giao an sinh hoc 7 3 cot

giáo án sinh 7 chuẩn 3 cột, đầy đủ theo chuẩn kiến thức kỹ năng theo chương trình sinh học 7 hiện hành của bộ giáo dục và đào tạo. quí thầy cô tham khảo, cho ý kiến để giáo án dc hoàn chỉnh hơnzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzz

Trang 1

Tuần 1

Tiết 1

CHỦ ĐỀ 1: KHÁI QUÁT VỀ ĐỘNG VẬT Bài 1: THẾ GIỚI ĐỘNG VẬT ĐA DẠNG VÀ PHONG PHÚ

- Học sinh xác định được nước ta đã được thiên ưu đãi nên có một thế giới động vật đa dạng

và phong phú như thế nào

1 GV: Tranh ảnh về động vật và môi trường sống của chúng

2 HS: Đọc nội dung bài học trước khi lên lớp

III Tiến trình lên lớp

1 Ổn định tổ chức (1’)

2 Kiểm tra bài cũ

3 Bài mới

a Giới thiệu bài: Giáo viên yêu cầu học sinh nhớ lại kiến thức Sinh học 6, vận dụng hiểu biết

về động vật để trả lời câu hỏi: Sự đa dạng, phong phú của động vật được thể hiện như thế nào?

b Tiến trình tiết dạy

Hoạt động 1: Tìm hiểu sự đa dạng loài và sự phong phú về số lượng cá thể (25’)

- GV yêu cầu HS nghiên cứu

thông tin SGK, quan sát hình

1.1 và 1.2 trong SGK tr.5, 6 trả

lời câu hỏi: Sự phong phú về

loài được thể hiện như thế nào?

- GV gọi một số HS báo cáo kết

quả

- GV yêu cầu HS thảo luận để

trả lời các câu hỏi:

+ Hãy kể tên loài động vật

trong:

(+) Một mẻ kéo lưới ở biển?

(+) Tát một ao cá?

(+) Đánh bắt ở hồ?

(+) Chặn dòng nước suối nông?

- Cá nhân đọc thông tin trongSGK, quan sát hình vẽ để trả lờicâu hỏi Yêu cầu nêu được:

+ Số lượng loài hiện nay là 1,5triệu

+ Dù ở ao, hồ hay suối đều cónhiều loài động vật khác nhausinh sống

I Sự đa dạng loài và sự phong phú về số lượng cá thể

Trang 2

+ Ban đêm mùa hè ở trên cánh

đồng có những loài động vật

nào phát ra tiếng kêu?

- GV cho đại diện các nhóm báo

cáo kết quả

- GV yêu cầu HS tự rút ra kết

luận về sự đa dạng của động

vật

- GV thông báo thêm: Một số

động vật được con người thuần

hoá thành vật nuôi, có nhiều

đặc điểm phù hợp với nhu cầu

của con người

+ Ban đêm mùa hè thường cómột số loài động vật như: Cóc,ếch, dế mèn, sâu bọ, phát ratiếng kêu

- Đại diện nhóm trình bày kếtquả, nhóm khác nhận xét, bổsung

- HS rút ra kết luận: Thế giớiđộng vật rất đa dạng về loài vàphong phú về số lượng cá thểtrong loài

- HS theo dõi và ghi nhớ

- Thế giới động vật rất đadạng về loài (1,5 triệu loài),

sự phong phú về số lượng cáthể trong loài và đa dạng vềkích thước cơ thể

Hoạt động 2: Tìm hiểu sự đa dạng về môi trường sống (15’)

- GV yêu cầu HS quan sát hình

1.4, hoàn thành bài tập điền từ

- GV gọi một số HS báo cáo kết

quả

- GV cho HS thảo luận trả lời

các câu hỏi:

+ Đặc điểm gì giúp chim cánh

cụt thích nghi với khí hậu giá

lạnh ở vùng cực?

+ Nguyên nhân nào khiến động

vật ở nhiệt đới đa dạng và

phong phú hơn vùng ôn đới,

Nam cực?

+ Động vật nước ta có đa dạng,

phong phú không? Tại sao?

+ Hãy cho ví dụ để chứng minh

sự phong phú về môi trường

+ Dưới nước có: Cá, tôm,

+ Trên cạn có: Voi, gà, hươu,chó,

+ Trên không có: Các loài chim

- Một số HS báo cáo kết quả,các HS khác bổ sung

+ Khí hậu nhiệt đới nóng ẩmthực vật phong phú, phát triểnquanh năm nên thức ăn nhiều,nhiệt độ phù hợp

+ Nước ta động vật phong phú

vì nằm trong vùng khí hậu nhiệtđới

+ HS có thể nêu thêm một sốloài khác ở các môi trường như:

Gấu trắng Bắc cực, đà điểu samạc, cá phát sáng đáy biển,lươn đáy bùn,

- Đại diện nhóm báo cáo kếtquả thảo luận, các nhóm khác

II Sự đa dạng về môi trường sống

- Hoàn thành bài tập điền từ:+ Dưới nước có: Cá, tôm,mực,

+ Trên cạn có: Voi, gà, hươu,chó,

+ Trên không có: Các loàichim

Trang 3

- GV yêu cầu HS tự rút ra kết

luận

bổ sung

- HS tự rút ra kết luận: Động vật có ở khắp nơi do chúng thích nghi với mọi môi trường sống

- Kết luận: Động vật có ở khắp nơi do chúng thích nghi với mọi môi trường sống

4 Củng cố (3’)

GV yêu cầu HS nhắc lại những nội dung chính của tiết học và làm nhanh bài tập trắc nghiệm sau: Hãy chọn câu trả lời đúng trong các câu sau:

- Động vật có ở khắp mọi nơi do

a Chúng có khả năng thích nghi cao

b Sự phân bố có sẵn từ xa xưa

c Do con người tác động

- Động vật đa dạng, phong phú do

a Số cá thể nhiều; b Sinh sản nhanh; c Động vật sống ở khắp mọi nơi trên trái đất

d Số loài nhiều; e Con người lai tạo, tạo ra nhiều giống mới; g Động vật di cư từ những nơi

xa đến

5 Dặn dò (1’)

- Học sinh học bài và trả lời câu hỏi 1, 2 trong SGK tr.8

- Kẻ bảng 1, 2 trong SGK tr.9, 11 vào vở bài tập

6 Rút kinh nghiệm

Tuần 1

Trang 4

Tiết 2

Bài 2: PHÂN BIỆT ĐỘNG VẬT VỚI THỰC VẬT.

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỘNG VẬT

I Mục tiêu

Sau khi học xong bài này học sinh có khả năng:

1 Kiến thức

- Học sinh nêu được đặc điểm cơ bản để phân biệt động vật với thực vật

- Nêu được đặc điểm chung của động vật

- Học sinh nắm được sơ lược cách phân chia giới động vật

2 HS: Kẻ bảng 1, 2 trong SGK tr.9, 11 vào vở bài tập

2 Kiểm tra bài cũ (5’)

GV yêu cầu HS trả lời các câu hỏi:

- Sự đa dạng và phong phú của động vật

được thể hiện ở những đặc điểm nào?

Cho ví dụ?

- Chúng ta phải làm gì để thế giới động

vật mãi mãi đa dạng, phong phú?

