Chủ đề Văn 11 truyện hiện đại

BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ ĐÁNH GIÁ CHỦ ĐỀ “ĐỌC HIỂU TRUYỆN HIỆN ĐẠI VIỆT NAM ”VẬN DỤNG THẤP VẬN DỤNG CAO - Nêu thông tin - Vận dụng hiểu biết về tác giả, tác phẩm để phântích, lí giải giá tr

- Hiểu được một số đặc điểm cơ bản của truyện Việt Nam giai đoạn 1900 – 1945

- Bước đầu nhận biết sự giống nhau và khác nhau giữa truyện trung đại và hiện đại trên một sốphương điện như đề tài, thể loại, ngôn ngữ, nhân vật, trần thuật

- Biết cách đọc – hiểu một văn bản truyện hiện đại

- Vận dụng được những hiểu biết về truyện hiện đại Việt Nam giai đoạn 1900 – 1945 vào đọc hiểu những văn bản tương tự ngoài chương trình SGK

Từ đó HS có thể hình thành những năng lực sau:

- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản

- Năng lực giải quyết những tình huống đặt ra trong văn bản

- Năng lực đọc – hiểu truyện hiện đại Việt Nam theo đặc trưng thể loại

- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về ý nghĩa của văn bản

- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận về nội dung, nghệ thuật của văn bản

1

BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ ĐÁNH GIÁ CHỦ ĐỀ “ĐỌC HIỂU TRUYỆN HIỆN ĐẠI VIỆT NAM ”

VẬN DỤNG THẤP

VẬN DỤNG CAO

- Nêu thông tin

- Vận dụng hiểu biết về tác giả, tác phẩm để phântích, lí giải giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm

- So sánh các phương diện của tác phẩm về nội dung và nghệ thuật với các tác phẩm có cùng đề tài hoặc cùng thể loại, cùng phong cách của tác giả

- Nhận diện được

ngôi kể, trình tự

kể

- Hiểu được ảnh hưởng của giọng

kể đối với việc thể hiện nội dung

tư tưởng của tác phẩm

- Khái quát đặc điểm, phong cáchcủa tác giả từ tác phẩm cụ thể

- Trình bày những kiến giải riêng, phát hiện sáng tạo về văn bản

sự kiện

- Chỉ ra được các biểu hiện và khái quát các đặc điểm của thể loại

từ tác phẩm cụ thể

- Biết tự đọc và khám phá chiều sâu giá trị của tácphẩm mới cùng thể loại hoặc cùng phong cách nghệ thuật

- Nhận diện hệ

thống nhân vật

- Giải thích, phân tích đặc điểm về

- Trình bày cảm nhận chung về

- Vận dụng tri thức đọc hiểu văn

về nhân vật

những giá trị sống của cá nhân (yêu cuộc sống, trân trọng cái đẹp, cái thiện sống có ý nghĩa,

- Thuyết trình về tác phẩm, làm nổibật những giá trị đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm

- Chuyển thể văn bản (vẽ tranh, đóng kịch )

- Nghiên cứu khoa học, dự án

Câu hỏi định tính và định lượng

- Trắc nghiệm khách quan về tác giả,

tác phẩm, đặc điểm thể loại, chi tiết

nghệ thuật,

- Câu tự luận trả lời ngắn (lý giải về ý

nghĩa nhan đề tác phẩm, ý nghĩa một

chi tiết trong tác phẩm )

- Bài nghị luận (trình bày suy nghĩ, cảm

nhận về tác phẩm, về nhân vật trong tác

phẩm, trình bày những kiến giải riêng

về cách hiểu một chi tiết trong tác phẩm

)

Bài tập thực hành

- Hồ sơ của học sinh: tập hợp các sảnphẩm thực hành (tranh ảnh thuyếtminh về tác giả, tác phẩm, tư liệungoài sgk về tác giả, tác phẩm, đặctrưng thể loại, phong cách nghệthuật)

- Bài tập dự án (So sánh về phongcách nghệ thuật của các tác giả trongcùng giai đoạn, so sánh về đặc trưngthể loại trong giai đoạn ở những tácgiả khác nhau )

3

- Phiếu quan sát làm việc nhóm (trao

đổi, thảo luận về giá trị nội dung, nghệ

thuật của tác phẩm: chú ý đến những chi

tiết đặc sắc, tâm lí của nhân vật trong

tình huống cụ thể )

- Trình bày miệng (thuyết trình, đọcdiễn cảm, kể sáng tạo, đóng vai kểlại truyện, trao đổi, thảo luận vềnhững vấn đề trong tác phẩm và liênquan đến tác phẩm)

Câu hỏi/ Bài tập minh họa

Văn bản : HAI ĐỨA TRẺ

5 Liệt kê các chi

tiết miêu tả nội

tâm nhân vât

3 Cảm nhận mộtchi tiết, hình ảnh

mà anh chị thích

nhất (Chẳng hạn:

Chi tiết đợi tàu, )

4 Xác địnhc cácbiện pháp tu từ cótrong tác phẩm vàtác dụng của nó

5 Hiểu đượcnhững nội dungchính trong tácphẩm

1 Làm sáng tỏnghệ thuật ngônngữ tác giả trongtác phẩm tácphẩm

2 Làm rõ bútpháp trữ tình trongtác phẩm

3 Qua tác phẩm,đối chiếu vớinhững nhận định

về tác giả ThạchLam (phong cáchnghệ thuật độcđáo, hành văn nhẹnhàng sâu kín,phản ánh tâm hồntác giả ) và đặcsắc của loại truyệnnày (Loại truyệnnhư không có cốttruyện )

1 So sánh truyện

Hai đứa trẻ với

những tác phẩmhiện thực và lãngmạn cùng thời đểthấy được nhữngnét chung vàriêng

2 Làm rõ gía trịcuộc sống /nhữngbài học đạo lý rút

ra được từ tácphẩm (yêu cuộcsống, thiên nhiên ,quê hương đấtnước, sống có ýnghĩa,…)

MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA:

- Hiểu đượcnhững nétchính về nộidung vànghệ thuậttrong mộtđoạn văncho trướccủa tácphẩm.

Vận dụnghiểu biết về

(Cuộc đờì,con người),hoàn cảnh

ra đời tácphẩm để lígiải ý nghĩacủa một chitiết nghệthuật

Số câu

Số điểm

Tỷ lệ

21,010%

22,020%

11,010%

54,040%

2 Làm văn

NLVH

- Vận dụngđặc điểmphong cáchnghệ thuậtnhà văn vàohoạt độngtiếp cận vàđọc hiểuvăn bản

- Liên hệthực tế xãhội và rút rabài học

Số câu

Số điểm

Tỷ lệ

16,060%

16,060%

22,020%

11,010%

16,060%

610100%

ĐỀ KIỂM TRA Thời gian làm bài: 90 phút

Phần I Đọc – hiểu (4,0 điểm):

Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:

5

" Chợ họp giữa phố vãn từ lâu Người về hết và tiếng ồn ào cũng mất Trên đất chỉcòn rác rưởi, vỏ bưởi, vỏ thị, lá nhãn và lá mía Một mùi âm ẩm bốc lên, hơi nóng của banngày lẫn với mùi cát bụi quen thuộc quá, khiến chị em Liên tưởng là mùi riêng của đất, củaquê hương này Một vài người bán hàng về muộn đang thu xếp hàng hoá, đòn gánh đã xỏ sẵnvào quang rồi, họ còn đứng nói chuyện với nhau ít câu nữa.

Mấy đứa trẻ con nhà nghèo ở ven chợ cúi lom khom trên mặt đất đi lại tìm tòi Chúng nhặtnhạnh thanh nứa, thanh tre hay bất cứ cái gì đó có thể dùng được của các người bán hàng đểlại, Liên trông thấy động lòng thương nhưng chính chị cũng không có tiền để mà cho chúng

nó "

Câu 1: (0.5 điểm) Đoạn văn trên trích ra từ văn bản nào? Tác giả là ai?

Câu 2:(0.5 điểm) Nêu bút pháp nghệ thuật chủ yếu mà tác giả đã sử dụng trong đoạn trích? Câu 3: (1 điểm) Nêu nội dung chủ yếu của đoạn văn trên? Em có cảm nhận gì về đời sống

nơi đây?

