Nghiên cứu khảo sát đánh giá sự tác động của sản xuất đến môi trường tại công ty cổ phần dệt kim Hà Nội năm 2008

Nhữngvấnđềchungnhấtvềtìnhtrạngmôitrườngliênquanđếnmọiq u ốcgiađượcthểhiệnquacáchiệntượngsau: 1.1.1 Tìnhtrạngtầngôzônbịpháhuỷ Vớiýnghĩanhưlướilọc,tầngôzôncótácdụngngăncácluồngbứcxạcó hạic

TrườngĐHSP HàNội2 Khoáluậntốtnghiệpđạihọc

1

ĐàmThịLê

Hoá

K31 D

MỞĐẦU

Cùngvớisựpháttriểncủakinhtếvàsựgiatăngdânsốtrêntoànthếgiớivấnđ ề ônhiễmmôisinh,mấtcânbằngsinhtháiđ ãtớimứcnghiêmtrọng.Nếuconngườic ứtiếptụchoạtđộngcủamìnhmàk h ô n g chúý đếnviệcbảovệthiênnhiên,giữgìnmôisinhthìhọtựhuỷdiệtđiềukiệnsốngcủamìnhvàngaychínhbảnthânmình[2]

Bảovệmôitrường,sửdụnghợplýtàinguyênthiênnhiên,đảmbảosựpháttriểnkinhtế- xãhộimộtcáchbềnvững,hiệnnaytrởthànhnhiệmvục ấpbách,

mangtínhtoàncầu

Nhưtađãbiếtmôitrườngđượccấutạobởi3thànhphần:môitrườngkhíquyển,môitrườngthuỷquyểnvàmôitrườngthạchquyển;chúngcómốiquanhệtácđộngqualạilẫnnhau.Dođặcđiểm,thànhphầnvàcấutrúctừngmôitruờngmàmứcđộlantruyềncácchấtkhácnhau,mứcđộlantruyềncácchấttrongmôitrườngthuỷquyểnvàmôitrườngkhíquyểnlàlớnnhất.Vìvậyô nhiễmmôitrườngkhôngkhívàmôitrườngnướcgâymốilongạichoconngườidotácdụngđộchạicủanó.Cácchấtgâyônhi ễmmôitrườngrấtđadạngvềloạichấtcũngnhưvềdạngtồntại,dođónógâyảnhhưởngrộngvànhanhchóngđếncon người,độngthựcvậttrêntráiđất[3]

Cór ấtnhiềunguyênnhângâyô n h i ễmmôit r ường,trongđ ós ựảnhhưởngcủamôitrườngcôngnghiệpl à rấtlớn.Bởil ẽnóitớiô nhiễmcôngnghiệp,trướchếtnênlưuýrằngởtrongmọitrườnghợp,tấtcảcácnguồntàinguyênkhaitháctừmôitrườngtựnhiênmộtphầnđượcchuyểnđổithànhsảnphẩmcó

íchcònmộtphầnsẽquaylạimôitrườngtựnhiêndướidạngchấtthảicôngnghiệp.Bảnthânsảnphẩmlàcóíchtạigiaiđoạnnàynhưngtớimộtlúcnàođócũngbịbiếnđổi,mấtdầngiátrịsửdụngvàcũngquayvềmôitrườngd ướidạngchấtthải.Nhưvậyxétchocùngtrongmốiquanhệsảnxuấtcông

môitrườngmọiyếutốđầuvàođềulàtàinguyênvàcácyếutốđầur a đềulàchấtthải

Từthựctrạngtrên,tathấyrằngviệcbảovệmôitrườngphảiđiđôivớiviệcxửlíchấtthảicủacácnhàmáykhixảvàomôitrường.Hàngchụcnămquacùngvớithếgiới,vấnđềbảovệmôitrườngđãvàđangđượcĐảngvàNhàNướctaquantâmtriểnkhaitừTrungươngđếnđịaphương.Luậtbảovệmôit r ườngđãđ ư ợ c Q u ốchộin ướcCộngho

àx ã hộichủnghĩaViệtNamkhoáIXkỳhọpthứ4thôngquangày27/12/1993vàcóhiệulựckểtừngày8/1/1994[1]

Nhậnthứcđượcvấnđềnêutrên,đểthựchiệnnghiêmchỉnhluậtbảovệmôitrườngcủaNhàn ước,việckhảosátđánhgiámôitrườngtạic á c xínghiệp,cácnhàmáylàrất

cầnthiết.Vìvậychúngtôichọnđềtài:“Nghiênc ứ u khảosátđánhgiásựtácđộngc

ủasảnxuấtđếnmôitrườngtạiCôngtyc ổ phầnDệtKimHàNộinăm2008”đểthựchi

ệnkhoáluậntốtnghiệp

CôngtyDệtKimHàNộilàmộtđơnvịquốcdoanhmớiđượcthànhlậptừtháng10/1996,làdoanhnghiệpchuyênsảnxuấtbíttấtcácloạiphụcvụtiêudùngtrongnướcvàxuấtkhẩu.Trongquátrìnhsảnxuấttạicôngty

cóthểthảiramôitrườngcácchấtgâyônhiễm,cácchấtnàycókhảnăngảnhhưởngt r ựctiếph a y giántiếpđ ế n đờisốngcánb ộv à côngnhântrongxínghiệp,cũngnhưđờisốngcủanhândânxungquanhkhuvựcCôngty.Vìvậy,việcx á c địnhvàđịnhlượngcácyếutốgâyđộclà hếtsứccầnthiết

MÔITRƯỜNG,VẤNĐỀÔNHIỄMMÔITRƯỜNGVÀNHỮNG

GIẢIPHÁPCHOVIỆCPHÁTTRIỂNBỀNVỮNG

1.1 MÔIT R ƯỜNGVÀV Ấ N Đ Ề G Â Y Ô N H I Ễ M , H Ủ Y H O Ạ I M Ô I TR Ư ỜNG

“Môitrường”củamộtvậtthểhoặcmộtmộtsựkiệnlàtổnghợpcácđiềukiệnbênngoàicóảnhhưởngtớivậtthểvàsựkiệnđó.Bấtcứmộtvậtthể,mộtsựkiệnnàocũngdiễnbiếntrongmộtmôitrườngnhấtđịnh[1]

