Bài 10. Nghị luận trong văn bản tự sự tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các...
Trang 1VÒ dù héi thi gi¸o viªn d¹y giái n¨m häc 2010 - 2011
Gi¸o viªn: Hµ ThÞ H¹t
Tr êng THCS Phi M«
Trang 2Kiểm tra bài cũ
Thế nào là văn bản tự sự ?
Văn bản tự sự là văn bản trình bày một chuỗi các sự việc, sự việc này dẫn đến sự việc kia, cuối cùng dẫn đến một kết thúc, thể hiện một ý nghĩa.
Trang 3I Bài học
+ Ông giáo thuyết phục rằng: vợ tôi
không ác.
+ Thái độ: buồn chứ không nỡ giận.
- Đ a lý lẽ, dẫn chứng
- Lập luận: Sử dụng kiểu câu khẳng
định, phủ định, cặp quan hệ từ
(nếu …thì, nêu giả thiết – kết luận) thì, nêu giả thiết kết luận) – kết luận).
- Nhân vật ông giáo ( độc thoại)
* Yếu tố nghị luận:
1 Tìm hiểu yếu tố nghị luận trong
văn bản tự sự.
a Vớ dụ
Tìm hiểu đoạn trích sau: “(1)Chao ụi !
(2)Đối với những người ở quanh ta, nếu
ta khụng cố tỡm mà hiểu họ, thỡ ta thấy
họ gàn dở, ngu ngốc, bần tiện, xấu xa, bỉ ổi… toàn những cớ để cho ta tàn nhẫn; khụng bao giờ ta thấy họ là những người đỏng thương; khụng bao giờ ta thương…
(3)Vợ tụi khụng ỏc, nhưng thị khổ quỏ
rồi (4)Một người đau chõn cú lỳc nào
quờn được cỏi chõn đau của mỡnh để
nghĩ đến một cỏi gỡ khỏc đõu? (5)Khi
người ta khổ quỏ thỡ người ta chẳng cũn
nghĩ gỡ đến ai được nữa (6)Cỏi bản tớnh
tốt của người ta bị những nỗi lo lắng,
buồn đau, ớch kỉ che lấp mất (7)Tụi biết
vậy, nờn tụi chỉ buồn chứ khụng nỡ giận”.
(Nam Cao)
Vợ tụi khụng ỏc
vậy, nờn tụi chỉ buồn chứ khụng nỡ giận ”.
(Nam Cao)
Trang 4Sơ đồ trỡnh tự lập luận
Nêu vấn đề (câu 2): Nếu ta không cố tìm hiểu những ng ời xung quanh
thì ta luôn có cơ sở để tàn nhẫn và độc ác với họ
- Vợ tôi không ác nh ng thị khổ quá rồi.
- Một ng ời đau chân có lúc nào quên đ ợc để nghĩ
đến một cái gì khác đâu?
- Khi ng ời ta khổ quá thì ng ời ta chẳng còn nghĩ
đến ai đ ợc nữa
- Cái bản tính tốt của ng ời ta bị những nỗi lo lắng, buồn đau ích kỉ che lấp mất
Phát triển vấn đề
(câu 3,4,5,6) dẫn
chứng lý lẽ
Kết thúc vấn đề
(câu 7) bộc lộ ứng
xử
Tôi biết vậy nên tôi chỉ buồn chứ không nỡ giận
* Vai trò của yếu tố nghị luận
- Khắc hoạ rõ nét tính cách nhân vật ông giáo hay suy nghĩ, triết
lí về cuộc đời, làm cho cõu chuyện thờm phần triết lớ.
Trang 5I Bài học
1 Tìm hiểu yếu tố nghị luận trong
văn bản tự sự.
Ghi nhớ
Trong văn bản tự sự,để ng ời đọc,
(ng ời nghe) phải suy nghĩ về một
vấn đề nào đó, ng ời viết, (ng ời kể)
và nhân vật có khi nghị luận bằng
cách nêu lên các ý kiến, nhận xét,
cùng những lí lẽ và dẫn chứng.Nội
dung đó th ờng đ ợc diễn đạt bằng
hình thức lập luận, làm cho câu
chuyện thêm phần triết lí
Trang 6- Thôi, tôi ốm yếu quá rồi, chết cũng đ ợc Nh ng tr ớc khi nhắm mắt, tôi khuyên anh ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy (Tô Hoài)
I Bài học
1 Tìm hiểu yếu tố nghị luận trong
văn bản tự sự.
