MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT: - Hiểu được quan niệm của nhà văn Hoài Thanh về nguồn gốc, công dụng và ý nghĩa của văn chương trong lịch sử của nhân loại.. - Quan niệm của tác giả về nguồn gốc, ý nghĩ
Trang 1Ý NGHĨA VĂN CHƯƠNG ( Hoài Thanh )
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Hiểu được quan niệm của nhà văn Hoài Thanh về nguồn gốc, công dụng và ý nghĩa
của văn chương trong lịch sử của nhân loại
- Nghệ thuật nghị luận đặc sắc, độc đáo của Hoài Thanh.
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
1 Kiến thức:
- Sơ giản về nhà văn Hoài Thanh
- Quan niệm của tác giả về nguồn gốc, ý nghĩa, công dụng của văn chương
- Luận điểm và cách trình bày luận điểm về một vấn đề văn học trong một văn bản nghị luận của nhà văn Hoài Thanh
2 Kĩ năng:
- Đọc - Hiểu văn bản nghị luận văn học
- Xác định và phân tích luận điểm được triển khai trong văn bản nghị luận
- Vận dụng, trình bày luận điểm trong bài văn nghị luận
3 Thái độ:
- Yêu quí, trân trọng văn chương , tu dưỡng đạo đức
Trang 2III PHƯƠNG PHÁP:
- Vấn đáp kết hợp thực hành, thảo luận nhóm
IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định :
2 Kiểm tra bài cũ :
Câu 1: Hãy nêu nghệ thuật, nội dung của văn bản '' Đức tính giản dị của Bác Hồ'' ? Đáp án
Câu 1
1 Nghệ thuật :
- Có dẫn chứng cụ thể, lí lẽ bình luận sâu sắc, có sức thuyết phục
- Lập luận theo trình tự hợp lí
2 Nội dung:
- Ca ngợi phẩm chất cao đẹp, đức tính giản dị của Chủ Tịch Hồ Chí Minh
- Bài học về việc học tập, rèn luyện noi theo tấm gương của Chủ tịch Hồ Chí Minh
10 đ
3 Bài mới : GV giới thiệu bài
Trang 3- Văn chương nghệ thuật ra đời rất sớm và luôn luôn gắn bó với đời sống con người.
Từ xưa, người ta đã băn khoăn văn chương có nguồn gốc từ đâu ? nó có ý nghĩa như thế nào đối với đời sống ? Bài viết “ ý nghĩa văn chương” của Hoài thanh sẽ giúp chúng ta hiểu phần nào về điều đó.
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI DẠY
* HOẠT ĐỘNG 1 : Tìm hiểu về tác
giả tác phẩm.
? Dựa vào chú thích trong sgk em
hãy nêu vài nét về thân thế và sự
nghiệp của Hoài Thanh
- HS: Tìm hiểu về tác giả, tác phẩm
qua phần chú thích, GV đặt những
câu hỏi gợi để học sinh trả lời
? Văn bản thuộc kiểu loại gì?
? Văn bản ra đời trong hoàn cảnh
nào?
- Hs: Suy nghĩ trả lời trong phần chú
thích *
* HOẠT ĐỘNG 2 : Tìm hiểu văn
bản
- GV: Đọc rồi hướng dẫn cho hs đọc
(giọng vừa rành mạch vừa cảm xúc,
chậm và sâu lắng )
I GIỚI THIỆU CHUNG:
1 Tác giả:
- Hoài Thanh : ( 1909- 1982 ) là một trong những nhà phê binh văn học xuất sắc của nước ta ở thế kỉ XX Hoài Thanh là tác giả
của tập Thi Nhân Việt Nam- Một công
trình nghiên cứu nổi tiếng về phong trào thơ mới
2 Tác phẩm:
- Văn bản được in trong cuốn Văn chương
và hành động.
II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN :
1 Đ ọc – tìm hiểu từ khó :
2 Tìm hiểu văn bản:
a Bố cục: Chia làm ba phần.
+ Nguồn gốc – từ đầu cho đến muôn loài
+ Nhiệm vụ – tiếp theo cho đến sự sống
+ Công dụng của văn chương – phần còn lại
Trang 4- Giải thích từ khó
? Trong vb này tác giả bàn tới ý
nghĩa văn chương theo mấy phương
diện Hãy nêu từng đoạn trong vb
tương ứng với từng phương diện đó
? Vb này thuộc kiểu nghị luận nào
trong 2 kiểu nghị luận sau: Nghị luận
chính trị –xã hội, Nghị luận văn
chương
? Trước khi nêu nguồn gốc của văn
chương tác giả giải thích nguồn gốc
của thi ca bằng cách nào ?