Môitrường,sứckhoẻvàsựpháttriểncủaconngườiphụthuộcrấtnhiềuvàonhữn

gg ì màchúngt a l à m h ô m nay.Nếuconngườikhôngthayđổiphươngthứckhaithác,sảnxuấtvàthậmchícảnhữngnềnnếpsinhhoạtthìtráiđ ấ t vẫntiếpt ụcbịtổnthươngvàmôitrườngmàs ựsốngc ủachúngt a đanglệthuộcvàosẽtiếptụcbịhuỷhoại

Cácvấnđềtrênđangngàycàngtrầmtrọnghơnvànóđangảnhhưởngt ớimọiquốcgiachodùđólàquốcgiacónềnkinhtếđãhayđangpháttriển.Chúngt a thấyr ằngvấnđềmôitrườngtựn ó đ ãg â y nênmốiquanhệphụthuộcrấtlớngiữacácquốcgiatrênthếgiới,nókhôngth ểđượcgiảiquyếtmộtcáchtáchbiệtvớicáctìnhtrạngkinhtế,xãhộivànhữnghoàncảnhcụt h ểcủamỗiquốcgia,mỗitổchức

Nhữngvấnđềchungnhấtvềtìnhtrạngmôitrườngliênquanđếnmọiq u ốcgiađượcthểhiệnquacáchiệntượngsau:

1.1.1 Tìnhtrạngtầngôzônbịpháhuỷ

Vớiýnghĩanhưlướilọc,tầngôzôncótácdụngngăncácluồngbứcxạcó hạicủamặttrờiđểbảovệtráiđất

Theomộtvòngtuầnhoànđộngcủas ựcânbằngsinht h á i , tầngô z ô n nàythườngxuyênbịpháhuỷvàlạikiếntạomộtcáchbềnvữngvàổnđịnhđểd u y trìchứcnăngcủanó[7].

Cơchếcủaquátrìnhphânhuỷôzônchưađượcnghiêncứukỹlưỡng,cónhiềutàiliệuđưaranhữngý kiếnkhácnhau.Nhiềutácgiảchorằngtầngôzônbịpháhuỷdo4nguyênnhâncơbản:Docácnguyêntửoxi(O),cácgốchiđrôxylhoạtđộng(HO),cácoxitnitơ(NOx)vàquantrọnglàcáchợpchấtcủaclo

Tầngôzônbịpháh u ỷnhiềus ẽlàmả n h hưởngtớisứckhoẻcủaconngườig â y h

u ỷhoạithuỷtinht h ể.Nócũngg â y t á c độngđếnđờisốngc â y trồng,tớiquátrìnhquangh ợpvàgâ yảnhhưởnglâudàichoc ác s ảnphẩmcôngnghiệp

1.1.2 Tìnhtrạngnóngdầnlêncủatráiđất

Sựn ó n g dầnlêncủatráiđấth a y “hiệuứngnhàkính”l àhiệntượngnóngdầnlêncủakhíquyểndosựgiatăngcủamộtsốloạikhí,trongđóchủyếulàkhícacbonic(CO2)

,mêtan(CH4)vàmộtsốloạikhípháhuỷtầngôzôn.Nhưchúngtađãbiết,nhiệtđộbềmặttráiđấtđượctạothànhbởisựcân

bằnggiữanăngl ượngmặttrờichiếuxuốngtráiđấtvànănglượngb ứcx ạnhiệtcủamặtđấtphátvàokhônggianvũtrụ.Bứcxạmặttrờilàbứcxạsóngngắnnódễdàngxuyênq u

a c á c lớpkhíCO2,C H4,hơin ướcv à tầngôzônchiếuxuốngtráiđất,ngượclạibứcxạnhiệttừmặtđấtphảnxạvàokhíquyểnl à bứcxạsóngdài,nókhôngcókhảnăngxuyênquacáclớpkhíCO2vàlạibịkhíCO2v àhơinướchấpthụ,dođónhiệtđộcủakhíquyểnbaoquanhtráiđấttănglên.Hiệntượngn à y đ ư ợ c gọil à “hiệuứngnhàkính”vìlớpkhíCO2,C

H4,hơinướcbaoquanhtráiđấtcótácdụngtươngtựnhưlớpkínhgiữnhiệtc ủanhàkínhtrồngrauxanhmùađông,chỉkháclànóquymôtoàncầu

nguyênnhânlàmtanlớpbăngởBắcCựcv à NamCực,làmchomựcnướcbiểndângcaovàdẫnđếnlàngmạc,thànhphốvàcácvùngđồngbằngthấpởvenbiểnbịchìmdướinướcbiển

Cóthểcònnhiềunguyênnhânkhácảnhhưởngđếnsựnóngdầnlêncuảbầukhíquyển.Sựnóngdầnlêncủatráiđấtlàmộtnguycơmôitrườngrấtkhókiểmsoátvìnóliênquanđếnviệcsửdụngcácnguồnnănglượng,cácquá trìnhsảnxuấtcôngnghiệp,canhtác nôngnghiệpvàbảovệrừng[7]

1.1.3 Sựmấtcânbằngsinh thái

Sựđadạngcủaquầnthểlàmộttrongnhữngyếutốcơbảnnhấtđểhệsinhtháidễthíchnghivớinhữngthayđổimôitrường.Mộthệsinhtháiđượcc o i làcânbằngkhitấtcảcáchoạtđộngcủahệđóđềuởtrạngtháicânbằng.Cáchệsinhtháicókhảnăngthựchiệnmộtsựtựđiềuchỉnhnhấtđịnhtronggiớihạnxácđịnh,nhưngnếuvượtquágiớihạnnàythìchúngkhôngcònkhảnănghoạtđộngbìnhthườngnữa,lúcđócóthểsẽphảichịusựthayđổinàođó,hoặcbịtổnthươnghaybịpháhoại.Dovậy,việcquảnlísinhtháinhằmmụcđíchduytrìmộttrạngtháicânbằngtựnhiênhaynhântạo,trongđósảnphẩmc u ốicùngl à cólợichoconngườiv à nhữngs ựmấtc â n bằngcóthểk i ểmsoátđược[7]

