Tình trạng giải pháp đã biết - Mô tả ngắn gọn giải pháp đã biết: Trong giảng dạy môn Tin học giáo viên đã áp dụng một số giải pháp như: Cải thiện chất lượng phòng máy; xây dựng kế hoạch
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
BÁO CÁO TÓM TẮT HIỆU QUẢ SÁNG KIẾN Tên sáng kiến: Một số biện pháp để dạy tốt môn Tin học lớp 5
Mã số: ……….
1 Tình trạng giải pháp đã biết
- Mô tả ngắn gọn giải pháp đã biết:
Trong giảng dạy môn Tin học giáo viên đã áp dụng một số giải pháp như: Cải thiện chất lượng phòng máy; xây dựng kế hoạch bài dạy, sắp xếp nội dung, phương pháp học tập; hệ thống các bài thực hành, các bài tập phù hợp với nội
dung của bài giảng nhưng chưa thường xuyên, áp dụng chưa triệt để, chưa tạo
được sự hào hứng học tập cho HS dẫn đến chất lượng môn Tin học còn thấp
- Ưu khuyết điểm của giải pháp đã, đang được áp dụng tại cơ quan, đơn vị:
+ Ưu điểm:
Giáo viên có hiểu biết về Tin học nên tự trang bị cho bản thân được một
số thủ thuật cơ bản để xử lí kịp thời những sự cố, những lỗi nhỏ về hệ thống máy tính để cải thiện chất lượng phòng máy
Giáo viên được đào tạo những kiến thức cơ bản về Tin học nên tổ chức được việc dạy và học môn Tin học bậc Tiểu học
Các giải pháp đã và đang áp dụng tại nhà trường góp phần nâng cao chất lượng các giờ thực hành
+ Khuyết điểm:
Giáo viên không nắm chắc các biện pháp dạy học Tin học Giáo viên chưa
áp dụng triệt để các biện pháp dạy học Tin học tích cực, chưa có sự sáng tạo trong áp dụng các phương pháp tiên tiến, hiện đại, ứng dụng CNTT vào dạy và học môn Tin học, chưa tạo được hào hứng học tập và sáng tạo cho HS nên chất lượng dạy và học môn Tin học chưa cao
Giáo viên chưa có kỹ năng giảng dạy môn Tin học một cách bài bản và hệ thống Học sinh không hiểu bài hoặc hiểu nhưng không biết vận dụng, ý thức tự học của một số học sinh còn thấp dẫn đến kĩ năng thực hành chậm, thao tác chưa chính xác
Trang 22 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến
- Mục đích của giải pháp:
Nhằm cải thiện chất lượng phòng máy, khắc phục những sự cố nhỏ trong quá trình thực hành, đảm bảo máy tính cho HS thực hành
Giúp giáo viên xây dựng ý tưởng, thiết kế bài dạy sắp xếp nội dung, phương pháp dạy học phù hợp, hiệu quả; biết tận dụng triệt để tài nguyên của máy tính và mạng Internet phục vụ cho quá trình dạy và học GV có kế hoạch bồi dưỡng, nâng cao kiến thức về chuyên môn
Giúp HS biết liên hệ với một số môn học khác trong chương trình học của các em Đồng thời tạo hào hứng học tập và sáng tạo cho HS trong các giờ thực hành
Tất cả các giải pháp đều nhằm mục đích chung là góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và đổi mới phương pháp dạy môn Tin học ở lớp 5 nói riêng Đồng thời nâng cao chất lượng dạy và học Tin học nói chung
- Những điểm khác biệt, tính mới của giải pháp so với giải pháp đã, đang được áp dụng; mô tả chi tiết bản chất của giải pháp:
Giải pháp rõ ràng, ngắn gọn, dễ hiểu, dễ áp dụng, phù hợp với đối tượng học sinh tiểu học
Điểm khác biệt của giải pháp so với giải pháp đã biết: Tạo được sự tranh đua giữa các nhóm, tạo được sự hào hứng học tập và sáng tạo cho học sinh trong các giờ thực hành Giáo viên tận dụng được những nguồn tài nguyên sẵn có của máy vi tính hoặc truy cập mạng để tìm kiếm thông tin, tìm kiếm tài nguyên trên Internet phục vụ cho quá trình dạy và học Giáo viên sưu tầm một số trò chơi có ích để rèn luyện về cách sử dụng chuột, luyện ngón khi sử dụng bàn phím, phần mềm luyện tư duy, tính toán, nhanh nhạy, giải trí