Câu 4: (1điểm) Nhân vật trữ tình trong đoạn tríach trên có tâm trạng gì? Em hiểu gì về tấm

lòng nhà văn?

Câu 5: (1điểm) Đóng góp của tác giả cho nền văn học Việt Nam giai đoạn trước cách mạng

tháng 8/1945? Qua đoạn trích trong tác phẩm em rút ra được bài học gì cho bản thân?

Phần II Làm văn 6,0 điểm):

Phân tích cảnh đợi tàu và diễn biến tâm trạng của hai chị em Liên và An trong tác phẩm

Hai đứa trẻ (Thạch Lam)?

a Yêu cầu về kĩ năng:

- Học sinh có kĩ năng đọc hiểu văn bản

- Diễn đạt rõ ràng, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp

b Yêu cầu về kiến thức:

1 Đoạn văn bản trên thuộc truyện ngắn " Hai đứa trẻ" rút ra từ tập

" Nắng trong vườn" của nhà văn Thạch Lam

0,5

2 Giọng điệu câu văn chậm rãi, êm dịu, giàu hình ảnh, nhạc điệu lại

vừa uyển chuyển, tinh tế

0,5

3 - Miêu tả về cuộc sống con người nơi phố huyện nghèo:

+ Cảnh chợ tàn: Người về hết, tiếng ồn ào cũng mất, chỉ còn lại

0,5

+ Cảm nhận được mùi riêng của đất, của quê hương này.

+ Động lòng thương bọn trẻ con nhà nghèo

- Tấm lòng của nhà văn: yêu mến quê hương đất nước và xót thương

cho những kiếp người nghèo khổ

0,5

0,5

5 - Thể hiện đặc trưng phong cách nghệ thuật của tác giả Thạch Lam,

đóng góp cho nền văn học Việt Nam kiểu truyện như không có cốt

truyện

- Mỗi chúng ta cần có ý thức xây dựng một cuộc sống có ý nghĩa,

tươi sáng cho bản thân và những người xung quanh

1

II

Làm

văn

a Yêu cầu về kĩ năng:

- Học sinh biết cách làm bài nghị luận văn học kết hợp với nghị luận

xã hội

- Vận dụng tốt các thao tác lập luận

- Không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp

- Khuyến khích những bài viết sáng tạo

b Yêu cầu về kiến thức:

- Giới thiệu khái quát về tác giả Thạch Lam, tác phẩm Hai đứa

trẻ,hai chị em Liên và An, cảnh đợi tàu

1,0

- Lí do đợi tàu của chị em Liên và mọi người nơi phố huyện:

+ Là để được nhìn thấy sự náo nhiệt cuối cùng của đêm khuya, và

với một số người còn là để bán được chút hàng

+ Đối với chị em Liên: Đoàn tàu có một ý nghĩa đặc biệt Nó mang

tới niềm hi vọng, tưởng nhớ về Hà Nội đầy ánh sáng và sang trọng

mà tuổi thơ hai chị em đã trải qua

+ Con tàu là cả một thế giới khác hẳn, đồng và kền sáng lấp lánh,

0,5

0,5

0.5

7

sang trọng đối lập hoàn toàn với ngọn đèn con của chị Tí và bóng

đêm đen kịt nơi này

- Cảnh đợi tàu:

+ Được miêu tả kĩ lưỡng, tỉ mỉ, cụ thể theo trình tự thời gian, theo

diễn biến tâm trạng của hai chị em: Sự xuất hiện của người gác ghi,

ngọn lửa xanh biếc, tiếng còi kéo dài trong gió, tiếng dồn dập của

bánh xe xiết mạnh vào đường ray, làn khối bằng sáng, tiếng hành

khách ồn ào, cảnh tàu qua, những đốm than đỏ bay tung, chiếc đèn

xanh treo ở đầu toa cuối khuất dần sau rặng tre

+ Phố huyện ồn ào, sáng bừng trong chốc lát rồi lại trở lại chìm sâu

trong bóng đêm yên tĩnh Phố huyện chấm dứt hoạt động cuối cùng

để chìm dần vào giấc ngủ sau một ngày vất vả và lam lũ

1

0,5

- Qua cảnh này, Thạch Lam một lần nữa thể hiện niềm trân trọng,

thương xót đối với những kiếp người nghèo nhỏ bé, tăm tối, mỏi

mòn, buồn chán nơi phố huyện, ga xép ở xứ thuộc địa Bắc Kì một

thuở

- Mặt khác, phải chăng nhà văn còn muốn lay tỉnh những con người

đang sống quẩn quanh, lam lũ, buồn chán hãy cố vươn ra ánh sáng,

không chấp nhận cái ao đời bằng phẳng, nhạt nhẽo, vô vị, tù túng để

hướng tới cuộc sống có ý nghĩa xứng đáng với cuộc sống con người

0,5

0,5

- Thể hiện một cách nhẹ nhàng khát vọng hướng tới cuộc sống tốt

đẹp, tươi sáng của những con người bé nhỏ, nghèo khổ, bình thường,

là giá trị nhân bản của tác phẩm này

- Liên hệ: Tình yêu thiên nhiên, quê hương đất nước

1

Ngày soạn:23 /10 /2015

Ngày dạy

- Nắm được những nét cơ bản về tác giả và tác phẩm.

- Tâm trang nv Liên trước cảnh chiều buông

II Chuẩn bị của GV và HS

1 Gi¸o viªn: SGK + SGV + Bµi so¹n

2 Häc sinh: So¹n bµi theo híng dÉn

III TiÕn tr×nh d¹y häc

1 KiÓm tra bµi cò: không

* Kiểm tra bài cũ: Kết họp trong giờ

* Lêi giíi thiÖu: (1 )’) Khi nhận xét về nhà văn Thạch Lam, nhà văn Nguyễn Tuân viết: “xúc cảm của nhà văn Thạch Lam thường bắt nguồn từ những chân cảm đối với con người ởtầng lớp dân nghèo Thạch Lam là nhà văn luôn quý mến cuộc sống, trân trọng sự sống củamọi người xung quanh”

Bài học hôm nay làm rõ điều này

2 N i dung b i m i- Ho t ội dung bài mới- Hoạt động 2 ài mới- Hoạt động 2 ới- Hoạt động 2 ạt động 2 đội dung bài mới- Hoạt động 2 ng 2

- Là người đôn hậu và tinh tế, rất thành công ởtruyện ngắn

Ông chủ yếu khai thác thế giới nội tâm của nhân vậtvới những cảm xúc mong manh, mơ hồ Mỗi truyệnngắn như một bài thơ trữ tình

2 Các tác phẩm chính:

+ Gió lạnh đầu mùa: Truyện ngắn 1937

9

Chiếu 1 vài hỡnh ảnh về tac

? Bức tranh thiờn nhiờn nơi phố

huyện được tg khắc họa qua

những chi tiết nào?

HS chia 4 nhúm thảo luận:

N1: Tỡm những chi tiết miờu tả

Cú quan niệm cho rằng đoạn văn

+ Nắng trong vườn: Truyện ngắn 1938+ Ngày mới: Tiểu thuyết 1939

+ Theo dũng: Bỡnh luận văn học 1941+ Sợi túc: Tập truyện ngắn 1942+ Hà Nội băm sỏu phố phường: Bỳt ký 1943+ Hà Nội ban đờm: Phúng sự 1936

+ Đoạn 2: tiếp đó đến: “Có những cảm giác mơ hồkhông hiểu” Tâm trạng của Liên trớc cảnh đêm ởphố huyện

+ Đoạn 3: còn lại thể hiện tâm trạng của Liên trớc cảnh chuyến tàu đêm đi qua

II Đọc hiểu chi tiết(20’)

1 Phố huyện lỳc chiều t n ài mới- Hoạt động 2

* Bức tranh thiờn nhiờn:

- Nghệ thuật:

đầy chất thơ, thể hiện tài dựng

cảnh điờu luyện của nhà văn? í

kiến của anh chị?

(Cõu hỏi phỏt triển năng lực, cỏ

nhõn HS suy nghĩ trả lời)

GV: Sau bức tranh thiờn nhiờn

bỡnh dị đú c/s của con người hiện

?Trước cảnh ngày tàn và c/s của

những con người tàn tạ nơi phố

huyện , tõm trạng của Liờn ntn?

