Kiến thức -Nêu được khái niệm cảm ứng ở ĐV - Trình bày được cảm ứng ở ĐV chưa có hệ thần kinh - Mô tả được cấu tạo hệ thần kinh dạng mạng lưới và khả năng cảm ứng ở ĐV có hệ thần kinh hạ
Trang 1BÀI 26: CẢM ỨNG Ở ĐV I.Mục tiêu
Sau khi học xong bài này học sinh cần phải:
1 Kiến thức
-Nêu được khái niệm cảm ứng ở ĐV
- Trình bày được cảm ứng ở ĐV chưa có hệ thần kinh
- Mô tả được cấu tạo hệ thần kinh dạng mạng lưới và khả năng cảm ứng ở
ĐV có hệ thần kinh hạch
2 Kĩ năng
Rèn luyện, phát triển các kĩ năng quan sát, phân tích, so sánh
3 Thái độ
II.Phương tiện dạy học
-Sưu tầm tranh ảnh liên quan đến bài học
- tranh hình SGK
III.Phương pháp dạy học
-Vấn đáp tìm tòi bộ phận
-Vấn đáp kết hợp với PTTQ
- thảo luận nhóm
IV.Tiến trình bài học
1 ổn định tổ chức lớp
2 Kiểm tra bài cũ
3 Bài mới
Đặt vấn đề: Liệu tay ta sẽ như thế nào khi khi chạm vào lửa (tay chúng ta sẽ
co rút lại) -> đó là phản ứng của cơ thể chúng ta trước tác nhân kích thích là lửa như vậy, cơ thể ĐV cũng có cảm ứng liệu cảm ứng ở ĐV có giống với cảm ứng ở TV hay không ta vào bài…
Trang 2Hoạt động 1: Khái niệm cảm ứng ở ĐV Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
Từ VD trên, GV đặt vấn
đề:
-Điều gì sẽ xảy ra nếu tay
chúng ta không rụt lại?
- Mục đích của việc rút
tay lại là gì?
-Vậy cảm ứng ở ĐV là
gì?
-Yêu cầu HS lấy thêm ví
dụ?
-> qua đây hãy cho biết sự
khác nhau giữa cảm ứng ở
ĐV và TV?
-Phản xạ là gì?
-Nếu tách cơ bắp của ếch
ra và kích thích thì cũng
có phản ứng Vậy đó có
gọi là cảm ứng hay
không?
- Tại sao , phản xạ ở ĐV
có tổ chức thần kinh lại
được coi là một dạng điển
Hs thảo luận và cho ý kiến:
-Tay bị tổn thương (bỏng)
-Tránh tổn thương, bảo
vệ, tồn tại và phát triển bình thường
+ Giống nhau: đều nhận
và trả lời kích thích từ môi trường
+ Khác nhau:
-Là phản ứng của cơ thể thông qua hệ thần kinh trả lười kích thích bên ngoài
và bên trong cơ thể
-Không phải Vì không thông qua hệ thần kinh
I.Khái niệm cảm ứng ở ĐV
1 Khái niệm
Là khả năng tiếp nhận kích thích và phản ứng lại kích thích từu môi trường đảm bảo cho sinh vật tồn tại và phát triển
2 Đặc điểm
-Tốc độ phản ứng nhanh
-Ở Đv có tổ chức thần kinh, cam ứng là cung phản xạ Gồm:
+ BP tiếp nhận KT
Trang 3hình của cảm ứng?
-Đặc điểm cảm ứng ở
ĐV?
-Lệnh HS trả lời phần I
SGK
-Cảm ứng là khái niệm rộng hơn phản xạ cảm ứng có cả ở ĐV không có
tổ chức thần kinh Còn phản xạ là cảm ứng chỉ có
ở ĐV có tổ chức thần kinh
+Tác nhân KT: gai nhọn +BP tiếp nhận: Thụ quan đau ở tay
+BP phân tích, tổng hợp:
Tủy sống +BP thực hiện:cơ tay
+ BP phan tích,tổng hợp thông tin để quyết định hình thức mức độ phản ứng
+BP thực hiện cảm ứng
Hoạt động 2: cảm ứng ở ĐV chưa có Hệ thần kinh
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
GV:
-Tại sao trùng dày bơi tói
chỗ có nhiều oxy hoặc thu
chân giả để tránh ánh
sáng chói của trùng biến
hình đều là cảm ứng?
-Cấu tạo như thế nào?
-Có hình thức phản ứng
như thế nào?
HS nghiên cứu trả lời:
-Vì đó đều là các phản ứng của cơ thể thực vật trả lời các kích thích từ môi trường
II.Cảm ứng ở vật chưa có
tổ chức thần kinh
-ĐV đơn bào chưa có tổ chức thần kinh
-ĐVĐB phản ứng lại kích thích bằng chuyển động
cả cơ thể hoặc co rút chất nguyên sinh
Trang 4Hoạt động 3: Cảm ứng ở ĐV có tổ chức thần kinh
GV:
-Có ở dạng ĐV nào?
-Đặc điểm cấu tạo của hệ
thần kinh?
-Cảm ứng của chúng như
thế nào?
- Hãy cho biết Thủy tức
sẽ phản ứng như thế nào
khi ta dung 1 chiếc kim
nhọn đâm vào chân nó?
-Phản ứng của thủy tức có
phải là là xạ hay không?
Vì sao?
GV
-Có ở dạng ĐV nào?
HS nghiên cứu SGK, quan sát H26.1, thảo luận
và trả lời
-Toàn thân thủy tức sẽ co lại
-Phải vì đây là phản ứng của cơ thể trả lời kích thích có sự tham gia của
tổ chức thần kinh
HS nghiên cứu SGK, quan sát H26.2, thảo luận
và trả lời
III.Cảm ứng ở ĐV có tổ chức thần kinh
1 Cảm ứng ở Đv có hệ thần kinh dạng lưới
-Đại diện: ruột khoang -Cấu tạo: từ các TB thần kinh nằm rải racstrong cơ thể và liên hệ với nhau thành các sợi TK -> mạng lưới thần kinh, đồng thơi các sợi thần kinh liên hệ với TB cảm giác và TB biểu mô
- Cảm ứng: co toàn bộ cơ thể trước tác nhân kích thích
2 Cảm ứng ở ĐV có hệ
TK dạng chuỗi hạch
-Đại diện: Giun dẹp, giun tròn, chân khớp
Trang 5-Đặc điểm cấu tạo của hệ
thần kinh?
-Tại sao hệ TK dạng
chuỗi hạch có thể trả lời
cục bộ
-Cảm ứng của chúng như
thế nào trước tác nhân
kích thích
-Do mỗi hạch là một trung tâm điều khiển một vùng xác định của cơ thể
-Phản ứng chính xác hơn
và tiêu tốn ít năng lượng hơn so với hệ thần kinh dạng lưới
- Cấu tạo: được hình thành từu các tế bào thần kinh tập hợp lại thành các hạch thần kinh nằm dọc theo chiều dài cơ thể
- Cảm ứng: Mỗi hạch điều khiển 1 vùng xác định trên cơ thể, nên chính xác hơn và ít tiêu tốn năng lượng hơn so với hệ thần kinh dạng lưới
3 Củng cố
Đọc ghi nhớ SGK
4 Dặn dò
- Làm bài tập và câu hỏi cuối bài
- Chuẩn bị bài mới