Giáo án VL 10 Chuẩn

Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên Ghi câu hỏi và bài tập về nhà Ghi những chuẩn bị cho bài sau Nêu câu hỏi và bài tập về nhà.Yêu cầu: HS chuẩn bị bài sau Bài 2 1 tiết Chuyển

Trang 1

Phần I Cơ học Chơng I

Động học chất điểmBài 1 Chuyển động cơ

I Mục tiêu

Kiến thức: -Trình bày đợc các khái niệm: chuyển động, quỹ đạo của chuyển động.

- Nêu đợc những ví dụ cụ thể về:chất điểm, vật làm mốc, mốc thời gian

- Phân biệt đợc hệ toạ độ và hệ quy chiếu

- Phân biệt đợc thời điểm với thời gian (khoảng thời gian)

Kĩ năng:

-Trình bày đợc cách xác định vị trí của chất điểm trên đờng cong và trên một mặt phẳng.

- Giải đợc bài toán mốc thời gian

II Chuẩn bị

Giáo viên: Xem SGK Vật lí 8 để biết HS đã đợc học những gì ở THCS.

Chuẩn bị một số ví dụ thực tế về xác định vị trí của một điểm để cho học HS thảo luận Vídụ: Hãy tìm cách hớng dẫn một khách du lịch về vị trí của một địa danh ở địa phơng

III Tiến trình dạy – học học

Hoạt động 1 (5 phút): Ôn tập kiến thức về chuyển động cơ học.

Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên

- Nhắc lại kiến thức cũ về: chuyển động cơ

học, vật làm mốc

- Đặt câu hỏi giúp học sinh ôn lại kiến thức vềchuyển động cơ học

Gợi ý cách nhận biết một vật chuyển động

Hoạt động 2 (20 phút): Ghi nhận các khái niệm: chất điểm, quĩ đạo, chuyển động cơ.

Ghi nhận khái niệm chất điểm

Nêu và phân tích khái niệm chất điểm

Yêu cầu trả lời C1

Nêu và phân tích khái niệm: chuyển độngcơ, quĩ đạo

Yêu cầu lấy ví dụ về các chuyển động códạng quĩ đạo khác nhau trong thực tế

Hoạt động 3 (15 phút): Tìm hiểu cách khảo sát một chuyển động.

Quan sát hình 1.1, chỉ ra vật làm mốc

Ghi nhận cách xác định vị trí của vật và

vận dụng trả lời C2, C3

III.1 và III.2 để ghi nhận các khái niệm:

mốc thời gian, thời điểm và khoảng thời

gian

Trả lời C4

Yêu cầu chỉ ra vật làm mốc trong hình 1.1.Nêu và phân tích cách xác định vị trí củavật trên quĩ đạo và trong không gian bằngvật làm mốc và hệ toạ độ

Lấy ví dụ phân biệt: thời điểm và khoảngthời gian

Nêu và phân tích khái niệm hệ qui chiếu

Hoạt động 4 (5 phút): Giao nhiệm vụ về nhà.

Ghi câu hỏi và bài tập về nhà

Ghi những chuẩn bị cho bài sau Nêu câu hỏi và bài tập về nhà.Yêu cầu: HS chuẩn bị bài sau

Bài 2 (1 tiết) Chuyển động thẳng đều

Trang 2

Thu thập thông tin từ đồ thị nh: xác định đợc vị trí và thời đIểm xuất phát, vị trí và thời

điểm gặp nhau, thời gian chuyển động…

Nhận biết đợc một chuyển động thẳng đều trong thực tế

Ôn lại các kiến thức về hệ toạ độ, hệ qui chiếu

Mô phỏng chuyển động của 2 vật đuổi nhau, đến gặp nhau và đồ thị toạ độ – thời giancủa chúng

tiến trình dạy – học học.

Hoạt động 1 (…phút): Ôn tập kiến thức về chuyển động thẳng đều

Xác định đờng đi của chất điểm: x = x2

Yêu cầu HS tính vận tốc trung bình Nói rõ

ý nghĩa của vận tốc trung bình; phân biệtvận tốc trung bình và tốc độ trung bình

Đa ra định nghĩa vận tốc trung bình

Hoạt động 3 (…phút): Xây dựng các công thức trong chuyển động thẳng đều

Đọc SGK, lập công thức đờng đi trong

chuyển động thẳng đều

Làm việc nhóm xây dựng phơng trình vị

trí của chất điểm

Giải các bài toán với toạ độ ban đầu x0 và

vận tốc ban đầu v0 có dấu khác nhau

Yêu cầu xác định đờng đi trong chuyển

động thẳng đều khi biết vận tốc

Nêu và phân tích bài toán xác định vị trícủa một chất điểm trên một trục toạ độchọn trớc

Nêu và phân tích khái niệm phơng trìnhchuyển động

Lấy ví dụ các trờng hợp khác nhau về dấucủa x0 và v

Hoạt động 4 (…phút): Tìm hiểu về đồ thị toạ độ – thời gian

Làm việc nhóm để vẽ đồ thị toạ độ – thời

gian

Nhận xét dạng đồ thị của chuyển động

thẳng đều

Yêu cầu lập bảng (x,t) và vẽ đồ thịCho HS thảo luận

Nhận xét kết quả từng nhóm

Hoạt động 5 (…phút): Vận dụng, củng cố

Xác định thời điểm và vị trí gặp nhau của - Hớng dẫn viết phơng t rình toạ độ của hai

