Giáo án bài 10 lịch sử 10 cơ bản

Về kiến thức - Trình bày được quá trình hình thành xã hội phong kiến và quan hệ sản xuất phong kiến ở Tây Âu.. - Nêu được khái niệm “lãnh địa phong kiến” và đời sống kinh tế - chính

Họ và tên : Phan Thị Thanh Thủy

Lớp : K40A Sư phạm Lịch sư

Mã SV : 145D1402180059

SBD : 086 – Phòng C 1.1

CHƯƠNG VI TÂY ÂU THỜI TRUNG ĐẠI BÀI 10: THỜI KỲ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CHẾ ĐỘ

PHONG KIẾN Ở TÂY ÂU (Từ thế kỷ V đến thế kỷ XIV)

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

Sau bài học học sinh có khả năng:

1 Về kiến thức

- Trình bày được quá trình hình thành xã hội phong kiến và quan hệ sản xuất phong kiến ở Tây Âu

- Nêu được khái niệm “lãnh địa phong kiến” và đời sống kinh tế - chính trị trong lãnh địa

- Giải thích được nguyên nhân ra đời và đánh giá vai trò của các thành thị trung đại

- So sánh được sư khác nhau giữa kinh tế lãnh địa phong kiến và kinh tế thành thị trung đại

2 Về kĩ năng

- Rèn luyện kĩ năng làm việc nhóm, lập bảng so sánh, kỹ năng tư duy, phân tích đánh giá

- Quan sát bản đồ xác định dược vị trí của các quốc gia phong kiến châu Âu

3 Về thái độ

- Giáo dục cho HS thấy rõ bản chất của giai cấp bóc lột, cuộc sống khổ cưc

và tinh thần lao động của quần chúng nhân dân lao động

- Giúp học sinh thấy rõ sư phát triển đi lên hợp quy luật phát tiển của lịch sư loài người từ chế độ chiếm hữu nô lệ sang chế độ phong kiến

II TÀI LIỆU THAM KHẢO

- Hướng dẫn sư dụng kênh hình trong sách giáo khoa lịch sư lớp 10 – Nhà

xuất bản giáo dục Việt Nam (trang 21)

- Lịch sư thế giới Trung đại – Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam (từ trang 11-

37)

III CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

1 Chuẩn bị của giáo viên

- Giáo án, tài liệu Lịch sư lớp 10

- Chuẩn bị phương tiện ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học

2 Chuẩn bị của học sinh

- Đọc trước bài mới : Thời kì hình thành và phát triển của chê độ phong kiến

Tây Âu ( từ thế kỉ V – thế kỉ XIV)

IV TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC

1.Giới thiệu bài mới 2’

2.Tổ chức hoạt động dạy học trên lớp

Thời

gian

Hoạt động của GV và HS Kiến thức trọng tâm

10 phút Hoạt động 1: Tìm hiểu sự hình thành

các vương quốc phong kiến Tây Âu.

- GV cho HS quan sát bản đồ châu Âu

phong kiến để giới thiệu địa phận của lãnh

thổ của đế quốc Roma và lãnh địa của

người Giéc-man (Phụ lục 1) Gợi lại cho

HS nhớ lại những kiến thức cơ bản của xã

hội cổ đại phương Tây nhất là sư bành

trướng và lớn mạnh của đế quốc Roma

- GV đặt câu hỏi: Nêu những biểu hiện

1.Sự hình thành các vương quốc phong kiến ở Tây Âu

khủng hoảng của đế quốc Rô-ma thế kỉ III?

- HS trả lời câu hỏi:

- GV nhận xét, chốt ý:

Từ thế kỉ III, đế quốc Roma lâm vào

khủng hoảng, hình thức bóc lột chiếm hữu

nô lệ không còn phù hợp, nhiều cuộc đấu

tranh của nô lệ diễn ra, sản xuất sút kém,

xã hội rối ren

-GV đặt câu hỏi : Điều đó đã dẫn đến hệ

quả gì?

- HS trả lời:

- GV nhận xét, bổ sung, chốt ý:

+ Thế kỉ V đế quốc Roma bị người

Giéc-man từ phương Bắc xuống xâm chiếm,

không ngăn chặn nổi sư xâm nhập ấy, các

hoàng đế Roma buộc phải cho các liên

minh bộ lạc Giéc-man di cư ồ ạt vào lãnh

thổ đế quốc Roma, từ đó lần lượt hình

thành các quốc gia của người Giéc-man

GV cho HS quan sát Lược đồ quá trình

xâm lược của người Giéc-man(Phụ lục 2)

+ Năm 476, đế quốc Roma bị giệt vong,

chế độ chiếm nô kết thúc ở khu vưc Địa

Trung Hải, thời đại phong kiến bắt đầu ở

châu Âu

- GV yêu cầu HS đọc mục I –SGK trang

56 và đặt câu hỏi: Khi tràn vào lãnh thổ

Roma, người Giéc-man đã làm gì?