1.1.4 Ônhiễmkhôngkhí

Ônhiễmmôitrườngkhíquyểnlàhiệntượnglàmchokhôngkhísạcht h a y đổithànhphầnvàtínhchấtdobấtcứmộtnguyênnhânnào,cónguycơg â y táchạiđếnt h ựcvậtvàđộngvật,đếnmôitrườngxungquanh,đếnsứckhoẻconngười

Ướctínhkhoảng1/5dânsốthếgiớiđangphảihítthởbầukhôngkhíônhiễmdocáckhíthảiđộchạivượtquámứcgiớihạnchophépmàtổchứcyt ếthếgiới(WHO)đãquyđịnh[7]

Quá trìnhgâyônhiễmkhôngkhíxảyra quacácbướcsau:

- Nguồnphátsinhchấtgâyônhiễm(tácnhânônhiễm)

- Quátrìnhpháttán,lantruyềntrongk h í quyểnđượcx e m n h ưmôitrườngtrunggian

- Bộphậntiếpnhậnlàthựcvật,độngvật,conngười,cáccôngtrìnhxâydựng,đồvậtchịusựtácđộngcóhạicủatác nhângâyônhiễm

Cănc ứv à o nguồngốcphátsinhô nhiễm,n g ườitachiat á c nhânô nhiễmlàm2loại:nguồnthiênnhiênvànguồnnhântạo

- Nguồnthiênnhiên:Núilửaphun(Sunfua,mêtan…),cháyrừng,bãobụi,cácquá trìnhthốirữacácxácđộngthựcvật(NH3,H2S,CH4… )

- Nguồnnhântạo:Nguồnônhiễmnhântạorấtđadạngnhưngchủyếu

dohoạtđộngcôngnghiệp,giaothôngvậntải,đốtnhiênliệuhoáthạch,hoạtđộngnôngnghiệpvàcáchoạtđộngkhác

TácnhânônhiễmphátthảirabaogồmbụivàcáckhínhưCO,CO2,SOx,hyđrocacbon,NOx,bụikimloạinặng[1]

1.1.5 Ônhiễmnước

Nướclàcộinguồnchínhyếutrongmọisựsốngvàbảnthânnócũnglàmôitrườngsốngchomọiđộngthựcvậtsinht ồn.Cácnguồnn ướcv à đạidươngđãtừlâucũngđượcsửdụngnhưmộtnơiđểthảibỏcácchấtthải[6]

Ôn h i ễmnướcl à s ự l àmthayđ ổ i b ấtlợichomôitrườngn ước,hoàntoành a

y t ạib ộphậndocáchoạtđộngkhácnhaucủaconngườit ạonên.Nhữnghoạtđộnggâytácđộngtrựctiếphaygiántiếpđếnnhữngthayđổivềc á c mặtnănglượng,mứcđộbứcxạmặttrời,thànhphầnvậtlíhoáhọccủan ước,vàsựphongphúcủacácloàisinhvậtsốngtrongnước

Vềnguồnnướcgâyônhiễmnướccóthểlàtựnhiênhoặcnhântạo.Sựô nhiễmcónguồngốctựnhiênlàdomưa,tuyếttan.Nướcmưarơixuốngmặtđ ấ t ,máin h à , đườngp h ố,khucôngnghiệp,…

kéotheocácchấtbẩnxuốngsông,hồhoặccácsảnphẩmcủacáchoạtđộngpháttriểnsinhvật,visinhvật

vàxácchếtcủachúng.Cònsựônhiễmnhântạochủyếulàdoxảnướcsinhh o ạt,côngnghiệp,giaothôngvậntải,thuốcbảov ệthựcvậtv à phânb ó n trongnôngnghiệp.

Nướclàmôitrườngcómứcđộlantruyềncácchấtnhanhvàảnhhưởngở mộtvùngrộnglớndođónếumôitrườngnướcbịônhiễmthìconngườivàsinhvậtphảichịunhữnghậuquảcủanómộtcáchnặngnềvànhanhchóng.Hiệnnaymọin g u ồnn ướcđềuc

ó s ựbáođộngvềs ựô nhiễm,ô n h i ễmvền ướcngầmcũnglàvấnđềnangiảivàviệcgiảiquyếtrấttốnkém,ônhiễmduyênhảibiểnvàđạidươngcũnglàvấnđềđángquantâm,đặcbiệtlànạnc h ảydầuvàsựcốcácgiànkhoanđãgâyhậuquảlớnvềmôisinh

1.1.6 Ônhiễmmôitruờngđất

Ônhiễmmôitrườngđấtlàtấtcảcáchiệntượng,cácquátrìnhlàmôn h i ễmbẩnđất,thayđổicáctínhchấtvậtlíhóahọctựnhiêncủađấtdocáctácnhâng â y ô nhiễmdẫnđếnl à m giảmđộphìnhiêucủađất.Đấtl à mộtmôitrườngsinhtháirấtđadạng,trongđóluônluônxảyramốiquanhệlẫnnhaugiữacác thành phầncấutạođấtrấtphứctạp.Trongthựct ế,nhiềutácnhâng â y ô nhiễmc ó nguồngốckhácnhaunhưnglạigâytáchạinhưnhau.Đểthuậnlợichoviệcgiám sátmôitrườngngườitathườngphânloạitheotácnhân:ônhiễmdotácnhânhoáhọc,líhọcv à sinhhọc.Ngàynaycùngvớisựtiếnbộcủakhoahọcvàkỹthuậtthìmôitrườngđấtcũngtrởnênbịônhiễmbởiconngườiđãđưavàosảnxuấtnhữngứngdụngkhoahọcnhằmmụcđíchnângcaođờisốngpháttriểnkinhtếđấtn ướcnhưviệcconngườisửdụngphânbónhoáhọc,thuốctrừsâu,diệtcỏ,chấtkíchthíchsinhtrưởng…,sửdụngcáchoáchấttrongcôngnghiệp,giaothôngvậntải, nghiêncứukhoahọc,…

Môitrườngđấtbịônhiễmsẽảnhhưởngtrựctiếphaygiántiếpđếnđờisốngconngườin h ưbệnhtật,c á c côngtrìnhx â y d ựng,quátrìnhsảnxuấtnôngnghiệp,…[1].

