Giáo dục kỹ năng sống trong môn Địa lý THCS

• Tổ chức văn hóa, khoa học và giáo dục Liên hợp dục, đó là: - Học để biết Learning to know gồm các kĩ năng tư duy như: tư duy phê phán, tư duy sáng tạo, ra quyết định, giải quyết vấn

Nhiệt liệt chào mừng

quý thầy, cô giáo

Về dự chuyên đề địa

lí

Thứ 3 ngày 22 thỏng 2 năm 2011

Giáo dục kĩ năng sống qua môn địa lí

• MỤC TIấU CHUYấN ĐỀ

- Hiểu được những vấn đề cơ bản, cần thiết về KNS

và GD KNS cho HS PT.

- Hiểu được ND, PP GD KNS cho HS qua mụn Địa lớ

- Cú kĩ năng soạn và dạy bài Địa lớ kết hợp GD KNS

- Nghiờm tỳc, tự tin trong quỏ trỡnh GD KNS cho HS.

NỘI DUNG CHUYấN ĐỀ

1 Quan niệm về kĩ năng sống

2 Mục tiờu, nguyờn tắc, nội dung GD KNS cho HS

3 Phương phỏp GD KNS cho HS phổ thụng

4 GD KNS cho HS qua mụn Địa lớ

5 Thực hành GD KNS cho HS qua mụn Địa lớ

Giáo dục kĩ năng sống qua môn địa lí

N«Þ dung 1: Quan niệm về KNS

Có nhiều quan niệm rộng, hẹp khác nhau về KNS

• Tổ chức Y tế thế giới (WHO) :

KNS là khả năng để có hành vi thích ứng

(adaptive) và tích cực (positive), giúp các cá

nhân có thể ứng xử hiệu quả trước các nhu

cầu và thách thức của cuộc sống hàng ngày

• Quỹ nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) :

KNS là cách tiếp cận giúp thay đổi hoặc hình

thành hành vi mới Cách tiếp cận này lưu ý đến

sự cân bằng về tiếp thu kiến thức, hình thành

• Tổ chức văn hóa, khoa học và giáo dục Liên hợp

dục, đó là:

- Học để biết (Learning to know) gồm các kĩ năng tư duy như:

tư duy phê phán, tư duy sáng tạo, ra quyết định, giải quyết vấn đề, nhận thức được hậu quả,…;

- Học làm người (Learning to be) gồm các kĩ năng cá nhân

như: ứng phó với căng thẳng, kiểm soát cảm xúc, tự nhận thức, tự tin,…;

- Học để sống với người khác (learning to live together) gồm các kĩ năng xã hội như: giao tiếp, thương lượng, tự khẳng

Nói cách khác KNS là khả năng làm chủ bản thân của mỗi

người, khả năng ứng xử phù hợp với những người khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống

-> KNS vừa mang tính cá nhân (vì đó là khả năng của cá nhân ),

vừa mang tính XH (vì KNS phụ thuộc vào các giai đoạn phát triển

lịch sử xã hội, chịu ảnh hưởng của truyền thống và văn hóa của gia

đình, cộng đồng, dân tộc

Tầm quan trọng của giáo dục KNS cho HS

? Điều gì sẽ xảy ra nếu một người thiếu KNS?

? Điều gì sẽ xảy ra nếu nhiều người trong XH thiếu KNS?

• Kết luận :

Cần giáo dục KNS cho HS phổ thông vì:

+ KNS góp phần thúc đẩy sự phát triển cá nhân và xã hội + Đặc điểm lứa tuổi HS phổ thông hình thành nhân cách + Bối cảnh hội nhập quốc tế và nền kinh tế thị trường

1 Mục tiêu GD KNS :

- Trang bị cho HS kiến thức, gía trị, thái độ và kỹ năng phù hợp

- Hình thành những hành vi, thói quen lành mạnh, tích cực; loại bỏ hành vi,

thói quen tiêu cực trong quan hệ, tình huống của cuộc sống,

- Tạo cơ hội để HS thực hiện tốt quyền, bổn phận của cá nhân, phát triển haì

hòa thể chất, trí tuệ, tinh thần và đạo đức

2 Nguyên tắc GD KNS:

- Tương tác: hình thành qua việc nghe giảng & tự đọc tài liệu

- Trải nghiệm: Người học cần được đặt vào các tình huống để trải nghiệm

& thực hành

- Tiến trình: Nhận thứchình thành thái độ thay đổi HV

- Thay đổi hành vi: Mục đích cao nhất của GD KNS là giúp người học thay đổi

hành vi theo hướng tích cực.

