Đánh giá hiện trạng và đề xuất một số biện pháp bảo tồn Đa dạng sinh học Hồ Tây, Hà Nội Trần Thị Xuân Trường Đại học Khoa học Tư nhiên Luận văn ThS.. Đề xuất một số biện pháp bảo tồn đ
Trang 1Đánh giá hiện trạng và đề xuất một số biện pháp bảo tồn Đa dạng sinh học Hồ Tây, Hà Nội
Trần Thị Xuân
Trường Đại học Khoa học Tư nhiên Luận văn ThS Chuyên ngành: Sinh thái học; Mã số: 60 42 20
Người hướng dẫn: PGS.TS Lưu Thị Lan Hương
Năm bảo vệ: 2013
Abstract: Điều tra, đánh giá hiện trạng đa dạng thành phần loài sinh vật ở Hồ Tây Xác định chỉ
số đa dạng loài của các nhóm sinh vật ở Hồ Tây Phân tích nguyên nhân dẫn đến sự ô nhiễm môi trường nước và giảm đa dạng thành phần loài của Hồ Tây Đề xuất một số biện pháp bảo tồn đa
dạng các loài sinh vật của Hồ Tây
Keywords: Sinh thái hồ; Sinh thái học; Đa dạng sinh học; Hồ Tây
Content
ĐẶT VẤN ĐỀ
Hồ Tây là một hồ tự nhiên, có diện tích lớn nhất của thủ đô Hà Nội Hồ rất nổi tiếng với các giá trị đặc trưng về danh lam thắng cảnh, các hoạt động du lịch, văn hóa - thể thao và gắn liền với lịch sử, tâm linh của người dân thủ đô, cũng như người dân Việt Nam từ bao đời nay Hồ Tây còn có giá trị đặc sắc về ĐDSH, chứa đựng nguồn tài nguyên động, thực vật đa dạng và độc đáo Với việc tham gia công ước Ramsar, Việt Nam có nghĩa vụ sử dụng khu vực này một cách hợp lý để vừa đạt hiệu quả kinh tế vừa bảo vệ ĐDSH cũng như cảnh quan của nó Về mặt pháp
lý, thông báo số 72/TB-TW ngày 26/5/1994 của Bộ Chính Trị về một số vấn đề quy hoạch và
xây dựng thủ đô Hà Nội đã nêu rõ: “Phải hết sức giữ gìn và tôn tạo những cảnh quan thiên nhiên đặc sắc, độc đáo của Hà Nội, nhất là vẻ đẹp của các hồ lớn” Quyết định số 473/BXD/KTQH
Trang 2ngày 08/01/1994 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng cũng khẳng định: “Khu vực Hồ Tây phải được quy hoạch xây dựng thành trung tâm giao dịch quốc tế, trung tâm dịch vụ du lịch, trung tâm văn hóa thể thao và là vùng bảo vệ cảnh quan thiên nhiên phục vụ các hoạt động vui chơi giải trí của thủ đô” Đồng thời, Quyết định gần đây nhất, quyết định số 1479/QĐ-TTg , ngày 13/10/2008 của Thủ tướng chính phủ phê duyệt quy hoạch hệ thống khu bảo tồn vùng nước nội địa đến năm 2020 “Hồ Tây, bảo vệ sinh thái hồ tự nhiên, ngoài ra khu bảo tồn còn có ý nghĩa về du lịch – nghiên cứu - giáo dục” Qua đó có thể thấy sự quyết tâm của các cấp, các ngành trong việc quy hoạch và bảo vệ
Hồ Tây trước tình trạng tính bền vững của HST này đang bị đe dọa do hoạt động xả thải không hợp lý của người dân xung quanh khu vực vào hồ và các hoạt động kinh tế - xã hội khác
Chúng ta đều nhận thấy rằng quá trình đô thị hóa, phát triển kinh tế một cách nhanh chóng trong những năm qua đã làm cho mức độ ô nhiễm của Hồ Tây ngày một gia tăng do lượng nước thải đổ ra ngày một nhiều, điều này làm chất lượng nước của hồ ngày càng suy giảm, làm biến đổi thành phần loài và khu hệ sinh vật của Hồ Tây Ngoài ra, biến đổi khí hậu với sự xen kẽ hạn hán và lũ lụt bất thường đang ảnh hưởng rất lớn tới sự ĐDSH của các loài sinh sống trong
hồ Tác động của con người đã khiến hai nhóm ĐDSH của hồ là thực vật thủy sinh và ĐVĐ bị suy thoái nghiêm trọng Nhiều loài đặc hữu của hồ đã mất đi, xuất hiện một số loài ngoại lai mới
