Sáng kiến môn Tin TH năm học 2016 2017

Biện pháp 3: Hệ thống các bài thực hành, các bài tập phù hợp với nội dung của bài giảng, liên hệ với một số môn học khác 2.3.4.. Nhà nước ta đã đưa môn Tin học vào trong nhà trường và ng

MỤC LỤC

2.3 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề 6 2.3.1 Biện pháp 1: Cải thiện chất lượng phòng máy 6 2.3.2 Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch bài dạy, sắp xếp nội

dung, phương pháp học tập cho từng phần học phù hợp, hiệu quả 7 2.3.3 Biện pháp 3: Hệ thống các bài thực hành, các bài tập phù

hợp với nội dung của bài giảng, liên hệ với một số môn học khác

2.3.4 Biện pháp 4: Tạo sự tranh đua giữa các nhóm, tạo được sự

hào hứng học tập và sáng tạo cho học sinh trong các giờ thực

hành

8

2.3.5 Biện pháp 5: Tận dụng những nguồn tài nguyên sẵn có của

máy vi tính hoặc truy cập mạng để tìm kiếm thông tin, tìm kiếm

tài nguyên trên Internet phục vụ cho quá trình dạy và học 9 2.3.6 Biện pháp 6: Sưu tầm một số trò chơi có ích để rèn luyện

về cách sử dụng chuột, luyện ngón khi sử dụng bàn phím, phần

mềm luyện tư duy, tính toán, nhanh nhạy, giải trí 10 2.3.7 Biện pháp 7: Giáo viên có kế hoạch bồi dưỡng để nâng cao

kiến thức bản thân đáp ứng được những yêu cầu đổi mới, cập nhật

thông tin một cách đầy đủ, chính xác

10

DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

1 HS Học sinh

1 Đặt vấn đề

Trong thời đại của chúng ta, sự bùng nổ CNTT đã tác động lớn đến công cuộc phát triển kinh tế - xã hội Đảng và Nhà nước đã xác định rõ ý nghĩa và tầm quan trọng của tin học và CNTT, truyền thông cũng như những yêu cầu đẩy mạnh của ứng dụng CNTT, đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu CNH,

HĐH, mở cửa và hội nhập, hướng tới nền kinh tế tri thức của nước ta nói riêng – thế giới nói chung

Trong quyết định số 81/2001/QĐ-TTg ban hành ngày 25/5/2001 đã giao nhiệm vụ trọng tâm cho ngành giáo dục là đào tạo nguồn nhận lực CNTT và đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong công tác giáo dục và đào tạo Nhà nước ta đã đưa môn Tin học vào trong nhà trường và ngay từ bậc tiểu học học sinh được tiếp xúc với môn Tin học để làm quen dần với lĩnh vực CNTT, tạo nền móng cơ sở ban đầu để học những phần nâng cao trong các cấp tiếp theo

Trong thời gian qua, cùng với các Bộ, Ban ngành của Trung ương, ngành

Giáo dục và Đào tạo tỉnh ta đã “tích cực chuyển mình” theo hướng “tin học hóa giáo dục” Trường Tiểu học số 2 Kim Sơn của chúng tôi là trường vùng 3 đạt

chuẩn quốc gia mức độ 1 đầu tiên của xã, là một trong các trường Tiểu học đạt chuẩn của huyện Năm học 2014 - 2015, nhà trường đã được trang bị một phòng máy với 19 bộ máy tính Hiện nay, học sinh đã được làm quen và học tập bộ môn Tin học nhưng chất lượng học tập vẫn còn thấp

Thực hiện tinh thần chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo Lào Cai và phòng Giáo dục huyện Bảo Yên Đồng thời, qua thực tế giảng dạy môn tin học tại trường tiểu học số 2 Kim Sơn tôi đã nhận thức sâu sắc

về tầm quan trọng của việc dạy học môn Tin học ở cấp Tiểu học Đặc biệt là chương trình Tin học lớp 5: Hình thành cho học sinh một số phẩm chất và năng lực cần thiết của người lao động hiện đại như:

+ Góp phần hình thành và phát triển tư duy thuật giải

+ Bước đầu hình thành năng lực tổ chức và xử lý thông tin

+ Có ý thức và thói quen sử dụng máy tính trong hoạt động học tập, lao động xã hội hiện đại

+ Có thái độ đúng khi sử dụng máy tính và các sản phẩm tin học

+ Bước đầu hiểu khả năng ứng dụng CNTT trong học tập

+ Có ý thức tìm hiểu CNTT trong các hoạt động xã hội

Xuất phát từ những lí do trên, tôi chọn sáng kiến “Một số biện pháp để dạy tốt môn Tin học lớp 5” để nghiên cứu.