Néi dung 2: Mục tiêu, nguyên tắc

và nội dung GDKNS

3 Nội dung GDKNS: có thể chia thành

- 3 nhóm KNS (nhận biết và sống với chính mình; với người khác và ra quyết định)

- 5 nhóm KNS (tự nhận thức, giao tiếp, tư duy, giải quyết vấn đề, làm chủ bản thân) hoặc 3 lĩnh vực

* Sự phân loại chỉ là tương đối

* Giữa các nhóm KN có mối quan hệ chặt chẽ, hỗ

Néi dung 2: Mục tiêu, nguyên tắc

và nội dung GDKNS

1.Tự nhận thức

• Xác định giá trị;

• Tự nhận thức;

• Thể hiện sự tự tin…

3 Tư duy

• Tư duy sáng tạo;

• Suy ngẫm/Hồi tưởng;

• Tìm kiếm và xử lí thông tin;

• Phân tích, so sánh, phán đoán…

Néi dung 3 : Phương pháp giáo dục

kỹ năng sống

- Về PPDH : cách thức, con đường hoạt động GV & HS,

trong điều kiện DH xác định -> MĐDH

DH - vai trò & mối quan hệ GV- HS

ND và điều kiện DH -> MĐGD,

Cách tiếp cận

Việc giáo dục KNS cho HS trong nhà

trường phổ thông được thực hiện thông qua dạy học các môn học và tổ chức các

HĐGD nhưng không phải là lồng ghép,

tích hợp thêm KNS vào nội dung các môn học và HĐGD; mà theo một cách tiếp cận mới, đó là sử dụng các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực để tạo điều kiện,

cơ hội cho HS được thực hành, trải

nghiệm KNS trong quá trình học tập.

Một số phương pháp

dạy học tích cực

đánh giá trước toàn lớp.

QUY TRÌNH DẠY HỌC NHÓM

NHẬP ĐỀ VÀ GIAO NHIỆM VỤ

•Giới thiệu chủ đề

•Xác định nhiệm vụ các nhóm

•Thành lập các nhóm

LÀM VIỆC NHÓM

•Chuẩn bị chỗ làm việc

•Lập kế hoạch làm việc

•Thoả thuận quy tắc làm việc

•Tiến hành giải quyết nhiệm vụ

•Chuẩn bị báo cáo kết quả Làm việc toàn lớp

Làm việc toàn lớp

Làm việc nhóm

Phương phỏp giải quyết vấn đề

Dạy học (DH) phát hiện và giải quyết

vấn đề (GQVĐ) là PPDH đặt ra tr ớc HS các vấn đề nhận thức có chứa đựng mâu thuẫn giữa cái đã biết và cái ch a biết,

chuyển HS vào tình huống có vấn đề ,

kích thích họ tự lực, chủ động và có nhu cầu mong muốn giải quyết vấn đề

Phương pháp đóng vai

Đóng vai là phương pháp tổ chức cho học

sinh thực hành, “ làm thử” một số cách ứng

xử nào đó trong một tình huống giả định

Đây là phương pháp nhằm giúp HS suy nghĩ sâu sắc về một vấn đề bằng cách tập trung vào một sự việc cụ thể mà các em vừa thực hiện hoặc quan sát được Việc “diễn” không phải là phần chính của phương pháp này mà điều quan trọng là sự thảo luận sau phần

Phương pháp trò chơi

Phương pháp trò chơi là

phương pháp tổ chức cho học sinh tìm hiểu một vấn đề hay

thể nghiệm những hành động, những thái độ, những việc làm thông qua một trò chơi nào đó

Một số kĩ thuật dạy học tích cực

Kĩ thuật chia nhóm

Có nhiều cách chia nhóm khác nhau:

• Theo số điểm danh, theo các màu sắc, theo các loài hoa, các mùa trong năm,…

• Theo biểu tượng

Kĩ thuật đặt câu hỏi

Khi đặt câu hỏi cần đảm bảo các yêu cầu sau:

• Liên quan đến việc thực hiện MT bài học

• Phù hợp với thời gian thực tế

• Sắp xếp theo trình tự từ dễ đến khó,từ đơn giản đến

phức tạp.

• GV nêu câu hỏi/ vấn đề cho cả lớp hoặc cho

các nhóm.

• Mỗi thành viên ( hoạt động cá nhân) hoặc các nhóm (hoạt động nhóm) phác hoạ những ý

tưởng về cách giải quyết vấn đề trên một tờ

bìa và dán lên tường xung quanh lớp học như một triển lãm tranh

• HS cả lớp đi xem “ triển lãm’’và có thể có ý kiến bình luận hoặc bổ sung.

• Cuối cùng, tất cả các phương án giải quyết

được tập hợp lại và tìm phương án tối ưu

KỸ THUẬT “PHÒNG TRANH”

Kĩ thuật “ Trình bày một phút”

• Cuối tiết học (thậm chí giữa tiết học), GV yêu cầu HS suy nghĩ, trả lời các câu hỏi sau: Điều quan trọng nhất các em học đuợc hôm nay là gì? Theo các em, vấn đề gì là quan trọng

nhất mà chưa được giải đáp?