Trang 3

hai chất điểm chuyển động trên cùng một

Hoạt động 6 (…phút): Giao nhiệm vụ về nhà

Ghi câu hỏi và bài tập về nhà

Ghi những chuẩn bị cho bài sau

Nêu câu hỏi và bài tập về nhà

Yêu cầu: HS chuẩn bị bài sau

Bài 3 (2 tiết) Chuyển động thẳng biến đổi đều

Viết đợc phơng trình vận tốc của CĐTNDĐ, CDĐ; nêu đợc ý nghĩa của các đại lợng vật

lý trong phơng trình đó và trình bày rõ đợc mối tơng quan về dấu và chiều của vận tốc vàgia tốc trong các chuyển động đó

Viết đợc công thức tính và nêu đợc đặc điểm về phơng về phơng chiều và độ lớn của giatốc trong CĐTNDĐ, CDĐ

Viết đợc công thức tính đờng đi và phơng trình chuyển động của CĐTNDĐ, CDĐ; nói

đúng đợc dấu của các đại lợng trong các công thức và phơng trình đó

Xây dựng đợc công thức tính gia tốc theo vận tốc và đờng đi trong CĐTBĐĐ

+ Một hòn bi đờng kính khoảng 1cm, hoặc nhỏ hơn

+ Một đồng hồ bấm giây (hoặc đồng hồ hiện số)

Học sinh:

Ôn lại kiến thức về chuyển động thẳng đều

Tiến trình dạy – học học

(Tiết 1)

Hoạt động1 ( phút): Ghi nhận các khái niệm: CĐTBĐ, vectơ vận tốc tức thời.

- Ghi nhận đạI lợng vận tốc tức thời và cách

biểu diễn vectơ vận tốc tức thời

- Trả lời C1, C2

-Ghi nhận các định nghĩa: CĐTBĐĐ,

CĐTNDĐ và CĐTCDĐ

- Nêu và phân tích đại lợng vận tốc tứcthời và vectơ vận tốc tức thời

-Nêu và phân tích định nghĩa: CĐTBĐĐ,CĐTNDĐ và CĐTCDĐ

Hoạt động 2 ( … phút): Tìm hiểu về gia tốc trong CĐTNDĐ.

- Xác định độ biến thiên vận tốc và công

thức tính gia tốc trong CĐTNDĐ

- Ghi nhận đơn vị của gia tốc

- Gợi ý CĐTNDĐ có vận tốc tăng đều theothời gian

- Nêu và phân tích các định nghĩa gia tốc

- Chỉ ra gia tốc là đại lợng vectơ và đợcxác định theo độ biến thiên vectơ vận tốc

Trang 4

- Biểu diễn vectơ gia tốc.

Hoạt động 3 ( … phút): Xây dựng và vận dụng công thức trong CĐTNDĐ.

Hoạt động 4 ( … phút): Giao nhiệm vụ về nhà.

- Ghi câu hỏi và bài tập về nhà

- Ghi những chuẩn bị cho bài sau

- Nêu câu hỏi và bài tập về nhà

- Yêu cầu HS chuẩn bị bài sau

(Tiết 2)

Hoạt động 1 (… phút): Xây dựng các công thức của CĐTNDĐ

- Xây dựng các công thức của đờng đi và

- Lu ý mối quan hệ không phụ thuộc thờigian (t)

- Gợi ý toạ độ của chất đIúm:

x = x0 + s

Hoạt động 2 (…phút): Thí nghiệm tìm hiểu một CĐTNDĐ

- Xây dựng phơng án để xác định chuyển

động của hòn bi ngăn trên máng nghiêng

có phải là CĐTNDĐ không?

- Ghi lại kết quả thí nghiệm và rút ra nhận

xét về chuyển động của hòn bi

- Giới thiệu bộ dụng cụ,

- Gợi ý chọn x0 = 0 và v0 = 0 để phơngtrình chuyển động đơn giản

- Tiến hành thí nghiệm

Hoạt động 3 (…phút): Xây dựng các công thức của CĐTNDĐ

- So sánh đồ thị vận tốc – thời gian củaCĐTNDĐ và CĐTCDĐ

Hoạt động 4 ( … phút): Vận dụng, củng cố.

- Trả lời C7, C8 - Lu ý dấu của x0, v0 và a trong các trờng

hợp

- Yêu cầu: HS chuẩn bị bài sau

Trang 5

Bài 4 (2 tiết)

Sự rơI tự do Mục tiêu

Kiến thức:

Trình bày, nêu ví dụ và phân tích đợc khái niệm về sự rơi tự do

Phát biểu đợc định luật rơi tự do

Nêu đợc đặc điểm của sự rơi tự do

Kĩ năng:

Giải đợc một số bài toán đơn giản về sự rơi tự do

Đa ra đợc những ý kiến nhận xét về hiện tợng xảy ra trong các thí nghiệm sơ bộ về sự rơi

+ Một vài tờ giấy phẳng nhỏ, kích thớc khoảng 15cm x 15cm;

+ Một vài hòn bi xe đạp (hoặc hòn sỏi nhỏ) và một vài miếng bìa phẳng có trọng l ợng lớnhơn trọng lợng của các hòn bi

Chuẩn bị một sợi dây dọi và một vòng dây nhỏ co thể lồng vào sợi dây dọi để làm thínghiệm về phơng và chiều của chuyển động rơi tự do

Vẽ lại ảnh hoạt nghiệm trên giấy khổ to theo đúng tỉ lệ và đo trớc tỉ lệ xích của hình vẽ

đó

Học sinh:

Ôn bài chuyển động thẳng biến đổi đều

Mô phỏng phơng pháp chụp ảnh hoạt nghiệm một chuyển động rơi tự do

Tiến trình dạy – học học

(Tiết 1)

Hoạt động 1 ( … phút): Tìm hiểu sự rơi trong không khí.

- Yêu cầu HS quan sát

- Yêu cầu nêu dự đoán kết qủa trớc mỗi thínghiệm và nhận xét sau mỗi thí nghiệm

- Kết luận về sự rơi của các vật trongkhông khí

Hoạt động 2 ( … phút): Tìm hiểu sự rơi trong chân không.