1.1.7 Sựpháhuỷnguồntàinguyênthiênnhiên

Tàinguyênđ ư ợ c hiểunhưlàmộtdạngvậtchấthữuíchc ó sẵntrongthiênnhiênđểcungcấpchonhucầukinhtếxãhộiloàingườivàsinhvật.Tàinguyênthiênnhiênnhưlàmộtthànhphầncủamôitrườngvàbaogồm:rừng,đ ấ t ,nguồnnước,cácloàiđộngthựcvật,cácchấtkhoáng,cácnhiênliệuhoát h ạch,nhânlựcvàthôngtin,…[1]

Sựgiatăngdânsố,tìnhtrạngdidânđangdẫnđếnnhucầukhaithácsửdụngtàinguyênngàycàngcao.Tàinguyênbịcạnkiệtlàmchocácchutrìnhvậtchấttrongtựnhiênbịpháhuỷ,cấutrúcsinhquyểnbịthayđổi.Việckhaithácgỗvàcácloạisinhvậtcủarừngdẫnđếnsựtànphárừng,thayđổicấutrúc thảmthựcvậttrênhànhtinh

Cácngànhcôngnghiệpkhaikhoáng,khaithácdầumỏ,…

đãđưamộtlượngphếthảilớncácchấtđộchạitừlòngđấtvàosinhquyển.Vínhư:Hàngnămcótrên10triệutấndầumỏđổvàođạidương,cácloạinướcchứaaxitphenolcủaquátrìnhkhaithácdầumỏvàonguồnnướcmặt,gâyônhiễmpháh u ỷcânbằngsinhthái

1.2 TÁCĐỘNGCỦASẢNXUẤTĐẾNMÔITRƯỜNGVÀCÁCPHƯƠNGP H Á P XỬLÍ

1.2.1 độngcủasảnxuấtcôngnghiệpđếnmôitrường

Dânsốtăngvàsựtiếnbộcủakhoahọclànguyênnhâncơbảncủaquátrìnhcôngnghiệphoávàđôthịhoáởtấtcảcácnướctiêntiếntrênthếgiớidẫnđếntìnhtrạngô nhiễmmôitrườngđếnmứcb á o động.Thậtvậy,công

nghiệphoáđãtiêuthụmộtlượngphóngx ạ,nhiênliệuv à nguyênliệumộtc á c h vượtbậclàmcạnkiệtnguồntrữchotươnglai.

Mặtkhác,quátrìnhsảnxuấtcôngnghiệpđãlàmsuythoáimôitrườngquacácsựkiệnônhiễmnước,khôngkhívàđấtdocácnhàmáythảira,vượtkhảnăngtựthanhlọccủamôitrường

Vídụ:Hàngnăm,c á c n ướccôngnghiệplớntrênthếgiớithảira115triệutấnSO2

v à30triệutấnNO2g â ynênhiệntượngmưaaxithuỷdiệtaohồv à rừngcây[4]

Ởn ướct a riêngthànhphốHồChíMinh,nhiềukhucôngnghiệpnhưvùngkênhThamLương,kênhLòGốm,khuTăngNhơnPhú-

ThủĐức,nướcv àkhôngkhíchứanhiềuchấtđộcnhưHg,chấthữucơ,hàmlượngkhí

CO2,NO2,…đãvượtxatiêuchuẩnvệsinhchophép

MộtlượngđángkểkhíCO,CO2đ ư ợ cthảiratừquátrìnhsảnxuấtgangthépđãgâyraônhiễmkhôngkhírấtnghiêmtrọng,trongđócòncókhícũngđượcthảiranhưSO2,H

2S,…

TrongcôngnghiệpsảnxuấtaxitsunfurickhíSO2,S O3,b ụi,c á c oxitasen,selenvàcáchợpchấtflocũngtươngđốinhiều

Khitổnghợpamôniacvàaxitnitricthìchủyếulàthảiracáchợpchấtc ủanitơnhưNO,NO2,…ngoàiracòncókhíCO, CO2

Nhưv ậyt á c nhâng â y ô nhiễmmôitrườngchủyếul à c á c hợpchất

cacbon, hợpchấtnitơ,hợpchấtlưuhuỳnh

1.2.1.1 Cáchợpchấtcóchứalưuhuỳnh

Cách ợpchấtc óc h ứalưuhuỳnhchủyếuc ó trongkh í quyểnl à SO2,SO3,H2S,H2SO4vàc á c muốisunfat.Trongđót á c nhâng â y ô nhiễmmôitrườngquantrọngnhấtlàH2S,SO2, SO3

● Hyđrôsunfua(H2S)

KhíH2Slàmộtloạikhírấtđộc,nólàchấtkhíkhôngmàucómùitrứngt h ốirấtkhóchịu.

