Tiểu sử của Đimitri Ivanovich MenđêleepDmitri Ivanovich Mendeleev sinh ngày 27 thỏng 1 năm 1834 ở thành phố Tobolsk Serbia trong một gia đỡnh hiệu trưởng trung học phổ thụng.. Sau khi tố
Trang 1Tiểu sử của Đimitri Ivanovich Menđêleep
Dmitri Ivanovich Mendeleev sinh ngày 27 thỏng 1 năm 1834 ở thành phố Tobolsk (Serbia) trong một gia đỡnh hiệu trưởng trung học phổ thụng Sau khi tốt nghiệp trường Tobolsk, ụng vào học trường Đại học sư phạm Sankt-Peterburg và nhận huy chương vàng khi tốt nghiệp trường này năm 1855
Năm 1859, sau khi bảo vệ luận ỏn phú tiến sĩ với đề tài "Về Thể tớch riờng" Mendeleev đó cụng tỏc ở nước ngoài hai năm Sau khi trở về Nga, ụng được bầu làm giỏo sư Đại học tổng hợp Sankt-Peterburg Ở đõy ụng tiến hành cụng tỏc giảng dạy khoa học trong vũng 35 năm Năm 1892, ụng được bổ nhiệm làm phụ trỏch khoa học bảo toàn của trạm cõn đo mẫu Theo sỏng kiến của ụng, năm 1893 trạm này được cải tiến thành viện cõn đo chớnh
Kết quả hoạt động sỏng tạo nhất của Mendeleev là sự phỏt minh ra hệ thống tuần hoàn của cỏc nguyờn tố vào năm 1869, lỳc ụng mới 35 tuổi Trong cỏc cụng trỡnh khỏc của Mendeleev quan trọng nhất là "Nghiờn cứu trọng lượng riờng của dung dịch nước", luận ỏn tiến sĩ "về hợp chất của rượu với nước" và "quan niệm dung dịch như sự liờn hợp" Những khỏi niệm
cơ bản về thuyết húa học hay hydrat húa của dung dịch do ụng nghiờn cứu
là phần quan trọng của thuyết hiện nay về dung dịch
Cụng trỡnh xuất sắc của Mendeleev là cuốn cơ sở húa học, trong đú toàn bộ húa học vụ cơ được trỡnh bày theo quan điểm định luật tuần hoàn ễng mất ngày 2 thỏng 2 năm 1907
Gia đỡnh ụng Ivan Pavlovich Mendeleep - Hiệu trưởng trường trung học Tụbụn - lõm vào cảnh khú khăn khi cậu con ỳt Michia (Tờn gọi thõn mật của D.I.Mendeleep hồi nhỏ) mới trũn hai thỏng tuổi Năm mươi mốt tuổi đời, ụng buộc phải nghỉ việc vỡ lớ do sức khoẻ Với khoản tiền trợ cấp ớt ỏi, rồi biết xoay xở ra sao để nuụi sống và dạy dỗ 17 đứa con (choỏng !!!) Gỏnh nặng gia đỡnh đố lờn vai hai bà mẹ Bà Maria Dimitriepma là con nhà khỏ giả Ngoài việc kinh doanh, cỏc anh bà đều là những nhà hoạt động văn húa, giỏo dục Gia đỡnh bà cú 1 thư viện lớn Thuở cũn con gỏi, bà say
mờ học tập Đến bậc trung học, và học ở nhà Thời õy con gỏi ko được nhận vào trường trung học Anh đi học về bảo lại cho em
Mười sỏu tuổi, bà về làm dõu gia đỡnh ụng Ivan Ivanovich Bốn mươi mốt tuổi, bà trải qua 17 lần sinh nở 17 đứa con đem đến cho bà biết bao niềm vui và nỗi nhọc nhằn Ở Tụbụn, bà nổi tiếng là người phụ nữ thụng minh, học thức, ko ai sỏnh kịp Tớnh tỡnh bà cương nghị, trung hậu, hết lũng chăm súc chồng con
Bõy giờ bà quyết định rời cả gia đỡnh về làng Aremdianka, cỏch thành phố hơn 30 dặm Ở đú cú 1 xưởng thủy tinh nhỏ của anh bà - ụng Coocnhiliep
Bà thay anh trụng nom xưởng, thu xếp cụng việc thớch hợp cho cỏc con Vừa làm việc ở xưởng, vừa làm vườn, nhưng bà ko bao giờ sao nhóng việc học tập của cỏc con Được thừa hưởng thu viện lớn của cha bà để lại Cả gia đỡnh bà đều say mờ đọc sỏch Trong những năm thỏng khú khăn nhất của cuộc đời, bà phải bỏn đi nhiều thứ nhưng sỏch vẫn được coi là vật thiờng liờng ! Về làng quờ, lũ trẻ cú những ấn tượng tốt đẹp về thiờn nhiờn,
về con người và cú ý niệm sơ khai về tổ chức cụng nghiệp ở xưởng
Cuộc sống đang ổn định thi những nỗi bất hạnh lại ập xuống gia đỡnh bà : Năm 1847, chồng mất và ba thỏng sau, Apolinalia, đứa con lại theo bố ra
Trang 2đi Sang năm sau, xưởng thủy tinh bị cháy trụi Bà buộc phải bỏ làng Aremdianka trở về thành phố
Gia đình lớn giờ phân tán như ong san tổ Các cô gái lớn đi lấy chồng, hai người con trai làm việc ở Ômxkơ Gia đình chỉ còn lại bà và ba đứa trẻ : Michia (Mendeleep), Elizabet và Lida
Mùa xuân năm 1849, Dimitri Mendeleep tốt nghiệp trung học vào tuổi 15
Bà Maria mong muốn đứa con út phải vào được đại học
Từ thành phố Tôbôn thuộc miền tây Siberi, bà Maria cùng Mendeleep và Lida lên đường đi Mátxcơva Cuộc hành trình dài ngày bằng xe ngựa làm cho mọi người mệt lử Nhưng đối với bà Maria, quang cảnh những xứ sở dọc đường đem đến cho bà bao nhiêu ấn tượng Sự giàu có và cảnh đẹp thiên nhiên vùng Uran, đồng bằng sông Vonga và cuối cùng là xứ Mátxcơva cổ kính
Việc xin vào đại học Mátxcơva ko thành Học sinh tốt nghiệp trung học Tôbôn phải học ở đại học Kadan !