- Dự đoán sự rơi của các vật khi không có

- Định nghĩa sự rơi tự do

Hoạt động 3 ( … phút): Chuẩn bị ph ơng án tìm đặc điểm của chuyển động rơi tự do.

- Chứng minh dấu hiệu nhận biết một

CĐTNDĐ: hiệu quảng đờng đi đợc giữa

hai khoảng thời gian bằng nhau liên tiếp là

- Gợi ý sử dụng công thức đờng CĐTNDĐcho các khoảng thời gian bằng nhau t đểtính đợc:

Trang 6

một hằng số s = a.(t)2.

(Tiết 2)

Hoạt động 1 ( … phút): Tìm hiểu các đặc điểm của chuyển động rơi tự do.

- Nhận xét về các đặc điểm của chuyển

động rơi tự do

- Tìm phơng án xác định phơng chiều của

chuyển động rơi tự do

- Làm việc nhóm trên ảnh hoạt nghiệm để

tút ra tính chất của chuyển động rơi tự do

- Yêu cầu HS xem SGK

- Hớng dẫn: Xác định phơng thẳng đứngbằng sợi dây dọi

- Giới thiệu phơng pháp chụp ảnh hoạtnghiệm

- Gợi ý dấu hiệu nhận biết CĐTNDĐ

Hoạt động 2 ( … phút): Xây dựng và vận dụng các công thức của chuyển động rơi tự do.

Bài 5 (2 tiết) chuyển động tròn đều Mục tiêu

Kiến thức:

Phát biểu đợc định nghĩa của chuyển động tròn đều

Viết đợc công thức tính độ lớn của vận tốc dài và trình bày đúng đợc hớng của vectơ vậntốc cuả chuyển động tròn đều

Phát biểu đợc định nghĩa, viết đợc công thức và đơn vị của vận tốc góc trong chuyển độngtròn đều

Phát biểu đợc định nghĩa, viết đợc công thức và nêu đợc đơn vị đo của chu kì và tần số.Viết đợc công thức liên hệ giữa vận tốc dài và vận tốc góc

Nêu đợc hớng của gia tốc trong chuyển động tròn đều và viết đợc biểu thức cuả gia tốc ớng tâm

h-Kĩ năng:

Chứng minh đợc các công thức (5.4), (5.5), (5.6) và (5.7) trong SGK cũng nh sự hớngtâm của vectơ gia tốc

Giải đợc các bài toán đơn giản về chuyển động tròn đều

Nêu đợc một số ví dụ thực tế về chuyển động tròn đều

Chuẩn bị

Giáo viên:

Một vài thí nghiệm đơn giản minh hoạ chuyển động tròn đều

Hình vẽ 5.5 trên giấy to dùng cho chứng minh

2h g

Trang 7

- Phát biểu định nghĩa chuyển động tròn,

Hoạt động 2 (…phút): Tìm hiểu các đại lợng của chuyển động tròn đều

- Ghi những chuẩn bị cho bài sau - Nêu câu hỏi và bài tập về nhà.- Yêu cầu HS chuẩn bị bài sau

(Tiết 2)

Hoạt động 1 (…phút): Xác định hớng của vectơ gia tốc

- Biểu diễn vectơ vận tốc V1 và V2

tại M1 và M2

- Xác định độ biến thiên vận tốc

- Xác định hớng của vectơ gia tốc, từ đó

suy ra hớng của gia tốc

- Biểu diễn vectơ gia tốc của chuyển động

tròn đều tại một điểm trên quĩ đạo

- Hớng dẫn: Vectơ vận tốc của chuyển

động tròn đều có phơng tiếp tuyến với quĩ

đạo

- Tịnh tiến đến trung

điểm I của cung M1M2.

- Vì cung M1M2 rất nhỏ nên có thể coi M1  M2  I và

- Nhận xét về hớng của gia tốc hớng tâmcủa chuyển động tròn đều

- Làm bài tập 8, 10, 12 SGK - Gợi ý: độ lớn vận tốc dài của một điểm

trên vành bánh xe bằng độ lớn vận tốc củaCĐTĐ của xe

ht = t

Trang 8

Hoạt động 4 (…phút): Giao nhiệm vụ về nhà.

- Ghi những chuẩn bị cho bài sau - Nêu câu hỏi và bài tập về nhà- Yêu cầu: HS chuẩn bị bài sau

Bài 6 (1 tiết) tính tơng đối của chuyển động công thức cộng vận tốc Mục tiêu

Kiến thức:

Hiểu đợc tính tơng đối của chuyển động

Trong những trờng hợp cụ thể, chỉ ra đợc đâu là hệ qui chiếu đứng yên, đâu là hệ quichiếu chuyển động

Viết đợc đúng công thức cộng vận tốc cho từng trờng hợp cụ thể của chuyển động cùngphơng

Kĩ năng:

Giải đợc một số bài toán cộng vận tốc cùng phơng

Giải thích đợc một số hiện tợng liên quan đến tính tơng đối của chuyển động

Hoạt động 1 (…phút): Tìm hiểu tính tơng đối của chuyển động

- Quan sát hình 6.1 và trả lời C1

- Lấy ví dụ về tính tơng đối của vận tốc

- Nêu và phân tích về tính tơng đối của qũi

- Nhớ lại khái niệm HQC

- Quan sát hình 6.2 và rút ra nhận xét về

HQC có trong hình

- Yêu cầu nhắc lại khái niệm HQC

- Phân tích chuyển động của hai HQC đốivới mặt đất

Hoạt động 3 ( … phút): Xây dựng công thức cộng vận tốc.

- Xác định độ lớn của vận tốc tuyệt đối

trong bài toán

- Nêu và phân tích bài toán các vận tốc cùngphơng, ngợc chiều

- Tổng quát hoá công thức cộng vận tốc

Trang 9

- Trả lời C3.