2 Giải quyết vấn đề

2.1 Cơ sở lý luận của vấn đề

Trong vài thập kỷ gần đây, đã có sự bùng nổ về thông tin hay gọi là thời đại thông tin Cùng với việc sáng tạo ra hệ thống công cụ mới, con người cũng

đã tập trung trí tuệ từng bước xây dựng ngành khoa học tương ứng để đáp ứng

những yêu cầu khai thác tài nguyên thông tin Trong bối cảnh đó, ngành Tin học được hình thành và phát triển thành một ngành khoa học độc lập với các nội dung, mục tiêu, phương pháp nghiên cứu riêng và ngày càng có nhiều ứng dụng trong hầu hết các lĩnh vực hoạt động của xã hội loài người

Hoạt động nhận thức của con người là từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng Đối với học sinh lớp 5 khi học bộ môn Tin học không thể làm trái với nguyên lý nhận thức đó Việc dạy tin học trong nhà trường hiện nay đối với nước ta không phải là dễ vì Tin học nó gắn liền với một công cụ riêng của môn học là máy tính

*Khái niệm “ Tin học”

Tin học là ngành khoa học nghiên cứu các quá trình có tính chất thuật toán nhằm mô tả biến đổi thông tin Là khoa học dựa trên máy tính điện tử nghiên cứu cấu trúc, các tính chất chung của thông tin, các quy luật và phương pháp thu thập, lưu trữ, tìm kiếm thông tin, xử lý thông tin một cách tự động chính xác qua công cụ là máy tính điện tử

Để dạy môn Tin học có chất lượng, đạt kết cao thì giáo viên ngoài tinh thông về bộ môn Tin học, cần nắm chắc các biện pháp dạy học Tin học Biện pháp dạy môn Tin học là các biện pháp dạy học tích cực, áp dụng một cách sáng tạo các phương pháp tiên tiến, hiện đại, ứng dụng CNTT vào dạy và học, nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn Tin học nói riêng và chất lượng giáo dục nói chung

2.2 Thực trạng của vấn đề

2.2.1 Thuận lợi

Nhà trường đã luôn nhận được sự quan tâm của các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương; sự chỉ đạo và giúp đỡ chuyên môn của Phòng giáo dục và đào tạo Bảo Yên, đã đầu tư kinh phí, cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại phục

vụ cho dạy và học môn Tin học như phòng máy, máy tính, máy chiếu

Giáo viên được đào tạo những kiến thức cơ bản về Tin học để đáp ứng yêu cầu cho dạy và học môn Tin học trong bậc Tiểu học

Môn Tin học là một môn học tự chọn nên HS tiếp thu kiến thức một cách thoải mái, không bị gò ép, học sinh rất hứng thú học tập

Nội dung sách nhẹ nhàng, trình bày đẹp, sách chú trọng nhiều về phần thực hành rất phù hợp với lứa tuổi HS tiểu học

2.2.2 Khó khăn

Nhà trường chưa có đủ điều kiện để trang bị các thiết bị, sách giáo viên, sách giáo khoa và các phần mềm kèm theo nên giáo viên còn gặp nhiều khó khăn trong quá trình giảng dạy

Môn Tin học mới chỉ là môn tự chọn trong chương trình bậc Tiểu học, nhiều trường vẫn chưa có đủ điều kiện để đưa môn học này vào chương trình nên việc học tập và rút kinh nghiệm còn hạn chế

Tài liệu tham khảo dành riêng cho bộ môn Tin học còn quá ít Nhất là những tài liệu nói về phương pháp dạy học đặc trưng của môn Tin học

Đa số HS không có máy ở nhà để luyện tập, các em chỉ được tiếp xúc với máy tính ở trường là chủ yếu Do đó sự tìm tòi và khám phá máy vi tính với các

em còn hạn chế và các thao tác của HS chưa được thành thạo, việc học tập của học sinh vẫn còn mang tính chậm chạp

Kỹ năng thực hành của HS còn chậm, nhiều HS thao tác chưa thành thạo Đây là môn học tự chọn nên một số HS chưa học tập nghiêm túc và phụ huynh chưa quan tâm dẫn đến chất lượng môn tin học chưa cao

2.2.3 Nguyên nhân

Trong quá trình thực hành, nhiều lúc máy tính bị hỏng, dẫn đến không đảm bảo máy cho HS thực hành