KhíH2Slàmrụnglácây,làmgiảmsựsinhtrưởngcủacâytrồng,H2Sg â y nhứcđầu,mệtmỏi,làmgiảmtrínhớ,ởnồngđộcaogâyhônmê,cóthểl à m chếtngười(ởnồngđộ700–900ppm)

TrongkhíquyểnH2Sđượchìnhthànhdoquátrìnhphânhuỷcácchấth ữucơ,thựcvật,cỏcâybịthốirữanhấtlàởnhữnghồđầmcạnnước.Nócònsinhraởnhữngvùngnúilửa,ởnơikhaitháccácmỏthan[1]

● Lưuhuỳnh(IV)ôxit(SO2)vàlưuhuỳnh(VI)ôxit(SO3)

Trongk h í quyển,khísunfuađiôxit( S O2)l à mộtchấtđộchại,gâyô nhiễmđứngthứ2saukhícacbonôxit(CO).Nóchiếm20%khốilượngcủat ấtcảcáctácnhângâyônhiễmkhôngkhí

KhíSO2l àkhíkhôngmàu,cóvịcayvàmùikhóchịu.Nógâyđauđầun h ứcmắtvàcảmgiácnóngtrongcổhọng.KhinồngđộcủakhíSO2trongkhíquyểnkhôngquá1ppmthìgâycaymắt,nhưngkhinồngđộcủanókhoảng3p p m thìcómùivịgây

kíchthíchphátcáu

KhíSO2đ ư ợ csinhratừcáchợpchấtcóchứalưuhuỳnh,hoạtđộngcủanúilửa,quátrìnhlưuhoácaosu,cácphươngtiệngiaothôngvậntải

TrongkhíquyểnkhíSO2bịôxihoáthànhSO3theoquátrìnhôxihoáxúctáchayôxihoáquanghoá.Trongđiềukiệnđộẩmcao,SO2dễbịcácgiọtn ướcxúctác(muốicủaF

SO2vàaxitH2SO4gâytáchạiđếnsứckhoẻvàconngười,độngvật.Nógâytổnhạiđếncâytrồngcáchệsinhtháinước,ănmòncáccôngtrìnhxâydựng,…

1.2.1.2 Cáchợpchấtcủacacbon

Trongsảnxuấtcôngnghiệpviệcdùngcacbonlàmnhiênliệuvànguyênliệuvớimộtlượnglớnđãlàm sinhramộtlượngđángkểcáckhíCO,CO2t hảir a môitrường,chúnglàcáctácnhângâyraô nhiễmmôitrườnglớn

Nótácđộngvớihemoglobin250lầnsovớiôxi.KhíCOchiếmôxic ủahemoglobint ạothànhcacboxyhemoglobin(HbCO)làmmấtkhảnăngvậnchuyểnôxicủamáuvàgâyrangạt[6]

Hb.O2+ C O↔Hb.CO+ O2

● Cacbonđiôxit(CO2)

KhíCO2l àsảnphẩmcủaquátrìnhđốtcácnhiênliệurắnnhưthan,củivàdoquátrìnhhôhấpcủađộngvật

CO2làmộtkhíkhôngmàucómùivàvịhơichua,ởápsuất60atmvàngayởnhiệtđộthườngnóbiếnthànhchấtlỏngkhôngmàuvàlinhđộng.Khiđượclàmlạnhđộtngộtchấtlỏngđóbiếnthànhkhốirắnmàutrắnggiốngnhưtuyếtgọilàtuyếtcacbonic[6]

Tuyk h ô n g cótácdụngđộcnhưngvớinồngđộCO2trên3 % ở trongkhôngkhí,trungươngthầnkinhcủangườiđãbịrốiloạnvàđến10%ngườicóthểbịmấttrívàđiđếnchếtvìsựhôhấpdừnglại

NồngđộkhíCO2trongkhíquyểnnhanhchóngtănglêndohoạtđộngcôngviệc,giatăngkhốilượngvậntải,đốtcácloạinhiênliệuđangtạonênhiệuứngnhàkính.Từnăm1870đếnnăm1980nồngđộCO2trêntráiđấttăngl ê n 1 1 % từ290–335ppm,dođónhiệtđộtrungbìnhtrêntoàntráiđấtsẽtăngl ê n 0,50C.

NhiệtđộtráiđấttănglênthìkhảnănghoàtanCO2sẽbịgiảmxuống,mộtsốlượnglớnCO2sẽthoátvàokhíquyển,làmchohiệuứngnhàkínhtăngl ê n gấpbội.Nếutoànbộcáckhốibăngbịtannướcbiểnsẽdânglêntừ75–

kinhtếpháttriểnsẽbịvùingậpdướinướcđạidương[4]

1.2.1.3 Cáchợpchấtcủanitơ

CáchợpchấtchứanitơquantrọngtrongkhíquyểnlàN2O,NO,NO2,NH3v àcácmuốinitrat, nitritvàamoni

● Nitơôxit(NO)

Nitơôxitlàkhíđượctạoracảtừnguồntựnhiênvànhântạoquaquátrìnhđốtcháynhiênliệuhoáthạchởnhiệtđộcaovàsấmséttrongkhôngkhí.NOlàchấtgâyônhiễmkhôngkhí

Nitơôxitlàmộtkhíkhôngmàurấtđộc,khóhoárắnvàkhóhoálỏng,ítt a n trongnước

KhíNOkếthợpvớioxivànướctrongkhôngkhígópphầnvàohiệntượngmưaaxit.Mặtkhác,khíNOcùngvớinhữnghyđrocacbonchưacháyc ủanhiênliệu,dướitácdụngcủatiatửngoạicủaánhsángmặttrời,gâynênkhóimùquanghoá,cóhạiđốivớisứckhoẻconngười.NitơôxitcũngnhưC O t á c dụngmạnhvớihemoglobin,n h ưngN

Ot á c dụngvớihemoglobinmạnhgấp1500lầnsovớikhíCOlàmảnhhưởngđếnkhíhôhấp,viêmphổic ấp,phù,…[1]

● Nitơđiôxit(NO2)

NitơđiôxitđượctạoravớilượngnhỏcùngvớiNOvàcũngđượctạoratrongkhíquyểnbởisựôxihoá NO bằngôxikhôngkhí.

