-Trình bày các kiểu hướng động: Hướng sáng, hướng trọng lực, hướng hóa, hướng nước , hướng tiếp xúc.. -Tranh hình SGK -Phiếu học tập: Kiểu hướng động Khái niệm Tác nhân Đặc điểm Vai trò
Trang 1CHƯƠNG II: CẢM ỨNG
A – CẢM ỨNG Ở THỰC VẬT
BÀI 23: HƯỚNG ĐỘNG I.Mục tiêu
Sau khi học xong bài này HS cần phải:
1.Kiến thức:
- Phát biểu được định nghĩa cảm ứng và khái niệm hướng động
- Trình bày được nguyên nhân, cơ chế gây ra hiện tượng hướng động
- Vai trò của hướng động đối với đời sống cây trồng
-Trình bày các kiểu hướng động: Hướng sáng, hướng trọng lực, hướng hóa, hướng nước , hướng tiếp xúc
2.Kĩ năng:
Rèn luyện, phát triển các kĩ năng quan sát phân tích, so sánh, khái quát hóa…
3.Thái độ:
Biết vận dụng các kiến thức về hướng động vào thực tiễn sản xuất
II.Phương tiện dạy học
-Sưu tầm tranh ảnh có liên quan đến bài học
-Tranh hình SGK
-Phiếu học tập:
Kiểu hướng động Khái niệm Tác nhân Đặc điểm Vai trò
Hướng sáng
Hướng trọng lực
Hướng hóa
Hướng nước
Hướng tiếp xúc
Trang 2III.Phương pháp dạy học
-Vấn đáp – tìm tòi bộ phận
-Vấn đáp kết hợp với PTTQ
-Thảo luận nhóm
IV.Tiến trình dạy học
1.Ổn định tổ chức
2.Kiểm tra bài cũ (Không kiểm tra)
3.Bài mới
- Đặt vấn đề: Tại sao, cây hoa trinh nữ khi ta chạm vào thì lá sẽ bị cụp lại hay tại sao, (do cảm ứng) Vậy cảm ứng là gì ? Ở thực vật có những hình thức cảm ứng nào ! Chúng ta đi vào nghiên cứu bài…
Hoạt động 1:Tìm hiểu khái niệm cảm ứng
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của HS Nội dung
-GV
+ Treo tranh yêu cầu HS
quan sát và trả lời câu hỏi:
• Yếu tố nào kích thích
sự hoạt động của rễ?
• Yếu tố nào kích thích
sự hoạt động của
cành, lá
Nguồn nước, ánh
sáng là các kích thích
từ môi trường
• Tại sao rễ, cành và lá
lại có hướng phát
triển như vậy?
• Phát biểu khái niệm
-HS quan sát tranh, thảo luận và trả lời:
• Nguồn nước -> rễ phát triển về phía nguồn nước
• Ánh sáng -> cành, lá phát triển về phía ánh sáng
• Đó là phản ứng lại các kích thích từ môi trường
I.Định nghĩa cảm ứng
-Tính cảm ứng của thực vật là khả năng phản ứng
Trang 3cảm ứng? đối với các kích thích từ
môi trường
-Bao gồm: hướng động và ứng động
Hoạt động 2: Khái niệm ứng động
-GV
+ Yêu cầu HS quan sát
hình 23.1, qua đó chỉ ra
những điểm khác nhau về
nguồn, hướng kích thích,
hình thái của cây?
=> qua đó, ta thấy mỗi
cây phát triển theo một
hướng kích thích xác định
-> gọi là hướng động
+ Hướng động là gì?
- Cơ chế nào làm cho cây
hướng theo nguồn kích
thích như vậy ?
+ Vì sao mà thân cây có
thể
cong như vây ?
- Nguyên nhân nào làm
-HS quan sát sát hình 23.1, thảo luận và trả lời:
+H.a cây mọc về phía có ánh sáng
+H.b: cây mọc vống lên,
có màu vàng úa
+H.c: Cây mọc thẳng, khỏe mạnh, có màu xanh lục
-HS thảo luận, trả lời:
II.Hướng động
1. Khái niệm
-Là phản ứng của cơ quan
TV đối với tác nhân kích thích từ một hướng xác định
2 Cơ chế
- Là sự sinh trưởng không đồngđều tại 2 phía đối diện nhau của cơ quan (thân, rễ, cành,…) đối với kích thích từ 1 hướngcủa tác nhân ngoại cảnh
3 Nguyên nhân :
- Do hoocmon kích thích sinh trưởng Auxin
4 Phân loại : 2 loại
- HĐD: hướng tới nguồn
Trang 4cho
cây sinh trưởng không
đồng
đều như vây ?
→ Dựa vào khái niệm
hướng
động mà người ta chia ra
mấy
loại hướng động ?
- Hướng động dương là gì
?
- Vì sao ?
- Hướng động âm gì ?
- Vì sao ?
- Gồm2 loại: Hướngđộng dương và hướngđộngâm
- Vì, phía khôngđược KT
có nhiều Auxin hơn
- Vì, Auxin có tác dụngKT sinh trưởngđối với thân nhưng lại ức chế đối với rễ
kích thích Do TB ở phía không được KT sinh trưởng nhanh hơn các TBở phía KT
- HĐÂ: hướng ra xa nguồn kích thích Do TB
ở phía không được KT sinh trưởng chậm hơn các
TB ở phía KT
Hoạt động 3: các kiểu hướng động và vai trò của chúng đối với thực vật
-GV: Chia nhóm, phát
phiếu học tập, yêu cầu
học sinh hoàn thành phiếu
học tập
-GV: nhận xét, chốt lại
kiến thức
-HS: Nghiên cứu thông tin SGK, thảo luận nhóm hoàn thành phiếu học tập
-Đại diện nhóm lên trình bày
III.Các kiểu hướng động
Trang 5Đáp án phiếu học tập
Kiểu hướng
Hướng sáng Là sự sinh trưởng
cuả cây hướng về phía ánh sáng
Ánh sáng - Thân hướng áng dương
- Rễ hướng sáng âm
-Giúp cây lấy được ánh sáng
Hướng trọng
lực
Là phản ứng của cây đối với trọng lực
Trọng lực - Thân hướng trọng lực
âm
- Rễ hướng trọng lực dương
-Đảm bảo sự phát triển của
bộ rễ, cố định vững chắc cây
Hướng hóa Là phản ứng sinh
trưởng của cây đối với các hợp chất hóa học
Hợp chất hóa học
- Chất dinh dưỡng: rễ hướng hóa dương
- Chất độc hại: rễ hướng hóa âm
-Giúp cây tìm được nhiều chất dinh dưỡng, tránh các hóa chất độc
Hướng nước Là sự sinh trưởng
của rễ hướng về nguồn nước
Nước Rễ cây luôn sinh trưởng
hướng tới nguồn nước
Giúp cây thực hiện trao đổi nước
Hướng tiếp
xúc
Là phản ứng sinh trưởng đối với sự tiếp xúc
Giá thể Tua cuốn vươn thẳng đến
khi tiếp xúc giá thể thì quấn quanh giá thể
Giúp cây lấy được ánh sáng quang hợp, lấy được không gian sống
4.Củng cố
- đọc ghi nhớ sgk
5.Dặn dò
- Làm các câu hỏi cuối bài
- Chuẩn bị bài mới : bài 24 - ứng động