? Qua phõn tớch trờn ,em cú nhận

xột gỡ về thỏi độ và t/c của nhà

văn đv thiờn nhiờn và con người?

ảnh, nhạc điệu, uyển chuyển, tinh tờ

+ Mỗi cõu văn gợi dậy được cỏi hồn của cảnh vật, thầnthỏi của thiờn nhiờn

* Cuộc sống của con ngời :

- Cảnh chợ tàn: Ngời về hết, tiếng ồn ào cũng mất,trờn đất chỉ còn rác rởi, vỏ bởi, vỏ thị, lá nhãn, lámía

->Gợi lờn sự lụi tàn lụi( cảnh chợ tàn và những conngười tàn tạ): Sự nghốo đúi, khú khăn và tiờu điềuthảm hại của phố huyện

* Tõm trạng của Liờn:

+ Lũng buụng man mỏc trước giờ khắc của ngàytàn

+ Liên ngồi im lặng bên mấy quả thuốc sơn đen Đôimắt chị bóng tối ngập đầy dần và cái buồn của buổichiều quê thấm thía vào tâm hồn ngây thơ của chị

+ Một mùi âm ẩm bốc lên, hơi nóng của ban ngàylẫn mùi cát bụi quen thuộc, khiến chị em Liên tởng

là mùi riêng của đất, của quê hơng này

+ Động lũng xút thương bọn trẻ con nhà nghốo

+ Xút thương mẹ con chị Tớ(“ Ngày chị đi mũ cua cũng dọn hàng từ chập tối đến đờm”)

Liờn là một cụ bộ cú tõm hồn nhạy cảm,tinh tế,

cú lũng trắc ẩn yờu thương con người

4 Hớng dẫn học sinh học bài và chuẩn bị bài- Hoạt động 4(1’)

* Bài cũ:

- Hiểu đợc tấm lòng thơng cảm sâu xa của tác giả đối với những kiếp sống tối tăm mòn mỏi và vẻ đẹp bình dị mà nên thơ của cảnh chiều quê

- Phân tích đợc nét tinh tế trong nghệ thuật tả cảnh, tả tâm trạng và tạo không khí truyện

* Bài mới: Chuẩn bị: Hai đứa trẻ (Tiếp)

* Rỳt kinh nghiờm:

Ngày soạn:23 / 10 /2015

Ngày dạy

Tiết: 37, Đọc văn

HAI ĐỨA TRẺ

Thạch Lam

I Mục tiêu bài học:

1.Về kiến thức:

II Chuẩn bị của GV và HS

1 Giáo viên: SGK + SGV + Bài soạn

2 Học sinh: Soạn bài theo hớng dẫn

III Tiến trình dạy học

1 Kiểm tra bài cũ-Hoạt động 1(5p)

- CH: Cảm nhận của em về bức tranh TN, c/s con người nơi phố huyện trước cảnh chiều tàn?-ĐA:

* Bức tranh thiờn nhiờn:

- Âm thanh:

+ Tiếng trống thu không: “Tiếng trống thu không buổi chiều”

+ Tiếng ếch nhái từ đồng xa vọng vào

+ Trong cửa hàng, muỗi đã bắt đầu vo ve

- Hình ảnh, màu sắc :

+ “Phơng Tây đỏ rực nh lửa cháy”

+ Đám mây ánh hồng nh hòn than sắp tàn

- Đường nột: Dãy tre làng đen lại và cắt hình rõ rệt trên nền trời

-> Một bức họa đồng quờ quen thuộc,gần gũi và gợi cảm Một bức tranh quờ hương bỡnh dị

mà ko kộm phần thơ mộng, mang cốt cỏch VN

* Cuộc sống của con ngời :

- Cảnh chợ tàn: Ngời về hết, tiếng ồn ào cũng mất, trờn đất chỉ còn rác rởi, vỏ bởi, vỏ thị, lánhãn, lá mía

- Con người:

+ Một vài ngời bán hàng về muộn, đòn gánh đã xỏ sẵn vào quang, đứng nói chuyện ít câu nữa + Mấy đứa trẻ con nhà nghèo đi đi lại lại tìm tòi những thứ cũn sút lại ở chợ, mẹ con chị Tớnghốo khổ ngày đi mũ cua bắt ốc, tối đến lại dọn hàng nc nhỏ, bà cụ Thi điờn

->Gợi lờn sự lụi tàn lụi( cảnh chợ tàn và những con người tàn tạ): Sự nghốo đúi, khú khăn vàtiờu điều thảm hại của phố huyện

* Lời giới thiệu: (1’) Ở tiết trước chỳng ta đó làm quen với tỏc giả và phần đầu của tỏc

phẩm Hụm nay chỳng ta tiếp tục tỡm hiểu bức tranh phố huyện lỳc đờm khuya

2 N i dung b i m i- Ho t ội dung bài mới- Hoạt động 2 ài mới- Hoạt động 2 ới- Hoạt động 2 ạt động 2 đội dung bài mới- Hoạt động 2 ng 2

GV khỏi quỏt lại nội dung tiết

học trước I Tìm hiểu chung. II.đọc hiểu chi tiết.

13

- GV tổ chức cho HS trao đổi

huyện lỳc về đờm cú đặc điểm

nào nổi bật? Em cú suy nghĩ ntn

về h/a búng tối và a/s trong đoạn

2.Phố huyện lỳc đờm khuya (32 )’)

*Khung cảnh thiờn nhiờn :

- Hỡnh ảnh búng tối : Đường phố và cỏc ngừ conchứa đầy búng tối, tối hết cả con đờng thăm thẳm,con đờng qua chợ về nhà, các ngõ về làng lại càngsẫm đen hơn nữa”

 búng tối bao trựm tất cả, tràn ngập cả khụng gianrộng lớn tạo nờn một bức tranh u tối, một khụnggian tự đọng, gợi cảm giỏc ngột ngạt

- Búng tối được miờu tả nhiều trạng thỏi khỏc nhau,

cú mặt suốt từ đầu đến cuối tỏc phẩm

 Gợi cho người đọc thấy một kiếp sống bế tắc,quẩn quanh của người dõn phố huyện núi riờng vànhõn dõn trước cỏch mạng thỏng Tỏm núi chung

 Đú là biểu tượng của những tõm trạng vụ vọng,nỗi u hoài trong tõm thức của một kiếp người

- Ánh sỏng:Ở vài cửa hàng, cửa chỉ hộ ra một khe a/

s, quầng sỏng thõn mật quanh ngọn đốn chị Tớ , một chấm lửa nhỏ ở bếp lửa bỏc Siờu ; ngọn đốn của Liờn thưa thớt từng hột sỏng,lọt qua phờn nứa

 Tất cả a/s đều nhỏ bộ, yếu ớt khụng đủ chiếusỏng, khụng đủ sức phỏ tan màn đờm, mà ngược lại

nú càng làm cho đờm tối trở nờn mờnh mụng hơn,càng ngợi sự tàn tạ, hắt hiu, buồn đến nao lũng

- Ngọn đốn dầu là biểu tượng về kiếp sống nhỏ nhoi,

vụ danh vụ nghĩa, lay lắt Một kiếp sống leo lột mỏimũn trong đờm tối mờnh mụng của xó hội cũ, khụnghạnh phỳc, khụng tương lai, cuộc sống như cỏt bụi.Cuộc sống ấy cứ ngày càng một đố nặng lờn đụi vaimỗi con người nơi phố huyện

- Cả một bức tranh đen tối Những hột sỏng củangọn đốn dầu hắt ra giống như những lỗ thủng trờnmột bức tranh toàn màu đen

- Tương phản giữa búng tối và a/s : Búng tối bao chựm , dày đăc> < Ánh sỏng nhỏ nhoi mong manh đến tội nghiệp-> Biểu tượng cho những kiếp người nhỏ bộ, vụ danh sống leo lột trong đờm tối mờnh mụng của XH cũ

* Nhip sống của những người dõn:

+ Tối đến mẹ con chị Tý dọn hàng nước.