So với các giải pháp đã biết thì các giải pháp tôi đưa ra trong sáng kiến giúp giáo viên có kỹ năng dạy môn Tin học Tiểu học một cách bài bản, có hệ thống và hiệu quả hơn Từ đó giúp học sinh tiếp thu bài nhanh và có kĩ năng thực hành nhanh, chính xác Giải pháp mới tạo được sự hào hứng học tập và sáng tạo cho học sinh góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn Tin học lớp 5 nói riêng và chất lượng môn Tin học Tiểu học nói chung
- Mô tả chi tiết nội dung của giải pháp:
Biện pháp 1: Cải thiện chất lượng phòng máy
Để có một tiết thực hành đạt hiệu quả thì các máy trong phòng phải hoạt động tốt Thế nhưng trong quá trình sử dụng máy tính, tôi vẫn thường xuyên gặp
Trang 3phải những lỗi hệ thống từ nhỏ đến lớn Trong đó, những sự cố bất thường như: treo máy, khởi động lại, thậm chí tắt luôn không khởi động được làm ảnh hưởng rất nhiều đến giờ dạy
Việc sửa chữa máy tính trong phòng máy chưa có nhân viên bảo trì sửa chữa nên tôi đã tự trang bị cho mình một số thủ thuật cơ bản nhất để xử lí kịp thời Với những sự cố bất ngờ trên, việc xác định nguyên nhân của nó sẽ giúp tôi tìm ra cách giải quyết, xử lí vấn đề dễ dàng hơn
Việc đầu tiên tôi làm là kiểm tra tất cả các cáp (cáp nguồn, cáp dữ liệu…)
để chắc chắn là mọi thứ đã được gắn chặt và đúng cách
Tiếp theo, tôi kiểm tra lại những phần mềm hay phần cứng được cài đặt gần đây: Nếu sự cố xảy ra ngay sau khi vừa cài đặt một phần cứng hay chương trình phần mềm, tôi gỡ bỏ chúng ra và khởi động trở lại Nếu máy tính vẫn hoạt động bình thường thì đó chính là nguyên nhân Còn việc cài đặt lại sẽ do nhân viên bảo trì tiếp tục làm sau đó
Để máy tính hoạt động được an toàn tôi chạy các chương trình diệt vi rút thường xuyên, luôn cập nhập phiên bản mới nhất
Kiểm tra nhiệt độ thùng máy: Sự quá nhiệt là một nguyên nhân khác, thường xảy ra do sự hoạt động kém của các quạt tản nhiệt, các loại bụi bẩn bám trong thùng máy Nếu thấy bên trong thùng máy có nhiều bụi bẩn bám vào, tôi
vệ sinh nhưng rất cẩn thận vì nó có nguồn điện thế cao, rất dễ gây nguy hiểm
Kiểm tra lại bộ nhớ Ram: Đây là nguyên nhân chủ yếu mà tôi thường gặp mỗi khi máy không khởi động được hoặc bị lỗi bất thường khi đang hoạt động Tôi tháo các thanh Ram ra, lau sạch chân thanh Ram và gắn lại thật chặt hoặc lần lượt gắn từng thanh Ram ở các vị trí khác nhau để kiểm tra
Tôi đã cài đặt máy tính với đầy đủ các phần mềm học tập cho HS Tôi đóng băng ổ C lại bằng phần mềm Deep Freeze giúp giảm việc hỏng máy do virut hay những lỗi HS vô tình xóa dữ liệu trong ổ C
Đôi lúc máy chạy nhưng màn hình không lên hình Tôi mượn màn hình đang sử dụng tốt khác để thử
Đồng thời, tôi thường xuyên hướng dẫn HS vệ sinh phòng máy, phân công mỗi lớp một tuần phụ trách vệ sinh phòng máy dưới sự chỉ đạo của GV, giáo dục HS ý thức bảo vệ của công và ý thức giữ gìn máy tính trong phòng Tin đồng thời giảm việc hỏng máy tính do bụi bẩn
Nhờ khắc phục được những sự cố kịp thời nên chất lượng giờ thực hành được nâng cao
Trang 4Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch bài dạy, sắp xếp nội dung, phương pháp học tập cho từng phần học phù hợp, hiệu quả