• HS suy nghĩ và viết ra giấy Các câu hỏi của

HS có thể dưới nhiều hình thức khác nhau

• Mỗi HS trình bày trước lớp trong thời gian 1 phút về những điều các em đã học được và những câu hỏi các em muốn được giải đáp hay những vấn đề các em muốn được tiếp

tục tìm hiểu thêm

Kĩ thuật “ Hỏi và trả lời”

• GV nêu chủ đề

• GV (hoặc 1 HS) sẽ bắt đầu đặt một câu hỏi về

chủ đề và yêu cầu một HS khác trả lời câu hỏi

đó

• HS vừa trả lời xong câu hỏi đầu tiên lại được

đặt tiếp một câu hỏi nữa và yêu cầu một HS

khác trả lời

• HS này sẽ tiếp tục quá trình trả lời và đặt câu

hỏi cho các bạn cùng lớp, Cứ như vậy cho

Tóm tắt nội dung tài liệu

theo nhóm

• HS làm việc theo nhóm nhỏ, đọc to tài liệu

được phát, thảo luận và chuẩn bị trả lời các câu hỏi về bài đọc.

• Đại diện nhóm trình bày các ý chính cho cả

lớp

• Sau đó, các thành viên trong nhóm lần lượt

trả lời các câu hỏi của các bạn khác trong lớp về bài đọc

Néi dung 4 : GIÁO DỤC KNS CHO HS

QUA MÔN ĐỊA LÍ

1: Tìm hiểu khả năng GDKNS và các KNS chủ yếu được giáo dục trong môn Địa lí

2: Tìm hiểu các KNS và địa chỉ thực hiện GD KNS trong môn Địa lí THPT

HĐ 1: Tìm hiểu khả năng GDKNS và các KNS chủ yếu được GD trong môn Địa lí

• KNS chủ yếu thực hiện trong môn Địa lí

- Tự nhận thức: Thể hiện sự tự tin, tự trọng; xác định giá trị bản thân, hợp tác

- Giao tiếp: Lắng nghe và phản hồi tích cực, trình bày suy nghĩ, ý tưởng; ứng xử; thể hiện sự cảm thông, hợp tác

- Tư duy: Suy ngẫm, hồi tưởng, nhận xét, phê phán; phân tích đối chiếu; tư duy sáng tạo,

Xác định, tìm kiếm các lựa chọn; giải quyết vấn đề

nhận trách nhiệm; kiểm soát cảm xúc; ứng phó với căng thẳng, tìm kiếm sự hỗ trợ

Cấu trúc chương trình GD KNS

trong môn Địa lí THCS

Lớp Bài KNS được GD trong

bài PP/KTDH sử dụng

8 Bài 24 Vùng

biển Việt Nam

- Tư duy: Thu thập và xử lí thông tin từ

lược đồ / bản đồ và bài viết để tìm hiểu về vùng biển Việt Nam.

- Giao tiếp: Trình bày suy nghĩ/ý tưởng,

lắng nghe /phản hồi tích cực, giao tiếp và hợp tác khi làm việc cặp đôi, nhóm.

Cấu trúc chương trình GD KNS

trong môn Địa lí THCS

Lớp Bài KNS được GD trong

- Giải quyết vấn đề: quyết định các biện

pháp nhằm giảm tỉ lệ sinh và nâng cao chất lượng cuộc sống

- Làm chủ bản thân : Trách nhiệm của

bản thân đối với cộng đồng về quy mô gia đình hợp lí.

- Giao tiếp: Trình bày suy nghĩ/ý tưởng,

Động não; Thảo luận nhóm; Giải quyết vấn đề; Suy nghĩ- cặp đôi- chia sẻ; Bản đồ tư duy.

- DH địa lí thực hiện GD KNS đảm bảo mục tiêu

chuyên môn và khai thác hợp lí các khả năng GD KNS; Vận dụng PP KT DH tích cực có hiệu quả.

BÀI 5- THỰC HÀNH GD KNS CHO HS QUA MÔN ĐỊA LÍ

Nội dung:

bài soạn thực hiện GDKNS

Một số điểm cần lưu ý khi thực hiện

giáo dục KNS

• Thiết kế và tổ chức thực hiện các hoạt động

trong và ngoài giờ học sao cho học sinh có

cơ hội thể hiện ý tưởng cá nhân, tự trải

nghiệm và biết phân tích kinh nghiệm sống của chính mình và người khác

• Tạo động lực cho học sinh điều chỉnh hoặc

thay đổi giá trị, thái độ và những hành vi

trước đây để thích nghi hoặc chấp nhận các giá trị, thái độ và hành vi mới.

Các bước thực hiêên một bài

giáo dục KNS

1 Khám phá: Kích thích học sinh tự tìm hiểu xem

các em đã biết gì về những khái niệm, kỹ

năng, kiến thức….sẽ được học.Giúp GV đánh giá/xác định thực trạng (kiến thức, kỹ năng…) của HS trước khi giới thiệu vấn đề mới

2 Kết nối : Giới thiệu thông tin, kiến thức và kỹ

năng mới thông qua việc tạo “cầu nối” liên kết giữa cái “đã biết” và “chưa biết” Cầu nối này

sẽ kết nối kinh nghiệm hiện có của học sinh với bài học mới

Các bước thực hiêên giáo dục

KNS vào bài dạy ( tiếp)

3 Thực hành

-Tạo cơ hội cho người học thực hành vận dụng kiến thức và kỹ năng mới vào một bối cảnh/hoàn cảnh/điều kiện có ý nghĩa

kính chúc quý thầy, cô giáo,

đạt nhiều kết quả cao trong giảng dạy !

Xin chân thành cảm ơn!