2 HS lên bảng trả lời câu hỏi của GV, các HS khácnhận xét, bổ sung và đánh giá Yêu cầu:

- HS1: Sự đa dạng và phong phú của động vật đượcthể hiện qua các đặc điểm: Số loài (1,5 triệu loài);kích thước cơ thể, lối sống, môi trường sống (độngvật có thể sống ở trên cạn hoặc dưới nước hoặc trênkhông); số cá thể trong loài (ở rừng Cúc Phương vàomùa hạ thường thấy những đàn bướm trắng hàng ngàncon)

- HS2: Để thế giới động vật mãi đa dạng và phongphú chúng ta phải bảo vệ các loài sinh vật và môitrường sống của chúng

3 Bài mới

a Giới thiệu bài: Nếu đem so sánh con gà với cây bàng ta thấy chúng khác nhau hoàn toàn,

song chúng đều là cơ thể sống Vậy phân biệt chúng bằng đặc điểm nào thì cô trò ta cùng nhau nghiên cứu bài học hôm nay

Hoạt động 1: Phân biệt động vật với thực vật (15’)

- HS trao đổi trong nhóm để tìmcâu trả lời

I Phân biệt động vật với thực vật

- Hoàn thành bảng 1 trongSGK tr.9

Trang 5

cáo kết quả

- GV nhận xét và thông báo kết

quả đúng như bảng sau:

- Đại diện các nhóm lên bảngghi kết quả của nhóm, cácnhóm khác theo dõi, bổ sung

- HS theo dõi và tự sửa chữa bài

ở TB

Lớn lên vàsinh sản

Chất hữu cơnuôi cơ thể

Khả năng dichuyển

Hệ thần kinh

và giác quan

tổnghợpđược

Sửdụngchấthữu cơ

+ Đặc điểm giống nhau: Cấutạo từ tế bào, lớn lên, sinh sản

+ Đặc điểm khác nhau: Dichuyển, dị dưỡng, thần kinh,giác quan, thành tế bào

- Đại diện nhóm báo cáo kếtquả, nhóm khác bổ sung

- Kết luận:

+ Động vật giống thực vật ởcác đặc điểm: Cấu tạo từ tếbào, lớn lên, sinh sản

+ Động vật có những đặcđiểm khác với thực vật như:

Di chuyển, dị dưỡng, có hệthần kinh, giác quan

Hoạt động 2: Đặc điểm chung của động vật (5’)

- GV yêu cầu HS làm bài tập

- Một vài HS báo cáo kết quả,các HS khác nhận xét, bổ sung

- HS theo dõi và tự sửa chữa

- HS rút ra kết luận

II Đặc điểm chung của động vật

- Động vật có những đặcđiểm phân biệt với thực vật.+ Có khả năng di chuyển.+ Có hệ thần kinh và giácquan

+ Chủ yếu dị dưỡng

Hoạt động 3: Sơ lược phân chia giới động vật (5’)

Trang 6

giun tròn, giun đốt, thânmềm, chân khớp.

- Ngành động vật có xươngsống có 5 lớp: Cá, lưỡng cư,

bò sát, chim, thú

Hoạt động 4: Tìm hiểu vai trò của động vật (9’)

- GV yêu cầu HS hoàn thành

Bảng 2: Động vật với đời sống con người

1 Động vật cung cấp nguyên liệu cho con người:

2 Động vật dùng làm thí nghiệm cho:

3 Động vật hỗ trợ cho người trong:

- GV nêu câu hỏi: Động vật có

vai trò gì trong đời sống con

người?

- HS hoạt động độc lập Yêucầu nêu được:

+ Có lợi ích nhiều mặt

+ Tác hại đối với con người

- Kết luận: Động vật mang lạilợi ích nhiều mặt cho conngười, tuy nhiên một số loài cóhại

4 Củng cố (3’)

GV yêu cầu HS nhắc lại nội dung chính của bài

học thông qua câu hỏi:

- Nêu đặc điểm chung của động vật?

- Ý nghĩa của động vật đối với đời sống con

người?

HS nhắc lại nội dung chính của bài Yêu cầu:

- Đặc điểm chung của động vật: Có khả năng dichuyển, có hệ thần kinh và giác quan, chủ yếu dịdưỡng

- Động vật mang lại lợi ích nhiều mặt cho conngười như: cung cấp nguyên liệu cho con người,dùng làm thí nghiệm, hỗ trợ cho người Tuy nhiênmột số loài có hại

5 Dặn dò (2’)

- Học sinh học bài theo vở và SGK

Trang 7

- Trả lời câu hỏi 1, 2, 3 trong SGK tr.12.

- Đọc mục “Em có biết”

- Chuẩn bị cho bài sau:

+ Tìm hiểu đời sống động vật xung quanh

+ Ngâm rơm, cỏ khô vào bình trước 5 ngày

+ Váng nước ao, hồ, rễ bèo Nhật Bản

Tuần 2

Trang 8

Tiết 3

CHỦ ĐỀ 2: NGÀNH ĐỘNG VẬT NGUYÊN SINH Bài 3 THỰC HÀNH: QUAN SÁT MỘT SỐ ĐỘNG VẬT NGUYÊN SINH

1 GV: - Kính hiển vi, lam kính, lamen, kim nhọn, ống hút, khăn lau

- Tranh vẽ trùng roi, trùng đế giày

- Mẫu vật: Váng nước ao, hồ; Rơm khô ngâm nước trong 5 ngày

2 HS: Váng nước ao, hồ; Rơm khô ngâm nước trong 5 ngày

- Nêu đặc điểm chung của động vật?

- Ý nghĩa của động vật đối với đời sống con

người?

HS trả lời Yêu cầu:

- HS1: Đặc điểm chung của động vật: Có khảnăng di chuyển, có hệ thần kinh và giác quan,chủ yếu dị dưỡng

- HS2: Động vật mang lại lợi ích nhiều mặt chocon người như: cung cấp nguyên liệu cho conngười, dùng làm thí nghiệm, hỗ trợ cho người.Tuy nhiên một số loài có hại

3 Giảng bài mới

a Giới thiệu bài: Động vật nguyên sinh là những động vật cấu tạo chỉ gồm một tế bào, xuấthiện sớm nhất trên hành tinh, nhưng khoa học lại phát hiện chúng tương đối muộn Mãi đến thế

kỉ XVII, nhờ sáng chế ra kính hiển vi, Lơvenhúc là người đầu tiên nhìn thấy động vật nguyênsinh Chúng phân bố ở khắp nơi: đất, nước ngọt, nước mặn, kể cả trong cơ thể sinh vật khác

Hoạt động 1: Quan sát trùng giày (16’)

- GV lưu ý : Đây là bài thực hành

đầu tiên nên GV cần hướng dẫn

cách quan sát

- GV hướng dẫn HS các thao tác:

+ Dùng ống hút lấy 1 giọt nhỏ ở

nước ngâm rơm (chỗ thành bình)

- HS làm việc theo nhóm đã phâncông

- Các nhóm tự ghi nhớ các thaotác của GV

I Quan sát trùng giày

- Cách tiến hành:

+ Dùng ống hút lấy 1 giọtnhỏ ở nước ngâm rơm(chỗ thành bình)

+ Nhỏ lên lam kính có rải

Trang 9

+ Nhỏ lên lam kính có rải vài sợi

bông để cản tốc độ và soi dưới

mẫu: Dùng lamen đậy lên giọt

nước (có trùng), lấy giấy thấm

bớt nước

- GV yêu cầu lấy 1 mẫu khác, HS

quan sát trùng giày di chuyển

Gợi ý: Di chuyển kiểu tiến thẳng

hay xoay tiến

- GV cho HS làm bài tập trong

SGK tr.15: Chọn câu trả lời đúng

- GV thông báo kết quả đúng để

HS tự sửa chữa nếu cần

- Lần lượt các thành viên trongnhóm lấy mẫu soi dưới kính hiển

vi và nhận biết trùng giày Vẽ sơlược hình dạng trùng giày

- HS quan sát được trùng giày dichuyển trên lam kính, tiếp tụctheo dõi hướng di chuyển

- HS dựa vào kết quả quan sát rồihoàn thành bài tập Yêu cầu:

vài sợi bông để cản tốc độ

và soi dưới kính hiển vi + Điều chỉnh thị trườngnhìn cho rõ

- Hoàn thành bài tậptrong SGK tr.15

+ Trùng giày có hìnhdạng: Không đối xứng, cóhình khối như chiếc giày.+ Trùng giày di chuyển:Vừa tiến, vừa xoay

Hoạt động 2: Quan sát trùng roi (15’)

- GV cho HS quan sát hình 3.2 và

3.3 trong SGK tr.15

- GV yêu cầu HS cách lấy mẫu và

quan sát tương tự như quan sát

trùng giày

- GV gọi đại diện 1 số nhóm lên

tiến hành theo các thao tác như ở

- Nếu nhóm nào chưa tìm thấy

trùng roi thì GV hỏi nguyên nhân

để trả lời câu hỏi

II Quan sát trùng roi

- Cách tiến hành:

+ Dùng ống hút nhỏ lênlam kính 1 giọt nước cóváng xanh lấy ở ngoài ao.+ Đưa lam kính lên kínhhiển vi để quan sát ở độphóng đại nhỏ, rồi chuyểnsang độ phóng đại lớn

- Hoàn thành bài tậptrong SGK tr.16:

+ Trùng roi di chuyển:Đầu đi trước

+ Trùng roi có màu xanh

Trang 10

- GV thông báo đáp án đúng:

+ Đầu đi trước

+ Màu sắc của các hạt diệp lục

- Đại diện nhóm trình bày đáp án, nhóm khác nhận xét bổ sung

lá cây nhờ các hạt diệp lục

4 Củng cố (7’)

- GV yêu cầu HS vẽ hình trùng giày, trùng roi vào vở và ghi chú thích

5 Dặn dò (1’)

- HS hoàn thành việc vẽ hình trùng giày, trùng roi có ghi chú vào vở

- Đọc trước Bài 4

Tuần 2

Trang 11

- Học sinh nắm được cách dinh dưỡng và sinh sản của trùng roi xanh.