Nội dung giảng dạy là chương trình SGK Cùng học Tin học quyển 3 Nội dung giảng dạy rất phù hợp, lôi cuốn HS Để thực hiện dạy học đạt hiệu quả, ngoài việc thực hiện đúng theo chương trình, tôi đã xây dựng kế hoạch bài dạy, sắp xếp nội dung, phương pháp học tập cho từng phần học phù hợp, hiệu quả như:
Chú trọng cho HS thực hành nhiều, giảm tiết lý thuyết hoặc có thể giảng
lý thuyết ngay trong tiết thực hành
Ngoài việc dạy những yêu cầu cơ bản trong SGK Tôi thiết kế các bài tập khác để phần thực hành thêm phong phú
Tôi thường liên hệ thực tế để giúp HS nắm được từ việc học và chơi trên máy tính đến đời sống thường ngày tạo điều kiện cho các em ứng dụng những kiến thức vừa học vào thực tế
Với những chương thực hành nhiều, HS dễ nhàm chán Tôi chủ động dạy dàn trải trong các tiết học
Khuyến khích HS tìm tòi khám phá, làm việc tập thể, theo nhóm
Để thực hiện dạy đạt hiệu quả, ngoài việc thực hiện đúng theo chương trình, tôi đã thực hiện như sau:
*Phần 1: Khám phá máy tính
Ở phần học này, các em đã được hiểu biết nhiều hơn về máy tính nên tôi
có những yêu cầu cao hơn đối với HS: HS phải nắm được cách sắp xếp thông tin theo hệ thống của máy tính Biết cách sắp xếp và tìm kiếm thông tin
Ví dụ: Tôi yêu cầu mỗi HS phải tạo được cho mình một thư mục riêng để
khi lưu các tài liệu sẽ được đưa về một chỗ, các bài làm của các em sẽ được sắp xếp ngăn nắp hơn, dễ tìm kiếm hơn và lưu có hệ thống hơn
*Phần 2: Em tập vẽ
Với phần học này, HS rất có hứng thú học tập Ở phần học này, tôi đã chú trọng cho HS thực hành nhiều, giảm tiết lý thuyết hoặc có thể giảng lý thuyết ngay trong tiết thực hành Như vậy học sinh mới có thao tác thành thạo được Ngoài việc dạy những yêu cầu cơ bản trong SGK, tôi đã thiết kế các bài tập khác
để phần thực hành thêm phong phú
Ví dụ: Khi vẽ một bức tranh về giao thông, ở ngã tư có 4 cột đèn Tôi đã
tổ chức cho HS ứng dụng của các kiến thức đẫ học vào bài vẽ HS có thể sao chép và lật hình để có 4 cột đèn theo ý mình mà không tốn nhiều thời gian
Trang 5* Phần 3: Học và chơi cùng máy tính
Tôi yêu cầu HS có thái độ nghiêm túc khi học và làm việc trên máy tính, không phân biệt phần mềm học tập hay phần mềm trò chơi Tôi đã liên hệ thực
tế để giúp HS nắm được từ việc học và chơi trên máy tính đến đời sống thường ngày Ví dụ:
+ Yêu thích môn Toán qua trò chơi cùng học toán 5
+ Xây lâu đài, thành lũybằng phần mềm Sand Castle Builder
+ Luyện trí nhớ và kĩ năng quan sát, luyện sử dụng chuột, luyện khả năng tương tác nhanh, nhận biết và phân biệt tinh tế đồ vật xung quanh qua phần mềm The Monkey Eyes
Ở chương học này, thời gian thực hành khá dài, dễ gây nhàm chán Tôi đã chủ động dạy dàn trải trong các tiết học
*Phần 4: Em học gõ 10 ngón
Đây cũng là phần trọng tâm của chương trình lớp 5 Phần này đòi hỏi phải
có sự tập luyện thường xuyên thì mới đạt hiệu quả cao được Tôi đã giúp HS hiểu được lợi ích của việc gõ phím bằng 10 ngón để từ đó HS có ý thức hơn trong việc rèn luyện Ở mỗi tiết thực hành, khi còn thời gian tôi đã khuyến khích
HS luyện gõ trong 10 phút, hiệu quả rất tốt, HS đã có thói quen gõ 10 ngón
*Phần 5: Em tập soạn thảo
Nội dung kiến thức chủ yếu là tạo cho HS những kiến thức cơ bản nhất để soạn thảo và trình bày một văn bản Ở phần này, tôi đã chú ý đến dạy thực hành hơn, dạy xong lý thuyết là cho HS thực hành ngay như vậy HS mới nắm được