Giáo viên chưa biết xây dựng ý tưởng, thiết kế bài dạy sắp xếp nội dung, phương pháp học tập cho từng phần học phù hợp, hiệu quả

HS chưa biết liên hệ với một số môn học khác trong chương trình học của các em

Trong giờ thực hành giáo viên chưa tạo được hào hứng học tập và sáng tạo cho HS

GV chưa tận dụng triệt để nguồn tài nguyên sẵn có của máy vi tính và mạng Internet phục vụ cho quá trình dạy và học

Việc rèn kỹ năng sử dụng chuột, gõ 10 ngón tay cho HS còn gặp khó khăn

do HS không có nhiều thời gian cho việc luyện tập trên lớp

GV chưa có thời gian, kế hoạch bồi dưỡng, nâng cao kiến thức về chuyên môn

2.3 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề

2.3.1 Biện pháp 1: Cải thiện chất lượng phòng máy

Để có một tiết thực hành đạt hiệu quả thì các máy trong phòng phải hoạt động tốt Thế nhưng trong quá trình sử dụng máy tính, tôi vẫn thường xuyên gặp phải những lỗi hệ thống từ nhỏ đến lớn Trong đó, những sự cố bất thường như:

treo máy, khởi động lại, thậm chí tắt luôn không khởi động được làm ảnh hưởng rất nhiều đến giờ dạy

Việc sửa chữa máy tính trong phòng máy chưa có nhân viên bảo trì sửa chữa nên tôi đã tự trang bị cho mình một số thủ thuật cơ bản nhất để xử lí kịp thời Với những sự cố bất ngờ trên, việc xác định nguyên nhân của nó sẽ giúp tôi tìm ra cách giải quyết, xử lí vấn đề dễ dàng hơn

Việc đầu tiên tôi làm là kiểm tra tất cả các cáp (cáp nguồn, cáp dữ liệu…)

để chắc chắn là mọi thứ đã được gắn chặt và đúng cách

Tiếp theo, tôi kiểm tra lại những phần mềm hay phần cứng được cài đặt gần đây: Nếu sự cố xảy ra ngay sau khi vừa cài đặt một phần cứng hay chương trình phần mềm, tôi gỡ bỏ chúng ra và khởi động trở lại Nếu máy tính vẫn hoạt động bình thường thì đó chính là nguyên nhân Còn việc cài đặt lại sẽ do nhân viên bảo trì tiếp tục làm sau đó

Để máy tính hoạt động được an toàn tôi chạy các chương trình diệt vi rút thường xuyên, luôn cập nhập phiên bản mới nhất

Kiểm tra nhiệt độ thùng máy: Sự quá nhiệt là một nguyên nhân khác, thường xảy ra do sự hoạt động kém của các quạt tản nhiệt, các loại bụi bẩn bám trong thùng máy Nếu thấy bên trong thùng máy có nhiều bụi bẩn bám vào, tôi

vệ sinh nhưng rất cẩn thận vì nó có nguồn điện thế cao, rất dễ gây nguy hiểm

Kiểm tra lại bộ nhớ Ram: Đây là nguyên nhân chủ yếu mà tôi thường gặp mỗi khi máy không khởi động được hoặc bị lỗi bất thường khi đang hoạt động Tôi tháo các thanh Ram ra, lau sạch chân thanh Ram và gắn lại thật chặt hoặc lần lượt gắn từng thanh Ram ở các vị trí khác nhau để kiểm tra

Tôi đã cài đặt máy tính với đầy đủ các phần mềm học tập cho HS Tôi đóng băng ổ C lại bằng phần mềm Deep Freeze giúp giảm việc hỏng máy do virut hay những lỗi HS vô tình xóa dữ liệu trong ổ C

Đôi lúc máy chạy nhưng màn hình không lên hình Tôi mượn màn hình đang sử dụng tốt khác để thử

Đồng thời, tôi thường xuyên hướng dẫn HS vệ sinh phòng máy, phân công mỗi lớp một tuần phụ trách vệ sinh phòng máy dưới sự chỉ đạo của

GV, giáo dục HS ý thức bảo vệ của công và ý thức giữ gìn máy tính trong phòng Tin đồng thời giảm việc hỏng máy tính do bụi bẩn

Nhờ khắc phục được những sự cố kịp thời nên chất lượng giờ thực hành được nâng cao

2.3.2 Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch bài dạy, sắp xếp nội dung, phương pháp học tập cho từng phần học phù hợp, hiệu quả