- GV: nhận xét và kết luận.

- Thế kỷ III, đế quốc Rô-ma lâm vào khủng hoảng, nô lệ nổi dậy đấu tranh, sản xuất sút kém, xã hội rối ren

- Cuối thế kỷ V, đế quốc Rô-ma bị người Giéc-man xâm chiếm

- Năm 476 đế quốc Rô ma bị diệt vong, chế độ chiếm nô kết thúc, thời đại phong kiến bắt đầu ở châu Âu

+ Về chính trị:

Người Giéc-man đã thủ tiêu bộ máy nhà

nước cũ, thành lập nên nhiều vương quốc

mới của họ như vương quốc Ăng-glô Xắc-

xông, vương quốc Phơ-răng, vương quốc

Tây Gốt, Đông Gốt ( Phụ lục 3)

Các thủ lĩnh bộ lạc quý tộc Giéc-man tư

xưng vương, phong tước vị như công tước,

bá tước, nam tước, tạo nên hệ thống đẳng

cấp quí tộc vũ sĩ ( Phụ lục 4)

+ Về kinh tế:

Người Giéc man còn chiếm ruộng đất của

chủ nô Rô-ma cũ rồi đem chia cho nhau

trong đó các tướng lĩnh quân sư và các quí

tộc được phần nhiều hơn

+ Tôn giáo:

Người Giéc-man cũng từ bỏ các tôn giáo

nguyên thủy của mình và tiếp thu Ki - tô

giáo, xây dưng nhà thờ , cố gắng chiếm đất

của dân, nhà vua phong tặng đất đai theo

tước vị cho các quý tộc và nhà thờ

+ Về xã hội:

Hình thành tầng lớp quý tộc tăng lữ và

quý tộc vũ sĩ, họ trở nên giàu có và trở

thành các lãnh chúa phong kiến

Nô lệ và nông dân biến thành nông nô,

phụ thuộc vào lãnh chúa

 Quan hệ sản xuất phong kiến ở châu

Âu được hình thành ( Phụ lục 5)

- Những việc làm của người Giéc-man khi vào lãnh thổ Rô-ma:

+ Chính trị:

Thủ tiêu bộ máy nhà nước cũ, thành lập nên nhiều vương quốc mới

Tư xưng vua, phong các tước vị

+ Kinh tế : Chiếm ruộng đất của chủ nô Rô-ma

cũ rồi chia cho nhau

+ Tôn giáo:

Từ bỏ các tôn giáo nguyên thủy của mình và tiếp thu Ki-tô giáo

+ Xã hội:

Hình thành tầng lớp quý tộc tăng

lữ cùng với quý tộc vũ sĩ và quan lại trở thành các lãnh chúa phong kiến Nông dân và nô lệ trở thành nông nô

 Quan hệ sản xuất phong kiến được hình thành

15 phút Hoạt động 2: Tìm hiểu về xã hội phong

kiến Tây Âu

- GV: Đến giữa thế kỉ IX phần lớn đất đai

đã được các quí tộc và nhà thờ chia nhau

chiếm đoạt xong, những vùng đất đai rộng

lớn đó đã nhanh chóng bị họ biến thành

khu đất của mình gọi là lãnh địa phong

kiến Lãnh địa phong kiến là đơn vị chính

trị và kinh tế cơ bản trong thời kì phong

kiến phân quyền ở Tây Âu

Mỗi lãnh chúa đều có lãnh địa riêng

- GV yêu cầu HS đọc phần chữ nhỏ mục 2

– SGK trang 56 kết hợp với quan sát hình

ảnh về lãnh địa phong kiến ( Phụ lục 6) và

đặt câu hỏi: Em hãy miêu tả lãnh địa phong

kiến?

- HS trả lời:

- GV: Nhận xét, bổ sung, kết luận :

+ Lãnh địa là một khu đất rộng bao gồm

đất của lãnh chúa và đất khẩu phần

+Trong khu đất của lãnh chúa có những

lâu đài, dinh thư, nhà thờ, nhà kho, chuồng

trại có hào sâu, tường cao, tạo thành

những pháo đài kiên cố

+Đất khẩu phần ở xung quanh pháo đài

được các lãnh chúa giao cho nông nô cày

cấy và thu tô thuế

2 Xã hội phong kiến Tây Âu

a, Lãnh địa phong kiến

-Giữa thế kỉ IX, phần lớn đất đại được quý tộc và nhà thờ chia xong trở thành những lãnh địa phong kiến

- Đứng đầu lãnh địa là lãnh chúa

- Lãnh địa là một khu đất rộng bao gồm đất của lãnh chúa và đất khẩu phần

- GV chia lớp thành 4 nhóm, giao nhiệm

vụ cho từng nhóm yêu cầu thảo luận trong

2 phút

+ Nhóm 1: Tìm hiểu về đặc trưng kinh

tế của lãnh địa?

