Chuyên đề văn xuôi(truyện) việt nam sau 1975 văn 12

Kiến thức: Học sinh nắm được - Những chiêm nghiệm sâu sắc của nhà văn về cuộc đời và nghệ thuật: phải nhìn nhận cuộc sống và con người một cách đa diện; nghệ thuật chân chính luôn gắn vớ

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Tiết 69,70,71,72

CHUYÊN ĐỀ: VĂN XUÔI(TRUYỆN) VIỆT NAM SAU 1975

Thời gian dạy học: 05 tiết

Lựa chọn các bài dạy trong chuyên đề

- Đọc văn: Chiếc thuyền ngoài xa – Nguyễn Minh Châu

- Hướng dẫn đọc thêm: Một người Hà Nội- Nguyễn Khải

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

1 Kiến thức: Học sinh nắm được

- Những chiêm nghiệm sâu sắc của nhà văn về cuộc đời và nghệ thuật: phải nhìn nhận cuộc sống

và con người một cách đa diện; nghệ thuật chân chính luôn gắn với cuộc đời, vì cuộc đời

- Tình huống truyện độc đáo, mang ý nghĩa khám phá, phát hiện về đời sống Điểm nhìn nghệ thuật đa chiều Lời văn giản dị mà sâu sắc, dư ba

- Hiểu, cảm nhận được những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của các tác phẩm: Mùa lá

rụng trong vườn(trích), Một người Hà Nội

2 Kỹ năng:

- Đọc- hiểu truyện ngắn, tiểu thuyết hiện đại theo đặc trưng thể loại

- Thấy được nghệ thuật kết cấu độc đáo, cách triển khai cốt truyện rất sáng tạo, khắc họa nhân vật khá sắc sảo của một cây bút viết truyện ngắn có bản lĩnh và tài hoa Rèn luyện kĩ năng phân tích tác phẩm tự sự

3 Thái độ:

- Thấu hiểu mỗi người trong cõi đời, nhất là người nghệ sĩ, không thể đơn giản và sơ lược khi nhìn nhận cuộc sống và con người

4 Các năng lực cần hình thành cho học sinh:

- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản

- Năng lực đọc hiểu truyện ngắn theo đặc trưng thể loại

- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về ý nghĩa của văn bản

- Năng lực hợp tác khi trao đổi thảo luận về nội dung và nghệ thuật của văn bản

- Năng lực tích hợp liên môn

II BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP THEO CHUYÊN ĐỀ

- Nhận biết các

thông tin về tác

giả, tác phẩm

- Nhận biết đề tài,

cảm hứng, chủ đề

- Phát hiện các chi

tiết, hình ảnh,

biện pháp nghệ

thuật…

- Hiểu đặc điểm thể loại truyện ngắn

- Đọc văn bản và đọc chú thích, tóm tắt vb

- Hiểu được cảm hứng ra đời của tác phẩm

- Nêu ý nghĩa, tác dụng của các chi tiết, hình ảnh, biện pháp nghệ thuật…

- Vận dụng hiểu biết về tác giả, hoàn cảnh ra đời của tác phẩm để lí giải nội dung và nghệ thuật

- Vận dụng hiểu biết về

đề tài cảm hứng, thể loại để phân tích, lí giải giá trị ND và NT

- Đánh giá giá trị nghệ thuật của tác phẩm

- Vận dụng đặc điểm thể loại và hoạt động tiếp cận

và đọc hiểu văn bản

- Vận dụng, phân tích một văn bản mới cùng đề tài ( truyện ngắnV N hiện đại )

- So sánh với những tác phẩm cùng đề tài, thể loại, cùng giai đoạn

- Viết bài nghị luận về tác giả, tác phẩm

- Sưu tầm những tác phẩm hay cùng đề tài, thể loại

- Sáng tác truyện ngắn

- Viết bài tập nghiên cứu khoa học

III CÂU HỎI/ BÀI TẬP MINH HỌA

1 Văn bản 1: Chiếc thuyền ngoài xa- Nguyễn Minh Châu

1 Những nét chính

về cuộc đời, sự

nghiệp sáng tác của

tác giả Nguyễn Minh

Châu ?

2 Hoàn cảnh ra đời

của tác phẩm “ Chiếc

thuyền ngoài xa” ?