Hoạt động 4 ( phút): Vận dụng củng cố.

- Làm bài tập: 5, 7 SGK - Chỉ rõ HQC đứng yên và HQC chuyển

động trong bài toán và xác định các vectơvận tốc

Bài 7 (1 tiết) sai số của các phép đo các đạI lợng vật lí Mục tiêu

Kiến thức:

Phát biểu đợc định nghĩa về phép đo các đại lợng vật lí Phân biệt phép đo trực tiếp vớiphép đo gián tiếp

Phát biểu đợc thế nào là sai số của phép đo các đại lợng vật lí

Phân biệt đợc hai loại sai số: sai số ngẫu nhiên và sai số hệ thống (chỉ xét sai số dụng cụ)

Kĩ năng:

Xác định sai số ngẫu nhiên và sai số dụng cụ

Tính sai số cuả phép đo trực tiếp

Tính sai số phép đo gián tiếp

Viết đúng kết quả phép đo, với số các chữ số có nghĩa cần thiết

Chuẩn bị

Giáo viên:

Một số dụng cụ đo nh thớc, nhiệt kế

Bài toán tính sai số để học sinh vận dụng

tiến trình dạy – học học

Hoạt động 1 (…phút): Tìm hiểu các khái niệm về phép đo

- Tìm hiểu và ghi nhớ các khái niệm phép

đo, dụng cụ đo

- Lấy ví dụ về phép đo trực tiếp và gián

tiếp, so sánh

- Nhắc lại các đơn vị cơ bản

- Yêu cầu HS trình bày các khái niệm

- Hớng dẫn phân biệt phép đo trực tiếp vàphép đo gián tiếp

Hoạt động 2 (…phút): Tìm hiểu về sai số của phép đo

- Giới thiệu về sai số ngẫu nhiên

Hoạt động 3 (…phút): Xác định sai số của phép đo

- Xác định giá trị trung bình của đại lợng

A trong n lần đo

- Tính sai số tuyệt đối của mỗi lần đo và

sai số ngẫu nhiên

- Tính sai số tuyệt đối của phép đo và viết

kết quả đo một đại lợng A

- Giới thiệu cách tính giá trị gần đúng nhấtvới giá trị thực của phép đo một đại lợng

- Giới thiệu sai số tuyệt đối và sai số ngẫunhiên

- Giới thiệu cách tính sai số tuyệt đối củaphép đo và cách viết kết quả đo

- Giới thiệu sai số tỉ đối

Trang 10

Hoạt động 4 (…phút): Xác định sai số cuả phép đo gián tiếp.

3

- Xác định sai số cuả phép đo gián tiếp - Giới thiệu qui tắc tính sai số của tổng và

tích

- Đa ra bài toán xác định sai số của phép

đo gian tiếp một đại lợng

- Ghi những chuẩn bị cho bài sau - Nêu câu hỏi và bài tập về nhà.- Yêu cầu: HS chuẩn bị bài sau

Bài 8 (2 tiết) Thực hành: Khảo sát chuyển động rơi tự do

Cho mỗi nhóm học sinh

Đồng hồ đo thời gian hiện số

Hộp công tắc đóng ngắt điện một chiều cấp cho nam châm điện và bộ đếm thời gian.Nam châm điện N

Kẽ sẵn bảng ghi số liệu theo mẫu trong bài 8 SGK

III tiến trình dạy - học

Hoạt động 1 (…phút): Hoàn chỉnh cơ sở lí thuyết của bài thực hành

- Xác định quan hệ giữa quãng đờng đI

đ-ợc s và khoảng thời gian t của chuyển

động rơi tự do

- Gợi ý chuyển động rơi tự do là CĐTNDĐ

có vận tốc ban đầu bằng 0 và gia tốc g

Hoạt động 2 (…phút): tìm hiểu bộ dụng cụ

- Tìm hiểu bộ dụng cụ

- Tìm hiểu chế độ làm việc của đồng hồ

hiện số sử dụng trong bài thực hành

- Giới thiệu các chế độ làm việc của đồng

hồ hiện số

Hoạt động 3 (…phút): Xác định phơng án thí nghiệm

Trang 11

- Một nhóm trình bày phơng án thí nghiệm

với bộ dụng cụ

- Các nhóm khác bổ sung

- Hoàn chỉnh phơng án thí nghiệm chung

Hoạt động 4 (…phút): Tiến hành thí nghiệm

- Đo thời gian rơi ứng với các quãng đờng

- Tính sai số phép đo và ghi kết quả

- Hoàn thành báo cáo thực hành

- Hớng dẫn: Đồ thị là đờng thẳng thì hai

đại lợng là tỉ lệ thuận

- Có thể xác định: g = 2tan với  là gócnghiêng của đồ thị

Chơng II

Động lực học chất điểm

Bài 9 (1 tiết) cân bằng lực tổng hợp và phân tích lực mục tiêu

Hoạt động 1 (…phút): Ôn tập khái niệm lực và cân bằng lực

- Nhớ lại khái niệm lực ở THCS

- Ôn lại về hai lực cân bằng

- Nêu và phân tích định nghĩa lực và cáchbiểu diễn một lực

- Nêu và phân tích điều kiện cân bằng củahai lực và đơn vị của lực

- Nhận xét câu trả lời

Trang 12

Hoạt động 2 ( … phút): Tìm hiểu quy tắc đồng hợp lực.

- Quan sát thí nghiệm và biểu diễn các lực

- Vận dụng quy tắc hình bình hành cho

tr-ờng hợp nhiều lực đồng quy

Hoạt động 3 ( … phút): Tìm hiểu qui tắc phân tích lực.

