Kiến thức - Viết được các phương trình của hai chuyển động thành phần của chuyển động ném ngang và nêu được tính chất của mỗi chuyển động thành phần đó.. - Viết được phương trình quỹ đạo
Trang 1Bài dạy:
Bài 15: BÀI TOÁN VỀ CHUYỂN ĐỘNG NÉM NGANG
Người thực hiện: Nguyễn Cao Ngọc Hồng
Ngày thực hiện: 25/11/2017
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Viết được các phương trình của hai chuyển động thành phần của chuyển động
ném ngang và nêu được tính chất của mỗi chuyển động thành phần đó
- Viết được phương trình quỹ đạo của chuyển động ném ngang, các công thức tính
thời gian chuyển động và tầm ném xa
2 Kỹ năng
- Bước đầu biết dùng phương pháp tọa độ để khảo sát những chuyển động phức
tạp, cụ thể trong bài là chuyển động ném ngang
- Giải được các bài toán về chuyển động của vật ném ngang
3 Thái độ
- Ý thức phát biểu xây dựng bài
- Lắng nghe ý kiến của bạn
II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên: Tranh ảnh, đồ thị mô tả chuyển động ném ngang
2 Học sinh: Các công thức của chuyển động thẳng biến đổi đều và của sự rơi tự
do Xem trước bài mới
III PHƯƠNG PHÁP: Nêu vấn đề, giải quyết vấn đề, gợi mở, thảo luận nhóm.
IV TIẾN TRÌNH BÀI HỌC
1 Ổn định tổ chức (1 phút)
- Ổn định lớp
- Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ (4 phút)
- Phát biểu và viết công thức của lực hướng tâm?
- Nêu một vài ứng dụng của chuyển động li tâm?
3 Bài mới
Hoạt động 1: Đề xuất vấn đề cần nghiên cứu.
5 phút Giáo viên xây dựng tình huống có vấn đề
Yêu cầu học sinh nhắc lại các dạng chuyển - Trả lời: Chuyển động thẳng đều, thẳng
Trang 2động đã học.
Đặt vấn đề: Chuyển động ném là một dạng
chuyển động thường gặp trong đời sống và
trong kĩ thuật Ví dụ: Người lái máy bay phải
thả hàng cứu trợ từ vị trí nào để hàng rơi trúng
mục tiêu? Hay pháo thủ phải hướng nòng
súng đại bác chếch một góc bằng bao nhiêu để
bắn đạn trúng đích? Vận động viên phải chọn
góc ném bằng bao nhiêu để ném lao được xa
nhất? Bài học hôm nay sẽ giúp chúng ta trả lời
được các câu hỏi đó Chúng ta sang bài 15:
Bài toán về chuyển động ném ngang
biến đổi đều, rơi tự do, tròn đều
- Lắng nghe
Hoạt động 2: Khảo sát chuyển động ném ngang.
10 phút 1 Hướng dẫn khảo sát:
- Chuyển động ném thường có dạng như thế
nào?
- Nêu vấn đề, với vốn kiến thức hiện tại là
chuyển động thẳng đều, chuyển động thẳng
biến đổi đều và sự rơi tự do Làm thế nào để
xác định chuyển động ném từ vốn kiến thức
đó?
- Thông báo: Khi nghiên cứu dạng chuyển
động này ta thường dùng phương pháp tọa độ
Bước 1: Chọn hệ tọa độ thích hợp Phân tích
chuyển động phức tạp thành các chuyển động
cơ bản đã học bằng cách chiếu chuyển động
xuống các trục tọa độ đã chọn
Bước 2: Nghiên cứu các chuyển động thành
phần
Bước 3: Tổng hợp thành chuyển động thực
của vật
2 Đưa ra bài toán: Khảo sát chuyển
động của một vật M bị ném ngang với vận
tốc đầu v0 từ độ cao h so với mặt đất Coi vật
chỉ chịu tác dụng của trọng lực
- Dựa vào kinh nghiệm của bản thân, học sinh có thể trả lời:
+ Đường cong
+ Đường thẳng
- Suy nghĩ, thảo luận và tìm ra phương án giải quyết
- Lắng nghe
Trang 3- Nên chọn hệ tọa độ thế nào? Vì sao?
