Chuong 5 MIC LT NTD SV 2015

Nguyên tắc tối đa hoá hữu dụng  Cân bằng tiêu dùng:  Là trạng thái NTD đạt mức thoả mãn tối đa  Không còn động cơ thay đổi I.Một số vấn đề cơ bản  Các giả thiết cơ bản của thuyết hữu

Trang 1

10/11/2015 Tran Bich Dung 1

C5 LÝ THUYẾT LỰA CHỌN

CỦA NGƯỜI TIÊU DÙNG

 A.Phân tích cân bằng tiêu dùng dựa vào

thuyết hữu dụng

 B.Phân tích cân bằng tiêu dùng bằng

phương pháp hình học

 ( Chương 7+ 21 Mankiw)

A.Phân tích cân bằng tiêu dùng dựa vào thuyết hữu dụng

 I.Một số vấn đề cơ bản

 II Nguyên tắc tối đa hoá hữu dụng

 Cân bằng tiêu dùng:

 Là trạng thái NTD đạt mức thoả mãn tối đa

 Không còn động cơ thay đổi

I.Một số vấn đề cơ bản

 Các giả thiết cơ bản của thuyết hữu dụng

 Hữu dụng ( Utility- U)

 Tổng hữu dụng(Total Utility - TU)

 Hữu dụng biên( Marginal Utility -MU)

 Quy luật hữu dụng biên giảm dần

 ( Diminishing Marginal Ultility)

Thuyết hữu dụng

Hữu dụng ( Utility- U)

Tổng hữu dụng (Total Utility - TU)

Hữu dụng biên ( Marginal Utility -MU)

Hữu dụng, U ( Utility)

 là sự thỏa mãn

 khi tiêu dùng một loại sản phẩm hay

dịch vụ nào đó.

 Hữu dụng mang tính chủ quan

Các giả thiết cơ bản của thuyết hữu dụng

 Thuyết hữu dụng dựa trên một số giả định :

 Mức thỏa mãn khi tiêu dùng sản phẩm có thể định lượng và đo lường được

 Các sản phẩm có thể chia nhỏ.

 Người tiêu dùng luôn có sự lựa chọn hợp lý

( luôn duy lý)

Trang 2

2 Tổng hữu dụng (TU)

 Tổng hữu dụng, TU

 Là tổng mức thỏa mãn đạt được

 khi ta tiêu thụ một số lượng sản phẩm

nhất định

 trong mỗi đơn vị thời gian

 TU phụ thuộc vào số lượng sản phẩm được

sử dụng

2 Tổng hữu dụng (TU)

 Ban đầu Q↑→TU↑

 Tiếp tục Q↑→TU không đổi hayTU↓

3 Hữu dụng biên, MU ( Marginal

Utility)

 Hữu dụng biên, MU

 Là phần hữu dụng tăng thêm trong

tổng hữu dụng

 khi sử dụng thêm 1 đơn vị sản phẩm

 (với điều kiện các yếu tố khác không

đổi):

X

TU





3 Hữu dụng biên (MU)

 Nếu hàm TU là liên tục , thì MU chính là

đạo hàm bậc nhất của TU :



 Trên đồ thị, MU chính là độ dốc của đường TU

dX

dTU

3 Hữu dụng biên (MU)

 VD:Hàm tổng hữu dụng có dạng:

 TU = X 2 + 5X

 MUx = dTU/dX =2X +5

 TU = X(Y-3)

 MUx = dTU/dX = Y – 3

 MUy = dTU/dY = X

4 3 2 1

0

-1 -2

0 4 7 9 10

10

9 7

0 1 2 3 4

5

6 7

MUx (đvhd) TUx (đvhd)

Qx*

(Lon)

Biểu TU và MU

Trang 3

TU

3 0

TUmax = 10

9

2 1

4

7

TU

A

B

E

6

F

∆Q

∆TU

0

4

3

B

E

MU

Q 3

A

MU

Qui luật hữu dụng biên giảm dần ( Diminishing Marginal Ultility)

 trong khi số lượng các sản phẩm khác được giữ nguyên

 thì hữu dụng biên của sản phẩm X sẽ giảm dần.