3 Chỉ ra tình huống

truyện độc đáo trong

tác phẩm

1 Tóm tắt truyện

ngắn Chiếc thuyền ngoài xa ?

2 Ý nghĩa nhan đề

của tác phẩm ?

1 Những đổi mới

trong cách nhìn hiện thực cuộc sống của Nguyễn Minh Châu trong “Chiếc thuyền ngoài xa”

2 Chỉ ra đặc sắc về

nội dung và nghệ thuật của tác phẩm?

1 Viết bài tập nghiên

cứu khoa học

2 Phân tích “Chiếc

thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu để thấy cái nhìn thấu hiểu trĩu nặng tình thương và nỗi lo cho con người

3.Phân tích các nhân vật

trong “Chiếc thuyền ngoài xa” để làm nổi bật

tư tưởng của nhà văn Nguyễn Minh Châu

2 Văn bản 2: Một người Hà Nội- Nguyễn Khải

Giới thiệu ngắn gọn

về nhà văn Nguyễn

Khải, vị trí của

truyện

1.Tóm tắt truyện

2 Phát biểu chủ đề của truyện ngắn ?

Đặc sắc nội dung và

nghệ thuật của tác phẩm ?

Tìm một số tác phẩm cùng viết về tác phẩm

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC CHUYÊN ĐỀ: VĂN XUÔI(TRUYỆN) VIỆT NAM SAU 1975

Hoạt động 1: Đọc văn“Chiếc thuyền

ngoài xa” – Nguyễn Minh Châu (thời

gian 3,0 tiết)

A Nội dung 1: Văn bản “Chiếc thuyền ngoài xa” – Nguyễn Minh Châu

Hoạt động 1.1 Khởi động: 5’

Thời gian: 5p

Mục tiêu: kiểm tra bài cũ, tạo được tâm

thế học tập cho HS.

PP, KTDH: phát vấn

Cách thức tiến hành

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ kết hợp dẫn dắt bài

mới

Vào bài:

-"Nguyễn Minh Châu thuộc trong số những nhà văn mở đường tinh anh và tài năng nhất cảu văn học ta hiện nay" (Nguyên Ngọc).

-Sự tinh anh và tàu năng ấy thể hiện trước hết ở quá trình đổi mới tư duy nghệ thuật Trong văn học cách mạng trước năm 1975 thước đo giá trị chủ yếu của nhân cách là sự cống hiến, hy sinh cho Cách mạng Sau năm 1975 văn chương trở về với thời kỳ đổi mới đi sâu khám phá sự thật đời sống bình diện đạo đức thế sự Khi làm cho người đọc ý thức về sự thật, có khả năng nhìn thẳng vào

sự thật, phát hiện nhiều mối quan hệ xã hội phức tạp chằng chịt, thì văn chương đã ít nhiều đáp ứng

Hoạt động 1.2: HD Tìm hiểu chung

- Thời gian: 7p

- PPDH: Đọc, vấn đáp, HS làm việc cá

nhân.

Thao tác 1: HD tìm hiểu về tác giả

Dựa vào Tiểu dẫn SGK, nêu những nét

chính về cuộc đời và sự nghiệp văn

chương của Nguyễn Minh Châu ?

Thao tác 2: HD tìm hiểu về tác phẩm

Nêu xuất xứ, hoàn cảnh sáng tác của tác

phẩm? Hoàn cảnh ấy giúp em hiểu thêm

điều gì về tác phẩm?

Vị trí tác phẩm?

Hoạt động 1.3: HD Đọc văn bản

- Thời gian: 10p

- PP: vấn đáp, thuyết trình, đọc d/cảm

- Hệ thống câu hỏi- bài tập :

- Đọc đoạn mở đầu HS đọc tiếp, xem chú

giải:

- Tóm tắt ngắn gọn cốt truyện ?

- Hãy nhận xét về cốt truyện và cách tổ

chức bố cục tác phẩm ?

- Phát biểu chủ đề?