- Học sinh thấy được bước chuyển quan trọng từ động vật đơn bào đến động vật đa bào thôngqua đại diện là tập đoàn trùng roi

2 HS: Ôn lại bài thực hành

- GV kiểm tra hình vẽ của một số HS

a Giới thiệu bài: Trùng roi là một nhóm sinh vật có đặc điểm vừa của thực vật và vừa củađộng vật (môn thực vật và động vật đều coi Trùng roi thuộc phạm vi nghiên cứu của mình).Đây cũng là một bằng chứng về sự thống nhất nguồn gốc của giới động vật và giới thực vật

Hoạt động 1: Tìm hiểu trùng roi xanh (17’)

- GV treo tranh vẽ hình 4.1

thông tin trong SGK tr.17, trả

lời các câu hỏi:

+ Trùng roi xanh có những hình

thức dinh dưỡng nào?

+ Quá trình hô hấp và bài tiết

của trùng roi xanh thực hiện

được là nhờ vào đâu?

+ Quá trình trao đổi khí củaTrùng roi xanh được thực hiệnqua màng tế bào

+ Quá trình bài tiết của Trùngroi xanh được thực hiện nhờkhông bào co bóp

- Một số HS trả lời, các HSkhác nhận xét, bổ sung

và dị dưỡng

- Quá trình trao đổi khí củaTrùng roi xanh được thựchiện qua màng tế bào

- Quá trình bài tiết của Trùngroi xanh được thực hiện nhờkhông bào co bóp

2 Sinh sản

Trang 12

trình bày hình thức sinh sản của

Trùng roi có hình thức sinhsản vô tính bằng cách phânđôi theo chiều dọc cơ thể

Hoạt động 2: Tìm hiểu tập đoàn trùng roi (21’)

- GV gọi 1 số HS đọc lại nội

dung bài tập vừa hoàn thành

- GV nêu câu hỏi:

+ Tập đoàn vôn vốc dinh dưỡng

như thế nào?

+ Hình thức sinh sản của tập

đoàn vôn vốc?

+ Tập đoàn vôn vốc cho ta suy

nghĩ gì về mối liên quan giữa

động vật đơn bào và động vật

đa bào?

- GV yêu cầu HS rút ra kết luận

- Cá nhân tự thu nhận kiến thức

Trao đổi nhóm hoàn thành bàitập điền từ Yêu cầu lựa chọn:

Trùng roi, tế bào, đơn bào, đabào

- Đại diện nhóm trình bày kếtquả, nhóm khác bổ sung

- Một vài HS đọc toàn bộ nộidung bài tập vừa hoàn thành

- HS suy nghĩ trả lời các câuhỏi Yêu cầu nêu được: Một số

cá thể ở ngoài làm nhiệm vụ dichuyển bắt mồi, đến khi sinhsản một số tế bào chuyển vàotrong phân chia thành tập đoànmới Trong tập đoàn bắt đầu có

sự phân chia chức năng cho 1

số tế bào

- HS rút ra kết luận: Tập đoàntrùng roi gồm nhiều tế bào,bước đầu có sự phân hóa chứcnăng

II Tập đoàn trùng roi

- Hoàn thành bài tập điền từtrong SGK tr.19: (1) Trùngroi, (2) Tế bào, (3) Đơn bào;(4) Đa bào

- Tập đoàn trùng roi gồmnhiều tế bào, bước đầu có sựphân hóa chức năng

4 Củng cố (3’)

GV yêu cầu HS nhắc lại những nội dung

chính của bài học thông qua các câu hỏi

sau:

- Có thể gặp trùng roi ở đâu?

- Trùng roi giống và khác với thực vật ở

những điểm nào?

HS nhắc lại những nội dung chính của bài Yêu cầu:

- Có thể gặp trùng roi ở xung quanh chúng ta, cụ thể:váng xanh nổi lên ở các ao hồ, trong các vũng nướcđọng có màu xanh, trong bình nuôi cấy động vậtnguyên sinh ở phòng thí nghiệm

- Trùng roi giống thực vật ở các đặc điểm: có cấu tạo từ

tế bào (cũng gồm nhân và chất nguyên sinh), có khảnăng tự dưỡng

Trang 13

Tuần 3

Trang 14

- Chuẩn bị tư liệu về động vật nguyên sinh

2 HS: Ôn lại bài thực hành

GV hỏi: Có thể gặp trùng roi

ở đâu? Nêu hình thức dinh

dưỡng và sinh sản của trùng

roi? Trùng roi giống và khác

vô tính bằng cách phân đôi theo chiều dọc cơ thể Trùng roi giốngthực vật ở các đặc điểm: Có cấu tạo từ tế bào, khả năng tự dưỡng.Trùng roi khác thực vật ở các đặc điểm: Có khả năng di chuyển,

có thêm hình thức dinh dưỡng dị dưỡng

a Giới thiệu bài: Chúng ta tiếp tục nghiên cứu một số đại diện khác của ngành động vậtnguyên sinh: Trùng biến hình, trùng giày

+ Trùng biến hình cấu tạo gồm

1 tế bào, có: Chất nguyên sinhlỏng, nhân, không bào tiêu hoá

và không bào co bóp

+ Trùng biến hình di chuyển

I Trùng biến hình

1 Cấu tạo và di chuyển

- Trùng biến hình cấu tạogồm 1 tế bào, có: Chấtnguyên sinh lỏng, nhân,không bào tiêu hoá và khôngbào co bóp

- Trùng biến hình di chuyển

Trang 15

được là nhờ vào đâu?

- GV treo tranh H5.2 và yêu cầu

HS chỉ tranh trình bày lại cách

bắt mồi của trùng biến hình

- GV thông báo: Hình thức tiêu

hoá của trùng giày được gọi là

tiêu hoá nội bào

thông tin trong SGK tr 21 và

cho biết: Quá trình hô hấp và

bài tiết của trùng biến hình thực

hiện được là nhờ vào đâu?

- GV yêu cầu HS tiếp tục

nghiên cứu thông tin trong SGK

tr.21, trả lời câu hỏi: Trùng biến

hình sinh sản theo hình thức

nào?

nhờ chân giả

- HS thảo luận hoàn thành bàitập Yêu cầu: Cách sắp xếpđúng là: 2, 1, 3, 4

- Đại diện 1 nhóm báo cáo kếtquả, các nhóm khác nhận xét,

bổ sung

- HS chỉ tranh và trình bày

- HS nghiên cứu thông tin trongSGK tr.21, trả lời câu hỏi Yêucầu:

+ Quá trình hô hấp của trùngbiến hình được thực hiện qua bềmặt cơ thể

+ Quá trình bài tiết: Chất thừadồn đến không bào co bóp vàthải ra ngoài ở khắp mọi nơi

- HS nghiên cứu thông tin trongSGK trả lời câu hỏi của GV

3 Sinh sảnTrùng biến hình sinh sản vôtính bằng cách phân đôi cơthể

Hoạt động 2: Trùng giày (19’)

thông tin trong SGK, chỉ trên

tranh H5.3 và trình bày: Quá

trình tiêu hoá thức ăn của trùng

giày diễn ra như thế nào?

- GV yêu cầu HS quan sát lại

nhau như thế nào (về cấu tạo, số

- HS nghiên cứu thông tin trongSGK, trình bày được trên tranhH5.3 quá trình tiêu hoá thức ăncủa trùng giày

- HS quan sát H5.1 và 5.3 Thảoluận nhóm để trả lời các câuhỏi Yêu cầu:

+ Nhân trùng giày khác vớinhân trùng biến hình ở chỗ: Sốlượng nhiều hơn (1 nhân lớn, 1nhân nhỏ), hình dạng chúngcũng khác nhau (1 hình tròn, 1hình hạt đậu)

+ Không bào co bóp ở trùnggiày khác với trùng biến hình ởchỗ: Chỉ có 2 nhưng ở vị trí cố

II Trùng giày

1 Dinh dưỡng

- Thức ăn → miệng → hầu

→ không bào tiêu hoá →

biến đổi nhờ Enzim → chất

lỏng thấm vào chất nguyênsinh

- Chất thải → không bào co

bóp → lỗ thoát ra ngoài.