2NO+ O2→2NO2KhíNO2cómàunâuđỏ,nặnghơnkhôngkhí,cómùikhóchịuvàđộc.KhíNO2vớinồngđộ100ppmcóthểlàmchếtngườivàđộngvậtsauvàiphút,vớinồngđộ5ppmcóthểgâytáchạibộmáyhôhấpsauvàiphúttiếpxúc,vớinồngđộ15–

50ppmgâynguyhiểmchotim,phổi,gansauvàigiờtiếpxúc,vớinồngđộ0,06ppmcóthểgâybệnhphổichongườitiếpxúclâudài[1]

● Amoniac(NH3)

Amoniacchủyếutạoratừnguồntựnhiên,làmộtkhíkhôngmàu,mùikhaixốc,nhẹhơnkhôngkhívàtantốttrongnước.Amoniacđượccoilàmộtchấtgây

ônhiễmsinhravớinhữnglượnglớnđủđểtạoranhữngnồngđộcụcbộlớnhơnnồngđộkhácxungquanh[4]

1.2.1.4 Cácloạibụi

Bụilàtậphợpnhiềuhạtvậtchấtvôcơhoặchữucơcókíchthướcnhỏb é , tồntạitrongkhôngkhídướidạngbụibay,bụilắngvàcácthểkhídungg ồmhơi,khóimù

Căncứvàotìnhhìnhthựctếkhuvực,chúngtaphảichịuphươngphápx ửlíônhiễmkhảthichotừngnhàmáyxínghiệp.

● Xửlíbụi

Cónhiềuphươngphápxửlíbụi:

- Vớiphương

pháptrọnglực,cáchạtbụilơlửngđượctáchrabởitrọngtrườngbằngthiếtbịlàphòngtắmbụi.Khihạtbụibịrơixuốngnóchịusựtácdụngcủa2lực:trọnglựcvàtrởlựccủamôitrường

- Lắngbụil i t â m làphươngphápđ ư ợ c s ửdụngrộngrãitrongcôngnghiệpvìhiệusuấtcủanólớn.Hạtbụichịu3lựctácdụng:lựclitâm,lựccảnmôitrườngvàtrọnglựccủahạt

* VớikhíSO2:

NếunồngđộkhíSO2từ4–

8%thểtíchthườngdùngdungdịchhấpthụSO2sauđótáisinhđểsảnxuấtaxit H2SO4

CácchấtcóthểdùngđểhấpthụSO2là:sôđa,muốiamoni,MgOhuyềnphùtrongdungdịchnước

- Dùngdungdịchcógốcsôđavớinồngđộ25%

Na2CO3+2SO2+H2O → 2NaHSO3+CO2

- Dùng cácdungdịchmuốiamoni

(NH4)2SO3+SO2+ H2O → 2NH4HSO3

- DùngMgOhuyềnphùtrongdungdịchnước

MgO+ SO2+6H2O→ MgSO3.6H2O [1]

* Khíôxitcủanitơ(NOx)

Có2phươngphápxửlíkhôvàxửlíướt

- PhươngphápkhôlàphânhuỷcácNOxthànhO2vàN2trênxúctácPt

- Phươngphápướtđượcsửdụngrộngrãi,cóhiệuquảcao.NgườitadùngnướchoặccácdungdịchmuốiđểchuyểntấtcảNOxthànhdạngmuốithươngphẩm

2NO2+M2CO3 →MNO3 +MNO2

+CO2N2O3 +M2CO3 →

Cácmuốigốcnitritthườngđộcnênphảichuyểnchúngthànhmuốinitrat.CóthểthaythếcácmuốibằngdungdịchNaOH20%.Ngoàiracóthểdùngdungdịchaxit

H2SO4hoặcaxitHNO3đ ểhấpthụkhíNOx.[1]

*VớikhíCO2

Cóthểdùngnước, etanolaminđểhấpthụ,hoặchấpthụbằngzeolit

- Dùngetanolaminđểhấpthụ:kíhiệuchungcủaetanolaminlàRNH22RNH2

+CO2+H2O ↔ (RNH3)2CO3-Dùngzeolit:

ZeolitlàmộtchấthấpphụhiệuquảnhấtđểhấpphụchọnlọckhíCO2r akhỏihỗnhợpkhíthảicôngnghiệp

*VớikhíH2S:

- DùngdungdịchNa2CO3

H2S + Na2CO3 ↔ NaHCO3+NaHSNaHS+ 1 / 2 O2 →NaOH+ S↓

- DùnghợpchấtcủaAsenhoátrịV

NaAsS5O2 + H2S →NaAs2S6O

+H2ONaAs2S6O+1/2O2→Na4AsS5O2 + S↓

- Dùngphươngpháphiđroquinon-kiềm

O= =O+H2SHO 

-DùngADA(anthraquinonđisunfonicaxit)kèmtheoNa2CO3:H2S+Na2CO3+ADA S+Na2CO3+muốinatricủaaxit9,10–

anthraquinon–2,6–đisunfonic

- Dùngthanhợptínhđểhấpthụ

 Phươngphápôxihoákhử:

Theophươngánxửlíchấtônhiễmkhôngkhí,đặcbiệtchấtcómùihôicủaCôngtycôngnghệvàhoáchấtChâuÁ(ACE).Trướchếtngườit a choluồngkhíthảiquadungdịchaxitsunfuricđểhấpthụaminvàamoniac,r ồicholuốngkhítiếptụcđiquadungdịchkiềmđểhấpthụaxitcacboxylicmercaptan,axitbéo,phenol.Saumỗigiaiđoạnđềucholuồngkhíquadungdịchnatrihipocloritđểôxihoáanđêhit,H2S,xeton,…

g

+

Cl2→HgCl22Hg+C l2→ Hg2Cl2NếudưCl2: HgCl2+ Cl2→ 2HgCl2

1.2.2.2 2.2

Xửlínướcthải

● Phươngphápcơhọc:

Dùngb ểlắngđ ể táchcáchợpchấtở dạnghuyềnphùr a khỏin ước

Cuốicùngnướcđượclọcquaváchngănhaycácvậtliệuxốp

Cầnlọcqualớpvậtliệuxốpởdạnghạtquátrìnhlọcđượctiếnhànhn h ưsau:lọcqua,lắngtrọnglực,quántính,hấpthụhoáhọc,hấpphụvậtlí,sựb á m dính,sựlắngtụ,nuôidưỡngsinhhọc,…

● Phươngpháphoálí:

Nhữngphươngpháphoálíđểxửlínướcthảigồmcóđôngtụ,keotụ,tuyểnnổi,hấpphụ,traođổiionvàphươngphápđiệnhoá

