Trong nhiều trường hợp, chuyện thường gặp là lãnh đạo một đơn vị KH&CN nào đĩ, nhận thấy khả năng xin được kinh phí nhà nước, và bằng cách này hay cách khác, đưa ra quyết định mua sắm th
Trang 1Số 294 - 2015
Sẽ là vơ trách nhiệm nếu ta khơng
quan tâm, gây ra ấn tượng xấu
trong cơng chúng về những yếu
kém, hoặc thậm chí cả tệ tham nhũng
trong giới KH&CN Vậy chúng ta phải làm
gì để những sai phạm như vậy khơng tái
diễn?
Trong nhiều trường hợp, chuyện thường
gặp là lãnh đạo một đơn vị KH&CN nào
đĩ, nhận thấy khả năng xin được kinh phí
nhà nước, và bằng cách này hay cách khác,
đưa ra quyết định mua sắm thiết bị mà ơng
ta tin rằng sẽ giúp gia tăng uy tín của đơn
vị mình và tạo cơ hội để thu hút các nhà
khoa học trẻ
Tuy nhiên, lẽ ra quy trình đưa ra những
quyết định như vậy khơng nên theo chỉ
đạo từ trên xuống, mà phải theo ý kiến đề
xuất từ dưới lên Cách làm đúng ở đây là
phải một cộng đồng các nhà khoa học –
khơng nhất thiết đơng người mà cĩ thể chỉ
cần một nhĩm nhỏ – đề xuất đơn vị mua
về một thiết bị mới, kèm theo đĩ là văn
bản nêu rõ các luận cứ, ý nghĩa, tầm quan
trọng của thiết bị này Nội dung văn bản ấy
phải được cơng khai, cho phép các cá nhân
và cộng đồng các nhà khoa học khác cĩ cơ hội được thơng tin và bày tỏ ý kiến riêng
Trong trường hợp đĩ là một thiết bị địi hỏi nguồn lực lớn dành cho việc mua sắm, khai thác, hay bảo dưỡng, thì việc mua thiết bị này phải được đem ra thảo luận trước các
cơ quan, tổ chức KH&CN hữu quan, và cần tham vấn ý kiến các chuyên gia nước ngồi
Như tơi vẫn thường nhận xét trong các bài báo liên quan tới chủ đề này, chúng ta trước hết cần ưu tiên đầu tư cho chất xám hơn là đầu tư vào trang thiết bị Một thiết
bị tối tân bĩng bẩy liệu cĩ giá trị gì nếu chẳng ai sử dụng đến nĩ? Lẽ ra, chúng ta cần dành kinh phí để nâng cao chất lượng đào tạo, đặc biệt là đào tạo trong nước, xây dựng những nhĩm nghiên cứu cĩ năng lực để thu hút các nhà nghiên cứu trẻ được đào tạo từ nước ngồi và tận dụng tốt nhất tri thức, kĩ năng của họ Chúng
ta cần dành kinh phí tạo điều kiện thu hút tài năng trẻ tham gia các dự án khoa học quan trọng trong các ngành năng lượng,
vũ trụ, điện tử cơng nghệ cao, tin học, di
truyền học, v.v, thay vì để cho chất xám thế
hệ trẻ tập trung hết vào một vài ngành như ngân hàng, tiếp thị Chúng ta cần kinh phí
để tăng lương cho các nhà nghiên cứu làm khoa học đích thực, tránh để họ vì mưu sinh mà phải lãng phí thời gian vào các nghề tay trái cho thu nhập cao hơn
Gần đây, tơi được đọc một báo cáo về lĩnh vực ứng dụng phĩng xạ trong y tế của bác sĩ, giáo sư Mai Trọng Khoa, phê phán tình trạng “thiếu bác sĩ và kĩ sư y tế, thiếu kiểm sốt chất lượng và bảo dưỡng đối với các thiết bị bức xạ và quy trình sản xuất thuốc cĩ phĩng xạ, thiếu đào tạo một cách bài bản cho đội ngũ làm thuốc cĩ phĩng xạ.” Kiến nghị của vị bác sĩ này là gì? Mua sắm một máy siêu gia tốc cyclotron mới?
Một cơ sở chiếu xạ để điều trị khối u ung thư? Khơng, đây là một người cĩ trách nhiệm, đưa ra kiến nghị cho những gì mà ơng biết là thiết thực cho việc đào tạo bác
sĩ, kĩ sư, kĩ thuật viên, y tá trong lĩnh vực này: cấp học bổng, tổ chức các lớp học ngắn hạn, tọa đàm khoa học, chương trình trao đổi chuyên gia, các khĩa đào tạo, tổ chức các nghiên cứu liên trung tâm,…
Cơng chúng cũng như Nhà nước luơn mong chờ ở cộng đồng các nhà khoa học
sự nghiêm khắc, chuẩn mực, và sự quản
lí một cách phù hợp đối với các nguồn kinh phí đầu tư cho khoa học Là những nhà khoa học, chúng ta khơng được quên điều này, và cần hành xử cĩ trách nhiệm nếu thật sự muốn giành được lịng tin và
sự ủng hộ
THANH XUÂN dịch
CHÚNG TA ĐỀU BIẾT TRONG THỰC TẾ ĐANG TỒN TẠI TÌNH TRẠNG CĨ NHỮNG THIẾT BỊ ĐẮT TIỀN PHỤC VỤ NGHIÊN CỨU
KHOA HỌC KHƠNG ĐƯỢC KHAI THÁC ĐÚNG MỨC, THẬM CHÍ HỒN TỒN BỊ ĐẮP CHIẾU TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY KHI
LẼ RA CÁC NGUỒN LỰC DÀNH CHO NGHIÊN CỨU PHẢI ĐƯỢC ĐẦU TƯ CẨN TRỌNG VÀ QUẢN LÍ NGHIÊM NGẶT, THÌ SỰ LÃNG
PHÍ TIỀN CỦA NHƯ VẬY LÀ ĐIỀU KHƠNG THỂ CHẤP NHẬN
ĐẦU TƯ CHO NHỮNG GÌ
THẬT SỰ THIẾT THỰC
GS PIERRE DARRIULAT
K hông gian H ọc thuật