Trang 16

lượng, và vị trí)?

+ Tiêu hoá ở trùng giày khác

với trùng biến hình như thế nào

(về cách lấy thức ăn, quá trình

tiêu hoá và thải bã)?

- GV cho các nhóm báo cáo kết

quả

thông tin trong SGK tr.22 và

cho biết: Trùng giày có những

hình thức sinh sản nào?

định, có túi chứa hình cầu ởgiữa (để chứa) và các rãnh dẫnchất bài tiết ở xung quanh (nhưcánh hoa thị), có nghĩa là cấutạo phức tạp hơn

+ Có rãnh và lỗ miệng ở vị trí

cố định Thức ăn nhờ lông bơicuốn vào miệng rồi không bàotiêu hoá được hình thành từngcái ở cuối hầu Không bào tiêuhoá di chuyển trong cơ thể theomột quỹ đạo xác định để chấtdinh dưỡng được hấp thụ dầndần đến hết, rồi chất thải đượcloại ra ở lỗ thoát có vị trí cốđịnh

- Đại diện các nhóm báo cáo kếtquả, nhận xét, bổ sung

- HS nghiên cứu thông tin trongSGK tr.22, trả lời được: Trùnggiày có 2 hình thức sinh sản:

+ Vô tính bằng cách phân đôi

cơ thể theo chiều ngang

+ Hữu tính bằng cách tiếp hợp

2 Sinh sảnTrùng giày có 2 hình thứcsinh sản:

- Vô tính bằng cách phân đôi

cơ thể theo chiều ngang

- Hữu tính bằng cách tiếphợp

4 Củng cố (5’)

GV yêu cầu HS nhắc lại những nội

dung chính của bài học thông qua

câu hỏi: - Trùng biến hình sống ở

đâu? Di chuyển, bắt mồi, tiêu hoá

mồi như thế nào?

- Trùng giày di chuyển, lấy thức

ăn, tiêu hoá và thải bã như thế nào?

HS nhắc lại nội dung bài học:

- HS1: Trùng biến hình sống ở lớp váng ao hồ ngoài tự nhiênhay ở trong bình nuôi cấy Chúng di chuyển nhờ hình thànhchân giả, dùng chân giả để bắt mồi và tiêu hoá mồi nhờ hìnhthành không bào tiêu hoá

- HS2: Trùng giày di chuyển vừa tiến vừa xoay nhờ các lôngbơi rung động theo kiểu làn sóng và mọc theo vòng xoắnquanh cơ thể Lông bơi góp phần tập trung thức ăn (vụn hữu

cơ, vi khuẩn) vào lỗ miệng Hình thành không bào tiêu hoá ởcuối hầu Nhờ dịch tiêu hoá, thức ăn biến đổi thành dưỡngchất ngấm vào chất nguyên sinh Chất bã còn lại thải rangoài qua lỗ thoát

5 Dặn dò (2’)

- HS học bài theo vở và kết luận trong SGK tr.22

- HS trả lời câu hỏi 1, 2 trong SGK tr.22

- Kẻ phiếu học tập và bảng “So sánh trùng kiết lị và trùng sốt rét” vào vở bài tập:

Tên động vật

Trang 17

Đặc điểm

3 Phát triển

Trang 18

2 HS: Kẻ phiếu học tập và bảng “So sánh trùng kiết lị và trùng sốt rét” vào vở bài tập.

- Trùng biến hình sống ở đâu? Di

chuyển, bắt mồi, tiêu hoá mồi như

thế nào?

- Trùng giày di chuyển, lấy thức

ăn, tiêu hoá và thải bã như thế nào?

HS trả lời các câu hỏi:

- HS1: Trùng biến hình sống ở lớp váng ao hồ ngoài tự nhiênhay ở trong bình nuôi cấy Chúng di chuyển nhờ hình thànhchân giả, dùng chân giả để bắt mồi và tiêu hoá mồi nhờ hìnhthành không bào tiêu hoá

- HS2: Trùng giày di chuyển vừa tiến vừa xoay nhờ các lôngbơi rung động theo kiểu làn sóng và mọc theo vòng xoắnquanh cơ thể Lông bơi góp phần tập trung thức ăn (vụn hữu

cơ, vi khuẩn) vào lỗ miệng Hình thành không bào tiêu hoá ởcuối hầu Nhờ dịch tiêu hoá, thức ăn biến đổi thành dưỡngchất ngấm vào chất nguyên sinh Chất bã còn lại thải rangoài qua lỗ thoát

a Giới thiệu bài: Trong khoảng 40 nghìn loại ĐVNS đã biết thì khoảng một phần trăm sống kí sinh gây nhiều bệnh nguy hiểm cho động vật và người như: bệnh cầu trùng ở thỏ, bệnh tiêu

chảy ở ong mật, bệnh tằm gai, bệnh ngủ Châu Phi ở người Ở nước ta, hai đối tượng gây bệnh nguy hiểm ở người là trùng kiết lị và trùng sốt rét

b Tiến trình tiết dạy:

Hoạt động 1: Tìm hiểu trùng kiết lị và trùng sốt rét (27’)

thông tin, quan sát tranh H6.1, - Cá nhân tự đọc thông tin, quansát tranh hình thu thập kiến I Trùng kiết lị và trùng sốt rét

Trang 19

và yêu cầu đại diện nhóm lên

ghi kết quả vào phiếu học tập

- GV cho HS quan sát bảng kiến

- Đại diện nhóm báo cáo kếtquả, các nhóm khác nhận xét,

- Không có không bào - Không có cơ quan di chuyển- Không có các không bào

- Thực hiện qua màng tế bào

- Nuốt hồng cầu

- Thực hiện qua màng tế bào

- Lấy chất dinh dưỡng từ hồngcầu

3 Phát triển

- Trong môi trường → kết bào

xác → vào ruột người → chui

ra khỏi bào xác → bám vào

- GV hỏi: Khả năng kết bào xác

của trùng kiết lị có tác hại như

- HS dựa vào phiếu học tập để

so sánh Yêu cầu nêu được:

+ Đặc điểm giống: Có chân giả,kết bào xác

+ Đặc điểm khác: Chỉ ăn hồngcầu, có chân giả ngắn

- HS trả lời: Trùng kiết lị tồn tạirất lâu trong thiên nhiên, chonên ăn uống thiếu vệ sinh dễmang bệnh, nhất là khi có dịch

- Cá nhân tự hoàn thành bảng sosánh

- Một vài HS báo cáo kết quả,các HS khác nhận xét, bổ sung

2 So sánh trùng kiết lị vàtrùng sốt rét

- Hoàn thành bảng trongSGK tr.24

Bảng: So sánh trùng kiết lị và trùng sốt rét

Trang 20

Con đườngtruyền dịch

Trùng kiết lị Lớn hơn hồng

cầu người Qua ăn uống Ruột người Viêm loét ruột, mất hồng cầu Bệnh kiết lịTrùng sốt rét

Nhỏ hơn hồng cầu muỗi

Qua muỗi đốt

- Ruột người

- Ruột và nướcbọt của muỗi

Phá huỷ hồng cầu

Bệnh sốt rét

- GV yêu cầu HS đọc lại nội

dung bảng so sánh, kết hợp với

H6.4 để trả lời các câu hỏi:

+ Tại sao người bị sốt rét da tái

- HS dựa vào kiến thức ở bảng

so sánh để trả lời Yêu cầu nêuđược:

+ Do hồng cầu bị phá hủy

+ Thành ruột bị tổn thương

+ Giữ vệ sinh ăn uống

Hoạt động 2: Tìm hiểu bệnh sốt rét ở nước ta (9’)

thông tin trong SGK tr.25, kết

hợp với những thông tin thu

thập được, trả lời câu hỏi:

- GV thông báo chính sách của

nhà nước trong công tác phòng

+ Bệnh sốt rét được đẩy lùinhưng vẫn còn ở 1 số vùng núi

+ Diệt muỗi và vệ sinh môitrường

+ Vệ sinh môi trường kém, câycối rậm rịt, tạo điều kiện chomuỗi Anôphen phát triển

- HS rút ra lết luận

II Bệnh sốt rét ở nước ta

- Bệnh sốt rét ở nước ta đangdần được thanh toán

- Phòng bệnh: Vệ sinh môitrường, vệ sinh cá nhân, diệtmuỗi

4 Củng cố (2’)

GV cho HS làm nhanh bài tập sau: Chọn câu trả lời đúng trong các câu sau:

- Bệnh kiết lị do loại trùng nào gây nên?

a Trùng biến hình; b Trùng kiết lị; c Tất cả các loại

trùng

- Trùng sốt rét phá huỷ loại tế bào nào của máu?