Hoạt động 1.4: Đọc - hiểu văn bản

- Thời gian: 20 p

- PP: vấn đáp, thuyết trình, TL nhóm

- Hệ thống câu hỏi- bài tập:

Cảm nhận về vẻ đẹp của chiếc thuyền

được cái nhu cầu nhìn nhận và hoàn thiện nhiều

mặt của nhân cách con người Truyện ngắn "Chiếc thuyền ngoài xa" của Nguyễn Minh Châu sẽ giúp

chúng ta hiểu rõ hơn hướng phát hiện đười sống

và con người mới mẻ này

I Tìm hiểu chung:

1 Tác giả:

- Nguyễn Minh Châu (1930 – 1989)

- Quê ở làng Thơi, xã Quỳnh Hải, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An

- Vị trí: Nhà văn quân đội, là một trong những cây bút tiên phong của văn học Việt Nam thời kì đổi

mới, “thuộc trong số những nhà văn mở đường tinh anh và tài năng nhất của văn học ta hiện nay” (Nguyên Ngọc)

- Đặc điểm sáng tác:

+ Trước 1980: viết về người lính, khuynh hướng

sử thi và cảm hứng lãng mạn

- Sau 1980, sáng tác của NMC đi sâu khám phá sự thật đời sống ở bình diện đạo đức thế sự

- Tác phẩm chính: (SGK)

2 Truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” :

Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác:

- Sáng tác năm 1983

- Năm 1985, được in trong tập “Bến quê”

- Năm 1987, được in trong tuyển tập cùng tên

- Là một trong những sáng tác tiêu biểu của văn học Việt Nam thời kì đổi mới

II- Đọc văn bản:

1 Đọc- chú giải

2 Tóm tắt truyện

3 Bố cục: 2 đoạn

- Đoạn 1: Từ đầu … đến “Chiếc thuyền lưới vó

đã biến mất”: Hai phát hiện của người nghệ sĩ

nhiếp ảnh

- Đoạn 2: Phần còn lại: Câu chuyện của người

đàn bà hàng chài ở toà án huyện và tấm ảnh được chọn

4 Chủ đề: Tác phẩm thể hiện những chiêm

nghiệm của nhà văn về nghệ thuật và cuộc đời: nghệ thuật chân chính phải luôn luôn gắn bó với cuộc đời, vì cuộc đời, người nghệ sĩ cần phải nhìn nhận cuộc sống và con người một cách toàn diện, khách quan

III- Đọc- hiểu văn bản:

1 Tình huống truyện:

a Tình huống 1: Câu chuyện bên bờ biển

* Phát hiện thứ nhất đầy thơ mộng của người nghệ sĩ nhiếp ảnh

ngoài xa trên biển sớm mù sương mà

người nghệ sĩ chụp được?

HS thảo luận, cử đại diện trình bày trước

lớp

Phát hiện thứ hai của người nghệ sĩ nhiếp

ảnh mang đầy nghịch lí Anh đã chứng

kiến và có thái độ như thế nào trước

những gì diễn ra ở gia đình thuyền chài

HS thảo luận, phát biểu

Tiết 2

*Khởi động (5p)

- Ổn định tổ chức:

- Kiểm tra bài cũ:

Tóm tắt truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài

xa và nêu chủ đề tác phẩm?

HĐ 1.4: HD đọc- hiểu văn bản (30p)

Câu chuyện của người đàn bà ở toà án

huyện nói lên điều gì?

- "Trước mặt tôi là một bức tranh mực tàu tôi

tưởng chính mình vừa khám phá thấy cái chân lí của sự hoàn thiện, khám phá thấy cái khoảnh khắc

trong ngần của tâm hồn".

- Đôi mắt tinh tường, "nhà nghề” của người nghệ sĩ đã phát hiện vẻ đẹp “trời cho” trên mặt biển mờ sương, vẻ đẹp mà cả đời bấm máy anh chỉ gặp một lần Người nghệ sĩ cảm thấy hạnh phúc

-đó là niềm hạnh phúc của khám phá và sáng tạo, của sự cảm nhận cái đẹp tuyệt diệu Trong hình ảnh chiếc thuyền ngoài xa giữa biển trời mờ sương, anh đã cảm nhận cái đẹp toàn bích, hài hoà, lãng mạn của cuộc đời, thấy tâm hồn mình được thanh lọc

* Phát hiện thứ hai đầy nghịch lí của người nghệ sĩ nhiếp ảnh

- Người nghệ sĩ đã tận mắt chứng kiến: từ chiếc thuyền ngư phủ đẹp như trong mơ bước ra một người đàn bà xấu xí, mệt mỏi và cam chịu; một lão đàn ông thô kệch, dữ dằn, độc ác, coi việc đánh

vợ như một phương cách để giải toả những uất ức, khổ đau Đây là hình ảnh đằng sau cái đẹp “toàn bích, toàn thiện” mà anh vừa bắt gặp trên biển Nó hiện ra bất ngờ, trớ trêu như trò đùa quái ác của cuộc sống