1.2.2.3 2.3 Xửlíphếthảirắn

Tấtcảcácsinhvậttrongquátrìnhphátsinhpháttriểnvàtồntạiđềđưavàomôitrườngcácchấtphếthải.Nógây ônhiễmchomôitrường,vìvậycầnđượcxửlí

● Xửlícácphếthảirắnsinhhoạt:

Quá trìnhxửlíbaogồmthugom,vậnchuyển, tậptrung,xửlí

Hiệnn a y việcxửl í cá c chấtthảirắntheophươngp há p côngng hệđ ư ợ c chiar a làmcácphươngphápsau:

- Xửlí sơbộ(tách, phânloại)

- Phươngphápsinhhọc(ủhiếukhí)

1.3 GIÁODỤCBẢOVỆMÔITRƯỜNG

1.3.1 Mụcđích,ýnghĩa

Môitrườngđãtrởthànhvấnđềchungcủanhânloại,đượctoànthếgiớiquantâm.Nằmtrongkhungcảnhchungcủathếgiới,đặcbiệtlàkhuvựcChâuÁ –

TháiBìnhDương,môitrườngViệtNamđangbịhủyhoạinghiêmtrọnggâynênsựmấtcânbằngsinhthái,sựcạnkiệtcácnguồntàinguyên,cácmốiquanhệxãhộimangtínhngười,tínhvănhoáởnhiềunơi,nhiềulúcbịphávỡhoặcxuốngcấplàmảnhhưởngđếnchấtlượngcuộcsốngvàpháttriểnbềnvữngcủađấtnước.Mộttrongnhữngnguyênnhânchínhlàdosựnhậnthứcvàtháiđộcủaconngườiđốivớimôitrườngcònhạnchế

Từđómộtvấnđềđặtralà:cầnthiếtphảităngcườngcôngtácgiáodụcbảovệmôitrường[8]

Khiconngườicónhậnthứcđúng,đầyđủvềýnghĩa,tầmquantrọng,nộidungbảovệmôitrườngthìtạorachoconngườicónhữngứngxử,nhữnghànhđộngđúngđắnphùhợpvớithựctếkháchquan.Bảovệmôitrườnglànhiệmv ụchungcủatoànnhânl oại,khôngriênga i B ởivậygiáod ụcmôitrườnglàcảmộtquátrìnhlâudài,kểtừkhiconngườibiếtnhậnthứcđượct h ếgiớiv ậtchấtkháchquanchot ớil ú c t ừb ỏthếgiớinày.Giáod ụcmôi

Dođóviệcđưagiáodụcmôitrườngvàonộidungcủaquátrìnhgiáodụclàtấtyếukháchquan

● Mốiquanhệgiữamôitrườngvàpháttriển,pháttriểnbềnvững,kếhoạchquốcgiavềmôitrườngvàpháttriểnbềnvữngởViệtNam

● Cáckiếnthứcvềnhữngbiếnđổitiêucựccủamôitrườngdohoạtđộngcủaconngườigâyravàhậuquảcủachúngnhưsựsuygiảm,cạnkiệtc á c nguồntàinguyên,s

ựô nhiễm,s u y t h o á i , h u ỷdiệtmôitrường,s ựs u y g i ảmnăngsuất,sựthiếulươngthựcthựcphẩm,nạnnghèođói,bệnhtậtvàs u y giảmchấtlượngcuộcsống,cácvấnđềmôitrườngtoàncầu[8]

1.3.2.2 Trangbịchongườih ọ c nhữngnộidungvềs ử dụnghợplítàinguyênvàb

iệnphápbảo vệmôitrường

● Sửdụnghợplícácnguồnt à i nguyênvàduytrìcânbằngsinhthái

● Việccảitạo, hồiphụccáctàinguyênđãbịcạnkiệt

● Cácbiệnphápphòngchốngsuythoáimôitrườngvàbiệnphápkiểmsoátônhiễmmôitrường.

● Thanhtravàkiểmsoátmôitrường

● Giáodụcmôitrườngtrongtrườnghọcvàcộngđồng,đàotạocánbộđ ể nghiêncứuvềmôitrường,côngnghệmôitrườngv à đánhgiátácđộngmôitrường

1.3.3 Phươngphápgiáodụcbảovệmôitrường

Đểthựchiệntốtmụctiêugiáodụcnhàtrườngthìcầnphảicóphươngphápgiáodụchợplí,phùhợpthựctiễncủađấtnước

Việcđưagiáodụcmôitrườngvàohệthốnggiáodụcquốcdânlàvấnđ ề cấpthiết,bằngcáchthôngquamônhọc,cáchoạtđộngtậpthể,…màtừngngườisẽnhậnthứcđượckiếnthứcvềgiáodụcbảovệmôitrường

Trướctiênlàđàotạocánbộnghiêncứuvềmôitrường,cánbộgiảngd ạycùngvớinhữngchínhsách-luậtphápNhàNướcbanhành,mỗicôngdân

CHƯƠNG2

NGHIÊNCỨUẢNHHƯỞNGCỦAQUÁTRÌNHSẢNXUẤTTẠIC ÔNGTYCỔPHẦNDỆTKIMHÀNỘIĐẾNMÔITRƯỜNG

2.1 NGHIÊNCỨUNGUỒNGỐCCÁCCHẤTGÂYÔNHIỄM

2.1.1 Nướcthải

Trongquátrìnhhoạtđộngcủacôngtynguồngốcgâyônhiễmnướcchủyếubaogồm:

- Nướcthảisảnxuấtchủyếusinhratrongquátrìnhvệsinhmáymócthiếtbị,nhà xưởng, thuốcnhuộmrơivãivàcácchấthữucơ,…

- Nướcthảisinhhoạthàngngàycủahơn400cánbộ,côngnhânviênthườngxuyênlàmviệctạicôngtybaogồm:Nướcthảitừnhà

bếp,từnhàtắm,t ừnhàvệsinh.Đặctrưngcủanướcthảiloạinàylàcónhiềuchấtlơlửng,dầumỡ, nồngđộchấthữưcơcao

- Nướcthảinhiễmdầu:HiệnnaycôngtysửdụngdầuFOđểchạylòhơi.Trongquátrìnhsửdụngdầucóthểrơivãirangoàikhixuấtnhậpdầu,hoặcròrỉtừchỗốngnối,vandầu,…

- Phânxưởngnhuộmcủacôngtylànơiphátsinhracáckhíđộcvìkhinhuộmởnhiệtđộcaohơinướcbốcracóthểkéotheomộtsốchấtđộchạig â y ônhiễmmôitrường.