Mối quan hệ giữa MU và TU:

 Khi MU > 0 → TU ↑

 Khi MU < 0 → TU ↓

 Khi MU = 0 → TUmax

II NGUYÊN TẮC TỐI ĐA HÓA HỮU DỤNG.

 1 Mục đích và giới hạn của người tiêu dùng

 2 Nguyên tắc tối đa hóa hữu dụng

Tối đa hóa thỏa

mãn (TUmax) Thu nhập Giá cả

Chọn phương án tiêu

dùng tối ưu có TUmax

2 Nguyên tắc tối đa hóa hữu dụng

 Ví dụ 1:

 Cá nhân A có I = 7 đồng dùng để chi mua 2 sản phẩm X và Y.

 Vấn đề đặt ra :

 A cần mua ? đồng X ? đồng Y để TUmax

 Sở thích của A đối với 2 sản phẩm được thể hiện qua bảng 3.2:

Trang 4

Bảng 3.2 : Sở thích của A đối với 2 sản phẩm

(đvhd

)

(đvhd )

 Đồng thứ 1 :

 MUx1=40đvdh> MUy1=30 đvhd

  chi mua x1

 Đồng thứ 2 :

 MUx2=36đvdh> MUy1=30đvhd

  chi mua x2

 Đồng thứ 3:

 MUx3=32đvdh> MUy1=30đvhd

  chi mua x3

 Đồng thứ 4:

 MUy1=30đvhd > MUx4=28đvdh

  chi mua y1 …

PATD tối ưu: X=4$ &Y=3$ MUx 4 = MUy 3 = 28 đvhd.

 Như vậy, PATD tối ưu để đạt TUmax khi chi tiêu hết 7 đồng :

 X = 4 đồng

 Y = 3 đồn g

 MUx 4 = MUy 3 = 28 đvhd.

dvhd

j yj n

i xi Y

X

3 1 1

3



2.Nguyên tắc tối đa hóa hữu

dụng

 Với thu nhập nhất định , người tiêu

dùng sẽ mua số lượng các SP sao cho

 hữu dụng biên của đơn vị tiền tệ cuối

cùng của các SP phải bằng nhau :

 Ví dụ 2 :

 Giả sử B có I = 14$, chi mua 2 sản phẩm X

và Y với Px = 2 $/kg và Py = 1 $/l.

 Sở thích của B đối với 2 SP được thể hiện qua bảng 3.3

 Vấn đề đặt ra : B nên mua bao nhiêu kg X ,

bao nhiêu lít Y để đạt Tumax ?

2.Nguyên tắc tối đa hóa hữu dụng

X

(kg)

MUx

( ñvhd)

Y (lit)

MUy

(ñvhd

$ 10

$

20

1 dvhd dvhd P

MU

X

 

  2

.

1

: max 2

I P Y P X

P

MU P

MU TU ĐK

Y X Y Y X

X









$

Y X Y

X

P

P MU MU

 Phương án tiêu dùng tối ưu để tối đa hoá hữu dụng , phải thỏa 2 điều kiện :

) 2 (

*

) 1 (

I Y

P

MU P

MU

Y X Y Y X

X







Trang 5

2.Nguyên tắc tối đa hóa hữu dụng

X

(kg)

MUx

( đvhd)

Y (lit)

MUy

(đvhd)

 Các cặp thoả đk 1:

 X =1 và Y =3

 X =2 và Y =4

 X =3 và Y =5

 X =4 và Y =6

 X =6 và Y =7

2.Nguyên tắc tối đa hóa hữu dụng X

(kg)

MUx ( đvhd)

Y (lit)

MUy

(đvhd)

 I=14$, Px=2$/kg, Py=1$/l

 PATD tối ưu:

 X =4 kg và Y =6 lit

đvhd P

MU P

MU

Y Y X

X 4  6  7 TUmax= TUx4+ TUy6= 125đvhd

 Trong thực tế , để TUmax ta chọn PATD tối

ưu thoả mãn 2 điều kiện:



M U x

P x ~ M U y

P y (1) hay M U x

P x - M U y P y m in

X P x + Y P y = I (2)

B PHÂN TÍCH CÂN BẰNG TIÊU DÙNG BẰNG HÌNH HỌC.