- Chứng kiến cảnh người đàn ông đánh vợ một cách vô lí và thô bạo, Phùng đã “kinh ngạc đến mức, trong mấy phút đầu vứt chiếc máy ảnh xuống đất, chạy nhào tới” Hành động đó nói lên nhiều điều

b Tình huống 2: Câu chuyện của của người đàn bà ở toà án huyện

+ Đó là câu chuyện về cuộc đời nhiều bí ẩn và

éo le của một người đàn bà hàng chài nghèo khổ, lam lũ,

+ Câu chuyện về sự thật cuộc đời, nó giúp những người như Phùng, Đẩu hiểu về người đàn

bà hàng chài (một phụ nữ nghèo khổ, nhẫn nhục, sống kín đáo, sâu sắc, thấu hiểu lẽ đời, có tâm hồn đẹp đẽ, giàu đức hi sinh và lòng vị tha), về người chồng của chị (”bất kể lúc nào thấy khổ quá” là lôi

vợ ra đánh); chánh án Đẩu (có lòng tốt, sẵn sàng bảo vệ công lí nhưng kinh nghiệm sống chưa nhiều) và về chính mình (sẵn sàng làm tất cả vì sự công bằng nhưng lại đơn giản trong cách nhìn nhận, suy nghĩ ) Nhưng tất cả đều xuất phát từ

Đổi mới PPDH

- Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học

tập cho HS để HS làm việc theo nhóm

(7p)

+ Nhóm 1,3,5:Chỉ ra những nét nổi bật về

người đàn bà hàng chài? Tìm những chi

tiết tiêu biểu cho thấy điều đó?

+ Nhóm 2,4,6: Chỉ ra những nét nổi bật về

nhân vật người đàn ông, chị em Phác,

Phùng, Đẩu?

- Bước 2: Gv gọi 01 HS điều hành, các

nhóm chia sẻ, thống nhất nội dung đã thảo

luận

- Bước 3: GV nhận xét, chốt nội dung

- Bước 4: GV hướng dẫn HS rút ra kết

luận, hs ghi bài

tình thương vô bờ đối với những đứa con Trong đau khổ triền miên, người đàn bà ấy vẫn chắt lọc những niềm hạnh phúc nhỏ nhoi

=> Qua câu chuyện của người đàn bà làng chài, tác giả giúp người đọc hiểu rõ: không thể dễ dãi, đơn giản trong việc nhìn nhận mọi sự việc, hiện

tượng của đời sống

2 Về các nhân vật trong truyện

*Về người đàn bà vùng biển: Tác giả gọi một cách

phiếm định “người đàn bà” Điều tác giả gây ấn tượng chính là số phận của chị

- Hình dáng: thô mộc, xấu xí, như nét vẽ vội của

tạo hoá, mang những đặc trưng của một người đàn

bà miền biển lam lũ

- Thái độ, hành động khi được mời tới toà án:

+ Sợ sệt, lúng túng, tìm đến một góc tường để ngồi

+ Rón rén ngồi ghé vào chiếc ghế mà Đẩu mời + Van xin chính quyền đừng bắt chị bỏ người chồng vũ phu: “Quí toà bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng được, đừng bắt con bỏ nó” => kiên quyết không bỏ chồng bằng mọi giá.=> hành động ẩn chứa nhiều nghịch lí, gây bất ngờ đối với

cả Đẩu và Phùng => một sự thật không dễ lí giải trong hoàn cảnh người đàn bà phải chịu đựng những trận đánh thừa sống thiếu chết.(ba ngày một trận nhỏ, năm ngày một trận lớn) => Câu hỏi đặt ra: điều gì khiến người đàn bà khốn khổ ấy tha thiết bám víu cuộc sống địa ngục kinh hoàng với người chồng hung bạo kia?