+ Nhóm 2: Tìm hiểu về đời sống chính

trị của các lãnh địa?

+ Nhóm 3 : Tìm hiểu về cuộc sống của

nông nô trong các lãnh địa?

+ Nhóm 4: Tìm hiểu về cuộc sống của

các lãnh chúa trong lãnh địa?

- HS đại diện từng nhóm lên trình bày sau

2 phút thảo luận

- GV: nhận xét và bổ sung:

+ Đặc trưng kinh tế của lãnh địa:

Kĩ thuật sản xuất tiến bộ đáng kể

Mọi sản phẩm đều do nông nô sản xuất,

chỉ mua muối và sắt, ngoài ra không có sư

trao đổi buôn bán với bên ngoài

 Lãnh địa là một cơ sở kinh tế đóng

kín, mang tính chất tư nhiên, tư cấp,

tư túc

+ Đời sống chính trị trong lãnh địa:

Mỗi lãnh địa là một đơn vị chính trị độc

lập Lãnh chúa được coi là ông vua con, có

quân đội, tòa án, pháp luật riêng, chế độ

thuế khóa riêng, tiền tệ riêng

Lãnh chúa còn có thể buộc nhà vua ban

b Đặc trưng kinh tế của lãnh địa

- Kĩ thuật sản xuất tiến bộ

- Lãnh địa là một cơ sở kinh tế đóng kín mang tính chất tư nhiên tư cấp

tư túc

c Đời sống chính trị trong lãnh địa

- Lãnh địa là một đơn vị chính trị độc lập có quân đội, tòa án, luật pháp, thuế khóa, tiền tệ riêng

cho mình quyền miễn trừ không can thiệp

vào lãnh địa của mình

 Biểu hiện của chế độ phong kiến phân quyền ở Tây Âu thời trung đại

+ Đời sống của nông nô:

Nông nô là lưc lượng lao động chính

trong các lãnh địa bị gắn chặt và phụ thuộc

vào lãnh chúa Nếu bỏ trốn sẽ bị trừng phạt

rất nặng

Họ nhận ruộng đất về cày cấy và phải nộp

tô nặng, ngoài ra họ còn phải nộp nhiều thứ

thuế khác Song họ vẫn được tư do trong

sản xuất, có gia đình riêng, có nông cụ và

gia súc

+ Cuộc sống của lãnh chúa:

Lãnh chúa có cuộc sống, xa hoa, sung

sướng dưa trên sư bóc lột tô thuế và sức

lao động của nông nô, họ đối xư với nông

nô hết sức tàn nhẫn

 Nông nô nổi dậy đấu tranh, điển hình là cuộc khởi nghĩa Giắc-cơ-ri ở Pháp 1358 và Oát Tay-lo ở Anh 1381

d Đời sống của nông nô

-Nông nô là lưc lượng lao động chính, bị lệ thuộc vào lãnh chúa

- Nông nô nhận ruộng của lãnh chúa

để cày cấy và phải nộp tô thuê cho lãnh chúa

e Cuộc sống của lãnh chúa

- Lãnh chúa sống nhàn rỗi, xa hoa, sung sướng dưa trên sư bóc lột tô thuế và sức lao động của nông nô

=> Nông nô đã nổi dậy đấu tranh

10 phút Hoạt động 3: Tìm hiểu về sự xuất hiện

các thành thị trung đại

- GV: Yêu cầu HS đọc mục 3 – SGK trang

58 và đặt câu hỏi : Em hãy cho biết nguyên

nhân ra đời của các thành thị trung đại?

3 Sự xuất hiện của thành thị trung đại

a Nguyên nhân ra đời của các thành thị trung đại

- HS trả lời:

- GV nhận xét và bổ sung:

+ Từ thế kỷ XI ở Tây Âu đã xuất hiện

những tiền đề của nền kinh tế hàng hóa, thị

trường được mở rộng không bị đóng kín

trong lãnh địa.Thủ công nghiệp diễn ra quá

trình chuyên môn hóa mạnh mẽ

+ Đó là điều kiện thuận lợi cho sản xuất,

trao đổi buôn bán phát triển, thợ thủ công

rời khỏi lãnh địa đến các ngã ba đường,

bến sông nơi có đông người qua lại lập

xưởng sản xuất và buôn bán

 Các thành thị ra đời

-GV đặt câu hỏi : Hoạt động của thành thị

trung đại như thế nào ?

