỳ theo từng thời kỳ, từng giai đoạn cách mạng mà có
những hình thức tổ chức mặt trận cho phù hợp
- Đại đoàn kết dân tộc không dừng lại ở quan niệm, tư tưởng, ở những lời kêu gọi mà phải trở thành chiến lược cách mạng, trở thành khẩu hiệu hành động của Đảng và nhân dân ta Phải biến thành sức mạnh vật chất, thành
lực lượng vật chất có tổ chức Đây là quan điểm nổi bật, đặc trưng sâu sắc trong
tư tưởng Hồ Chí Minh
- Mặt trận dân tộc thống nhất là nơi qui tụ mọi tổ chức và cá nhân yêu nước, tập hợp mọi người dân nước Việt phấn đấu vì mục tiêu chung là độc lập dân tộc, thống nhất Tổ quốc và tự do, hạnh phúc của nhân dân.
- Mặt trận dân tộc muốn thực sự vững mạnh phải được xây dựng theo các nguyên tắc sau:
+ Đoàn kết phải xuất phát từ mục tiêu vì nước vì dân, trên cơ sở yêu thương dân, chống áp bức nghèo nàn lạc hậu
+ Đại đoàn kết dân tộc phải được xây dựng trên nền tảng liên minh công-nông-trí thức
+ Mặt trận thống nhất dân tộc phải được hoạt động theo nguyên tắc Hiệp thương dân chủ
+ Khối đại đoàn kết trong mặt trận là lâu dài, chặt chẽ, đoàn kết thật sự chân thành, thân ái giúp đỡ nhau cùng tiến bộ
- Thực tiễn VN, tuỳ theo từng giai đoạn CM, HCM và Đảng ta đã chủ trương thành lập Mặt trận dân tộc thống nhất với những tên gọi khác nhau.
Hội phản đế quốc đồng minh (1930); Mặt trận dân chủ (1936); Mặt trận nhân dân phản đế (1939); Mặt trận Việt Minh (1941); Mặt trận Liên - Việt (1946); Mặt trận dân tộc giải phóng Miền Nam Việt Nam (1960); Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (1955, 1976) => Nhưng thực chất các tổ chức ấy vẫn là một
- Trong Mặt trận dân tộc thống nhất, Đảng cộng sản Việt Nam vừa là thành viên đồng thời vừa là lực lượng lãnh đạo cách mạng
+ Đảng Cộng sản Việt Nam là lực lượng lãnh đạo mặt trận