Ô nhiễm bởi các nguồn thải từ vùng lưu vực của các hoạt động du lịch trên hồ, kể cả các chất thải rắn cũng góp phần hủy hoại Hồ Tây Hay như việc tiếp tục nuôi cá ở Hồ Tây gây áp lực đối với các loài cá bản địa, cô lập hồ với các thủy vực xung quanh Nếu cộng cả hai hướng tác động của biến đổi khí hậu và hoạt động của con người, rủi ro tiêu diệt ĐDSH, HST tự nhiên của Hồ Tây là rất lớn Hồ Tây lúc ấy sẽ bị vô sinh
Hà Nội hiện mới chỉ bảo vệ Hồ Tây theo hướng bảo vệ cảnh quan, khai thác hồ chống úng, phát triển du lịch, nuôi cá, không thấy bảo vệ theo hướng bảo tồn ĐDSH, bảo tồn HST tự nhiên và mặc dù đã có rất nhiều nghiên cứu về chất lượng nước của Hồ Tây Tuy nhiên chứa có
đề tài nào đưa ra biện pháp bảo tồn cụ thể cho Hồ Tây
Vì vậy chúng tôi thực hiện đề tài “Đánh giá hiện trạng và đề xuất một số biện pháp bảo tồn đa dạng sinh học Hồ Tây, Hà Nội”
Đề tài gồm những mục đích chính sau:
Trang 31 Điều tra, đánh giá hiện trạng đa dạng thành phần loài sinh vật ở Hồ Tây
2 Xác định chỉ số đa dạng loài của các nhóm sinh vật ở Hồ Tây
3 Phân tích nguyên nhân dẫn đến sự ô nhiễm môi trường nước và giảm đa dạng thành phần loài của Hồ Tây
4 Đề xuất một số biện pháp bảo tồn đa dạng các loài sinh vật của Hồ Tây
Trang 4References
Tiếng Việt
1 Đỗ Kim Anh (2007),Dự báo sự biến động của một số nhóm sinh vật trong hồ Tây -
Hà Nội,Luận văn thạc sỹ Sinh học,Trường ĐHKH Tự Nhiên Hà Nội
2 Nguyễn Việt Anh, Lê Hiền Thảo và CTV (2000), Đánh giá chất lượng nước hồ Tây qua các năm, Dự án "nâng cao chất lượng nước hồ Tây", Uỷ ban Nhân dân Thành Phố
Hà Nội cùng Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Xây Dựng Hà Nội, Hà Nội
3 Nguyễn Thị Ngọc Chi (2011),Tìm hiểu về đa dạng sinh học và đề xuất các biện pháp bảo tồn đa dạng sinh học của thành phố Hà Nội, Luận văn thạc sỹ Sinh học,Trường
ĐHKH Tự Nhiên Hà Nội
4 Dương Trí Dũng (2001), chỉ số đa dạng sinh học, NXB đại học quốc gia
5 Lê Trọng Cúc, Nguyễn Hữu Dụng, Đặng Thị Sy và nnk, (1997), Báo cáo kết quả điều tra thuỷ hoá và thuỷ sinh vật hồ Tây và hồ Trúc Bạch Tài liệu Trường Đại học KHTN,
Đại học QG Hà Nội, 35tr
6 Hồ Thanh Hải, Nguyễn Khắc Đỗ, Phan Văn Mạch (2001), Các nguồn dinh dưỡng ngoại lai từ vùng lưu vực đến hồ Tây, Tuyển tập các công trình nghiên cứu Sinh thái và
Tài nguyên Sinh vật Nhà xuất bản Nông nghiệp Hà Nội : 446-455
7 Hồ Thanh Hải, Nguyễn Khắc Đỗ, Phan Văn Mạch, Cao Thị Kim Thu (2001), Chất lượng môi trường nước hồ Tây Tuyển tập các công trình nghiên cứu Sinh thái và Tài
nguyên Sinh vật Nhà xuất bản Nông nghiệp Hà Nội: 437-445
8 Nguyễn Thị Thu Hè, (2012), chất lượng môi trường nước và đa dạng sinh vật nổi (Plankton) vùng cửa sông Văn Úc, luận văn thạc sĩ khoa học, Trường Đại học Khoa
học Tự nhiên
9 Lưu Lan Hương (2007), Mô hình hóa hệ sinh thái hồ Tây - Hà Nội nhằm bảo vệ và phát triển bền vững, Đề tài đặc biệt cấp ĐHQG, Mã số: QG - 06-35
10 Lưu Lan Hương (2010), Xác định năng suất sơ cấp và năng suất thứ cấp cho hồ Tây,
Hà Nội (bằng mô hình toán) Đề tài đặc biệt cấp ĐHQG, mã số: QG-09-19
11 Vũ Đăng Khoa (1996), Cơ sở sinh thái học để bảo vệ môi trường phát triển nguồn lợi thuỷ sản ở hồ Tây - Hà Nội, Luận án Phó tiến sỹ khoa học Sinh học, Viện sinh thái tài
nguyên vi sinh vật
Trang 512 Trần Nghi và nnk (2000), Lịch sử hình thành và tiến hoá địa chất - môi trường hồ Tây trong mối quan hệ với hoạt động sông Hồng, Dự án "nâng cao chất lượng nước hồ Tây",