Nội dung giảng dạy là chương trình SGK Cùng học Tin học quyển 3 Nội dung giảng dạy rất phù hợp, lôi cuốn HS Để thực hiện dạy học đạt hiệu quả, ngoài việc thực hiện đúng theo chương trình, tôi đã xây dựng kế hoạch bài dạy, sắp xếp nội dung, phương pháp học tập cho từng phần học phù hợp, hiệu quả như:

Chú trọng cho HS thực hành nhiều, giảm tiết lý thuyết hoặc có thể giảng

lý thuyết ngay trong tiết thực hành

Ngoài việc dạy những yêu cầu cơ bản trong SGK Tôi thiết kế các bài tập khác để phần thực hành thêm phong phú

Tôi thường liên hệ thực tế để giúp HS nắm được từ việc học và chơi trên máy tính đến đời sống thường ngày tạo điều kiện cho các em ứng dụng những kiến thức vừa học vào thực tế

Với những chương thực hành nhiều, HS dễ nhàm chán Tôi chủ động dạy dàn trải trong các tiết học

Khuyến khích HS tìm tòi khám phá, làm việc tập thể, theo nhóm

Để thực hiện dạy đạt hiệu quả, ngoài việc thực hiện đúng theo chương trình, tôi đã thực hiện như sau:

*Phần 1: Khám phá máy tính

Ở phần học này, các em đã được hiểu biết nhiều hơn về máy tính nên tôi

có những yêu cầu cao hơn đối với HS: HS phải nắm được cách sắp xếp thông tin theo hệ thống của máy tính Biết cách sắp xếp và tìm kiếm thông tin

Ví dụ: Tôi yêu cầu mỗi HS phải tạo được cho mình một thư mục riêng để

khi lưu các tài liệu sẽ được đưa về một chỗ, các bài làm của các em sẽ được sắp xếp ngăn nắp hơn, dễ tìm kiếm hơn và lưu có hệ thống hơn

*Phần 2: Em tập vẽ

Với phần học này, HS rất có hứng thú học tập Ở phần học này, tôi đã chú trọng cho HS thực hành nhiều, giảm tiết lý thuyết hoặc có thể giảng lý thuyết ngay trong tiết thực hành Như vậy học sinh mới có thao tác thành thạo được Ngoài việc dạy những yêu cầu cơ bản trong SGK, tôi đã thiết kế các bài tập khác

để phần thực hành thêm phong phú

Ví dụ: Khi vẽ một bức tranh về giao thông, ở ngã tư có 4 cột đèn Tôi đã

tổ chức cho HS ứng dụng của các kiến thức đẫ học vào bài vẽ HS có thể sao chép và lật hình để có 4 cột đèn theo ý mình mà không tốn nhiều thời gian

* Phần 3: Học và chơi cùng máy tính

Tôi yêu cầu HS có thái độ nghiêm túc khi học và làm việc trên máy tính, không phân biệt phần mềm học tập hay phần mềm trò chơi Tôi đã liên hệ thực

tế để giúp HS nắm được từ việc học và chơi trên máy tính đến đời sống thường ngày Ví dụ:

+ Yêu thích môn Toán qua trò chơi cùng học toán 5

+ Xây lâu đài, thành lũy bằng phần mềm Sand Castle Builder

+ Luyện trí nhớ và kĩ năng quan sát, luyện sử dụng chuột, luyện khả năng tương tác nhanh, nhận biết và phân biệt tinh tế đồ vật xung quanh qua phần mềm The Monkey Eyes

Ở chương học này, thời gian thực hành khá dài, dễ gây nhàm chán Tôi đã chủ động dạy dàn trải trong các tiết học

*Phần 4: Em học gõ 10 ngón

Đây cũng là phần trọng tâm của chương trình lớp 5 Phần này đòi hỏi phải

có sự tập luyện thường xuyên thì mới đạt hiệu quả cao được Tôi đã giúp HS hiểu được lợi ích của việc gõ phím bằng 10 ngón để từ đó HS có ý thức hơn trong việc rèn luyện Ở mỗi tiết thực hành, khi còn thời gian tôi đã khuyến khích

HS luyện gõ trong 10 phút, hiệu quả rất tốt, HS đã có thói quen gõ 10 ngón

*Phần 5: Em tập soạn thảo

Nội dung kiến thức chủ yếu là tạo cho HS những kiến thức cơ bản nhất để soạn thảo và trình bày một văn bản Ở phần này, tôi đã chú ý đến dạy thực hành hơn, dạy xong lý thuyết là cho HS thực hành ngay như vậy HS mới nắm được