- Câu chuyện cuộc đời:

+ Cách xưng hô: con, quý toà - chị, các chú => thay đổi tương quan: bị động, yếu thế, thiếu tự tin,

bề dưới nói với bề trên - chủ động, bình đẳng, con ngưòi có hiểu biết nói với người đang lắng nghe

Nội dung câu chuyện:

+ Xấu, buộc phải lấy anh hàng chài + Đám đàn bà đẻ nhiều quá, mà thuyền lại chật => chồng hung hăng

+ Bất kể lúc nào khổ quá, chồng lại lôi ra đánh, ngay trên tàu, sau này xin mãi mới được lên bờ chịu đòn

+ Lí lẽ để “đừng bắt tôi bỏ nó”: “Giá đẻ ít đi” =>

biện minh cho hành động hung hăng của chồng bằng cách chỉ ra lỗi thuộc vê sự nghèo đói, lạc hậu, “đẻ lắm”

“ Là bởi vì các chú không phải là đàn bà

… những khi biển động” => vì cần một trụ cột.

Tiết 3

*Khởi động (5p)

- Ổn định tổ chức:

- Kiểm tra bài cũ:

Cảm nhận của anh/chị về nhân vật người

đàn bà hàng chài?

Tiếp tục chữa phiếu học tập và chốt kiến

thức

“Đàn bà trên thuyền phải sống cho con chứ không thể sống cho mình” => vì trách

nhiệm, tấm lòng vị tha, bản năng hi sinh của một người mẹ

“Cũng có lúc vợ chồng con cái sống hòa thuận, vui vẻ” => cuộc sống với ngưòi đàn ông

“dã man” kia không phải không có những khoảnh khắc đầm ấm hạnh phúc

Nhận xét:

Qua nội dung câu chuyện, cách kể và ngôn ngữ kể chuyện, thấy được:

- Số phận người đàn bà: đau khổ, bất hạnh, buộc phải bảo vệ, duy trì một cuộc sống bị đày đoạ, đánh đập

- Tính cách: yêu thương con, vị tha, nhân hậu, am hiểu

lẽ sống giản đơn của một người đàn bà hàng chài

- Sự lí giải, làm sáng tỏ hiện thực đời sống đầy nghịch lí mà Phùng và Đẩu “không thể hiểu được”

*Về nhân vật người đàn ông :

- Dáng vẻ khắc khổ, lam lũ nhưng mạnh mẽ và dữ

dội: “Lưng rộng và cong như một chiếc thuyền”,

“mái tóc tổ quạ”, “chân đi chữ bát”, “hai con mắt độc dữ”

- Vốn là một anh con trai hiền lành, chỉ vì “nghèo khổ, túng quẫn”, nhiều lo toan, cực nhọc mà trở

thành người đàn ông độc ác, người chồng vũ phu

- Khi nào thấy khổ là lão đánh vợ: “lão trút cơn giận như lửa cháy bằng cách dùng chiếc thắt lưng quật tới tấp vào lưng người đàn bà”, đánh như để

giải toả uất ức, để trút sạch tức tối, buồn phiền

- Qua cái nhìn của người đàn bà: nạn nhân của hoàn cảnh nên đáng được cảm thông, chia sẻ

- Qua cái nhìn của chánh án Đẩu, nghệ sĩ Phùng

và bé Phác: người vũ phu, thủ phạm gây đau khổ nên đáng căm phẫn, đáng lên án

à Vừa là nạn nhân của cuộc sống khốn khổ, vừa

là thủ phạm gây đau khổ cho những người thân

=> Phải có cái nhìn đa diện, nhiều chiều về cuộc sống và con người

* Chị em thằng Phác:

Chị Phác:

+ Một cô bé ốm yếu mà can đảm, phải vật lộn để tước lấy con dao từ tay Phác, không cho nó làm việc trái với luân thường đạo lí

+ Trong lòng tan nát vì đau đớn: bố điên cuồng hành hạ mẹ, vì thương mẹ mà thằng em định cầm dao ngăn bố lại…

à Có những hành động đúng đắn, biết lo toan, là

Mỗi lần nhìn bức ảnh đen trắng, người

nghệ sĩ đều thấy những gì?

Nguyễn Minh Châu muốn phát biểu điều

gì về mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc

đời?