2 Lưu ý
* Phân biệt yếu tố nghị luận trong
văn bản tự sự với nghị luận trong
văn bản ngh luận ị luận
Đọc đoạn văn và trả lời câu hỏi?
b) Lịch sử ta có nhiều cuộc kháng chiến chứng tỏ tinh thần yêu n ớc của dân ta Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang thời đại
Bà Tr ng, Bà Triệu, Trần H ng Đạo,
Lê Lợi, Quang Trung Chúng ta phải ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng (Hồ Chí Minh)
a) Dế Choắt nói với Dế Mèn:
Đoạn văn tự sự có đan xen yếu
tố nghị luận
Đoạn văn nghị luận
Câu hỏi thảo luận:
Trong hai đoạn văn, đâu là đoạn
văn tự sự có đan xen yếu tố nghị
luận, đâu là đoạn văn nghị luận?
Văn bản tự sự
- Nghị luận chỉ là
yếu tố đan xen.
- Ng ời viết tập trung đ
a ra các luận điểm, luận cứ một cách đầy
đủ, to n àn diện
Văn bản nghị luận
- Tự sự là chủ đạo - Nghị luận là chủ
đạo
tiết 50: nghị luận trong văn bản tự sự
Trang 7I Bài học
1 Tìm hiểu yếu tố nghị luận trong
văn bản tự sự.
2 Lưu ý
* Một số cách đan xen:
- Đan xen yếu tố nghị luận trong lời
nói trực tiếp của nhân vật (cuộc đối
thoại).
- Đan xen trong lời của ng ời kể.
Đọc 2 đoạn văn:
a) Choắt nói với Mèn:
- Thôi, tôi ốm yếu quá rồi, chết cũng đ ợc Nh ng tr ớc khi nhắm mắt, tôi khuyên anh ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy (Tô Hoài)
b) Chao ụi ! Đối với những người ở quanh ta, nếu ta khụng cố tỡm mà hiểu
họ, thỡ ta thấy họ gàn dở, ngu ngốc, bần tiện, xấu xa, bỉ ổi… toàn những cớ để cho ta tàn nhẫn; khụng bao giờ ta thấy
họ là những người đỏng thương; khụng bao giờ ta thương… Vợ tụi khụng ỏc, nhưng thị khổ quỏ rồi Một người đau chõn cú lỳc nào quờn được cỏi chõn đau của mỡnh để nghĩ đến một cỏi gỡ khỏc đõu? Khi người ta khổ quỏ thỡ người ta chẳng cũn nghĩ gỡ đến ai được nữa Cỏi bản tớnh tốt của người ta bị những nỗi lo lắng, buồn đau, ớch kỉ che lấp mất Tụi biết vậy, nờn tụi chỉ buồn chứ khụng nỡ giận”.
(Nam Cao)
Trang 8tiết 50: nghị luận trong văn bản tự sự
I Bài học
II Luyện tập
Anh hạ giọng, nửa tâm sự, nửa đọc lại một
điều rõ ràng đã ngẫm nghĩ nhiều:
- Hồi ch a vào nghề, những đêm bầu trời
đen kịt, nhìn kĩ mới thấy một ngôi sao xa, cháu cũng nghĩ ngay ngôi sao kia lẻ loi một mình Bây giờ làm nghề này cháu không nghĩ nh vậy nữa Vả, khi ta làm việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình đ ợc? Huống chi việc của cháu gắn liền với công việc của bao anh em, đồng chí d ới kia Công việc của cháu gian khổ thế đấy, chứ cất nó
đi, cháu buồn đến chết mất.
(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa pa)
Bài tập 1:
Chỉ ra yếu tố nghị luận và nêu
rõ vai trò của yếu tố trong đoạn
văn?
* Yếu tố nghị luận
* Cách đan xen: Yếu tố nghị
luận đan xen trong lời nói trực
tiếp của nhân vật
* Vai trò: Yếu tố nghị luận làm
cho lời kể của nhân vật anh
thanh niên đậm chất triết lí
Trang 9Vào một buổi sáng tôi trở về thăm tr ờng cũ, b ớc vào lớp học, hình ảnh bạn
bè thầy cô ùa về trong ký ức Bỗng tôi nghe thấy tiếng b ớc chân nhẹ nhàng và giọng nói ấm áp của cô:
II Luyện tập
Bài tập 1:
Bài tập 2: Em hãy đan xen yếu tố nghị luận sao cho phù hợp với nội dung
đoạn văn sau:
- Có phải Nam 9C không? Công tác của em ở Học viện quân sự vẫn tốt chứ?
Lúc ấy hai tai tôi đỏ nhừ, sống mũi cay cay, tôi xúc động và ân hận vô cùng Thế là 20 năm trôi qua tôi ch a một lần trở về thăm cô.
* Một số câu văn có thể đan xen sau câu cuối:
1 Tôi vẫn còn nhớ nh in cô nói với tôi, hạnh phúc thay, sung s ớng thay khi ng ời nào biết yêu th ơng và chăm sóc ng ời khác
2 Chúng ta đừng ỉ lại vào sự bận rộn của công việc để rồi trở thành kẻ vô tình
từ lúc nào không biết các bạn nhé.
Trang 101 Học kĩ bài.
thuyền đánh cá”