HS đã được học cách trình bày văn bản Tôi đã tạo điều kiện cho các em ứng dụng những kiến thức vừa học vào trình bày những văn bản thông thường
Ví dụ: Khi dạy bài 4: Thực hành tổng hợp, tôi đưa thêm một số bài thơ,
bài ca dao tục ngữ hay một đoạn văn bản đã học trong SGK Tiếng Việt 5 mà HS
đã học ở trên lớp để các em thực hành
*Phần 6: Thế giới Logo của em
Logo là một ngôn ngữ lập trình, có đầy đủ các đặc điểm của một ngôn ngữ máy tính, xuất phát từ ngôn ngữ LISP, ngôn ngữ của trí tuệ nhân tạo Logo
là ngôn ngữ để học Để hỗ trợ thực hiện quá trình học và suy nghĩ bằng cách khuyến khích HS tìm tòi khám phá Logo có bảng kí tự, từ khóa riêng, cú pháp riêng và khá chặt chẽ
Khi thực hành những câu lệnh của Logo tôi đã lưu ý HS phải rất cẩn thận khi viết các câu lệnh Đứng trước mỗi bài tập, bài thực hành, tôi luôn yêu cầu
Trang 6HS chia công việc được giao thành những nhiệm vụ nhỏ hơn và cuối cùng dùng những lệnh cơ bản của Logo để thực hiện Sau khi chia nhỏ và phân tích bài toán, tôi rèn luyện cho HS cách nhìn tổng hợp bài toán
Khuyến khích HS làm việc tập thể, làm việc theo nhóm
Ví dụ: Viết chương trình gồm một số thủ tục để tạo ra hình trang trí theo
mẫu (chiếc vành bánh xe)
Để làm được bài tập này, tôi cho HS thảo luận nhóm lớn và chia việc cho từng HS cụ thể như:
Thủ tục 1: Vẽ hình vuông với câu lệnh Repeat 4 [FD 50 RT 90]
Thủ tục 2: Vẽ tam giác với câu lệnh Repeat 3 [FD 50 RT 120]
Thủ tục 3: Vẽ ngôi nhà (dùng hai thủ tục 1 và 2 trong thân thủ tục 3)
Thủ tục 4: Vẽ vành bánh xe (lặp 12 lần thủ tục 3)
Biện pháp 3: Hệ thống các bài thực hành, các bài tập phù hợp với nội dung của bài giảng, liên hệ với một số môn học khác trong chương trình học của các em
Các bài tập không quá dài, nâng dần từ mức đơn giản đến phức tạp Tôi
đã liên kết kiến thức bài học trước với bài học sau để học sinh ôn lại, vận dụng một cách có hệ thống và thực hành đạt hiệu quả cao
Ví dụ 1: Bài thực hành T2 (SGK – Trang 19)
Dùng công cụ vẽ hình chữ nhật, hình vuông; công cụ tô màu và các công
cụ thích hợp để tạo các mẫu trang trí như hình sau:
Ngoài vẽ hình vuông ra học sinh còn phải sử dụng công cụ vẽ đường thẳng, vẽ đường cong một chiều, màu vẽ đã học ở bài trước để vẽ và trang trí
Trang 7cho các hoa văn của hình vuông Từ hình vuông các em sẽ liên tưởng đến bài học trang trí hình vuông (Môn mỹ thuật lớp 5) và sáng tạo vẽ một số hình vuông
đã học ở môn Mỹ thuật 5 như sau
Ví dụ 2: Trong một tiết thực hành vẽ chủ đề an toàn giao thông
Tranh vẽ của em Nguyễn Thị Khánh Linh - Lớp ớ 5 Tân Văn trường
tiểu học số 2 Kim Sơn trên máy tính
Ở bài vẽ trên, học sinh phải sử dụng công cụ vẽ đường thẳng, vẽ đường cong và công cụ tô màu để vẽ về cảnh an toàn giao thông Từ bài này học sinh liên tưởng nhớ lại cách vẽ quang cảnh được học ở môn mỹ thuật (xác định mảng chính, mảng phụ, sử dụng luật xa gần, phối hợp màu nóng, màu lạnh) để từ đó vận dụng vẽ cảnh an toàn giao thông sao cho đẹp
Trang 8Biện pháp 4: Tạo sự tranh đua giữa các nhóm, tạo được sự hào hứng học tập và sáng tạo cho học sinh trong giờ thực hành
Khi dạy thực hành, giáo viên giao bài tập cho học sinh một cách cụ thể, rõ ràng và kết hợp cả những kiến thức của bài học trước, phân công các nhóm làm bài thực hành, sau đó các nhóm nhận xét, đánh giá lẫn nhau để tạo sự hào hứng học tập và sáng tạo cho học sinh trong quá trình thực hành