 I.Một số vấn đề cơ bản

 II Nguyên tắc tối đa hoá hữu dụng

trường

I.Một số vấn đề cơ bản

( Indifference curve)

 Đường ngân sách ( Budget line)

Sở thích có tính hoàn chỉnh

Thích có nhiều hơn là

có ít hàng hóa

Sở thích có tính bắc cầu

3 2

1

Ba giả thiết

cơ bản

Trang 6

Giả sử người tiêu dùng chỉ mua 2 mặt

hàng : Kem ( X ) và bánh ngọt (Y)

 Rổ hàng A : 1 ly kem +5 chiếc bánh ngọt

 Rổ hàng B : 2 ly kem + 2 chiếc bánh ngọt

 Có 3 cách sắp xếp thứ tự ưu tiên các rổ hàng:

- Nếu thích ăn bánh ngọt : rổ hàng A được ưa

thích hơn rổ hàng B: U A >U B

- Nếu thích ăn kem : rổ hàng B được ưa thích hơn

rổ hàng A: U B >U A

- Nếu thích cả kem & bánh ngọt : Hai rổ hàng

được ưa thích như nhau : U A =U B

Sở thích của người tiêu dùng Giỏ hàng hóa X( sp) Y(sp)

1

2

3

4

Y

X

1 2 3 4

5

B

o C

A

F o

D

6

7

E

G

G được ưa thích hơn B,

B được ưa thích hơn E

G > B >E

Vùng I

Vùng II

0

2 Đường đẳng ích, U

( hay đường bàng quan – Indifference curve)

 Giả sử có 4 phối hợp A, B, C và D của 2 sản phẩm thực phẩm (X) và quần áo (Y) cùng mang lại một mức thỏa mãn U1

 U A = U B = U C = U D →U1

 được thể hiện trong bảng 3.7

Bảng 3-7

Giỏ hàng hóa SP X SP Y

Y 7 4 2

B C

U 1 6

1 0

D A

Đường đẳng ích,U

Trang 7

2 Đường đẳng ích, U

(Indifference curve)

 Khái niệm:

 tập hợp các phối hợp khác nhau giữa

2 sản phẩm

 cùng mang lại một mức thỏa mãn

cho người TD

2 Đường đẳng ích(U)

 Sở thích của người TD có thể được mô t ả

 bằng một tập hợp các đường đẳng ích

nhau

 Các đường đẳng ích càng xa gốc O thì mức thỏa mãn càng cao.

 Tập hợp các đường đẳng ích trên một đồ thị được gọi là sơ đồ đẳng ích

Y

X

U 1

U 2

U 3

H.3.4:Sơ đồ đẳng ích

4 đặc điểm của đường đẳng ích:

1.Dốc xuống về bên phải

2 Không cắt nhau

3 Lồi về phía gốc O

4 Đường đẳng ích cao hơn được ưa thích hơn đường đẳng ích thấp

2 Đường đẳng ích, U ( Indifference curve)

 Lồi về phía gốc O:

 thể hiện tỷ lệ mà người TD muốn

đánh đổi giữa hai loại SP giảm dầ n

 tỷ lệ này được gọi là tỷ lệ thay thế biên , MRS (Marginal Rate of Substitution).

2 Đường đẳng ích (U)

 Tỷ lệ thay thế biên của X cho Y (MRS XY ) là :

 số lượng SP Y giảm xuống

 để sử dụng thêm 1 đơn vị SP X

 mà tổng hữu dụng không đổi

 MRS là độ dốc của đường đẳng ích

X

Y MRS XY





Y

7

4 2

A B C

U 1

∆Y

∆X

Độ dốc: tgα= =∆Y/∆X =MRSXY < 0

1

6

D

U0

0

-3 -2 -1

+1 +1 +1

∆TU = ∆Y.MU Y + ∆X.MU X = 0

 MRS giảm dần

I

XY Y

X MRS MU

MU X





Trang 8

2 Đường đẳng ích(U)

 MRS : tỷ lệ đánh đổi giữa 2 SP trong sử

dụng

 Để đảm bảo TU không đổi thì:

 Y.MU Y + X.MU X = 0

X







y’

y1

A”

A

B A’

x’

x1

X

U2

U1 Y

Y

O

A

B

y

y1 1

y

y2 2

x

x1 1 x2

X,Y là 2 SP bổ sung X,Y là 2 SP thay

thế hoàn toàn Các dạng đường đẳng ích đặc biệt

X

Y

U 1

A

B

Y A

Y B

X B

X A

C

Trong khoảng(AB): X, Y là 2 SP thay thế Ngoài khoảng (AB): X, Y là 2SP bổ sung

Y c

X c

U 1

X

Y

X 1 0

Y

X

Các dạng đường đẳng ích đặc biệt

U 2

X 2

B Yb

C

 a) Khái niệm:

 Đường ngân sách là

tập hợp các phối hợp khác nhau giữa

2 SP

 mà người TD có thể mua được

 với cùng một mức thu nhập

 và giá các sản phẩm đã cho.

 X là lượng SP X được mua

 Y là lượng SP Y được mua

 Px là giá SP X

 Py là giá SP Y

 I là thu nhập của người TD

 Phương trình đường ngân sách có dạng:

 X.Px + Y.Py = I

X I

Y

P

X Y







Trang 9

O

Y

N

X

M

I/ Py

I/ Px

Độ dốc = -Px/Py Đường ngân sách

Phương trình đường ngân sách:

X.Px + Y.Py = I

0

Y

M 5

10

3 2

6 4

A

B

Y= 5 – ½*X

Độ dốc : -Px/ Py = -1/2

VD: I=1.000$, Px=100$/sp , Py=200$/sp

Phương trình đường ngân sách:

100X+200Y=1.000 Hay: X+2Y=10

-1

+2

 b) Đặc điểm

 Là đường thẳng dốc xuống về bên phải

 Độ dốc =-Px/Py :

 tỷ lệ đánh đổi giữa 2 SP trên thị trường :

muốn mua thêm 1 SP này ,

 phải giảm tương ứng bao nhiêu SP kia ,

 Chi phí cơ hội của 2 SP

 Giá tương đối giữa 2 sản phẩm

I1

I2

I0 <I1< I2

Y

I/ Px1

N

Y I/Py M

C

I /Px2

Thu nhập tăng : đường ngân sách dịch chuyển // sang phải

Giá sp X tăng : đường ngân sách xoay sang trá i trên trục X

II NGUYÊN TẮC TỐI ĐA HÓA

HỮU DỤNG

 Mục tiêu : đạt TUmax

 thể hiện trong việc mong muốn vươn tới các

U cao nhất

 trong giới hạn thu nhập I

 Px và Py

 Được thể hiện qua đường ngân sách tương ứng

 Vấn đề đặt ra : Người TD nên chọn phối hợp

Y

M

I/Py

I/Px B

E

A

U 1

U 2

X 1

Y 1

PATD tối ưu :E(X1,Y1)→ U2=Umax Tại E: MRSXY= -PX/PY

U 3

F

Trang 10

II NGUYÊN TẮC TỐI ĐA HÓA

HỮU DỤNG

 Như vậy:

 Phối hợp tối ưu là

 tiếp điểm của đường ngân sách với đường

đẳng ích

 tại đó (E) độ dốc của 2 đường là bằng

nhau:

 Tại E :

Py

Px MRS XY  

Giải pháp góc

U 1

X 1

U 1

Giải pháp góc xuất hiện khi NTD chỉ mua 1 loại SP

U 0

X 0

A

U 0 A

Y 0

PATD tối ưu: E(X 1 ,0)

Chuong 3/ bài 3

M

U1

10

10 0

B

A

20

U2

Hình 3.3b: Phương án tiêu

dùng tối ưu là E(M=20, B=0)

E

15

U3

20

III SỰ HÌNH THÀNH ĐƯỜNG CẦU THỊ TRƯỜNG

 Để thiết lập đường cầu thị trường của một loại SP, ta tiến hành 2 bước :