- Nhúm 2: Em hóy cho biết nhịp

sống của người dõn ở phố huyện

cú đặc điểm gỡ? Lấy dẫn chứng

minh họa?Thỏi độ của nhà văn

trc c/s con người nơi đõy?

- Nhúm 3: Tõm trạng của hai chị

em Liờn trước khung cảnh thiờn

nhiờn và đời sống nơi phố huyện

khi đờm về như thế nào?

+ Trong búng tối gia đỡnh bỏc Sẩm với chiếc thau sắt trước mặt

+ Khi búng tối tràn ngập là lỳc bà cụ Thi điờn đến mua rượu uống

+ Đờm nào Liờn cũng ngồi lặng ngắm phố huyện và chờ tàu.

 lặp đi lặp lại đơn diệu, buồn tẻ với những độngtỏc quen thuộc, những suy nghĩ mong đợi như mọi

ngày ô người nhà cụ Thừa, cụ Lục đi gọi chõn tụt tụm ằ

- Họ mong đợi “mụ̣t cỏi gỡ tươi sỏng cho sự sống nghèo khụ̉ hằng ngày”-> Ước mơ rất mơ hồ , cỏng

cho thỏy tỡnh cảnh tội nghiệp của những con ngườisống mà ko biết ngaỳ mai sẽ ra sao Dầu vậy họ vẫn

ko hết hi vọng và niềm tin vào c/s

- Giọng văn của tg đều đều, chậm buồn, tha thiết=>Niềm xút thương da diết của TL

* Tõm trạng của Liờn :

- Nhớ lại những thỏng ngày tươi đẹp ở Hà Nội

- Cảnh vật tuy buồn nhưng thõn thuộc, gần gũi.Liờn và An lặng lẽ ngắm cỏc vỡ sao, lặng lẽ quan sỏtnhững gỡ diễn ra ở phố huyện và xút xa cảm thụng,chia sẻ với những kiếp người nhỏ nhoi sống lay lắttrong búng tối của cơ cực đúi nghốo, tự đọng trongbúng tối của họ

Nỗi buồn cựng búng tối đó tràn ngập trong đụimắt Liờn, nhưng trong tõm hồn cụ bộ vẫn dành chỗcho một mong ước, một sự đợi chờ trong đờm

3 Củng cố, luyên tập- Hoạt động 3(5 )’)

- Nắm đợc những nét chính về thiờn nhiờn, c/s con người, tõm trạng của chị em Liờn khi đờm

về

Bài tập củng cố:

1 Bức tranh phố huyện lỳc về đờm cú đặc điểm gỡ nổi bõt?

2 Cuộc sống của những người dõn nơi phố huyện cú nột nào giống nhau?

3 Em ấn tượng với nhõn vật nào nhất? Vỡ sao?

4 Hớng dẫn học sinh học bài và chuẩn bị bài- Hoạt động 4(2’)

- Hiểu đợc tấm lòng thơng cảm sâu xa của tác giả đối với những kiếp sống tối tăm mònmỏi nơi phố huyện

- Phân tích đợc nét tinh tế trong nghệ thuật tả cảnh, tả tâm trạng và tạo không khí truyện

* Bài mới: Chuẩn bị: Hai đứa trẻ (Tiếp)

Rỳt kinh nghiờm:

15

II Chuẩn bị của GV và HS

1 Giáo viên: SGK + SGV + Bài soạn

2 Học sinh: Soạn bài theo hướng dẫn

III Tiến trình dạy học

1 Kiểm tra bài cũ-Hoạt động 1(4’)

* Kiểm tra bài cũ:

- CH: Cõu hỏi: Khi miờu tả bức tranh về đờm ở phố huyện, tỏc giả chỳ ý chi tiết nào? chitiết nào gõy cho anh chị ấn tượng nhất? Vỡ sao?

Đỏp ỏn : Khi miờu tả bức tranh về đờm ở phố huyện tỏc giả đặc biệt chỳ ý đến chi tiếtbúng tối và ỏnh sỏng Bóng tối là chi tiết gây ấn tợng sâu sắc cho ngời đọc Bởi lẽbóng tối ấy gợi về những kiếp ngời sống chìm khuất, le lói, những thân phận conngời ở một ga xép phố huyện tỉnh lẻ

* Lời giới thiệu (1’)

Bấy nhiêu con người nơi phố huyện với cs tối tăm,họ mong chờ chuyến tàu đi qua nhằm mụcđích gì? Tâm trạng của Liên khi chuyến tàu đi qua ra sao chung ta cùng tìm hiểu tiếp:

2 N i dung b i m i- Ho t ội dung bài mới- Hoạt động 2 ài mới- Hoạt động 2 ới- Hoạt động 2 ạt động 2 đội dung bài mới- Hoạt động 2 ng 2

GV chiếu hình ảnh chuyến tàu

- Nhóm 2: Tại sao đêm nào chị

em Liên cũng chờ tàu qua rồi

mới đi ngủ? Có phải hai chị em

chờ tàu qua để bán hàng không?

Tại sao?

- Nhóm 3: Theo em, Liên là

người như thế nào?

I T×m hiÓu chung.

II.Đọc hiểu chi tiết.

1 Phố huyện lúc chiều tàn

2 Phố huyện lúc đêm khuya

3 Hình ảnh đoàn tàu và tâm trạng của chị em Liên khi chuyến tàu đêm đi qua(30’)

* Hình ảnh đoàn tàu qua cái nhìn và tâm trạng củahai đứa trẻ :

- Hình ảnh con tàu lặp 10 lần trong tácphẩm.Chuyến tàu đến trong sự háo hức chờ đợi của

2 đứa trẻ : Sự xuất hiện của người gác ghi-> ngọnlửa xanh biếc tiếng còi xe lửa từ đâu vang lại(Liênđánh thức em dậy)-> Tiếng dồn dập, tiếng xe rítmạnh vào ghi-> làn khói bừng trắng từ xa-> tiếnghành khách ồn ào-> tàu rầm rộ đi tới-> các toa đènsáng trưng( Liên dắt em đứng dậy để nhìn)

- Chuyến tàu đêm qua phố huyện là niềm vui duynhất trong ngày của chị em Liên

+ Mang đến một thế giới khác: ánh sáng xa lạ, âmthanh nao nức, tiếng ồn ào của khách khác và đốilập với nhịp điệu buồn tẻ nơi phố huyện

+ Chuyến tàu ở Hà Nội về: trở đầy ký ức tuổi thơcủa hai chị em Liên, mang theo một thứ ánh sángduy nhất, như con thoi xuyên thủng màn đêm, dùchỉ trong chốc lát cũng đủ xua tan cái ánh sáng mờ

ảo nơi phố huyện

- Việc chờ tàu trở thành một nhu cầu như cơm ănnước uống hàng ngày của chị em Liên Liên chờ tàukhông phải vì mục đích tầm thường là đợi kháchmua hàng mà vì mục đích khác:

+ Được nhìn thấy những gì khác với cuộc đời màhai chị em Liên đang sống

+ Con tàu mang đến một kỷ niệm, đánh thức hồi ức

về kỷ nịêm mà chị em cô đã từng được sống

+ Giúp Liên nhìn thầy rõ hơn sự ngưng đọng tù túngcủa cuộc sống phủ đầy bóng tối hèn mọn, nghèo nàncủa cuộc đời mình

17

- Nhóm 4:

Nêu ý nghĩa biểu tượng của

chuyến tàu đêm? Qua truyện

ngắn Thạch Lam muốn phát biểu

tư tưởng gì?

( Câu hỏi phát triển năng lực)

Gv giảng:

Tiếng nói xót thương đối với

những kiếp người nghèo đói cơ

cực, sống quẩn quanh bế tắc,

không ánh sáng, không tương

lai, cuộc sống như cát bụi ở phố

huyện nghèo trước cách mạng

bóc lột, nhưng từ cuộc đời họ

Thạch Lam gợi cho người đọc

sự thương cảm, sự trân trọng ước

mong vươn tới cuộc sống tốt đẹp

hơn của họ.Vì vậy tác phẩm vừa

có giá trị hiện thực vừa có giá trị

nhân đạo

? Em hãy nhận xét về nghệ thuật

miêu tả và giọng văn của Thạch

Lam ở đoạn văn trên?