HS đã được học cách trình bày văn bản Tôi đã tạo điều kiện cho các em ứng dụng những kiến thức vừa học vào trình bày những văn bản thông thường

Ví dụ: Khi dạy bài 4: Thực hành tổng hợp, tôi đưa thêm một số bài thơ,

bài ca dao tục ngữ hay một đoạn văn bản đã học trong SGK Tiếng Việt 5 mà HS

đã học ở trên lớp để các em thực hành

*Phần 6: Thế giới Logo của em

Logo là một ngôn ngữ lập trình, có đầy đủ các đặc điểm của một ngôn ngữ máy tính, xuất phát từ ngôn ngữ LISP, ngôn ngữ của trí tuệ nhân tạo Logo

là ngôn ngữ để học Để hỗ trợ thực hiện quá trình học và suy nghĩ bằng cách khuyến khích HS tìm tòi khám phá Logo có bảng kí tự, từ khóa riêng, cú pháp riêng và khá chặt chẽ

Khi thực hành những câu lệnh của Logo tôi đã lưu ý HS phải rất cẩn thận khi viết các câu lệnh Đứng trước mỗi bài tập, bài thực hành, tôi luôn yêu cầu

HS chia công việc được giao thành những nhiệm vụ nhỏ hơn và cuối cùng dùng những lệnh cơ bản của Logo để thực hiện Sau khi chia nhỏ và phân tích bài toán, tôi rèn luyện cho HS cách nhìn tổng hợp bài toán

Khuyến khích HS làm việc tập thể, làm việc theo nhóm

Ví dụ: Viết chương trình gồm một số thủ tục để tạo ra hình trang trí theo

mẫu (chiếc vành bánh xe)

Để làm được bài tập này, tôi cho HS thảo luận nhóm lớn và chia việc cho từng HS cụ thể như:

Thủ tục 1: Vẽ hình vuông với câu lệnh Repeat 4 [FD 50 RT 90]

Thủ tục 2: Vẽ tam giác với câu lệnh Repeat 3 [FD 50 RT 120]

Thủ tục 3: Vẽ ngôi nhà (dùng hai thủ tục 1 và 2 trong thân thủ tục 3)

Thủ tục 4: Vẽ vành bánh xe (lặp 12 lần thủ tục 3)

2.3.3 Biện pháp 3: Hệ thống các bài thực hành, các bài tập phù hợp với nội dung của bài giảng, liên hệ với một số môn học khác trong chương trình học của các em

Các bài tập không quá dài, nâng dần từ mức đơn giản đến phức tạp Tôi

đã liên kết kiến thức bài học trước với bài học sau để học sinh ôn lại, vận dụng một cách có hệ thống và thực hành đạt hiệu quả cao

Ví dụ 1: Bài thực hành T2 (SGK – Trang 19)

Dùng công cụ vẽ hình chữ nhật, hình vuông; công cụ tô màu và các công

cụ thích hợp để tạo các mẫu trang trí như hình sau:

Ngoài vẽ hình vuông ra học sinh còn phải sử dụng công cụ vẽ đường thẳng, vẽ đường cong một chiều, màu vẽ đã học ở bài trước để vẽ và trang trí cho các hoa văn của hình vuông Từ hình vuông các em sẽ liên tưởng đến bài học trang trí hình vuông (Môn mỹ thuật lớp 5) và sáng tạo vẽ một số hình vuông

đã học ở môn Mỹ thuật 5 như sau

Ví dụ 2: Trong một tiết thực hành vẽ chủ đề an toàn giao thông

Tranh vẽ của em Nguyễn Thị Khánh Linh - Lớp ớ 5 Tân Văn trường

tiểu học số 2 Kim Sơn trên máy tính

Ở bài vẽ trên, học sinh phải sử dụng công cụ vẽ đường thẳng, vẽ đường cong và công cụ tô màu để vẽ về cảnh an toàn giao thông Từ bài này học sinh liên tưởng nhớ lại cách vẽ quang cảnh được học ở môn mỹ thuật (xác định mảng chính, mảng phụ, sử dụng luật xa gần, phối hợp màu nóng, màu lạnh) để từ đó vận dụng vẽ cảnh an toàn giao thông sao cho đẹp

2.3.4 Biện pháp 4: Tạo sự tranh đua giữa các nhóm, tạo được sự hào hứng học tập và sáng tạo cho học sinh trong giờ thực hành

Khi dạy thực hành, giáo viên giao bài tập cho học sinh một cách cụ thể, rõ ràng và kết hợp cả những kiến thức của bài học trước, phân công các nhóm làm