BAI 26 CAM UNG O DONG VAT

Ở động vật có tổ chức thần kinh, phản xạ được xem là một dạng điển hình của cảm ứng... Quan sát H.26.2, đọc thông tin SGK mục III.2 và hoàn Theo nguyên tắc phản xạ nên phản ứng chính x

B CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT

Tieát 26

Quan sát hình trên, em hãy phân biệt hướng

động và ứng động?

Hình Cụp lá của cây Trinh nữ Hình Tính hướng sáng của

cây non

- Kí hiệu ( ?) và ? ( ∇ ) ở đầu dòng là câu hỏi mà các

em phải trả lời.

* Chú Ý:

- Các nội dung của bài học thể hiện trên phiếu học tập phải hoàn thành ngay vào vở học hoặc vở

nháp về nhà hoàn thiện lại.

- Ghi các bài tập mà giáo viên đưa ra.

- Kí hiệu bàn tay cầm bút () là nội dung bắt buộc các em phải ghi vào vở.

Chim Sẻ xù lông giúp

giữ ấm cơ thể Cảm ứng ở động vật là gì?

Khí hậu trở lạnh

Mèo nằm co rúm lại

I - KHÁI NIỆM VỀ CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT:

phận nào?

Ở động vật có tổ chức thần kinh, phản xạ được xem

là một dạng điển hình của cảm ứng.

() - Phản xạ là phản ứng của cơ thể thông qua

HTK để trả lời lại kích thích bên ngoài hoặc bên trong

cơ thể.

- Một cung phản xạ gồm các bộ phận:

+ Bộ phận tiếp nhận kích thích (thụ thể hoặc cơ quan thụ cảm).

+ Đường dẫn truyền vào (đường cảm giá

+ Bộ phận phân tích và tổng hợp thông tin để quyết định hình thức và mức độ phản ứng (HTK).

+ Bộ phận thực hiện phản ứng (cơ, tuyến…)

+ Đường dẫn truyền ra (đường vận động).

Cảm ứng ở thực vật và cảm ứng ở động vật có gì khác biệt nhau?

I - KHÁI NIỆM VỀ CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT:

SO SÁNH CẢM ỨNG Ở THỰC VẬT VÀ ĐỘNG VẬT

NỘI DUNG CẢM ỨNG Ở TV CẢM ỨNG Ở ĐV HÌNH THỨC

ĐẶC ĐIỂM

Biểu hiện bằng:

Hướng động: Hướng đất, hướng sáng, hướng nước…

Ứng động: Sinh trưởng và không sinh trưởng.

Biểu hiện bằng các phản xạ ở các động vật

có hệ thần kinh:

- Phản xạ không điều kiện.

- Phản xạ có điều kiện.

- Cảm ứng diễn ra chậm, khó nhận biết.

- Chịu sự ảnh hưởng của các hoocmon.

- Cảm ứng diễn ra nhanh, dễ phát hiện.

- Mức độ, hình thức cảm ứng thay đổi tuỳ thuộc vào mức độ tổ chức của hệ thần kinh.

Bộ phận phân tích và tổng hợp thông tin

Bộ phận thực hiện

phản ứng

I - KHÁI NIỆM VỀ CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT:

Phân biệt co cơ trong trường hợp sau:

Kích thích vào cơ

đùi ếch (Ếch còn sống)?

Kích thích vào cơ đã

tách rời hay chế

phẩm thần kinh?

-> Cơ co: Đó là phản xạ tự vệ, phản xạ thực hiện do có đầy

đủ các thành phần của cung phản xạ…

-> Cơ co: Do cơ, chế phẩm thần kinh có khả năng hưng phấn Nghĩa là có tính cảm ứng chứ không phải là phản xạ.

=> Cảm ứng là đặc tính chung của mọi tổ

chức sống.

Chuyển động cả cơ thể hoặc co rút chất nguyên sinh

II CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT CHƯA CÓ TÔ CHỨC THẦN KINH

Amip tránh ánh sáng

II CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT CHƯA CÓ TỔ CHỨC THẦN KINH

Đặc điểm Động vật có hệ thần kinh dạng lưới

Quan sát H.26.1, đọc thông tin SGK mục III.1 và hoàn

tế bào thần kinh.

Bằng cách co toàn bộ cơ thể

phản ứng nhanh kịp thời nhưng chưa thật chính xác,vì vậy mà phản ứng tiêu tốn nhiều năng lượng.

III CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT CÓ TÔ CHỨC THẦN KINH

H.26.1:Hệ thần kinh dạng lưới ở thuỷ tức

1 / Cảm ứng ở động vật có hệ thần kinh dạng lưới:

Hãy cho biết con thủy tức sẽ

phản ứng như thế nào khi ta dùng

kim nhọn châm vào thân nó?

Phản ứng của thủy tức có phải là

phản xạ không? Tại sao?

III CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT CÓ TÔ CHỨC THẦN KINH

1 / Cảm ứng ở động vật có hệ thần kinh dạng chuỗi hạch: III CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT CÓ TÔ CHỨC THẦN KINH

Quan sát H.26.2, đọc thông tin SGK mục III.2 và hoàn

Theo nguyên tắc phản xạ nên phản ứng chính xác hơn và tiêu tốn ít năng lượng hơn so với hệ thần kinh dạng lưới.

III CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT CÓ TÔ CHỨC THẦN KINH

1 / Cảm ứng ở động vật có hệ thần kinh dạng chuỗi hạch:

một trung tâm điều

khiển hoạt động của

một vùng xác định

của cơ thể, nên tiết

kiệm được năng

lượng truyền xung

thần kinh.

III CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT CÓ TÔ CHỨC THẦN KINH

1 / Cảm ứng ở động vật có hệ thần kinh dạng chuỗi hạch:

H.26.1:Hệ thần kinh dạng

lưới ở thuỷ tức

H26.2.Hệ thần kinh dạng chuỗi hạch

A.Giun dẹp B Đỉa C.Côn trùng

Quan sát hình trên và cho biết cấu tạo hệ thần kinh chuỗi

hạch khác với hệ thần kinh dạng lưới ở điểm nào?

III CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT CÓ TÔ CHỨC THẦN KINH

Đánh dấu x vào ô cho ý không đúng về ưu

điểm của hệ thần kinh dạng chuỗi hạch.

A - Nhờ có hạch thần kinh nên số lượng tế bào thần kinh của động vật tăng lên.

B – Do các tế bào thần kinh trong hạch nằm gần nhau và hình thành nhiều mối liên hệ với nhau nên khả năng phối hợp hoạt động giữa chúng được tăng cường.

C - Nhờ các hạch thần kinh liên hệ với nhau nên khi bị kích thích nhẹ tại một điểm thì gây ra phản ứng toàn thân và tiêu tốn nhiều năng lượng.

D – Do mỗi hạch thần kinh điều khiển một vùng xác định trên cơ thể nên động vật phản ứng chính xác hơn, tiết kiệm năng lượng hơn so với hệ thần kinh dạng lưới.

X

CỦNG CỐ

Câu 1: Ở động vật, cảm ứng là:

a) Các phản xạ có điều kiện, giúp cơ thể thích nghi với môi trường

b)Các phản xạ không điều kiện, giúp bảo vệ cơ thể.

c) Là khả năng tiếp nhận và đáp ứng các kích thích của môi trường, giúp cơ thể tồn tại và phát triển d)Là sự thích nghi của cơ thể, do các hoocmon điều khiển

Câu 2: Cơ thể động vật đã xuất hiện tổ chức thần kinh, nhưng đáp ứng không hoàn toàn chính xác bằng cách co rút toàn thân, xảy ra ở:

a) Ruột khoang

b) Thân mềm

c) Giáp xác

d) Cá

HƯỚNG DẪN HỌC BÀI Ở NHÀ

1) Trả lời các câu hỏi trang 110/ SGK

2) Hãy so sánh hình thức cảm ứng của các động vật có tổ chức thần kinh khác nhau?

3) Nghiên cứu trước bài 27: Cảm ứng ở động vật (tiếp theo).

Chuyển động

cả cơ thể hoặc

co rút chất nguyên sinh

Ruột

khoang

Các tế bào thần kinh nằm rải rác trong cơ thể liên hệ với nhau qua các sợi thần kinh

Phản ứng toàn thân

Giun dẹp,

giun tròn,

chân khớp

Các tế bào TK tập trung tạo thành hạch

TK, các hạch nối với nhau bởi các dây thần kinh tạo thành chuỗi hạch TK

Phản ứng theo vùng

Phản ứng chậm, thiếu chính xác, tốn năng lượng

Phản ứng nhanh hơn, tốn năng lượng, thiếu chính xác.

Phản ứng nhanh hơn,

đỡ tốn năng lượng, chính xác hơn.

H N G P L I Ẹ Ặ Ạ