Gợi ý: Chọn sao cho khi chiếu lên các trục tọa
độ, các chuyển động thành phần là một trong
những dạng chuyển động mà ta đã nghiên
cứu
- Áp dụng định luật II Newton theo mỗi trục
tọa độ, tìm các gia tốc của hai chuyển động
thành phần? Xác định tính chất và viết các
phương trình của mỗi chuyển động thành
phần
- Nên chọn hệ tọa độ Đề-các vì khi phân tích sẽ được chuyển động theo phương ngang và phương thẳng đứng
- Thảo luận nhóm:
+ Các phương trình của chuyển động thành phần theo trục Ox là:
ax = 0; vx = v0; x = v0t Chuyển động thẳng đều
+ Các phương trình cảu chuyển động thành phần theo trục Oy là:
ay = g; vy =gt; y = gt2
Sự rơi tự do
Hoạt động 3: Xác định chuyển động của vật
10 phút - Giáo viên đưa ra khái niệm phương trình
quỹ đạo
- Để xác định chuyển động thực của vật M ta
phải tổng hợp hai chuyển động thành phần
bằng cách nào?
- Đặt câu hỏi gợi mở để học sinh dựa vào các
phương trình của các chuyển động thành
phần, lập phương trình quỹ đạo?
- Phương trình đó cho ta quỹ đạo là đường gì?
- Hướng dẫn học sinh tìm thời gian chuyển
động
Lưu ý cho học sinh, thời gian chuyển động
- Lắng nghe
- Trả lời
- Tìm phương trình quỹ đạo của vật theo
sự hướng dẫn của giáo viên
- Phương trình quỹ đạo của chuyển động ném ngang có dạng đường parabol
Trang 4của vật bị ném ngang bằng thời gian rơi tự do
của vật từ cùng một độ cao h
- Cho học sinh đọc SGK rồi đưa ra định
nghĩa và công thức tính tầm ném xa
- Tầm ném xa L phụ thuộc vào những yếu tố
nào?
- Tìm thời gian chuyển động theo hướng dẫn của giáo viên: Thay y = h vào phương trình y = gt2, tìm được t
- Đọc SGK, phát biểu định nghĩa và viết công thức tầm ném xa
- L phụ thuộc vào v0 và h
Hoạt động 4: Thí nghiệm kiểm chứng
5 phút - Giải thích về mục đích và cách bố trí thí
nghiệm ở hình 15.3 SGK
- Cho học sinh quan sát thí nghiệm mô phỏng
- Quan sát thí nghiệm ta thấy sau khi búa đập
vào thanh thép, bi A chuyển động ném ngang
còn bi B rơi tự do Cả hai đều chạm đất cùng
một lúc Thí nghiệm đã xác nhận điều gì?
- Lắng nghe
- Quan sát thí nghiệm
- Trả lời: Thời gian chuyển động chỉ phụ thuộc vào độ cao, không phụ thuộc vào vận tốc đầu
V VẬN DỤNG, CỦNG CỐ (10 phút)
- Giáo viên tóm lại nội dung chính của bài
- Cho bài tập vận dụng, yêu cầu học sinh lên bảng giải
- Nêu câu hỏi và bài tập về nhà
- Yêu cầu học sinh chuẩn bị bài sau
VI RÚT KINH NGHIỆM
VII NỘI DUNG GHI BẢNG
Bài 15: BÀI TOÁN VỀ CHUYỂN ĐỘNG NÉM NGANG
1 Khảo sát chuyển động ném ngang
P
M
My
0
y (m)
Trang 5Khi vật M chuyển động thì các hình chiếu Mx, My của nó trên hai trục toạ độ cũng chuyển động (đó là những chuyển động thành phần)
Viết phương trình cho Mx chuyển động đều theo phương ngang với vận tốc ban đầu là v0x = v0
ax = 0 ; vx = v0 ; x = v0t Viết phương trình cho My chuyển động rơi tự do theo phương trọng lực :
ay = g ; vy = gt ; y = 1
2gt2
2 Xác định chuyển động của vật
- Phương trình quỹ đạo của vật: y =
- Thời gian chuyển động: t =
- Tầm ném xa: L = xmax = v0t = v0
3 Thí nghiệm kiểm chứng
Thời gian chuyển động ném ngang bằng thời gian rơi tự do ở cùng độ cao h