Ví dụ 1: Bài thực hành 2 (SGK – Trang 112):
Viết thủ tục tạo đường tròn dưới đây Sử dụng thủ tục này để viết thủ tục hinhhoc1 tạo nên một mẫu trang trí
Để làm được bài tập này, GV cho HS thảo luận nhóm và thực hành trên máy tính theo nhóm Học sinh gõ các câu lệnh vào cửa sổ lệnh như sau:
to duongtron
REPEAT 24 [FD 5 RT 15]
End
to hinhhoc1
REPEAT 24 [duongtron FD 15 RT 360/24]
Hoạt động nhóm của HS lớp 5 Tân Văn trường tiểu học số 2 Kim Sơn trong
giờ Tin học
Trang 9Sau khi thực hành xong, các nhóm nhận xét, đánh giá và bình chọn nhóm thực hành nhanh, chính xác nhất GV nhận xét, tuyên dương nhóm thắng cuộc, động viên nhóm thực hành còn chậm
Ví dụ 2: Bài 1 - Học toán với phần mềm cùng học toán 5
Phần thực hành: Thực hành giải toán trên phần mềm
Giáo viên chia nhóm đôi, các nhóm cùng thực hành bài toán về: So sánh
số thập phân
Chẳng hạn : 2,25 1,25 9163,6771 738849,4 447,27 184,28 234642,15 3480,7905
HS tự điền dấu thích hợp cho đúng
Sau khi thực hành xong, các nhóm nhận xét, đánh giá Nhóm nào nhanh, làm đúng, không làm sai thì nhóm đó thắng cuộc
Biện pháp 5: Tận dụng những nguồn tài nguyên sẵn có của máy vi tính, hoặc truy cập mạng để tìm kiếm thông tin, tìm kiếm tài nguyên trên Internet phục vụ cho quá trình dạy và học
Trong quá trình dạy và học, giáo viên nên tận dụng những phương tiện sẵn có của môn Tin học áp dụng vào trong giảng dạy lý thuyết để học sinh dễ quan sát và nhận biết, giúp cho buổi thực hành có hiệu quả hơn
Ví dụ: Chương 1- Bài 3: Tổ chức thông tin trong máy tính.
Khi hướng dẫn HS cách mở tệp trong máy tính, giáo viên nên tận dụng những phương tiện sẵn có của môn Tin học, hướng dẫn trực tiếp trên máy tính
để HS dễ hiểu hơn
Nháy đúp chuột trên biểu tượng của tệp cần mở
Trang 10Biện pháp 6: Sưu tầm một số trò chơi có ích để rèn luyện về cách sử dụng chuột, luyện gõ 10 ngón khi sử dụng bàn phím, phần mềm luyện tư duy, tính toán, nhanh nhạy, giải trí
Để giúp các em luyện gõ 10 ngón với bàn phím, GV cho HS nêu tên tất cả các phím và cho chơi một số trò chơi có nội dung về bàn phím GV có thể hướng dẫn HS luyện tập bàn phím với phần mềm Mario Như thế HS vừa nắm được tên của các phím, vừa gây được hứng thú học tập của các em
Học sinh lớp 5 Tân Văn trong giờ thực hành trên máy tính
Để giúp các em sử dụng thành thạo các thao tác với chuột, ngay trong tiết học GV cần lồng ghép một số trò chơi nhưng phải có tính giáo dục Ví dụ: Trò chơi Blocks, Sticks, Dots, Pikachu, The Monkey Eyes…
Trò chơi Blocks: Giúp học sinh luyện các thao tác sử dụng chuột như: di chuyển, đến đúng vị trí, nháy chuột nhanh, rèn trí nhớ về các hình đã được lật
Trò chơi Sticks, Dots: Giúp học sinh luyện thao tác sử dụng chuột nhanh.
Trò chơi Pikachu, The Monkey Eyes: Giúp học sinh luyện các thao tác sử dụng chuột nhanh, kỹ năng quan sát nhanh các hình giống nhau để nháy chuột đúng
Biện pháp 7: Giáo viên có kế hoạch bồi dưỡng để nâng cao kiến thức bản thân đáp ứng được những yêu cầu đổi mới, cập nhật thông tin một cách đầy đủ, chính xác
Muốn có giờ dạy đạt hiệu quả cao, bản thân mỗi giáo viên dạy Tin học nhận thức được cần phải có kế hoạch bồi dưỡng Tin học cho bản thân bằng cách
tự tìm tòi, tham khảo các tài liệu có liên quan và có thể học tập các đồng nghiệp của trường bạn Bản thân tôi đã tự tìm tòi, học hỏi qua các đồng nghiệp của