- HS: Dẫn câu chuyện của nhà thi sĩ
Ấn Độ và con chim bị thương
? Câu chuyện ấy cho ta thấy tác giả
muốn cắt nghĩa nguồn gốc của văn
chương là gì ? ( lòng thương người
và rộng ra thương cả muôn vật,
muôn loài)
- Gọi hs đọc đoạn 2
? Để làm rõ nguồn gốc tình cảm của
văn chương Hoài Thanh đã nêu tiếp
1 nhận định về nhiệm vụ của văn
chương được thể hiện qua lời văn
nào?
- HS: Văn chương hình dung ra sự
sống muôn hình vạn trạng, chẳng
b Phương thức biểu đạt: Nghị luận
c Phân tích : c1 Nguồn gốc của văn chương:
- Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và rộng ra là thương cả muôn vật, muôn loài
C2 Nhiệm vụ của văn chương
- Văn chương hình dung ra cuộc sống muôn hình vạn trạng
Ví dụ:
+ Bài cảnh khuya ( tiếng suối trong …… hát xa ) ta đã hình dung ra được bức tranh phong cảnh Việt Bắc tuyệt đẹp
+ Sài Gòn tôi yêu tác giả đã giúp chúng ta hình dung ra cảnh và người, trên mảnh đất đáng yêu từ xưa đến nay
- Văn chương còn sáng tạo ra sự sống
Trang 5những thế văn chương còn sáng tạo
ra sự sống
? Qua nhận định đó tác giả đưa ra
mấy vần đề ?
- HS: Văn chương hình dung ra sự
sống muôn hình vạn trạng - Văn
chương còn tạo ra sự sống
? Trong văn chương, ta thấy có
những bài xuất phát từ tình thương
(chiều chiều ra đứng … Chín chiều)
Nhưng cũng có những bài xuất phát
từ tình cảm đã kích châm biếm ( số
cô …) Từ thực tế đó em có suy nghĩ
gì về quan điểm văn chương của Tô
Hoài?
- HS: Quan điểm của TH đúng ( Vì
thứ văn chương thương người)
Nhưng chưa toàn diện vì còn có cả
thứ
văn chương châm biếm
? HT đã bàn về công dụng của văn
chương đối với con người bằng
những câu văn như thế nào ?
? Trong câu thứ nhất tác giả muốn
nhấn mạnh công dụng nào của văn
chương ? ( khơi dậy trạng thái cảm
xúc của con người)
? Kết hợp lại HT cho ta thấy công
C3 Công dụng của văn chương
+ Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng
vì mình … Hay sao
Văn chương khơi dậy những trạng thái cảm xúc cao thượng của con người
+ Văn chương gây cho ta những tình cảm
ta không có , luyện tình cảm ta sẵn có tình cảm con người Làm giàu tình cảm con người
Có kẻ nói từ … mới hay Nếu trong kho lịch sử … bực nào
=> Văn chương làm đẹp, làm giàu cho Rèn luyện, mở
Trang 6dụng lạ lùng nào của văn chương
đối với con người? ( làm giàu tình
cảm con người )
Khi nói đến pho lịch sử,,,, bực nào?
? Qua 2 câu văn đó tác giả muốn ta
hiểu được sức mạnh nào của văn
chương ?
- HS: Văn chương làm đẹp và hay
cho những thứ bình thường Các thi
nhân làm giàu sang cho lịch sử nhân
loại
? Học qua tác phẩm này mở cho em
những hiểu biết mới mẻ nào về ý
nghĩa của văn chương ?
? Văn nghị luận của HT có gì đặc sắc
Hãy cho các ý sau để trả lời : lập
luận chặt chẽ, sáng sủa
- HS: + Nguồn gốc của văn chương
là tình cảm nhân ái
+ Nhiệm vụ của văn chương
+ Văn chương có công dụng
đặc biệt
+ Chọn câu thứ 3
* HOẠT ĐỘNG 3 :Hướng dẫn
tổng kết
III TỔNG KẾT : Ghi nhớ : Sgk/55
1 Nghệ thuật :
- Có luận điểm rõ ràng, được luận chứng minh bạch và đầy dức thuyết phục, Cóa cách dẫn chứng đa dạng : Khi trước khi sau, khi hòa với luận điểm, khi là một câu truyện ngắn
- Diễn đạt bằng lời văn giản dị, giàu hình ảnh cảm xúc
2 Nội dung:
- Văn bản thể hiện quan niệm sâu sắc của nhà văn về văn chương
Trang 7
V HƯỚNG DẪN TỰ HỌC, CỦNG CỐ DĂN DÒ :
- Tóm tắt hệ thông luận điểm và luận chứng của Hoài Thanh trong văn bản này ?
- Đặc sắc trong nghệ thuật nghị luận của Hoài Thanh trong bài này là gì ?
-Phần ghi nhớ, Làm phần luyện tập
- Tìm thêm một số dẫn chứng thơ văn đã học để chứng minh ý nghĩa văn chương theo luận điểm của Hoài Thanh Soạn bài tiếp theo “Luyện tập viết đoạn văn chứng minh”
VI RÚT KINH NGHIỆM
………
………
………
………
****************************************************