Trang 21

a Bạch cầu; b Hồng cầu; c Tiểu cầu.

- Trùng sốt rét vào cơ thể người bằng con đường nào?

a Qua ăn uống; b Qua hô hấp; c Qua máu

5 Dặn dò (1’)

- Học sinh học bài và trả lời câu hỏi 1, 2, 3 trong SGK tr.25

- Tìm hiểu về bệnh do trùng gây ra

- Kẻ bảng 1 và 2 trong SGK tr.26, 28 vào vở bài tập

Trang 22

Tuần 4

Tiết 7

Bài 7: ĐẶC ĐIỂM CHUNG VÀ VAI TRÒ THỰC TIỄN

CỦA ĐỘNG VẬT NGUYÊN SINH

I Mục tiêu

Sau khi học xong bài này học sinh có khả năng:

1 Kiến thức

- Học sinh nêu được đặc điểm chung của động vật nguyên sinh

- Học sinh chỉ ra được vai trò tích cực của động vật nguyên sinh và những tác hại do động vậtnguyên sinh gây ra

- Tư liệu về trùng gây bệnh ở người và động vật

2 HS: Kẻ bảng 1 và 2 trong SGK tr.26, 28 vào vở bài tập

GV gọi 2 HS lên bảng trả lời câu hỏi:

- Dinh dưỡng ở trùng sốt rét và trùng

kiết lị giống nhau và khác nhau như

thế nào?

- Trùng kiết lị có hại như thế nào với

sức khoẻ con người? Vì sao bệnh sốt

rét hay xảy ra ở miền núi?

HS trả lời câu hỏi của GV Yêu cầu:

- HS1: + Giống nhau: Cùng ăn hồng cầu

+ Khác nhau: Trùng kiết lị lớn, “nuốt” nhiều hồng cầucùng một lúc và tiêu hoá chúng, rồi sinh sản nhân đôi liêntiếp Còn trùng sốt rét nhỏ hơn, nên chui vào hồng cầu kísinh (kí sinh nội bào), ăn hết chất nguyên sinh của hồngcầu rồi sinh sản cho nhiều trùng kí sinh mới một lúc rồiphá vỡ hồng cầu để ra ngoài Sau đó mỗi trùng kí sinh lạichui vào các hồng cầu khác để lặp lại quá trình ấy

- HS2: + Trùng kiết lị gây các vết loét hình miệng núi lửa

ở thành ruột để nuốt hồng cầu ở đó, gây ra băng huyết vàsinh sản rất nhanh để lan ra khắp thành ruột, làm ngườibệnh đi ngoài liên tiếp, suy kiệt sức lực rất nhanh và cóthể nguy hiểm đến tính mạng nếu không được chữa chạykịp thời

+ Bệnh sốt rét thường xảy ra ở miến núi vì ở đây môitrường thuận lợi (nhiều vùng lầy, nhiều cây cối rậmrạp, ) nên có nhiều loài muỗi Anôphen mang các mầmbệnh trùng sốt rét

Trang 23

a Giới thiệu bài: Động vật nguyên sinh cơ thể chỉ là 1 tế bào, song chúng có ảnh hưởng lớn đối với con người Vậy động vật nguyên sinh có những đặc điểm và vai trò gì thì cô trò ta cùng nhau nghiên cứu bài học hôm nay

Hoạt động 1: Đặc điểm chung (24’)

- GV cho đại diện 1 nhóm lên

ghi kết quả vào bảng

- GV ghi phần bổ sung của các

- Đại diện nhóm ghi kết quả vàobảng, nhóm khác bổ sung

- HS tự sửa chữa nếu thấy cần

I Đặc điểm chung

Bảng 1: Đặc điểm chung ngành động vật nguyên sinh

di chuyển Hình thứcsinh sảnHiển

- GV yêu cầu HS tiếp tục thảo

luận nhóm trả lời 3 câu hỏi:

+ Sống tự do: Có bộ phận dichuyển và tự tìm thức ăn

+ Sống kí sinh: Một số bộ phậntiêu giảm

+ Đặc điểm cấu tạo, kích thước,sinh sản,

- Đại diện nhóm trình bày đáp

án, nhóm khác bổ sung

Động vật nguyên sinh có đặcđiểm:

- Cơ thể chỉ là 1 tế bào đảm

Trang 24

Hoạt động 2: Tìm hiểu vai trò thực tiễn của động vật nguyên sinh (10’)

thông tin trong SGK tr.26 và

quan sát H7.1 để hoàn thành

bảng 2

- GV kẻ sẵn bảng 2 để HS chữa

bài

- GV yêu cầu đại diện nhóm

báo cáo kết quả GV khuyến

+ Nêu lợi ích từng mặt củađộng vật nguyên sinh đối với tựnhiên và đời sống con người

+ Chỉ rõ tác hại đối với độngvật và người

+ Nêu được con đại diện

- Đại diện nhóm lên ghi đáp ánvào bảng 2, nhóm khác nhậnxét, bổ sung

- HS theo dõi tự sửa lỗi nếu có

II Vai trò thực tiễn của động vật nguyên sinh

Hoàn thành bảng 2 trongSGK tr.28

Bảng 2: Vai trò thực tiễn của động vật nguyên sinh

Làm thức ăn cho động vật nhỏ, đặc biệt giáp xác nhỏ Trùng biến hình, trùng giày, trùng roi

c Sinh sản vô tính, hữu tính đơn giản

d Có cơ quan di chuyển chuyên hoá

e Tổng hợp được chất hữu cơ nuôi sống cơ thể

g Sống dị dưỡng nhờ chất hữu cơ có sẵn

h Di chuyển nhờ roi, lông bơi hay chân giả

5 Dặn dò (1’)

- Học sinh học bài và trả lời câu hỏi 1, 2, 3 trong SGK tr.28

Trang 25

Trang 26

1 GV: Tranh vẽ thủy tức di chuyển, bắt mồi và cấu tạo trong.

2 HS: Kẻ cột 1, 2, 4 của bảng trong SGK tr.30 vào vở

- Nêu đặc điểm chung của động vật

nguyên sinh?

- Nêu vai trò thực tiễn của ngành động

vật nguyên sinh?

HS trả lời các câu hỏi của GV Yêu cầu:

- HS1: Động vật nguyên sinh có đặc điểm: Cơ thể chỉ là

1 tế bào đảm nhận mọi chức năng sống; Dinh dưỡng chủyếu bằng cách dị dưỡng; Sinh sản vô tính và hữu tính

- HS2: + Lợi ích: Trong tự nhiên: Làm sạch môi trườngnước; Làm thức ăn cho động vật nước Đối với người:Giúp xác định tuổi địa tầng tìm dầu mỏ; Nguyên liệu chếgiấy nháp

+ Tác hại: Gây bệnh cho động vật và người

a Giới thiệu bài: Thuỷ tức là đại diện của Ruột khoang sống ở nước ngọt Chúng thường bám vào cây thuỷ sinh trong các giếng, ao, hồ

Hoạt động 1: Hình dạng ngoài và di chuyển (10’)

- GV yêu cầu HS quan sát tranh

hình 8.1, 2, đọc thông tin trong

SGK tr.29 trả lời câu hỏi:

+ Trình bày hình dạng, cấu tạo

- Cá nhân tự đọc thông tin trongSGK tr.29, kết hợp hình vẽ, ghinhớ kiến thức Trao đổi nhómthống nhất đáp án, yêu cầu nêu

I Hình dạng ngoài và di chuyển

Trang 27

ngoài của thủy tức?

+ Thủy tức di chuyển như thế

nào? Mô tả bằng lời 2 cách di

chuyển?