 Thiết lập đường cầu cá nhân của SP

 Từ các đường cầu cá nhân, ta tổng hợp thành đường cầu thị trường

1 Sự hình thành của đường cầu cá

nhân đối với sản phẩm X

 Đường cầu cá nhân thể hiện:

 lượng SP mà mỗi người TD sẽ mua

 ở mỗi mức giá SP

 trong điều kiện các yếu tố khác không đổi

 Để xây dựng đường cầu cá nhân đối với SP X,

ta cho

 P X thay đổi

 các yếu tố còn lại (Py, I và sở thích) không đổi

 Px 1 ,Py 1 ,I 1  E(x 1 ,y 1 )→U 1

Xđ E (Px 1 ,x1) trên H3.11b

 Px 2 ,Py 1 ,I 1  F(x 2 ,y 2 )→U 0

Xđ F(Px 2 ,x 2 ) trên H3.11b

Nối E, F trên H3.11a→Đường tiêu dùng theo giá

Nối E, F trên H3.11b→Đường cầu cá nhân

1 Đường cầu cá nhân về sản phẩm X:

Trang 11

1 Đường cầu cá nhân về sản phẩm X:

 Đường tiêu dùng theo giá ( Price

Consumption line)

 là tập hợp các phối hợp tối ưu giữa 2

sản phẩm

 khi giá một SP thay đổi

 các điều kiện còn lại không đổi.

X

P X

E

F

d

x 1

x 2

P X2

P X1

X

Y

U0

U1

E F

x 1

x 2

y 2

y 1

Đường tiêu dùng theo giá

I /Px 1

I/Py 1

I/Px 2

H.3.11b

H.3.11a

M

N

C

Đường cầu cá nhân

2 Sự hình thành đường cầu thị

trường của sản phẩm X

 Giả sử trên thị trường SP X chỉ có 2

cá nhân người tiêu dùng A và B

 Lượng cầu thị trường là tổng

mức giá.

2 Sự hình thành đường cầu thị trường của sản phẩm X

Mức giá SP (P) Lượng cầu của A( qA ) Lượng cầu của B( qB ) Lượng cầu thị trường

(QD)=qA + qB

30

20

P

dA

Q Q

N N

N

Đường cầu của A Đường cầu của B Đường cầu thị trường

nhân

 bằng cách tổng cộng theo hoành độ

các đường cầu cá nhân.



Trang 12

2 Sự hình thành đường cầu thị

trường của sản phẩm X

 Ví dụ:

 qA = -1/2.P + 200

 qB = - P + 300

  Hàm số cầu thị trường là:

 Có N =1.000 người TD giống nhau

 Hàm số cầu cá nhân: P = -20q+500 *

 Hàm số cầu thị trường?

 Từ hàm cầu cá nhân: P = -20q+500

 → q = -1/20*P+25

 Cầu thị trường: Q= N*q =-50P+ 25.000

 Hay P =-1/50*Q + 500 **

2 Sự hình thành đường cầu thị trường

của sản phẩm X

 N cá nhân TD giống nhau

 Nếu cầu cá nhân có dạng: P=a Q +b

 Thì hàm cầu thị trường: P= ( a /N) Q + b

IV CÁC VẤN ĐỀ KHÁC

 2 Tác động thay thế và tác động thu nhập

1.Đường Engel

 Khái niệm:

 Đường Engel phản ánh mối quan hệ

giữa

 sự thay đổi lượng cầu SP

 với sự thay đổi thu nhập

 trong điều kiện các yếu tố khác không đổi

 Để xây dựng đường Engel , cho thu

nhập thay đổi , giá các SP không đổi.

1.Đường Engel

 Ban đầu I 1 ,Px, Py→E(x 1 ,y 1 )

 Sau đó I 2 , Px, Py →F(x 2 ,y 2 )

 Nối E,F trên H3.12a

Trang 13

1.Đường Engel

 (Income Consumption line)

 Là tập hợp các phối hợp tối ưu giữa

2 sản phẩm

 khi thu nhập thay đổi

 giá các sản phẩm không đổ i

X

I

E

F

x1 x2

I2

I1

Y

F

E

x1 x2

y2

y1

I2/Px

I2/Py

I1/Px

Đường tiêu dùng theo thu nhập

I1/Py

Hình 3.12a

Hình 3.12b

X là SP thiết yếu

Đường Engel của SP X

M M’