- Đọc SGK

- Phân tích một lực thành hai lực thành

phần theo hai phơng vuông góc cho trớc

- Đặt vấn đề giải thích lại sự cân bằng củavòng tròn O trong thí nghiệm

- Nêu và phân tích khái niệm: phân tíchlực, lực thành phần

- Nêu cách phân tích một lực thành hai lựcthành phần theo hai phơng cho trớc

- Xác định khoảng giá trị có thể của hợp

ơng, cùng chiều hoặc ngợc 

chiều với F2

- Sử dụng công thức lợng giác

Bài 10 (2 tiết)

ba định luật niu – học tơn Mục tiêu

Kiến thức:

Phát biểu đợc: Định nghĩa quán tính, ba định luật Niu – tơn, định nghĩa của khối lợng vànêu đợc tính chất của khối lợng

Viết đợc công thức của định luật II, định luật III Niu – tơn và của trọng lực

Nêu đợc những đặc điểm của cặp “lực và phản lực”

Trang 13

Chuẩn bị thêm một số thí dụ minh hoạ ba đinh luật.

Học sinh:

Ôn lại kiến thức đã học về lực, cân bằng lực và quán tính

Ôn lại quy tắc tổng hợp hai lực đồng quy

Gợi ý sử dụng CNTT:

Mô phỏng thí nghiệm của Ga-li-lê và tơng tác giữa hai vật (ví dụ tơng tác của hai hòn bi).

III.tiến trình dạy – học học

(Tiết 1)

Hoạt động 1: (…phút): Tìm hiểu thí nghiệm của Ga-li-lê

- Nhận xét về quảng đờng hòn bi lăn đợc

trên máng nghiêng 2 khi thay đổi độ

nghiêng của máng này

- Xác định các lực tác dụng lên hòn bi khi

máng 2 nằm ngang

- Trình bày ý tởng thí nghiệm của Ga-li-lêvới 2 máng nghiêng

- Trình bày dự đoán của Ga-li-lê

Hoạt động 2 (…phút): Tìm hiểu định luật I Niu-tơn và khái niệm quán tính

- Đọc SGK, tìm hiểu định luật I

- Vận dụng khái niệm quán tính để trả lời

C1

- Nêu và phân tích định luật I Niu-tơn

- Nêu khái niệm quán tính

Hoạt động 3 (…phút): Tìm hiểu định luật II Niu-tơn

- Viết biểu thức định luật II cho trờng hợp

có nhiều lực tác dụng lên vật

- Trả lời C2, C3

- Nhận xét các tính chất của khối lợng

- Nêu và phân tích định luật II Niu-tơn

- Nêu và phân tích định nghĩa khối lợngdựa trên mức quán tính

Hoạt động 4 (…phút): Nhiệm vụ về nhà

- Yêu câu: HS chuẩn bị bài sau

(Tiết 2)

Hoạt động 1 (…phút): Phân biệt trọng lực và trọng lợng

- Nhớ lại các đặc điểm của trọng lực và

biểu diễn trọng lực tác dụng lên một vật

- Xác định công thức tính trọng lực

- Trả lời C4

- Giới thiệu kháI niệm trọng tâm của vật

- Gợi ý: phân biệt trọng lực và trọng lợng

- Suy ra từ bài toán vật rơi tự do

- Vận dụng công thức vật rơi tự do

Hoạt động 2 (…phút): Tìm hiểu định luật II Niu-tơn

- Quan sát hình 10.1, 10.2, 10.3 và 10.4,

nhận xét về lực tơng tác giữa hai vật

- Viết biểu thức của định luật

- Nêu các đặc điểm của cặp lực và phản

- Nêu và phân tích định luật III

- Nêu khái niệm lực, tác dụng và phản lực

- Phân tích ví dụ về cặp lực và phản lực masát

Trang 14

- Làm bài tập 11, 14 trang 62 SGK - Hớng dẫn áp dụng định luật II và III

Bài 11 (1 Tiết) lực hấp dẫn định luật vạn vật hấp dẫn

I mục tiêu

Kiến thức:

Phát biểu đợc định luật vạn vật hấp dẫn và viết đợc công thức của lực hấp dẫn

Nêu đợc định nghĩa trọng tâm của một vật

Mô phỏng chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời và của Mặt Trăng quanh Trái Đất.

Hoạt động 1 ( … phút): Tìm hiểu về lực hấp dẫn và định luật vạn vật hấp dẫn.

- Quan sát mô phỏng chuyển động của

Trái Đất quanh Mặt Trời để rút ra lự hấp

dẫn là lực tác dụng từ xa

- Biểu diễn lực hấp dẫn giữa hai chất điểm

- Viết công thức tính lực hấp dẫn cho

tr-ờng hợp 2 hình cầu đồng chất

- Giới thiệu về lực hấp dẫn

- Yêu cầu học sinh quan sát mô phỏngchuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời

và nhận xét về đặc điểm của lực hấp dẫn

- Nêu và phân tích định luật vạn vật hấpdẫn

- Mở rộng phạm vi áp dụng cho các vậtkhác chất điểm

Hoạt động 2 (…phút): Xét trọng lực nh trờng hợp riêng của lực hấp dẫn

- Nhắc lại về trọng lực

- Viết biêu thức tính trọng lực tác dụng lên

vật nh một trờng hợp riêng của lực hấp

dẫn

- Chứng minh biểu thức 11.2 và 11.3

- Gợi ý: trọng lực là lực hấp dẫn giữa vật

có khối lợng m và Trái Đất

- Gợi ý: Vật ở gần Trái Đất thì h<<R

- Làm bài tập 5, 7 SGK

- Đọc phần “Em có biết” - Hớng dẫn: Vận dụng công thức tính lựchấp dẫn

Trang 15

- Ghi những chuẩn bị cho bài sau - Nêu câu hỏi và bài tập về nhà- Yêu cầu: HS chuẩn bị cho bài sau