- GV gọi các nhóm chữa bài

bằng cách chỉ các bộ phận cơ

thể trên tranh và mô tả cách di

chuyển, trong đó nói rõ vai trò

của đế bám

- GV giảng giải về kiểu đối

xứng tỏa tròn

được: Trên là lỗ miệng+ Hìng dạng:

Trụ dưới: Đế bám+ Kiểu đối xứng: Toả tròn

+ Có các tua ở lỗ miệng

+ Di chuyển: sâu đo, lộn đầu

- Đại diện nhóm trình bày đáp

án, nhóm khác nhận xét, bổsung

- Cấu tạo ngoài:

+ Cơ thể có hình trụ dài.+ Phần dưới là đế dùng đểbám

+ Phần trên có lỗ miệng,xung quanh có tua miệng.+ Cơ thể có đối xứng tỏa tròn

- Di chuyển kiểu sâu đo, kiểulộn đầu, bơi

Hoạt động 2: Cấu tạo trong (10’)

cắt dọc của thủy tức, đọc thông

tin bảng 1, hoàn thành bảng

trong SGK tr.30 vào vở bài tập

- GV ghi kết quả của nhóm lên

(4) Tế bào mô cơ tiêu hoá

(5) Tế bào mô bì cơ

- GV cần tìm hiểu số nhóm có

kết quả đúng và chưa đúng

- GV hỏi: Trình bày cấu tạo

trong của thủy tức?

- Cá nhân quan sát tranh vàhình ở bảng trong SGK tr.30

Thảo luận nhóm thống nhất câutrả lời Yêu cầu:

+ Xác định vị trí của tế bào trên

cơ thể

+ Chọn tên cho phù hợp

- Đại diện các nhóm đọc kếtquả theo thứ tự 1, 2, 3, , cácnhóm khác bổ sung

- Các nhóm theo dõi và tự sửachữa nếu cần

- HS nêu được cấu tạo trong củathuỷ tức

II Cấu tạo trong

- Hoàn thành bảng trongSGK tr.30

- Kết luận: Thành cơ thể có 2lớp:

- Lớp ngoài gồm: Tế bào gai,

tế bào thần kinh, tế bào mô bìcơ

- Lớp trong gồm tế bào mô

cơ - tiêu hóa

- Giữa 2 lớp là tầng keomỏng

- Lỗ miệng thông với khoangtiêu hóa ở giữa (gọi là ruộttúi)

Hoạt động 3: Tìm hiểu hoạt động dinh dưỡng (10’)

thuỷ tức bắt mồi, nghiên cứu - Cá nhân quan sát tranh,nghiên cứu thông tin trong SGK III Dinh dưỡng

Trang 28

thông tin trong SGK tr.31, trao

đổi nhóm để trả lời câu hỏi:

+ Thủy tức đưa mồi vào miệng

+ Nhờ loại tế bào nào của cơ

thể thủy tức tiêu hoá được mồi?

+ Thủy tức thải bã bằng cách

nào?

cáo kết quả

- GV hỏi: Quá trình hô hấp của

thuỷ tức được thực hiện là nhờ

vào đâu?

tr.31 Trao đổi nhóm thống nhấtcâu trả lời Yêu cầu:

+ Đưa mồi vào miệng bằng tua

+ Tế bào mô cơ tiêu hoá mồi

- Thủy tức bắt mồi bằng tuamiệng, quá trình tiêu hóathức ăn được thực hiện ởkhoang tiêu hóa nhờ dịch từ

tế bào tuyến

- Sự trao đổi khí của thuỷ tứcđược thực hiện qua thành cơthể

Hoạt động 4: Sinh sản (5’)

sinh sản của thủy tức trả lời câu

hỏi: Thủy tức có những kiểu

sinh sản nào?

- GV gọi 1 vài HS chữa bài

bằng cách miêu tả trên tranh

kiểu sinh sản của thủy tức

- GV yêu cầu từ phân tích ở trên

hãy rút ra kết luận về sự sinh

sản của thuỷ tức

- GV giảng giải: Khả năng tái

sinh cao ở thuỷ tức là do thuỷ

tức còn có tế bào chưa chuyên

- HS trả lời

IV Sinh sản

Các hình thức sinh sản củathuỷ tức:

- Sinh sản vô tính: Bằng cáchmọc chồi

- Sinh sản hữu tính: Bằngcách hình thành tế bào sinhdục đực, cái

- Tái sinh: 1 phần của cơ thểtạo nên một cơ thể mới

4 Củng cố (3’)

GV cho HS làm bài tập sau: Hãy chọn câu trả lời đúng về đặc điểm của thuỷ tức:

a Cơ thể đối xứng 2 bên

b Cơ thể đối xứng toả tròn

c Bơi rất nhanh trong nước

d Thành cơ thể có 2 lớp: ngoài - trong

e Thành cơ thể có 3 lớp: ngoài - giữa - trong

f Cơ thể có lỗ miệng, lỗ hậu môn

Trang 29

- Kẻ bảng 1, 2 trong SGK tr.33, 35 vào vở bài tập.

1 GV: Sưu tầm tranh ảnh về sứa, san hô, hải quỳ

2 HS: Ôn lại Bài “Thuỷ tức”

GV gọi HS lên bảng trả lời các câu

hỏi: - Nêu đặc điểm cấu tạo ngoài

của Thuỷ tức? Thuỷ tức có những

hình thức sinh sản nào?

- Nêu đặc điểm cấu tạo trong của

Thuỷ tức? Tế bào gai có ý nghĩa gì

trong đời sống của Thuỷ tức? Thuỷ

tức thải chất bã ra khỏi cơ thể bằng

con đường nào?

HS trả lời câu hỏi của GV Yêu cầu:

- HS1: Cấu tạo ngoài: Cơ thể có hình trụ dài; phần dưới là đếdùng để bám; phần trên có lỗ miệng, xung quanh có tuamiệng; cơ thể có đối xứng tỏa tròn; di chuyển kiểu sâu đo,kiểu lộn đầu, bơi, Các hình thức sinh sản của thuỷ tức:Sinh sản vô tính bằng cách mọc chồi; sinh sản hữu tính bằngcách hình thành tế bào sinh dục đực, cái; tái sinh: 1 phần của

cơ thể tạo nên một cơ thể mới

- HS2: Thành cơ thể có 2 lớp: Lớp ngoài gồm: Tế bào gai, tếbào thần kinh, tế bào mô bì - cơ; Lớp trong gồm tế bào mô

cơ - tiêu hóa; Giữa 2 lớp là tầng keo mỏng; Lỗ miệng thôngvới khoang tiêu hóa ở giữa (gọi là ruột túi) Tế bào gai có vaitrò quan trọng trong lối sống bắt mồi và tự vệ của Thuỷ tức

Vì chỉ có 1 lỗ thông với môi trường ngoài cho nên Thuỷ tứclấy thức ăn và thải bã đều qua lỗ miệng

a Giới thiệu bài: Ngành Ruột khoang có khoảng 10 nghìn loài Trừ số nhỏ sống ở nước ngọtnhư thuỷ tức đơn độc, còn hầu hết các loài ruột khoang đều sống ở biển, các đại diện thườnggặp như: sứa, hải quỳ, san hô Sự đa dạng của ngành ruột khoang thể hiện ở cấu tạo, lối sống,

tổ chức cơ thể, di chuyển

Trang 30

Hoạt động 1: Sứa (15’)

- GV yêu cầu HS quan sát H9.1,

kết hợp với phần thông tin trong

SGK tr.33 để hoàn thành bảng 1

“So sánh đặc điểm của sứa với

thuỷ tức”

- GV gọi đại diện một nhóm

báo cáo kết kết quả

- GV đưa ra bảng chuẩn kiến

thức

- HS nghiên cứu thông tin, quansát H9.1 Thảo luận nhóm đểhoàn thành bảng 1

- Đại diện nhóm báo cáo kếtquả, các nhóm khác nhận xét,

Hìn

h dù

Ởtrên

Ởdưới

Khôngđối xứng

Toảtròn

- Từ kết quả bảng trên, GV yêu

cầu HS thảo luận: Nêu đặc điểm

cấu tạo của sứa thích nghi với

lối sống di chuyển tự do như thế

nào?

cáo kết quả

- GV thông báo: Sứa có tầng

keo dày, khoang tiêu hoá thu

hẹp nên dễ nổi; Sứa là động vật

ăn thịt, bắt mồi bằng tua miệng

- HS thảo luận để trả lời câuhỏi Yêu cầu nêu được:

+ Cơ thể hình dù, miệng ở dưới

+ Di chuyển bằng cách co bópdù

+ Cơ thể có đối xứng toả tròn,

+ Sứa di chuyển bằng cách cobóp dù

+ Cơ thể có đối xứng toảtròn, tự vệ bằng gai

+ Sứa có tầng keo dày,khoang tiêu hoá thu hẹp nên

dễ nổi

+ Sứa là động vật ăn thịt, bắtmồi bằng tua miệng

Hoạt động 2: Hải quỳ (6’)

nghiên cứu thông tin trong SGK

tr.34 và nêu cấu tạo của Hải

+ Hải quỳ sống đơn độc, không

có bộ xương đá vôi điển hình

II Hải quỳ

- Hải quỳ có hình trụ to,ngắn, miệng ở trên có nhiềutua

- Không di chuyển, có đếbám vào bờ đá, ăn động vậtnhỏ

- Hải quỳ sống đơn độc,không có bộ xương đá vôiđiển hình

Hoạt động 3: San hô (12’)

Trang 31

nghiên cứu thông tin để hoàn

- Một số HS báo cáo kết quả,các HS khác nhận xét, bổ sung

- HS theo dõi và tự sửa chữanếu cần

III San hô

- Hoàn thành bảng 2 trongSGK tr.35

Bảng 2: So sánh san hô với sứa Đặc điểm

Đại diện

thông với nhau

cầu HS: Nêu cấu tạo của San

+ San hô sống thành tập đoàn,

có khung xương đá vôi điểnhình nên tập đoàn San hô cóhình khối hay hình cành cây, cókhoang ruột thông với nhau

hô có hình khối hay hìnhcành cây, có khoang ruộtthông với nhau

4 Củng cố (5’)

GV yêu cầu HS trả lời các câu hỏi sau:

- Cách di chuyển của Sứa trong nước như thế nào?

- Sự khác nhau giữa san hô và thuỷ tức trong sinh sản vô tính mọc chồi?

- Cách san hô thường dùng trang trí là bộ phận nào của cơ thể chúng?

5 Dặn dò (1’)

- Học sinh học bài và trả lời câu hỏi 1, 2, 3 trong SGK.35

- Đọc mục “Em có biết” và đọc trước Bài 10

- Kẻ bảng trong SGK tr.37 vào vở bài tập

Trang 32

1 GV: Tranh vẽ sơ đồ cấu tạo của thủy tức, sứa và san hô

2 HS: Kẻ bảng “Đặc điểm chung của một số đại diện ruột khoang”, sưu tầm tranh ảnh về san hô

GV gọi 2 HS lên bảng để trả lời

các câu hỏi: - Cách di chuyển của

Sứa trong nước như thế nào?

- Sự khác nhau giữa san hô và

thuỷ tức trong sinh sản vô tính

mọc chồi? Cành san hô thường

dùng trang trí là bộ phận nào của

cơ thể chúng?

HS trả lời các câu hỏi của GV:

- HS1: Sứa di chuyển bằng dù Khi dù phồng lên, nước biểnđược hút vào Khi dù cụp lại, nước biển bị ép mạnh thoát ra ởphía sau giúp sứa lao nhanh về phía trước Như vậy, sứa dichuyển theo kiểu phản lực Thức ăn cũng theo dòng nước màhút vào lỗ miệng

- HS2: Sự mọc chồi ở thuỷ tức và san hô hoàn toàn giốngnhau Chúng chỉ khác nhau ở chỗ: ở thuỷ tức, khi trưởngthành, chồi tách ra để sống độc lập Còn ở san hô, chồi cứ tiếptục dính với cơ thể bố mẹ để tạo thành các tập đoàn Người tathường bẻ cành san hô ngâm vào nước vôi nhằm huỷ hoạiphần thịt của san hô, để làm vật trang trí Đó chính là bộxương san hô bằng đá vôi

Trang 33

a.Giới thiệu bài: Dù rất đa dạng về cấu tạo, lối sống và kích thước nhưng các loài Ruột khoangđều có chung những đặc điểm như thế nào khiến khoa học vẫn xếp chúng vào cùng một ngànhRuột khoang

b Tiến trình tiết dạy:

Hoạt động 1: Tìm hiểu đặc điểm chung của ngành ruột khoang (21’)

- GV yêu cầu HS nhớ lại kiến

- HS theo dõi và tự sửa chữa nếucần

I Đặc điểm chung

- Hoàn thành bảng trong SGKtr.37

Bảng: Đặc điểm chung của một số đại diện Ruột khoang

TT Đại diện

Đặc điểm

5 Số lớp tế bào của thành

cầu HS cho biết: Đặc điểm

chung của ngành ruột khoang?

- GV cho HS tự rút ra kết luận

về đặc điểm chung

- HS tìm những đặc điểm cơbản như: đối xứng, thành cơthể, cấu tạo ruột

Hoạt động 2: Tìm hiểu vai trò của ngành ruột khoang (12’)

- GV yêu cầu HS đọc thông tin

trong SGK tr.38, kết hợp với

tranh ảnh sưu tầm được, trả lời

- Cá nhân đọc thông tin trongSGK tr.38 kết hợp tranh ảnh sưutầm được ghi nhớ kiến thức để

II Vai trò của ngành ruột khoang

- Trong tự nhiên:

Trang 34

câu hỏi:

+ Ruột khoang có vai trò như thế

nào trong tự nhiên và trong đời

về vai trò của ruột khoang

trả lời các câu hỏi Yêu cầu:

+ Lợi ích: Làm thức ăn, trang trí

+ Tác hại: Gây đắm tàu,

- Một số HS trả lời, các HS khácnhận xét, bổ sung

+ Tạo vẻ đẹp thiên nhiên.+ Có ý nghĩa sinh thái đối với biển

- Đối với đời sống:

+ Làm đồ trang trí, trang sức: San hô

+ Là nguồn cung cấp nguyên liệu vôi: San hô

+ Làm thực phẩm có giá trị: Sứa

+ Hoá thạch San hô góp phần nghiên cứu địa chất

- Tác hại:

+ Một số loài gây độc, ngứa cho người: Sứa

+ Tạo đá ngầm và ảnh hưởng đến giao thông

4 Củng cố (5’)

GV yêu cầu HS nhắc lại những nội dung chính của tiết học thông qua các câu hỏi sau:

- Cấu tạo của ruột khoang sống bám và ruột khoang bơi lội tự do có đặc điểm gì chung?

- San hô có lợi hay có hại? Biển nước ta có giàu san hô không?

Trang 35

Tuần 6

Tiết 11

ÔN TẬP

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức: Sau khi học xong bài này, học sinh có thể

− Hệ thống được các kiến thức đã học về các ngành động vật Nguyên sinh và ngànhRuột khoang

2 Kỹ năng

− Rèn kỹ năng tái hiện và ghi nhớ kiến thức có hệ thống

− Ứng dụng kiến thức bài học vào thực tiễn

3 Thái độ

− Giáo dục ý thức học tập, yêu thích môn học vì có nhiều ứng dụng trong thực tiễn

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

1 Giáo viên

− SGK, SGV sinh học 7

− Giáo án giảng dạy

− Hệ thống câu hỏi ôn tập

2 Học sinh

− Xem lại tất cả các bài đã học

III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

− Hỏi đáp, diễn giảng, ôn tập

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

3.2 Hoạt động dạy học (38 phút)

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

Hoạt động 1: Ôn tập chương I Ngành Động vật Nguyên sinh

- Kể tên các đại diện của

ngành Động vật Nguyên sinh - ĐVNS gồm: trùng roi, trùng đế giày, trùng biến hình, trùng Chương I Ngành Động vật Nguyên sinh

Trang 36

- GV nêu câu hỏi ôn tập:

1 Nêu đặc điểm dinh dưỡng

và sinh sản của trùng roi xanh

2 Trình bày đặc điểm cấu tạo,

di chuyển, dinh dưỡng và sinh

sản của trùng biến hình

3 Vẽ và chú thích đầy đủ

cấu tạo cơ thể trùng biến

hình.