N’

N

X

Y E

F

y 1 y 2

I 2

I 1

Z E F

z 1

z 2

I 2

I 1

Đường Engel của

SP Y

Đường Engel của

SP Z

2 Tác động thay thế và tác động thu nhập

 Khi P X ↑ Q DX ↓) là kết quả tổng hợp của 2 tác động:

 Tác động thay thế (Substitution effect)

 Tác động thu nhập ( Income effect)

2.Tác động thay thế và tác động thu nhập

 Thu nhập danh nghĩa : thu nhập bằng

tiền

 VD: I = 2 triệu đồng

 Thu nhập thực (Ir): là lượng hàng hoá

& dv mua được tương ứng với thu nhập

danh nghĩa

 Ir= I/ chỉ số giá

 VD: I=2tr

 P= 0,5  Ir = 2/0,5= 4 đvhh

 ↑P2= 0,8  Ir↓ = 2/0,8= 2,5 đvhh → U↓

 → có tác động thu nhập

 P↑= 0,8; ∆I↑=1,2tr

  Ir = I+ ∆I/P2=3,2/0,8= 4 đvhh: U:

 → không có tác động thu nhập

Trang 14

a) Tác động thay thế:

Px ↑ → Qx ↓

 mà mức thỏa mãn

không đổi

( I thực không đổi).

( di chuyển dọc đường

đẳng ích )

Tác động thay thế luôn

mang dấu âm (-).

b) Tác động thu nhập:

 Px ↑ → I thực ↓

 , mức thỏa mãn thay đổi

 ( dịch chuyển đường đẳng ích)

 → Qx thay đổi :

 X là sp bình thường : Qx↓ (-)

 X là sp cấp thấp : Qx ↑ (+ )

 SP bình thường : tác động thu nhập (-) cùng chiều với tác động thay thế (-)

 SP cấp thấp : tác động thu nhập (+) ngược chiều với tác động thay thế (-)

 Hàng hóa Giffen : SP cấp thấp có tác động thu nhập mạnh hơn tác động thay thế,

 Kết quả : Px tăng → Qx tăng

2 Tác động thay thế và tác động thu

nhập

 Để đo lường tác động thay thế :

 Ta loại trừ tác động thu nhập bằng cách

 tăng thêm thu nhập một lượng (I) vừa đủ

 để đường ngân sách bù đắp giả định M’C’

 song song với đường ngân sách MC

 và tiếp xúc với đường đẳng ích ban đầu U1

 (để mức thỏa mãn không đổi) tại điểm G (x’, y’)

X

Y

U0

U1 E

F

x1

x2

y2

y1

G

x’

y’

M

M’

N

Tác động thay thế:x 1 →x’

Tác động thu nhập:x’→x 2

Hình 3.13

I/Px1

I’/Px2 I/Py

Tác động thay thế

Tác động thu nhập

0

U0

U1

E

F

0,83

G

0,5

M

N

C C’

I =100$, Pt =80 :

→ Y +80T=100 → MN

PA tối ưu: E( 0,5; 60)

Pt2=120 → Y +120T=100 → MC

PA tối ưu mới: F(0,33; 60)

I2=120 → Y +120T=120 → M’C’

PA tối ưu bù đắp: G(0,4,78)

Tác động thay thế : E →G: T= 0,5→0,4 Tác động thu nhập: G → F :0,4→ 0,33

Hình 3.13

1,25

100

T(kg)

$ chi khác

60

0,33 0,4

78

120 M’

1

3 Thặng dư tiêu dùng, CS ( Consumer Surplus)

 Theo quy luật hữu dụng biên giảm dần , đối với mỗi cá nhân:

 MU của SP tiêu dùng trước > MU của SP tiêu dùng sau

 NTD sẵn lòng trả những P cao hơn cho

những SP tiêu dùng trước

 Thực tế, người TD trả cùng P cho các SP được mua

căn cứ vào MU của SP sau cùng, đã tạo ra thặng dư tiêu dùng

Định dạng
Số trang	16
Dung lượng	411,86 KB