 Liên là người giàu lòng thương yêu, hiếu thảo vàđảm đang Cô là người duy nhất trong phố huyệnbiết ước mơ có ý thức về cuộc sống Cô mỏi mòntrong chờ đợi

* Ý nghĩa biểu tượng của chuyến tàu đêm:

- Hình ảnh con tàu lặp 10 lần trong tác phẩm

Là biểu tượng của một thế giới thật đáng sống với

sự giàu sang và sự rực rỡ ánh sáng Nó đối lập vớicuộc sống mòn mỏi, nghèo nàn, tối tăm và quẩnquanh với người dân phố huyện

Qua tâm trạng của Liên tác giả muốn lay tỉnh ngữngngười đang buồn chán, sống quẩn quanh, lam lũ vàhướng họ đến một tương lai tốt đẹp hơn Đó là giátrị nhân bản của truyện ngắn này

 Đó là biểu tượng cho một cuộc sống sôi động,nhộn nhịp, vui vẻ, hiện đại Dù chỉ trong giây lát nócũng đưa cả phố huyện thoát ra khỏi cuộc sống tùđọng, u ẩn, bế tắc

* Tâm tư của tg :

- TL trân trọng và nâng niu khao khát vươn ra a/svượt ra khỏi c/s tù túng, quẩn quanh, ko cam chịucái hiện tại tầm thường, nhạt nhẽo đang vây quanhmình của 2 đứa trẻ

 Thông điệp của nhà văn :

- Đừng bao giờ để cho của con người chìm đắmtrong cái ao đời phẳng lặng Con người sống phảicho ra sống, phải ko ngừng khát khao và xây dựngc/s có y/n

- Những con người đang phải sống c/s tối tăm, mònmỏi, tù túng hãy cố vươn ra a/s, hướng tới một c/ssáng tươi

- > Giá trị nhân văn nhân bản đáng quý của truyệnngắn này

*) Nghệ thuật

- Bút pháp tương phản đối lập

- Miêu tả sinh động những biến đổi tinh tế của cảnhvật và tâm trạng của con người

- Ngôn ngữ giàu hình ảnh, tượng trưng

- Giọng điệu thủ thỉ, thấm đượm chất thỏ chất trữtình sâu sắc

III Tổng kết (5’)

? Khỏi quỏt những nột chớnh về

nội dung và nghệ thuật VB?

GV chiếu giỏ trị nội dung và

và sự trõn trọng với những mong ước nhỏ bộ, bỡnh

dị mà tha thiết của họ

2 Nghệ thuật :(như trờn)

- Cốt truyện đơn giản, nổi bật là những dũng tõmtrạng chảy trụi, những cảm xỳc, cảm giỏc mongmanh, mơ hồ trong tõm hồn nhõn vật

- Bỳt phỏp tương phản đối lập

- Miờu tả sinh động những biến đổi tinh tế của cảnhvật và tõm trạng của con người

- Ngụn ngữ giàu hỡnh ảnh, tượng trưng

- Giọng điệu thủ thỉ, thấm đượm chất thỏ chất trữtỡnh sõu sắc

3 Củng cố, luyên tập- Hoạt động 3(4 )’)

- GV hệ thống húa KT 3 tiết

- Luyện tập: GV chiếu bài tập củng cố.

a) Các nhân vật gây ấn tợng sâu sắc nhất truyện là: Liên và An (đặc biệt là Liên), mẹ con chị

Tý, gia đình bác xẩm, bà già Thi

Vì: Họ gợi nhớ về cuộc sống lam lũ, nghèo khổ, sống lay lắt buồn tẻ của nhân dân ta trớc cáchmạng tháng Tám Nhân vật Liên còn mở ra đời sống nội tâm vừa cảm thông chia sẻ, vừa cókhao khát ớc mơ nh muốn vơn lên khỏi bóng tối để đón nhận cuộc sống tơi sáng hơn, tốtđẹphơn Các nhân vật tuy cha đạt tới mức điển hình nhng đều gợi cho ngời đọc những cảm nhậntinh tế Nó có sức tác động vào chiều sâu tâm lý hơn là hành động Nhân vật của Thạch Lamgiúp ngời ta cảm nhiều hơn là nhớ

b)Những chi tiết đáng lu ý là ánh sáng và bóng tối, hình ảnh con tàu và cả những âm thanh.Tại sao đó là những chi tiết tiêu biểu?

Vì:

+ ánh sáng của buổi chiều quê “ánh lên nh hòn than sắp tàn”

+ ánh sáng của ngàn ngôi sao lấp lánh

+ ánh sáng của con đom đóm lập loè qua tán bàng

+ ánh sáng còn đủ hắt hình ảnh của luỹ tre in trên nền trời

Tất cả gợi cho ta nhớ về quê hơng, nhất là những ngời xa xứ

+ ánh sáng ngọn đèn trên chõng đèn chị Tí, hột sáng hắt ra từ quán hàng chị em Liên, từ quánphở của bác Siêu Tất cả đều nhỏ bé leo lét đến tội nghiệp Nó chỉ đủ soi chỗ đất ngồi Nó đốilập với bóng tối của không gian mênh mông Nó gợi cho ngời đọc về những ngời lay lắt trongbóng tối Hãy cứu lấy họ

Đoàn tàu cũng là chi tiết đáng chú ý Vì đoàn tàu từ Hà Nội xa xăm, Hà Nội rực rỡ ánh sáng,

Hà Nội huyên náo nhộn nhịp, khác hẳn cuộc sống thầm lặng ở phố huyện Đoàn tàu trongchốc lát phá tan cuộc sống âm thầm nơi phố huyện Đoàn tàu còn mang theo ớc mơ của bao

19

nhiªu con ngêi ®ang ph¶i sèng trong bãng tèi

4 Hướng dÉn häc sinh häc bµi vµ chuÈn bÞ bµi- Hoạt động 4(1’)

- Nắm nội dung bài học Hiểu giá trị hiện thực và nhân đạo của tác phẩm.

- Cảm nhận bản thân khi học xong tác phẩm

- Soạn bài: Chữ người tử tù

* Rút kinh nghiêm:

CÂU HỎI BÀI TẬP MINH HỌA CHO TRUYỆN NGẮN CHỮ NGƯỜI TỬ TÙ CỦA NGUYỄN TUÂN

Nhận biết Thông hiểu Vận dụng

lời nói của HC

đoạn từ “Đêm hôm

- VB có thể chia bố cục mấy phần, ndcủa từng phần?

- Huấn Cao

và VQN họgặp nhautrong tìnhhuống nào?

- Ý nghĩa củathời gian vàkhông giantrong việc thểhiện chủ đềcủa tác phẩmnhư thế nào?

- Vì sao đoạn

tả cảnh HuấnCao cho chữviên quảnngục đc tácgiả gọi là

“một cảnhtượng xưanay chưatừng có”?

- Khái quátnhững nétchính về nộidung, nt củaVB?

- Em có suynghĩ ntn vềtình huống ấy?

- Tình huống

ấy có tác động như thế nào tới việc thể hiện nội dung truyện, đặc điểm nhân vật

và chủ đề tác phẩm

- Em có cảmnhận gì về câunói của HC: “Thiếu chútnữa…thiên hạ”

- Nếu phảiđánh giá mộtcách ngắn gọn

về HC, em sẽnói thế naò?

- Ca ngợi khí pháchcủa HC, tác giả thểhiện thái độ của mìnhnhư thế nào đối vớinhân vật?

- Ca ngợi tài viết chữđẹp của Huấn Cao,

NT muốn gửi gắmnỗi niềm tâm sự gì?

- Từ nghệ thuật trêngợi cho em suy nghĩ

gì về ý tưởng của nhàvăn khi xây dựngkhung cảnh này?

- Em có suy nghĩnhư thế nào về khíphách của nhân vậtông Huấn Cao?

Trong bối cảnh xã hộihiện nay, em thấy cónên thể hiện khíphách của mình haykhông? Nếu có thì em

sẽ làm thế nào để thểhiện khí phách đó?

-Nhà văn có quanniệm ntn về cái đẹp

và con người có nhâncách đẹp?

- Đọc đoạn văn tảcảnh ông Huấn chochữ, có người liêntưởng đến một đoạnphim quay chậm Emhiểu như thế nào về ýkiến này?(chú ý nhịpcâu văn, chất tạo hìnhtrong ngôn ngữ) và

có nhận xét gì vềchiều hướng vậnđộng của đoạn phim?