Bài 12 (1 tiết) lực đàn hồi của lò xo định luật Húc

I Mục tiêu

Kiến thức:

Nêu đợc những đặc điểm về điểm đặt và hớng lực đàn hồi của lò xo

Phát biểu đợc định luật Húc và viết đợc công thức tính độ lơn lực đàn hồi của lò xo.Nêu đợc các đặc điểm về hớng của lực căng dây và lực pháp tuyến

Kĩ năng:

Biểu diễn đợc lực đàn hồi của lò xo khi bị dãn hoặc nén

Sử dụng đợc lực kế để đo lực, biết xem xét giới hạn đo của dụng cụ trớc khi sử dụng.Vận dụng đợc định luật Húc để giải các bài tập trong bài

Ôn lại kiến thức về lực đàn hồi của lò xo ở THCS

Hoạt động 1 (…phút): Xác định hớng và đặc đIúm của lực đàn hồi của lò xo

- Quan sát thí nghiệm biểu diễn của giáo

viên với lò xo

- Biểu diễn lực đàn hồi của lò xo khi lò xo

Hoạt động 2 (…phút): Tìm hiểu định luật Húc

- Nhận xét sơ bộ về quan hệ giữa lực

đàn hồi của lò xo và độ dãn

- Thảo luận và xây dựng phơng án thí

nghiệm để khảo sát quan hệ trên

- Làm thí nghiệm theo nhóm, ghi kết

quả vào bảng 12.1

- Rút ra quan hệ giữa lực đàn hồi của lò

xo với độ dãn

- Gợi ý: có thể tác dụng lực lên lò xobằng cách treo các quả nặng vào lò xo

- Giới thiệu về giới hạn đàn hồi

- Nêu và phân tích định luật Húc

Hoạt động 3 (… phút): Tìm hiểu một số trờng hợp lực đàn hồi khác

- Biểu diễn lực căng dây và lực pháp

dụng và sử dụng lực kế để đo lực

- Lu ý học sinh về giới hạn đo của cácloại lực kế

Hoạt động 5 ( phút): Giao nhiệm vụ về nhà.

Trang 16

Bài 13 (1 tiết) lực ma sát

Hoạt động 1 ( phút): Ôn lại kiến thức về lực ma sát.

- Trả lời câu hỏi

- Có những loại lực ma sát nào? Khi nào

- Thảo luận nhóm, trả lời C1

- Ghi nhận kết quả thảo luận và rút ra

- Tiến hành thí nghiệm kiểm tra giả

thuyết về các yếu tố ảnh hởng đến độlớn lực ma sát trợt

- Nêu biểu thức hệ số ma sát trợt

Hoạt động 3 ( phút): Tìm hiểu về lực ma sát lăn.

- Lấy ví dụ về tác dụng của lực ma sát

lăn lên vật lăn

- Trả lời C2

- So sánh độ lớn lực ma sát lăn và ma

sát trợt

- Đặt câu hỏi cho học sinh lấy ví dụ

- Nêu câu hỏi C2

- Giới thiệu một số ứng dụng làm giảm

ma sát bằng cách thay thế ma sát trợtbằng ma sát lăn

Hoạt động 4 ( phút): Tìm hiểu về lực ma sát nghỉ.

- Quan sát thí nghiệm của giao viên

Trang 17

- Làm việc cá nhân: Giải bài tập ví dụ - Gợi ý: Xác định các lực tác dụng lên

vật chuyển động thẳng đều

- Ghi những câu hỏi và bài tập về nhà

Bài 14 (1 tiết) lực hớng tâm

I mục tiêu

Kiến thức:

Phát biểu đợc định nghĩa và viết đợc công thức của lực hớng tâm

Nêu đợc một vài ví dụ về chuyển động li tâm có lợi hoặc có hại

Kĩ năng:

Giải thích đợc lực hớng tâm giữ cho một vật chuyển động tròn đều

Xác định đợc lực hớng tâm giữ cho vật chuyển động tròn đều trong một số trờng hợp đơngiản

do giáo viên đa ra

- Gợi ý áp dụng định luật II Niu-tơn chovật chuyển động tròn đều

- Nêu và phân tích định nghĩa lực hớngtâm

- Nêu các ví dụ về chuyển động tròn đều

và yêu cầu học sinh xác định lực hớngtâm tác dụng lên vật

- Nhấn mạnh: lực hớng tâm không phải

là một loại lực khác

Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu chuyển động li tâm.

Hoạt động 3 ( phút): Vận dụng, củng cố.

Trang 18

- Làm bài tập: 5,7 SGK

- Đọc thêm: “Tốc độ vũ trụ”

Hớng dẫn (bài 5): Lực hớng tâm

tác dụng lên vật là hợp lực của P và 

N

- Chi những chuẩn bị cho bài sau - Nêu câu hỏi và bài tập về nhà.- Yêu cầu: HS chuẩn bị bài sau

Bài 15 (1 tiết) bàI toán về chuyển động ném ngang

Tổng hợp hai chuyển động thành phần để đợc chuyển động tổng hợp (chuyển động thực)

Vẽ đợc (một cách định tính) quỹ đạo parabol của một vật bị ném ngang

Hoạt động 1 ( phút): Phân tích chuyển động ném ngang.

- Đọc SGK

- Chọn hệ toạ độ thích hợp

- Phân tích chuyển động ném ngang

thành hai chuyển động thành phần theo

hai trục toạ độ

- Nêu và phân tích bài toán khảo sátchuyển động một vật ném ngang: xác

định vị trí và vận tốc của vật

- Mô tả định tính dạng quỹ đạo củachuyển động ném ngang (không phải làchuyển động thẳng)

- Có thể xác định vị trí của vật nếu biếttoạ độ của vật theo các hệ trục

Hoạt động 2 ( phút): Xác định các chuyển động thành phần.