4 Nêu đặc điểm cấu tạo, dinh

dưỡng và vòng đời của trùng

6 Kể tên các đại diện và nêu

đặc điểm chung của ngành

ĐVNS

kiết lị, trùng sốt rét

- HS ghi câu hỏi và chuẩn bị câu trả lời

* Trùng roi xanh: dị dưỡng

(chỗ tối) hoặc tự dưỡng (nơi sáng)

- Hô hấp, trao đổi khí qua màng

tế bào Bài tiết nhờ không bào

co bóp

- Sinh sản: phân đôi theo chiềudọc cơ thể

* Trùng biến hình: cơ thể đơn

bào Cấu tạo gồm: màng, chất nguyên sinh lỏng (không bào tiêu hóa, không bào co bóp) và nhân

- Dinh dưỡng: bắt mồi bằng chân giả Trao đổi khí qua bề mặt cơ thể Bài tiết nhờ không bào co bóp

- Sinh sản vô tính bằng cách

phân đôi cơ thể

* Trùng sốt rét: Cấu tạo: kích thước nhỏ, không có bộ phận di chuyển và các không bào Hấp thụ dinh dưỡng qua màng tế bào

- Vòng đời: - Trùng sốt rét

(muỗi Anophen) máu người,

kí sinh trong hồng cầu sử dụng hết chất nguyên sinhsinh sản tạo nhiều cá thể mới phá vỡ hồng cầu chui ra ngoài và tiếp tục vòng đời

- Trùng kiết lị: giống trùng biến hình nhưng chân giả rất ngắn

Cách xâm nhập: bào xác theo thức ăn, nước uống vào ống tiêuhóa Tác hại: gây các vết loét ở niêm mạc ruột và nuốt hồng cầu Triệu chứng: đau bụng, đi ngoài, phân có lẫn máu và chất nhầy

- Đặc điểm chung:

- Cơ thể là một tế bào kích thước hiển vi nhưng đảm nhiệmmọi chức năng sống

- Bài 4: Trùng roi xanh

- Bài 5: Trùng biến hình và trùng giày

- Bài 6: Trùng kiết lị và trùng sốt rét

- Bài 7: Đặc điểm chung và vai trò thực tiễn của ngành Động vật nguyên sinh

Trang 37

Hoạt động 2: Ôn tập chương 2 Ngành Ruột khoang

- Kể tên các đại diện của

ngành Ruột khoang

7 Nêu đặc điểm cấu tạo trong,

dinh dưỡng và sinh sản của

thủy tức

8 Nêu đặc điểm cấu tạo của

san hô Cành san hô trang trí

là bộ phận nào của san hô

9 Nêu đặc điểm cấu tạo của

sứa thích nghi với lối sống di

- Thuỷ tức bắt mồi bằng tua

miệng tế bào gai

- Tiêu hóa mồi trong ruột túi

nhờ các tế bào mô cơ – tiêu hóa

- Chất bã thải ra ngoài qua lỗ

Chương II Ngành Ruột khoang

- Bài 8: Thủy tức

- Bài 9: Đa dạng của ngành Ruột khoang

Trang 38

10 Nêu đặc điểm chung và

vai trò của ngành Ruột

khoang Cho ví dụ minh họa

11 Vẽ và chú thích đầy đủ

cấu tạo cơ thể sứa bổ dọc.

- Tự vệ bằng tế bào gai, bắt mồibằng tua miệng

- Đặc điểm chung của ngành Ruột khoang: cơ thể có đối xứng tỏa tròn

- Thành cơ thể có 2 lớp TB: lớp ngoài, lớp trong, giữa là tầng keo

- Tự vệ và tấn công bằng tế bào gai

- Ruột dạng túi: miệng vừa nhậnthức ăn, vừa thải bã

- Ngành Ruột khoang có vai trò:

* Lợi ích:

- Trong thiên nhiên:

+ Tạo vẻ đẹp, cảnh quan độc đáo ở đại dương

+ Có ý nghĩa sinh thái đối với biển

- Đối với con người:

+ Nguồn cung cấp thức ăn: sứa

rô, sứa sen

+ Đồ trang trí, trang sức: san

hô đỏ, san hô đen, san hô sừng hươu

+ Nguyên liệu vôi cho xây dựng: san hô đá

+ Nghiên cứu địa chất: hóa thạch san hô

- Bài 10: Đặc điểm chung và vai trò của ngành Ruột khoang

4 Củng cố

− Trùng roi giống và khác thực vật ở những điểm nào?

− Dinh dưỡng của trùng sốt rét và trùng kiết lị giống nhau và khác nhau như thế nào? Trùng kiết lị có hại như thế nào với sức khỏe con người?

− Nêu sự khác nhau giữa san hô và thủy tức trong sinh sản vô tính mọc chồi?

− San hô có lợi hay có hại đối với tự nhiên và đời sống của con người?

5 Dặn dò

− Học bài và trả lời câu hỏi 1,2,3 SGK trang 64

− Đọc mục “Em có biết”

Trang 39

− Chuẩn bị bài mới, bài 19: Một số thân mềm khác.

- Học sinh nêu được đặc điểm nổi bật của ngành giun dẹp là cơ thể đối xứng hai bên

- Học sinh chỉ rõ được đặc điểm cấu tạo của sán lá gan thích nghi với đời sống kí sinh

- Giải thích được vòng đời của sán lá gan qua nhiều giai đoạn ấu trùng, kèm theo thay đổi vậtchủ thích nghi đời sống kí sinh

1 GV: Tranh vẽ cấu tạo của sán lá gan và sán lông, vòng đời của sán lá gan

2 HS: Kẻ phiếu học tập vào vở bài tập:

-Cấu tạo của ruột khoang sống bám và

ruột khoang bơi lội tự do có đặc điểm

gì chung? Em hãy kể tên các đại diện

Ruột khoang có thể gặp ở địa phương

em?

- San hô có lợi hay có hại? Biển nước

ta có giàu san hô không?

HS trả lời các câu hỏi của GV Yêu cầu:

- HS1: Ruột khoang sống cố định (thuỷ tức, hải quỳ, sanhô) và ruột khoang bơi lội tự do (sứa) có các đặc điểmchung sau: Cơ thể đều có đối xứng toả tròn; Thành cơthể đều có 2 lớp là lớp ngoài và lớp trong, giữa là tầngkeo

- HS2: San hô có lợi là chính Ấu trùng trong các giaiđoạn sinh sản hữu tính của san hô thường là thức ăn củanhiều động vật biển Vùng biển nước ta rất giàu các loài

Trang 40

san hô, chúng tạo thành các dạng bờ viền, bờ chắn, đảosan hô, là những hệ sinh thái đặc sắc của đại dương.Tuy nhiên, một số đảo ngầm san hô cũng gây trở ngạikhông ít cho giao thông vùng biển.

a Giới thiệu bài: Trâu bò và gia súc nói chung ở nước ta bị nhiễm bệnh sán lá nói chung, sán

lá gan nói riêng rất nặng nề Hiểu biết về sán lá gan sẽ giúp con người biết cách giữ vệ sinh chogia súc Đây là một biện pháp rất quan trọng để nâng cao hiệu quả chăn nuôi gia súc

Hoạt động 1: Tìm hiểu về sán lông và sán lá gan (20’)

thông tin trong SGK tr.40, 41,

quan sát tranh hình “Cấu tạo

sán lá gan, sán lông” Thảo luận

ý kiến để hoàn thành phiếu họctập Yêu cầu nêu được:

+ Cấu tạo của cơ quan tiêu hoá,

di chuyển, giác quan

- HS theo dõi và sửa chữa nếucần

I Sán lông và sán lá gan

Hoàn thành phiếu học tập

Phiếu học tập: Tìm hiểu sán lông và sán lá gan

Đặc điểm

Sán lông 2 mắt ở đầu - Nhánh ruột- Chưa có

hậu môn

Bơi nhờ lôngbơi xung quanh

cơ thể

- Lưỡng tính

- Đẻ kén cóchứa trứng

Lối sống bơilội tự do trongnước

Sán lá gan

Tiêugiảm - Nhánh ruột pháttriển

- Chưa có hậumôn

- Cơ quan dichuyển tiêugiảm

- Giác bám pháttriển

- Thành cơ thể

có khả năngchun giãn

- Lưỡng tính

- Cơ quan sinhdục phát triển

- Đẻ nhiềutrứng

- Kí sinh

- Bám chặtvào gan, mật

- Luồn láchtrong môitrường kí sinh

- GV yêu cầu HS nhắc lại:

+ Sán lông thích nghi với đời

sống bơi lội trong nước như thế

nào?

+ Sán lá gan thích nghi với đời

sóng kí sinh trong gan mật như

- Một vài HS nhắc lại kiến thức

Định dạng
Số trang	219
Dung lượng	3,05 MB