- Thái độ khúm núm,vái lạy và lời nói “xin

21

II Chuẩn bị của GV và HS

1 GV: SGK + SGV + Giáo án + TLTK+trình chiếu Power point.

2 HS: Đọc và soạn bài theo HD/ SGK

III Tiến trình dạy học

1 Kiễm tra bài cũ- Hoạt động 1(1’)

* Kiễm tra bài cũ: Không

* Lời dẫn vào bài:

Nhà văn Đônxtôi đã từng nói: “Cái đẹp sẽ cứu vớt con người” điều đó có nghĩa là cái đẹp sẽgiúp con người xích lại gần nhau hơn, làm cho ta sống ngày càng tốt hơn, đưa ta thoát khỏinhững cái dơ bẩn, thấp hèn Liệu điều đó có phải là sự thật không? Chúng ta hãy cùng tìm

hiểu tác phẩm “Chữ người tử tù” của Nguyễn Tuân

2 Nội dung bài mới- Hoạt động 2

- Khi học hết bậc thành chung, ông tìm đến nghề

? Nờu những hiểu biết của em

về tập truyện “Vang búng mụ̣t

? Em hóy cho biết xuất xứ tp?

? Dựa trờn cơ sở HS đọc ở nhà,

GV chia nhúm,dựng kĩ thuật

mảnh ghộp để HS túm tắt trong

thời gian 3’:

+ N1: Túm tắt những nột chớnh

về nhõn vật Huấn Cao đoạn từ

đầu đến “cho ụng HC biết việc

- Năm 1996 ụng được nhà nước tặng giải thưởng

Hồ Chớ Minh về Văn học- nghệ thuật

- Cỏc tỏc phẩm chớnh: SGK

2 Tập truyện “Vang búng một thời”

- Xuất bản 1940 gồm 11 truyện ngắn “ một vănbản đạt đến sự toàn thiện, toàn mỹ” (Vũ NgọcPhan)

- Nhân vật là những nho sĩ tài hoa, gặp buổi Hánhọc suy vi Tuy họ buông xuôi bất lực, song họ vẫnquyết tâm giữ “ Thiên lương”- Sự trong sạch củatâm hồn, bằng cái đạo sống của người tài tử

- Mỗi truyện đi vào một cái tài, một thú chơi tao

nhã, phong lưu của những nhà nho tài hoa lỡ vậnnhư: Chơi chữ, thả thơ, đánh bạc bằng thơ, thưởngthức trà trong buổi sớm…

- Qua tập truyện ngắn này nhà văn thể hiện sự tiếc

nuối vẻ đẹp của một thời đã qua, đồng thời bộc lộniềm tự hào về truyền thống văn hoá lâu đời củadân tộc

- Sau đó tuyển in trong tập “Vang bong mụ̣t

thời” , tác giả đổi tên thành: Chữ “ người tử tù ”

- Tác phẩm dựa trên nguyên mẫu có thật về Cao Bá

Quát Từ lời kể của cha ông: cụ Nguyễn An Lan

b Tóm tắt truyện Chữ người tử tự

- Huấn Cao- khớ phỏch hiờn ngang, nổi tiếng t iàiviết chữ đẹp, cầm đầu cuộc nổi loạn chống lại triềuđỡnh phong kiến nhưng thất bại, bị bắt giải đến đềlao

- Quản ngục – người phục vụ cho triều đỡnh

phong kiến, vốn say mờ chữ đẹp, từng ao ước cúđược chữ của ụng Huấn

- Viờn quản ngục đó biệt đói với Huấn Cao với tấm

lũng đầy ngưỡng mộ nhưng thỏi độ lạnh nhạt,khinh bạc của Huấn Cao làm cho quản ngục rất

23

về nhõn vật VQN?

+ N3: Túm tắt những nột chớnh

về hành động lời núi của HC

đoạn từ “Đờm hụm ấy” đến hết

(Cõu hỏi phỏt triển năng lực, cỏ

nhõn HS suy nghĩ trả lời)

khổ tõm, lại càng chỏy bỏng đam mờ được chữ

- Vào một buổi chiều lạnh, hiểu được nỗi lũng và

sở nguyện của quản ngục, Huấn Cao đồng ý chochữ và khuyờn ngục quan bỏ nghề, về quờ và giữlấy thiờn lương cho lành vững

3 Bố cục VB:

- Chia làm ba đoạn:

+ Đoạn 1: từ đầu đến: “xem sao rồi sẽ liệu”: nhõncỏch, tài hoa của Huấn Cao trong suy nghĩ, lời núicủa viờn quản ngục và thơ lại

+ Đoạn 2: tiếp đú đến: “thỡ õn hận suốt đờimói”nội dung của đoạn này: tớnh cỏch của hai nhõnvật Huấn Cao và viờn quản ngục Đặc biệt là HuấnCao với dũng khớ thiờn lương được soi trong cặpmắt, suy nghĩ của viờn quản ngục

+ Đoạn 3: cũn lại: cảnh cho chữ

II.Đọc hiểu chi tiết VB

1 Tình huống truyện(10’)

Họ gặp nhau trong một tình huống hết sức oáioăm, khác thường:

- Huấn Cao- Người viết chữ đẹp, lại là trọng áncủa triều đình(Tử tù)

-Viên Quản Ngục- Người thích chơi chữ, lại làngười coi ngục (người đối nghịch với Huấn Cao)

-> Đó là cuộc chạm trán giữa một người là kẻ đạinghịch của triều đình còn kẻ kia là đại diện chotrật tự xã hội Huấn Cao càng tỏ ra là kẻ bất cần thì

Viên Quản Ngục càng cháy bỏng sở nguyện xinchữ

->Xột trờn bỡnh diện xó hội : Họ là những kẻ đốiđịch

->Xột trờn bỡnh diện nghệ thuật : Họ là tri kỷ, tri

õm đều yờu cỏi đẹp

* Tỏc dụng của tình huống độc đáo âý:

- Gúp phần làm nổi bật kịch tính của tác phẩm

- Giúp nhà văn khám phá vẻ đẹp các nhân vật:

+ Nổi bật vẻ đẹp của hình tượng Huấn Cao + Sáng tỏ tấm lòng biệt nhỡn liên t i cài ủa viênquản ngục

- Thể hiện sâu sắc chủ đề của tác phẩm

? Tình huống ấy có tác động

như thế nào tới việc thể hiện

nội dung truyện, đặc điểm nhân

vật và chủ đề tác phẩm?

-> GV chia lớp làm 4 nhóm,

mỗi nhóm 4 học sinh thảo luận

theo kĩ thuật “khăn trải bàn”

trong thời gian 3’

? Trong VB, HC được nhà văn

tô đậm ở những phẩm chất

nào?

- GV chia lớp làm 3 nhóm thảo

luận trong thời gian 3’:

+ Nhóm 1: Những chi tiết nào

cho thấy HC là một nghệ sĩ tài

thể hiện HC là người có thiên

lương trong sang?

- GV giới thiệu về nghệ thuật

thư pháp:

+ Chữ Hán (Chữ Nho): là chữ

tượng hình, viết bằng bút lông,

mực tầu Viết theo khối vuông,

tròn, nét thanh, nét đậm, nét

cứng, nét mềm khác nhau,

được dùng làm hoành phi, câu

đối…

+ Nghệ thuật chơi chữ nho,

viết chữ nho là thú chơi của các

nhà nho mà người xưa gọi là

Thư pháp.

 Thú chơi đài các, thanh tao,

lịch sự của những người có văn

hoá và khiếu thẩm mĩ, thường

diễn ra ở thư phòng sang trọng

- Thiªn lư¬ng trong s¸ng.

a Huấn Cao - một nghệ sĩ tài hoa:

+ Tài viết chữ rất nhanh và rất đẹp, ngay từ đầu

tác phẩm, cái tài này đã được viên quản ngục nói

đến “Huấn Cao? Hay là cái người mà vùng tỉnh Sơn ta vẫn khen cái tài viết chữ rất nhanh và rất đẹp đó không?”