- áp dụng định luật II Niu-tơn cho vật

theo mỗi trục toạ độ để xác định tính

chất của các chuyển động thành phần

- Viết các phơng trình chuyển động cho

mỗi chuyển động thành phần

- Gợi ý: Vật ném ngang chỉ chịu tácdụng của trọng lực

Xác định vận tốc thành phần ban

Trang 19

đầu bằng cách chiếu V0 lên trục toạ độ

Hoạt động 3 ( phút): Xác định chuyển động tổng hợp.

- Viết phơng trình quỹ đạo của chuyển

- Trình bày về dạng quỹ đạo của chuyển

Hoạt động 4 ( phút): Thí nghiệm kiểm chứng.

- Quan sát thí nghiệm và trả lời C3 về

mục đích thí nghiệm - Tiến hành thí nghiệm hình 15.2.- Yêu cầu HS trả lời câu hỏi C3

Bài 16 (2 tiết) thực hành: đo hệ số ma sát

I mục tiêu

Kiến thức:

Chứng minh đợc các công thức (16.2) trong SGK, từ đó nêu đợc phơng án thực nghiệm đo

hệ số ma sát trợt theo phơng pháp động lực học (gián tiếp qua gia tốc a và góc nghiêng

)

Kĩ năng:

Lắp ráp đợc thí nghiệm theo phơng án đã chọn, biết cách sử dụng đồng hồ đo thời gianhiện số điều khiển bằng nam châm điện có công tắc và cổng quang điện để đo chính xáckhoảng thời gian chuyển động của vật

Tính và viết đúng kết quả phép đo, với số các chữ số có nghĩa cần thiết

II chuẩn bị

Giáo viên:

Cho mỗi nhóm học sinh:

Mặt phẳng nghiêng có thớc đo góc và quả dọi

Nam châm điện có hộp công tắc đóng ngắt

Thớc kẻ vuông để xác định vị trí ban đầu của vật

Trụ kim loại đờng kính 3cm, cao 3cm

Đồng hồ đo thời gian hiện số, chính xác 0,001s

Cổng quang điện E

Thớc thẳng 1000mm

Học sinh:

Ôn tập lại bài cũ

Giấy kẻ ô, báo cáo thí nghiệm…

Hoạt động 1 ( phút): Xây dựng cơ sở lí thuyết.

Trang 20

- Hớng dẫn: áp dụng định luật II tơn cho vật

Niu-Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu bộ dụng cụ.

- Tìm hiểu các thiết bị có trong bộ dụng

Hoạt động 3 ( phút): Hoàn chỉnh phơng án thí nghiệm.

- Nhận biết các đại lợng cần đo trong thí

tr Hớng dẫn: sử dụng thớc đo góc và quả

dọi có sẵn hoặc đo các kích thớc củamặt phẳng nghiêng

- Nhận xét và hoàn chỉnh phơng án thínghiệm của các nhóm

Hoạt động 4 ( phút): Tiến hành thí nghiệm.

- Tiến hành thí nghiệm theo nhóm

- Ghi kết quả vào bảng 16.1 - Hớng dẫn các nhóm (làm thí nghiệm).- Theo dõi học sinh

Hoạt động 5 ( phút): Xử lí kết quả.

- Hoàn thành bảng 16.1

- Tính sai số của phép đo và viết kết quả

- Chỉ rõ loại sai số đã bỏ qua trong khi

Chơng III cân bằng và chuyển động của vật rắn.

Bài 17 (2 tiết) cân bằng của một vật rắn chịu tác dụng của hai lực

và ba lực không song song.

I mục tiêu

Kiến thức:

Nêu đợc định nghĩa của vật rắn và giá của lực

Phát biểu đợc quy tắc tổng hợp hai lực có giá đồng quy

Phát biểu đợc điều kiện cân bằng của một vật chịu tác dụng của hai lực và của ba lựckhông song song

Kĩ năng:

Trang 21

- Ôn lại: quy tắc hình bình hành, điều kiện cân bằng của một chất điểm.

Hoạt động 1 ( phút): Xác định điều kiện cân bằng của một vật chịu tác dụng của hai lực.

- Quan sát thí nghiệm và trả lời C1

- So sánh với trờng hợp cân bằng của

chất điểm

- Phát biểu điều kiện cân bằng của một

vật chịu tác dụng của hai lực

- Bố trí thí nghiệm hình 17.1

- Gợi ý so sánh vật rắn và chất điểm

- Nêu khái niệm vật rắn

- Lu ý khái niệm giá của lực

Hoạt động 2 ( phút): Xác định trọng tâm của vật phẳng, mỏng bằng phơng pháp thực

nghiệm

- Nhớ lại khái niệm trọng tâm

- Nêu câu hỏi về trọng tâm

- Treo một vật phẳng, mỏng trên sợi dây

- Gợi ý: Giá của trọng lực đi qua trọngtâm

- Hớng dẫn áp dụng điều kiện cân bằng

Hoạt động 3 ( phút): Tìm hiểu quy tắc tổng hợp hai lực có giá đồng quy.

- Nêu và phân tích quy tắc tổng hợp hailực có giá đồng quy

Hoạt động 4 ( phút): Phát biểu và vận dụng điều kiện cân bằng của một vật chịu tác

dụng của ba lực không song song

- Phát biểu điều kiện cân bằng của một

vật chịu tác dụng của ba lực không song

Trang 22

I mục tiêu

Kiến thức:

Phát biểu đợc định nghĩa và viết đợc biểu thức của momen lực

Phát biểu đợc quy tắc momen lực

Kĩ năng:

Vân dụng đợc khái niệm momen lực và quy tắc momen lực để giải thích một số hiện tợngvật lí thờng gặp trong đời sống và kĩ thuật cũng nh để giải quyết các bài tập tơng tự nh ởtrong bài

Vận dụng đợc phơng pháp thực nghiệm ở mức độ đơn giản

III tiến trình day - học

Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu tác dụng làm quay của lực.

Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu khái niệm mômen lực.

- Nhận xét sơ bộ tác dụng làm quay của

một lực có thể phụ thuộc những yếu tố

nào? Thảo luận phơng án thí nghiệm

kiểm tra

- Nêu những yếu tố ảnh hởng đến tác

dụng làm quay của một lực

- Nêu đơn vị của mômen lực

- Hớng dẫn: Bố trí vật có trục quay cố

định cân bằng dới tác dụng của hai lựcrồi thay đổi các yếu tố của một lực

- Tiến hành thí nghiệm kiểm tra

- Nêu và phân tích khái niệm và biểuthức của mômen lực

Hoạt động 3 ( phút): Tìm hiểu và vận dụng momen lực.

- Nhận xét về tác dụng làm quay của

các lực tác dụng lên vật trong thí

nghiệm 18.1

- Vận dụng trả lời C1

- Làm bài tập 3 trang 99

- Phát biểu quy tắc mômen lực

- Nêu câu hỏi C1

- Mở rộng các trờng hợp có thể áp dụngquy tắc

Bài 19 (1tiết) cân bằng của một vật chịu tác dụng của ba lực song song.

Quy tắc hợp lực song song cùng chiều.

Trang 23

II chuẩn bị

Giáo viên:

Các thí nghiệm theo hình 19.1 SGK

Học sinh:

Ôn lại về phép chia trong và ngoài khoảng cách giữa hai điểm

Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu quy tắc tổng hợp hai lực song song cùng chiều.

Hoạt động 2 ( phút): Vận dụng quy tắc tổng hợp hai lực song song cùng chiều.



- Giới thiệu cách phân tích một lực Fthành hai lực song song cùng chiều 

với F

Hoạt động 3 ( phút): Tìm hiểu và vận dụng điều kiện cân bằng của một vật chịu tác

dụng của ba lực song song cùng chiều

- Nhận xét về đặc điểm của ba lực tác

dụng lên vật trong thí nghiệm hình 19.1

- Vận dụng làm bài tập 4 SGK

- Yêu cầu HS xem SGK, hình 19.1

- Nêu và phân tích điều kiện cân bằng

Hoạt động 4 ( phút): Giao nhiệm vụ về nhà.

- Yêu cầu: HS chuẩn bị bàI sau

Bài 20 các dạng cân bằng.

Trang 24

Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu các dạng cân bằng.

- Quan sát vật rắn đợc đặt ở các điều

kiện khác nhau, rút ra đặc điểm cân

bằng của vật trong mỗi trờng hợp

- Bố trí thí nghiệm hình 20.2, 20.3, 20.4

Làm thí nghiệm, cho HS quan sát

- Nêu và phân tích các dạng cân bằng

Hoạt động 2 ( phút): Xác định điều kiện cân bằng của vật có mặt chân đế.

- Trả lời C1

- Quan sát hình 20.6, nhận xét về dạng

cân bằng của mỗi vật

- Vận dụng để xác định dạng cân bằng

của các vật trong ví dụ của giáo viên

- Giới thiệu khái niệm mặt chân đế

- Hớng dẫn: Xét tác dụng của momencủa trọng lực

- Nêu và phân tích điều kiện cân bằngcủa vật có trong mặt chân đế

- Lấy một số ví dụ về các vật có mặtchân đế khác nhau

Hoạt động 3 ( phút): Tìm hiểu về mức vững vàng của cân bằng.

Bài 21 (2 tiết) chuyển động tịnh tiến của vật rắn chuyển động quay của vật rắn quanh một trục cố định

I mục tiêu

Kiến thức:

- Phát biểu đợc định nghĩa chuyển động tịnh tiến và nêu đợc ví dụ minh hoạ

Viết đợc công thức định luật II Niu-tơn cho chuyển động tịnh tiến

Nêu đợc tác dụng của momen lực đối với một vật rắn quay quanh một trục

Nêu đợc những yếu tố ảnh hởng đến momen quán tính của vật

Trang 25

Kĩ năng:

áp dụng đợc định luật II Niu-tơn cho chuyển động tịnh tiến thẳng

áp dụng đợc khái niệm momen quán tính để giải thích sự thay đổi chuyển động quay củacác vật

Biết cách đo thời gian chuyển động và trình bày kết luận

Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu chuyển động tịnh tiến.

- Nhận xét về chuyển động của các

điểm trên một vật rắn chuyển động tịnh

tiến

- Trả lời C1

- Viết phơng trình định luật II Niu-tơn

cho vật rắn chuyển động tịnh tiến

- Giới thiệu về chuyển động tịnh tiếncủa vật rắn

- Hớng dẫn: Xét chuyển động của hai

- Kết luận về tác dụng của mômen lực

đối với vật quay quanh một trục

(Tiết 2)

Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu về mômen quán tính.

- Ghi nhận khái niệm momen quán tính

- Dự đoán các yếu tố ảnh hởng đến

momen quán tính của một vật Thảo

luận phơng án thí nghiệm kiểm tra

- Giới thiệu về mômen quán tính

- Hớng dẫn: So sánh thời gian chuyển

động của cùng một vật trong thí nghiệm21.4 khi thay đổi các yếu tố khảo sát

Tiêu đề	Động Học Chất Điểm
Trường học	Trường Trung Học Phổ Thông
Chuyên ngành	Vật Lý
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	50
Dung lượng	684 KB

Giáo án VL 10 Chuẩn

tiến trình da y học

tiến trình dạ y học (Tiết 1)