-NguồngốcgâyônhiễmkhôngkhícủaCôngtychủyếudokhíthảitừnồihơiđốtdầu.Khóiđốtdầucóchứabụi,SOx, NOx, COx, hiđrôcacbon

2.1.3 Chấtthảirắn

ChấtthảirắncủaCôngtyDệtKimHàNộibaogồmcác loạisau:

- Sợiphếphẩmtrongquátrìnhmắc,dệt

- Chấtthảirắntrongsinhhoạtcủahơn400ngườilàmv i ệ c thườngxuyêntạiCôngty.

hã m phátt r i ển.HàmlượngBOD,CODcaosẽlàmgiảmlượngôxihoàtantrongnước,làmgiảmkhảnăngpháttriểncủacácloạithuỷsinhvàtôm,cá.Nếuloạinướcthảinày

b ịứđọngngoàimôitrường,khôngnhữnglàmmấtmỹquandomàuđen,bẩnc ủanướcthảigâynên,màcòngâymùikhóchịudosựphânhuỷkịkhícủac á c chấth ữuc ơ.Mộtsốkiml o ạinặng,hợpchấtthơmc h ứahợptốkhôngnhữngcóthểtiêudiệtthuỷsinhvậtmàcòngâyhạichongườisửdụngkhin ướcthảinàyđổrasông

Nướcthảinàykhingấmvàođấtsẽlàmônhiễmnguồnnướcngầm:p Hcao,chứacácchấthoạtđộngbềmặt, BOD, CODtăngcao,…

● Nướcthảinhiễmdầu

HiệnnayCôngtysửdụngdầuFOđểchạylòhơi.Trongquátrìnhsửdụngdầucóthểrơivãirangoàikhixuất,nhậpkhẩu,hoặcròrỉởchỗốngnốitừvandầu,…

Khicósựcốchảydầu,dầusẽchảyvàoốngthảivàđưarangoàimôitrường

Dầusẽbaophủbềmặtnguồnnướclàmngăncảnquátrìnhtraođổi

2.2.2 Tácđộngcủachấtgâyônhiễmkhôngkhí

● Táchạicủakhóibụi

Khóivàophổig â y kíchthíchc ơhọcv à phátsinhphảnứngxơhoáphổigâynênnhữngbệnhhôhấp.Khóibụithantạothànhtrongquátrìnhđốtnhiênliệucóthànhphầnchủyếul à cacbonv ô địnhhình,mộts ốhợpchấthiđrôcacbon(nhấtl à cáchiđrôcacbonthơmlàs ảnphẩmcủaquátrìnhcháykhônghoàntoàn)

Trongkhíthảilòhơicóchứacácthànhphầnkhí:CO,NOx,SO2

● TáchạicủacáckhíCO,CO2,SO2, NH3,…

Nhưphầntrướctađãđềcậpđếnmộtsốtáchạicủacácloạikhínàyđốivớiconngười,độngthựcvậtvàmôitrườngtựnhiên

- ĐốivớikhíCOlàmgiảmkhảnăngvậnchuyểnôxicủamáuđếncáct ổchức,tếbào,…Làmchocơthểbịchóngmặt,mệtmỏi,hônmê,…

- KhíCO2gâyrốiloạnhôhấpởphổivàtếbàodochiếmmấtchỗôxi.NgoàiraCO2còngâyhiệuứngnhàkính,làmchobầukhíquyểnnónglên.Sựpháttriểncôngnghiệptrênquymôtoàncầudẫnđếnlàmtănghiệuứngnhàkính

- ĐốivớikhíSO2,NOxv à ocơthểquađườnghôhấphoặchoàtanvàon ướcbọtrồivàođườngtiêuhoá,cáckhínàycòn

gâynguyhạiđốivớivậtliệux â y dựngvàđồdùngvìsựbiếnđổithànhaxitlàmtăngcườngănmònkiml o ại,pháhuỷvậtliệubêtôngvàcáccôngtrìnhxâydựng,nhà cửa

Mộtsốhiđrocacboncũngg â y ả n h hưởngnhiềuđếnconngười,nóthườngítgâynhiễmđộcmãntínhmàchỉgâynhiễmđộccấptínhvớicáctriệuchứngnhư:suynhược,chóngmặt,cogiật,viêmphổi,…

Khihítthởhiđrôcacbonởnồngđộcaocóthểbịnhiễmđộccấptínhcót h ểxuấthiệncáccơncog i ật,rốiloạntimv à h ô hấp,thậmc h í dẫnđếnt ửvong.Cáccôngtrìnhnghiêncứucònchứngtỏrằngmộtsốhiđrôcacboncònc ó thểgâyungthưphổi.

2.2.3 Tácđộngcủachấtthảirắn

ChấtthảirắncủaCôngtyDệtKimHàNộilàsợiphếphẩmtrongquátrìnhdệtcóthểthugomđểtái sửdụng

Chấtthảirắntrongsinhhoạtcủacánbộcôngnhânviênchủyếulàchấthữucơ.Chấtthảirắngâyônhiễmmôitrườngnhấtlàkhiđểlâuảnhhưởngtớis ứckhoẻcủaconngườilaođộng

2.2.4 Táchạicủatiếngồn

NguồnphátratiếngồntrongCôngtychủyếutừcácphânxưởngdệt.Tiếngồnảnhhưởngnhiềutớisứckhoẻngườilaođộngnơihọtrựctiếpthamg i a sảnxuất.Độồnlàmgiảmnăngsuấtlaođộng,gâyratrạngtháimệtmỏi,khóchịu,căngthẳngthầnkinh,làmgiảmkhảnăngtậptrungdễdẫnđếntainạnlaođộng