Tác giả đã xây dựng được một tình huống

truyện như thế nào?

chỗ dựa vững chắc cho người mẹ

- Phác:

Thương mẹ theo kiểu trẻ con xốc nổi, theo cách của đứa con trai vùng biển

+ Nó “lặng lẽ đưa ngón tay lên khẽ sờ trên khuôn mặt người mẹ, như muốn lau đi những giọt nước mắt chứa đầy trong nốt rỗ chằng chịt”

+ Nó “tuyên bố với các bác ở xưởng đóng thuyền rằng nó còn có mặt ở dưới biển này thì mẹ nó không bị đánh”

à Phản ứng dữ dội, tình thương mẹ dạt dào

* Nghệ sĩ Phùng:

- Nhạy cảm trước cái đẹp của thiên nhiên, trước

vẻ đẹp tinh khôi của thuyền biển lúc bình minh

- Xúc động mãnh liệt trước tình trạng con người phải chịu sự bạo hành của cái xấu, cái ác

- Phát hiện vẻ đẹp tâm hồn con người: đằng sau vẻ xấu

xí người đàn bà là một tâm hồn yêu thương, vị tha…

- Rút ra chân lí về mối quan hệ giữa nghệ thuật

và cuộc sống:

+ Trước khi rung động trước cái đẹp nghệ thuật phải biết yêu ghét, vui buồn trước cuộc đời

+ Phải biết hành động để có một cuộc sống xứng đáng với con người

* Chánh án Đẩu:

- Vị Bao Công của vùng biển, quan tâm người bất hạnh

- “Vỡ ra” nhiều vấn đề về cách nhìn nhận, đánh

giá con người:

+ Cuộc đời người đàn bà này không hề giản đơn + Trong hoàn cảnh này, cách hành xử của người đàn bà là không thể khác

+ Giải pháp “bỏ chồng” mà Đẩu áp dụng là không

ổn

3 Tấm ảnh được chọn trong “bộ lịch năm ấy”:

- Mỗi lần nhìn kĩ bức ảnh đen trắng, người nghệ sĩ đều thấy “hiện lên cái mùa hồng hồng của ánh sương mai”

à Chất thơ, vẻ đẹp lãng mạn của cuộc đời

- Nhưng nếu nhìn lâu hơn, bao giờ anh cũng thấy

“người đàn bà ấy đang bước ra khỏi tấm ảnh”

à Hiện thân của những lam lũ, khốn khó của đời thường, là sự thật cuộc đời đằng sau bức tranh

=> Quan niệm: nghệ thuật chân chính không bao giờ rời xa cuộc đời và phải là cuộc đời, luôn luôn

vì cuộc đời

4 Đặc sắc về nghệ thuật của tác phẩm:

a Xây dựng tình huống truyện:

- Độc đáo, hấp dẫn, mang ý nghĩa khám phá, phát hiện về đời sống

+ Tình huống 1: Phùng rung động, say mê trước

Tác giả đã chọn lời kể theo nhân vật nào?

Từ việc chọn lựa này, lời kể của tác giả sẽ

có hiệu quả gì?

Nhận xét về cách xây dựng ngôn ngữ của

các nhân vật?

HĐ 1.5: Hướng dẫn HS tổng kết

- GV: Gọi học sinh nhận xét chung về chủ

đề và nghệ thuật đặc sắc của tác phẩm

- HS: Dựa vào phần Ghi nhớ để phát biểu.

Tích hợp KNS: Nếu chứng kiến những

nạn bạo hành trong gia đình (xung quanh

ta hoặc ngay chính người thân chúng ta),

em sẽ làm thế nào?

HĐ 1.6: Củng cố - Dặn dò (5p):

Chốt lại ND cơ bản của bài học

Dặn: Học bài + Soạn 2 bài Hướng dẫn tự

học

cảnh đẹp “trời cho”

+ Tình huống 2: Trong giây phút tâm hồn thăng hoa, anh bất ngờ chứng kiến cảnh tượng người đàn ông đánh vợ

+ Phùng còn chứng kiến cảnh tượng đó thêm lần nữa: người đàn bà nhẫn nhục, hành động của chị

em Phác + Từ đó, Phùng có cách nhìn đời khác đi Anh thấy rõ cái ngang trái, hiểu thêm về người đàn bà, chị em Phác, hiểu sâu thêm bản chất của người bạn đẩu và hiểu chính mình