Trở về Kadan hay đi Petebua? Petebua là 1 trung tâm văn hóa lớn, ở đó có nhiều trường đại học "Đi Petebua", bà Maria quyết định Ở đó, bà hi vọng vào sự giúp đỡ của các bạn bè cũ của chồng Bà ko nhầm nhưng ko thể xin vào Trường Đại học Tổng hợp Petebua được Đã thành luật lệ rồi! Tuy vậy bạn bè có thể giúp bà xin vào Viện Hàn lâm Y học hoặc Học viện Sư phạm Ban đầu, Mendeleep vào Viện Hàn lâm nhưng ko chịu nổi các buổi học về giải phẫu: Cậu bị đau đầu và buồn nôn! Chỉ còn khả năng duy nhất là vào Viện Sư phạm Nhưng Viện Sư phạm hai năm mới tuyển sinh 1 lần mà bây giờ mới hết năm thứ nhất Bà Maria ko nản lòng, bà viết đơn thỉnh cầu đến người quen nhờ vận động hộ Cuối cùng, Mendeleep được đặc cách nhận vào
Mùa đông năm ấy, bà Maria dần kiệt sức Trong bức thư cuối cùng gửi cho đứa con trai út, bà viết "Michia, mẹ ra đi trong lòng thanh thản vì nghĩ rằng con sẽ là người hữu ích "
Ở Học viện Sư phạm Petebua, Mendeleep ghi tên học khoa Toán- Lí Chế
độ kỉ luật của sinh viên nội trú hà khắc ko kém trại lính bao nhiêu- Vừa phải
dự giờ trên lớp, Mendeleep vừa phải tự học các môn còn thiếu ở năm thứ nhất Hoàn cảnh ngày càng khó khăn: bác Coocnhiep, người đỡ đầu cho chị
em Mendeleep qua đời, rồi 1 năm sau, chị Linda chết vì bệnh lao Làm việc căng thẳng, cuộc sống kham khổ làm cho Mendeleep suy nhược Nhiều lúc đầu đau như búa bổ, cậu phải úp mặt vào nước lạnh Rồi cậu ho ra máu Cậu phải sống cách li Cơ hồ phải thôi học Nhưng thừa hưởng tính cương nghị của mẹ, lại được người thầy thuốc già của Viện hết lòng giúp đỡ, cậu
đã vượt qua thử thách
Ở Viện Sư phạm lúc bấy giờ có nhiều giáo sư Nga lỗi lạc: Viện sĩ Toán học Ôtrôpxki, Viện sĩ Vật lí Lenzơ, Viện sĩ sinh vật học Brant, Giáo sư Hóa học Vôtkrexenxki, v.v Sinh viên được chia thành từng nhóm từ năm đến mười người, các giáo sư dạy cả lí thuyết và hướng dẫn thực hành theo nhóm Nhóm của Mendeleep gồm Bêkêtôp, Mensutkin, Alêcxôep, v.v (Sau này đều trở thành những đại diện xuất sắc của nền khoa học Nga) dưới sự hướng dẫn trực tiếp của nhà hóa học hàng đầu: giáo sư Vôtkrexenxki Sau này, Mendeleep thường hay kể lại với học trò câu nói vui, mộc mạc nhưng thâm thúy mà Vôtkrexenxki thường xuyên nhắc nhở sinh viên:
- Các bạn trẻ, đừng ngại nung gạch, nặn nồi Hãy cố gắng làm thí nghiệm
Từ việc nung gạch, nặn nồi sẽ nảy sinh ra các kiến thức hóa học
Trang 3Vào phòng thí nghiệm, ko ai nề hà bất cứ việc gì, miễn là phục vụ được cho nghiên cứu
Chính Vôtkrexenxki đã hướng Mendeleep vào con đường hóa học
Năm 1855, Mendeleep tôt nghiệp xuất sắc, được hưởng huy chương vàng
và theo đề nghị của Viện sĩ Phritxơ được giữ lại viện làm cán bộ giảng dạy
và chuẩn bị luận án thạc sĩ Nhưng Mendeleep phải rời Petebua giá lạnh về làm giáo viên Trường Trung học Ximphêrôpôn ở miền nam ấm áp