+ Cư dân chủ yếu của thành thị là thợ thủ

công và thương nhân

+ Họ tập hợp lại với nhau trong các tổ

chức gọi là phường hội hay thương hội và

đặt ra những quy chế riêng gọi là phường

quy nhằm giữ độc quyền sản xuất và tiêu

thụ sản phẩm của mình, đấu tranh chống áp

bức sách nhiễu của các lãnh chúa

- GV giới thiệu hình 26 - "Hội chợ ở Đức",

đây là bức tranh thể hiện cảnh mua bán tại

hội chợ ở Đức phản ánh sư phát triển của

thương nghiệp của Tây Âu thời phong

kiến

-Thế kỉ XI, xuất hiện tiền đề của nền kinh tế hàng hóa

- Thị trường buôn bán tư do

- Thủ công nghiệp được chuyên môn hóa

- Thư thủ công sống bằng việc trao đổi sản phẩm, họ đến ngã ba đường, bến sông, lập xưởng sản xuất và trao đổi sản phẩm

=> Thành thị trung đại ra đời

b Hoạt động của thành thị

- Cư dân chủ yếu là thợ thủ công và

thương nhân

- Hình thức : phường hội, thương hội , đặt ra phường quy

- GV đặt câu hỏi: Nêu vai trò của các

thành thị trung đại?

- HS trả lời câu hỏi:

- GV nhận xét và bổ sung: Sư phát triển

của các ngành thủ công đã phá vỡ nền kinh

tế tư nhiên, tư cấp tư túc, tạo điều kiện cho

kinh tế hàng hóa phát triển, góp phần tích

cưc xóa bỏ chế độ phân quyền Đặc biệt

mang lại không khí tư do, mở mang tri

thức

c Vai trò của các thành thị trung đại

- Tạo điều kiện cho nền kinh tế hàng hóa phát triển

-Góp phần xóa bỏ chế độ phong kiến phân quyền

- Mang không khí tư do và mở mang tri thức cho mọi người

3 Sơ kết bài học 3’

Khoanh tròn vào đáp án đúng (A, B, C, D)

1 Đế quốc Roma bị diệt vong khi nào ?

A 576

C 647

B 476

D 756

2 Lưc lượng sản xuất chính trong lãnh địa phong kiến là

A Nông dân

B Nô lệ

C Nông nô

D Công nhân

3 Nền kinh tế của lãnh địa phong kiến là

A Thị trường tư do.

B Nền kinh tế hàng hóa đơn giản

C Nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần

D Nền kinh tế tự nhiên, đóng kín.

4 Nền kinh tế chính trong thành thị trung đại là

A Công nghiệp, thương nghiệp

B.Thương nghiệp, nông nghiệp

C Công nghiệp, nông nghiệp

D.Thủ công nghiệp, thương nghiệp

5 Người Giéc-man đã làm gì sau khi tràn vào đế quốc Roma? ý nào không đúng trong các ý sau:

A Thủ tiêu bộ máy nhà nước Roma

B Chiếm đất của chủ nô cũ chia cho quý tộc và tướng lĩnh

C Tư phong các tước vị

D Tiếp thu Hindu giáo

6 Đơn vị kinh tế – chính trị cơ bản trong xã hội phong kiến Tây Âu là

A Thành thị trung đại

B Lãnh địa phong kiến.

C Công xã nông thôn

D Phường hội, thương hội

Điền vào ô trống:

1.Các lãnh chúa có quyền cai trị lãnh địa của mình như ( một ông vua)

2 Chế độ chính trị của các quốc gia phong kiến Tây Âu là chế độ ( phong kiến phân quyền)

3 Thành thị trung đại tạo điều kiện phát triển cho nền kinh tế ( hàng hóa giản đơn)

4 Các tướng lĩnh và quý tộc người Giéc-man chiếm ruộng đất chủ nô cũ hình thành nên tầng lớp ( quý tộc vũ sĩ)

Phụ lục :

Phụ lục 1 Phụ lục 6

Phụ lục 3

Phụ lục 4 Phụ lục 7

Phụ lục 5

Giáo hoàng

Quý tộc tăng lữ

Vua

Quý tộc vũ sĩ

Hệ thống đảng cấp quý tộc vũ sĩ và quý tộc tăng lữ

Phó tế

Giám mục

Linh mục Hội đồng Hồng Y Tổng giám mục

Kị sĩ

Nam tước

Tức tước

Bá tước

Hầu tước

Công tước