-> Tình huống được đẩy lên cao trào và ngày càng xoáy sâu để thể hiện tính cách con người và cuộc đời

b Nghệ thuật kể chuyện: sinh động

- Người kể chuyện: là nhân vật Phùng

à tạo ra điểm nhìn trần thuật sắc sảo, có khả năng khám phá đời sống; lời kể khách quan, chân thực, thuyết phục

c Ngôn ngữ nhân vật: phù hợp với đặc điểm tính

cách của từng người + Giọng điệu lão đàn ông: thô bỉ, tàn nhẫn, tục tằn, hung bạo

+ Những lời của người đàn bà: dịu dàng, xót xa khi nói với con, đơn đau và thấu trải lẽ đời khi nói

về mình + Lời của Đẩu: giọng điệu của người tốt bụng, nhiệt thành

à Góp phần khắc sâu thêm chủ đề - tư tưởng của truyện

IV Tổng kết:

- Nội dung: “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn

Minh Châu đã đặt ra vấn đề có ý nghĩa với mọi người, mọi thời: nhìn nhận cuộc sống và con người phải đa dạng, nhiều chiều

Vẻ đẹp toát ra từ tác phẩm là vẻ đẹp của tình yêu người – tình yêu ấy thôi thúc người nghệ sĩ tìm kiếm, khám phá, phát hiện, tôn vinh những vẻ đẹp tiềm ẩn của con người

- Đặc sắc nghệ thuật: Ghi nhớ- SGK

B Hoạt động 3: 0,5 tiết

Hướng dẫn đọc thêm: Một người Hà

Nội-Nguyễn Khải

B Nội dung 2: Hướng dẫn đọc thêm

Một người Hà Nội (trích)

Phương pháp:

- Nêu vấn đề, thảo luận nhóm,……

- chia lớp thành ba nhóm, mỗi nhóm

thuyết trình nội dung theo các câu hỏi sau:

1- Giới thiệu ngắn gọn về nhà văn Nguyễn

Khải

I- Tìm hiểu chung:

1 Tác giả:Gạch chân SGK

- Trước 1975

- Sau năm 1975

2 Tác phẩm:

- Một người Hà Nội in trong tập truyện ngắn

2- Tóm tắt tác phẩm Một người Hà Nội

3- Đặc sắc nội dung và nghệ thuật của tác

phẩm

Gv: Hãy nêu ý nghĩa của câu chuyện

"cây si cổ thụ":

- Hình ảnh cây si cổ thụ ở đền Ngọc Sơn

là một hình ảnh ẩn dụ về vẻ đẹp của Hà

Nội: Hà Nội đẹp đẽ, thanh bình, trải qua

nhiều biến cố dữ dội trong lịch sử nhưng

vẫn là một Hà Nội với truyền thống văn

hoá đã được nuôi dưỡng và mãi trường

tồn

cùng tên của Nguyễn Khải (1990)

- Truyện đã thể hiện những khám phá, phát hiện của Nguyễn Khải về vẻ đẹp trong chiều sâu tâm hồn, tính cách con người Việt Nam qua bao biến động thăng trầm của đất nước

II- Hướng dẫn đọc- hiểu văn bản

1 Đọc- tóm tắt

2 Tìm hiểu giá trị nội dung và nghệ thuật

a Nội dung:

a Nhân vật cô Hiền

- Hoàn cảnh, lai lịch

- Tính cách, phẩm chất

+ Là người có bản lĩnh, trung thực và giàu lòng tự trọng (DC)

+ Là người lịch lãm, ung dung, sâu sắc, ”khiêm tốn” và ”rộng lượng”… (DC)

+ Là người sắc sảo, thông minh (DC) -> là hạt bụi vàng Hà Nội, mang cốt cách, bản lĩnh người Hà Nội thanh lịch, hào hoa

Những phẩm chất có được là do truyền thống gia đình, năng lực tự ý thức, kinh nghiệm sống

b Các nhân vật khác trong truyện ( Hướng dẫn

Hs tự tìm hiểu)

- Nhân vật Dũng- con trai đầu của cô Hiền, Tuất

và tất cả những chàng trai Hà Nội ấy đã góp phần

tô thắm thêm cốt cách tinh thần người Hà Nội

- Bên cạnh đó, còn có những “hạt sạn”, làm mờ đi nét đẹp tế nhị, thanh lịch của người Tràng An

->Cuộc sống của người Hà Nội nay cần phải làm nhiều điểm để giữ gìn và phát huy cái đẹp trong tính cách người Hà Nội

3 Đặc sắc nghệ thuật:

- Giọng điệu trần thuật:

- Nghệ thuật xây dựng nhân vật:

- Tạo tình huống gặp gỡ giữa nhân vật “tôi” và các nhân vật khác

- Ngôn ngữ nhân vật góp phần khắc hoạ tính cách từng người

- Đậm chất triết lí

V ĐỀ KIỂM TRA CHO CHUYÊN ĐỀ: VĂN XUÔI(TRUYỆN) VIỆT NAM SAU 1975

Ma trận đề

Mức độ

Chủ đề Nhận biết Thông hiểu

Vận dụng thấp

Vận dụng

Đọc- Hiểu Nhận biết

về phương

- Xác định được nội

Hiểu được ý nghĩa hình

Từ nội dung tác phẩm viết

thức biểu đạt của đoạn văn

dung của đoạn văn

ảnh cây si qua câu văn

đoạn văn trình bày cảm xúc của em về Hà Nội

Số câu

Số điểm

Tỉ lệ

1 2,0 20%

1 2,0 20%

1 2,0 20%

1 4,0 40%

4 10,0 100%

ĐỀ KIỂM TRA

Thời gian làm bài: 20 phút Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:

Cô Hiền không bình luận một lời nào về những nhận xét không mấy vui vẻ của tôi về Hà Nội Cô than thở với tôi rằng dạo này cô thường nghĩ ngợi mọi chuyện một cách duy tâm, y hệt một bà già nhà quê Mùa hè năm nọ, bão vào Hà Nội gào rú một đêm, sáng ra mở cửa nhìn sang đền Ngọc Sơn mà hãi Cây si cổ thụ đổ nghiêng tàn cây đè lên hậu cung, một phần bộ rễ bật gốc chỏng ngược lên trời Lập tức cô nghĩ ngay tới sự khác thường, sự dời đổi, điềm xấu, là

sự ra đi của một thời.

Với người già, bất kể ai, cái thời đã qua luôn là thời vàng son Mỗi thế hệ đều có thời vàng son của họ Hà Nội thì không thế Thời nào nó cũng đẹp, một vẻ đẹp riêng cho một lứa tuổi Cô nói với tôi thế, đã biết nói thế đâu phải đã già Mấy ngày sau, cô kể tiếp, thành phố cho máy cẩu tới đặt bên kia bờ, quàng dây tời vào thân cây si rồi kéo dần lên, mỗi ngày một tí Sau một tháng, cây si lại sống, lại trổ ra lá non, vẫn là cây si của nhiều thế hệ Hà Nội, nghĩ cứ lạ, tưởng là chết đứt bổ ra làm củi, mà lại sống Cô nói thêm : "Thiên địa tuần hoàn, cái vào ra của tạo vật không thể lường trước được".

( Trích Một người Hà Nội-Nguyễn Khải)

1 Đoạn văn trên được viết theo phương thức biểu đạt nào là chính?

2 Nội dung chủ yếu của đoạn văn bản là gì ?

3 Nêu ý nghĩa hình ảnh cây si qua câu văn : Sau một tháng, cây si lại sống, lại trổ ra lá non, vẫn là cây si của nhiều thế hệ Hà Nội, nghĩ cứ lạ, tưởng là chết đứt bổ ra làm củi, mà lại sống.

4 Từ văn bản trên , viết một đoạn văn ngắn thể hiện cảm xúc của em về Hà Nội.

Hướng dẫn chấm

Câu 1 Đoạn văn trên được viết theo phương thức biểu đạt chính: tự

sự

2,0

Câu 2 Nội dung chủ yếu của đoạn văn bản là : kể về hình ảnh cây si

ở Hà Nội bị bão đánh bật rễ rồi lại hồi sinh 2,0 Câu 3 Hình ảnh cây si qua câu văn : Sau một tháng, cây si lại sống,

lại trổ ra lá non, vẫn là cây si của nhiều thế hệ Hà Nội, nghĩ

cứ lạ, tưởng là chết đứt bổ ra làm củi, mà lại sống

- Cây si: biểu tượng của văn hóa, nét cổ kính, linh thiêng của đất kinh kì ngàn năm văn hiến

- Cây si hồi sinh: lại sống lại trổ ra lá non gợi niềm tin, lạc

quan vào sự phục hồi những giá trị tinh thần của Hà Nội

2,0