+ Chữ viết của ông trở thành những bức tranhnghệ thuật và là niềm khát khao của những con

người say mê cái đẹp “chữ ông Huấn Cao đẹp lắm, vuông lắm”… “Có được chữ ông Huấn mà treo là có một vật báu trên đời”.

+ Suốt cả thiên truyện chỉ xoay quanh việc viênquản ngục và viên thơ lại kiên trì, công phu, dũngcảm để xin bằng được chữ ông Huấn

-> Là một nghệ sĩ chân chính, rất mực tài hoa,hiếm có trong nghệ thuật thư pháp:

25

? Ca ngợi tài viết chữ đẹp của

Huấn Cao, NT muốn gửi gắm

nỗi niềm tâm sự gì?

? Nhóm 2: Khí phách của HC

được thể hiện ở những chi tiết

nào?

? Ca ngợi khí phách của HC,

tác giả thể hiện thái độ của

mình như thế nào đối với nhân

vật?

? Em có suy nghĩ như thế nào

về khí phách của nhân vật ông

Huấn Cao? Trong bối cảnh xã

hội hiện nay, em thấy có nên

b Huấn Cao- một khí phách hiên ngang

-Huấn Cao là người cầm đầu cuộc khởi nghĩa nôngdân chống lại triều đình, bị bắt, đang chờ xử chém

Nhưng vẫn ung dung không sợ sệt “Huấn Cao đứng ở đầu gông, quay cổ lại bảo mấy bạn đồng chí:

- Rệp cắn tôi, đỏ cả cổ lên rồi Phải dỗ gông đi”…

“Huấn Cao lạnh lùng chúc mũi gông nặng, khom mình thúc mạnh đầu thang gông xuống thềm đá tảng đánh thuỳnh một cái”.

-> Coi thường cái chết, khinh bỉ bọn tiểu nhân, cho

dù bị xiềng xích, ông vẫn hoàn toàn tự do về tinhthần

- Trong tù thản nhiên nhận rượu thịt coi như mình

có quyền được hưởng những thực phẩm đó “ông Huấn Cao vẫn thản nhiên nhận rượu thịt, coi như

đó là một việc vẫn làm trong cái hứng sinh bình lúc chưa bị giam cầm?”

->Một phong thái tự do, ung dung, coi cái chết nhẹ

tựa lông hồng

- Khinh bỉ viên quản ngục, trả lời quản ngục bằng

câu nói khinh bạc “Ngươi hỏi ta muốn gì? Ta chỉ muốn có một điều Là nhà ngươi đừng đăt chân vào đây”.

Những hành vi, cử chỉ đó đã tạo nên chân dung, vẻđẹp Huấn Cao Huấn Cao là một người :

“Chọc trời khuấy nước mặc dầu, Dọc ngang nào biết trên đầu có ai”.

=> Thái độ cảm phục của tg trc trang anh hùng

dũng liệt, trc khí phách của một nhà nho tiết tháo,

uy vũ bất năng khuất

Ngày soạn: 11/2015

27

Lớp 11B7 11B8 11B9 11B10Ngày dạy

II Chuẩn bị của GV và HS

1 GV: SGK + SGV + Giáo án + TLTK+trình chiếu Power point.

2 HS: Đọc và soạn bài theo HD/ SGK

III Tiến trình dạy học

1/ Kiễm tra bài cũ- Hoạt động 1

* Kiễm tra bài cũ

Nêu đặc điểm nổi bật của truyện ngắn Hai đứa trẻ? Qua thiên truyện này nhà văn Thạch Lammuốn phát biểu tư tưởng gì?

* Lời dẫn vào bài:

Nhà văn Đônxtôi đã từng nói: “Cái đẹp sẽ cứu vớt con người” điều đó có nghĩa là cái đẹp sẽgiúp con người xích lại gần nhau hơn, làm cho ta sống ngày càng tốt hơn, đưa ta thoát khỏinhững cái dơ bẩn, thấp hèn Liệu điều đó có phải là sự thật không? Chúng ta hãy cùng tìmhiểu tác phẩm Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân

2/ Nội dung bài mới- Hoạt động 2

II Đọc hiểu chi tiết

1 Tình huống truyện

2 Hình tượng nhân vật Huấn Cao

a Huấn Cao - một nghệ sĩ tài hoa Huấn Cao- một khí phách hiên ngang

? TB những chi tiết cho thấy HC

là người có thiên lương trong

? ? Nhà văn có quan niệm ntn về

cái đẹp và con người có nhân ách

đẹp?

? Nhân vật VQN có những phẩm

chất gì khiến HC cảm kích?

sáng

- “Ta nhất sinh không vì vàng bạc hay quyền thế mà

ép mình viết câu đối bao giờ” và “mới cho chữ bangười bạn thân”

-> Trọng nghĩa, khinh lợi, quý cái đep

- Khi biết rõ sở thích cao quý của viên quản ngục,ông xúc động và vui lòng cho chữ “Ta cảm cái tấmlòng biệt nhỡn liên tài của các ngươi Nào ta có biếtđâu một người như thầy quản đây mà lại có những

sở thích cao quý như vậy thiếu chút nữa ta đã phụmất một tấm lòng trong thiên hạ.”

-> Trân trọng cái tài và yêu quí người yêu cái đẹp

Bộc lộ lẽ sống của HC : Sống phải xứng đángvới những tấm lòng Phụ tấm lòng cao đẹp c ủangười khác là ko thể tha thứ

=> HC vừa là người có tài, vừa có tâm, hiên ngang ,

bất khuất trc cái ác, cái xấu nhưng mềm lòng trc cáithiện cái đẹp

* Quan niệm của nhà văn :

- Cái thiện và cái đẹp ko thể tách rời nhau

- Một nhân cách đẹp bao giờ cũng có sự thống nhấtgiữa cái tâm và cái tài

-> Một qđ tiến bộ

2 Nhân vật Viên Quản Ngục :

- Có tâm hồn nghệ sĩ say mê và quý trọng cái đẹp

+ Đánh giá đúng tài năng của Huấn Cao, quản ngục

là người đã phát hiện ra cái đẹp

+ Sở nguyện cao quý nhất của quản ngục là “cómột ngày kia được treo ở nhà riêng mình một đôi

câu đối do tay ông Huấn Cao viết.” “có được chữ ông Huấn mà treo là có được một vật báu trên đời” + Quản ngục khổ tâm “có một ông Huấn Cao trong tay mình, dưới quyền mình mà không biết làm thế nào xin được chữ” và “ y chỉ lo mai mốt, ông Huấn Cao bị hành hình mà không xin được mấy chữ thì

ân hận suốt đời mất”.

+ Biệt đãi Huấn Cao, bị sỉ nhục vẫn điềm đạm “xintuân lệnh” Điều đó chứng tỏ quản ngục có tâm hồnnghệ sĩ, say mê, quý trọng cái đẹp

- Quản ngục cũng là người không biết sợ cườngquyền:

+ Chăm lo, biệt đãi tù án chém là một việc làm thểhiện sự dũng cảm, bất chấp luật pháp và trách nhiệmcủa quản ngục

29

GV: Ba nét trên đây cũng chứng

tỏ quản ngục thuộc hạng người

kính mến khí phách, biết tiếc, biết

trọng người có tài, biết nghe lời

khuyên nhủ của Huấn Cao Một

lòng tâm phục, khẩu phục, nghẹn

ngào “vái người tù một vái, chắp

tay nói một câu: “ kẻ mê muội

này xin bái lĩnh” “quản ngục” hai

tiếng ấy để chỉ công việc chức

trách Đó chỉ là cái áo khoác phủ

ngoài một tâm hồn đẹp Quản

ngục đúng là “một tấm lòng trong

thiên hạ” mà tác giả coi đó là một

thanh âm trong trẻo chen giữa

một bản đàn mà nhạc luật đều

hỗn loạn xô bồ’

?Theo em qua nhân vật VQN, NT

muốn t/h suy nghiệm nào về con

người và cái đẹp?

? Vì sao đoạn tả cảnh Huấn Cao

cho chữ viên quản ngục đc tác

giả gọi là “một cảnh tượng xưa

nay chưa từng có”?

(GV có thể gợi ý cho HS trả lời

câu hỏi này bằng một số câu hỏi

gợi mở sau:

- Cảnh cho chữ diễn ra ở lúc nào?