Uỷ ban Nhân dân Thành Phố Hà Nội cùng Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Xây Dựng Hà Nội, Hà Nội
13 Nguyễn Xuân Quýnh (1996), Nghiên cứu về động vật không xương sống trong các thuỷ vực có nước thải vùng Hà Nội, Luận án Phó Tiến sỹ khoa học Sinh học, Trường
Đại học Tổng hợp Hà Nội
14 Đặng Ngọc Thanh, Hồ Thanh Hải, Dương Đức Tiến, Mai Đình Yên, (2002), Thuỷ sinh học các thuỷ vực nước ngọt nội địa Việt Nam Nhà xuất bản KH&KT Hà Nội
15 Dương Đức Tiến và nnk (1991), Hiện trạng nước và vi tảo (Microalgae) trong các thuỷ vực
ở Hà Nội, Tạp chí Sinh học, tập 15, số 4
16 Nguyễn Thị Thu Thủy (2012), diễn biến đa dạng thành phần loài sinh vật của hệ sinh thái
Hồ Tây, luận văn thạc sĩ khoa học, Trường đại học Khoa học Tự Nhiên
17 Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế - IUCN Việt Nam, 2008 Hướng dẫn bảo tồn đao dạng sinh học nông nghiệp tại Việt Nam Nhà xuất bản IUCN Việt Nam, Hà Nội,
Việt Nam
18 Trần Anh Tuấn (2002), Nghiên cứu và đánh giá cảnh quan nhân sinh phục vụ định hướng sử dụng hợp lý tài nguyên khu vực hồ Tây và phụ cận, Luận văn Thạc sỹ Khoa
học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội
19 Hoàng Dương Tùng (2004), Sử dụng cụng cụ toán học đánh giá khả năng chịu tải ô nhiễm của Hồ Tây làm cơ sở xây dựng kế hoạch bảo vệ và phát triển Hồ Tây trong tương lai, Luận án Tiến sỹ Kỹ thuật, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội
20 Nguyễn Văn Viết (1997), Xây dựng mô hình tính toán lan truyền ô nhiễm nước ở Hồ Tây, Viện khí tượng thủy văn
21 Mai Đình Yên (2001), Tổng quan các điều tra nghiên cứu về đa dạng sinh học của hồ Tây, Báo cáo Hội thảo KH Dự án Nâng cao chất lượng nước hồ Tây
22 Mai Đình Yên (2011), sơ bộ phân tích biến đổi khí hậu đến hệ sinh thái Hồ Tây,Thành phố Hà Nội, kỷ yếu hội thảo quốc gia đất ngập nước và biến đổi khí hậu, NXB khoa
học và kĩ thuật
23 Báo cáo trắc quan môi trường các hồ phía Bắc Cục môi trường - Trạm quan trắc môi
trường phía Bắc (từ năm 1997-2002)
Trang 624 Hội thảo chuyên đề Đa dạng sinh học và biến đổi khí hậu, 2007 Mối liên quan tới đói nghèo và phát triển bền vững Đại học quốc gia Hà Nôi, Hội bảo Tồn thiên nhiên và
Môi trường Việt Nam
25 Viện Sinh thái và Tài nguyên Sinh vật (2011) Đề án ''Điều tra đánh giá hiện trạng ô nhiễm môi trường nước, hệ sinh thái lòng hồ Tây; đề xuất các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm và khai thác sử dụng hợp lý hồ Tây", do UBND quận Tây Hồ và Ban quản lý hồ Tây quản lý
và thực hiện
Tiếng Anh
26 CEETIA, 1995 Pollution situation of water quality of West lake and Technical recommendation to protect water environment about lake area Workshop on Env protection West lake area in Hanoi, AN IDIRC - CIDA Joint Programme - Canada
27 Jorgensen S.E et al, Guidelines of lake management, Volum 1, 3 ILEC, UNEP
28 Ryding S.O., Rast W., 1989 The control of Eutrophication of lakes and Reservois
Man and the Biosphere series The Parthenon Publishing Group
29 Tebbutt T.H., (1990), Principles of Water Quality Control, Oxford, New York, Seoul,
Tokyo, pp.73-115
Các trang web
30 http://www.biodiversity-day.info
31 http://www.ebook.edu.vn
32 http://www.nhasinhhoctre.com
33 http://tailieu.vn
34 http://thuviensinhhoc.violet.vn
35 http://vi.wikipedia.org