ở đâu?

- Ý nghĩa của thời gian và không

gian trong việc thể hiện chủ đề

của tác phẩm như thế nào?

- Con người được miêu tả như thế

nào trong cảnh cho chữ?

- Quản ngục suy nghĩ về nghề của mình và cho rằng

“chọn nhầm nghề”

=>Viên quản ngục được coi là ‘một tấm lòng trong thiên hạ, một thanh âm trong trẻo chen giữa một bản đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ’

* Quan niêm nghệ thuật của nhà văn :

- Trong mỗi con người đều ẩn chứa tâm hồn yêu cái

đẹp, cái tài Bên cạnh những cái chưa tốt, mỗi ngườicòn có phần “thiên lương”

- Đôi khi, cái đẹp tồn tại ở trong môi trường của cái

ác, cái xấu, nhưng không vì thế mà nó lụi tàn, tráilại, nó càng mạnh mẽ và bền bỉ

3 Cảnh cho chữ :

a Cảnh tượng xưa nay chưa từng có :

- Thời gian cho chữ:

Đêm đã về khuya “đêm hôm ấy, lúc trại giam tỉnh Sơn chỉ còn vẳng có tiếng mõ trên vọng canh…”

- Không gian cho chữ:

việc cho chữ vốn diễn ra những nơi tao nhã, lànhững thư phòng, viện sách Còn ở đây nó lại diễndưới nhà tù- nơi ngự trị của bóng tối, của cái xấu,

cái ác “buồng tối chật hẹp, ẩm ướt, tường đầy mạng nhện, tổ rệp Đất bừa bãi phân chuột, phân gián.”

-Tư thế của những người cho chữ, nhận chữ:

+ Người nắm quyền sinh sát(VQN và thầy thơlại): ‘khúm núm’, run run , sợ sệt

+ Tử tù( HC) : ung dung đường bệ ‘Một người tù, cổ đeo gông, chân vướng xiềng đang đang đậm tô nét chữ ”

- Kẻ có chức năng giáo dục tội phạm thì đang bịphạm “giáo dục”

GV: Xưa nay những người cho

chữ là những tao nhân , mặc

khách, ung dung nhắp rượu

thưởng trà Ở đây, người cho chữ

lại là một người tù “ cổ đeo gông,

chân vướng xiềng”,… run run”

? Đọc đoạn văn tả cảnh ông Huấn

cho chữ, có người liên tưởng đến

một đoạn phim quay chậm Em

hiểu như thế nào về ý kiến này?

(chú ý nhịp câu văn, chất tạo hình

trong ngôn ngữ) và có nhận xét gì

về chiều hướng vận động của

đoạn phim?

? Từ nghệ thuật trên gợi cho em

suy nghĩ gì về ý tưởng của nhà

văn khi xây dựng khung cảnh

này?

?Sau khi viết xong bức châm,HC

đã khuyên VQN điều gì? Tư

tưởng của nhà văn ẩn trong lời

khuyên ấy?

* Thủ pháp tương phản :

- Sự đối lập giữa :

+ ánh sáng - bóng tối ; + cái hỗn độn, xô bồ, nhơ bẩn - cái thanh khiết, cao

cả của nền lụa trắng, nét chữ đẹp đẽ

+ kẻ tử tù đang ban phát cái đẹp và cái thiện vớiviên quan coi ngục đang khúm núm, lĩnh hội, váilạy

=>Làm nổi bật hình ảnh Huấn Cao, sự vươnlên,thắng thế của ánh sáng đối với bóng tối, cái đẹpđối với cái xấu xa, nhơ bẩn, cái thiện đối với cái ác

* Nhịp điệu chậm rãi câu văn giàu hình ảnh : Nhịp điệu gợi liên tưởng một đoạn phim quaychậm :

-“Một buồng tối chật hẹp, ẩm ướt, tường đầy mạng nhện, đất bừa bãi phân chuột, phân gián”.

-“Trong một không khí khói tỏa như đám cháy nhà, ánh sáng đỏ rực như một bó đuốc tẩm dầu rọi trên ba cái đầu người đang chăm chú trên một tấm lụa bạch…”

- “Một người tù, cổ đeo gông, chân vướng xiềng, đang dậm tô nét chữ trên tấm lụa trắng tinh căng trên mảnh ván”

->Từ bóng tối đến ánh sáng

-> Từ hôi hám, nhơ bẩn đến cái đẹp

=> Ý nghĩa tư tưởng :Niềm tin và sự khẳng dịnh của

nhà văn về sự chiến thắng của a/s đối với bóng tối,của cái đẹp đối với cái xấu xa, của cái thiện đối vớicái ác

* Lời khuyên của Huấn Cao dành cho VQN :

- Từ bỏ chốn ngục tù nhơ bẩn,

- Tìm về chốn thanh tao

- Giữ thiên lương cho lành vững

>Di huấn của người tử tù nhắn tới người đọc : Muốn chơi chữ phải giữ lấy thiên lương

Trong môi trường của cái ác, cái đẹp khó có thểtồn tại

- Chơi chữ đâu chỉ là chuyện chữ nghĩa Đó làchuyện cách sống, chuyện văn hóa

* Hành động bái lĩnh của ngục quan :

- “ Ngục quan cảm động vái người tù một vái, chắp tay nói một câu mà dòng nước mắt rỉ vào kẽ miệng làm cho nghẹn ngào: Kẻ mê muội này xin bái lĩnh”

31

?Ngục quan đã đáp lại lời khuyên

của HC ntn?

? Thái độ khúm núm, vái lạy và

lời nói “xin bái lĩnh” của VQN trc

HCgợi cho em suy nghĩ gì? Đây

có phải đây là thái độ, hđ của một

người có nhân cách thấp hèn hay

không? Tại sao?

- GV: Thái độ, hđ, lời nói của

viên quản ngục chứng tỏ tác dụng

cảm hóa của lời khuyên cũng như

cái đẹp Viên quản ngục vái

người tử tù không phải là thái độ

của người hèn mà thể hiện một

con người có nhân cách cao đẹp,

có thiên lương GS Nguyễn Đăng

Mạnh có viết: “Có những cái cúi

đầu làm cho con người đê tiện,

có những cái cúi đầu làm cho

con người cao cả hơn, lớn lao

hơn, lẫm liệt hơn Đấy là cái cúi

đầu trước cái tài, cái đẹp, cái

thiên lương”.

? Khái quát những nét chính về

nội dung, nt của VB?

-> Cái đẹp, cái thiện có sức mạnh cảm hóa conngười

-> Qua chi tiết này, NT thể hiện niềm tin vững chắcvào con người Nhà văn khẳng định : thiên lương làbản tính tự nhiên của con người Dù tronghoàn cảnh nào, con người vẫn luôn khát khao hướng

tới chân – thiện – mỹ

->giá trị nhân văn của tác phẩm.

III Tổng kết:

1 Nội dung:

Trong truyện ngắn Chữ người tử tù, Nguyễn Tuân

đã khắc họa thành công hình tượng Huấn Cao- mộtcon người tài hoa, có cái tâm trong sáng và khíphách hiên ngang, bất khuất Qua đó, nhà văn thểhiện quan niệm về cái đẹp, khẳng định sự bất tử củacái đẹp và bộc lộ thầm kín tấm lòng yêu nước

2 Nghệ thuật:

Tác phẩm thể hiện tài năng nghệ thuật của NguyễnTuân trong việc tạo dựng tình huống truyện độcđáo; trong nghệ thuật dựng cảnh, khắc họa tính cáchnhân vật, tạo không khí cổ kính, tramg trọng; trôngviệc sử dụng biện pháp đối lập và ngôn ngữ giàutính tạo hình

3.Củng cố, luyện tập- Hoạt động 3

- GV hệ thống KT 2 tiết

- Viết 1 đoạn văn bày tỏ suy nghĩ của mình về nhân vật HC

4 Hướng dân học và làm bài ở nhà

- Đọc lại TP, tìm đọc tập Vang bong

- Soạn bài:

Rút kinh nghiệm

CÂU HỎI BÀI TẬP MINH HỌA CHO VB HẠNH PHÚC CỦA MỘT TANG GIA

33