Bài 8. Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự

Bài 8. Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất c...

Kiểm tra bài cũ

Cõu 1 Nghe đọc đoạn văn sau :

‘G ơng mặt mẹ tôi vẫn t ơi sáng với đôi mắt trong và n ớc da mịn, làm nổi bật màu hồng của

hai gò má Hay tại sự sung s ớng bỗng đ ợc trông nhìn và ôm ấp cái hình hài máu mủ của

mình mà mẹ tôi lại t ơi đẹp nh thuở còn sung túc ? Tôi ngồi trên đệm xe, đùi áp đùi mẹ

tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi, tôi thấy những cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng

lại mơn man khắp da thịt Hơi quần áo mẹ tôi và những hơi thở ở khuôn miệng xinh xắn

nhai trầu phả ra lúc đó thơm tho lạ th ờng.’’

( Ngữ văn 8 - tập I )

2 Nhận định nào nói đúng nhất về các ph ơng

thức biểu đạt trong đoạn văn trên :

A Miêu tả kết hợp lập luận

B Tự sự kết hợp với lập luận

C Tự sự kết hợp với miêu tả, biểu cảm

D Tự sự kết hợp với thuyết minh

1 Đoạn văn trên đ ợc trích trong văn bản nào ? của

ai ?

A Trong lòng mẹ – Nguyên Hồng

B Tức n ớc vỡ bờ – Ngô Tất Tố

C Lão Hạc – Nam Cao

D Tôi đi học – Thanh Tịnh.

A

C

TiÕt 40 Miªu t¶ néi t©m trong v¨n b¶n tù sù

I- T×m hiÓu yÕu tè miªu t¶ néi t©m trong v¨n b¶n

tù sù.

1 VÝ dô: a) V¨n b¶n: “KiÒu ë lÇu Ng ng BÝch”.

* T¶ c¶nh s¾c thiªn nhiªn:

Có khi gốc tử đã vừa ng ời ôm.

Buồn trông cửa bể chiều hôm

,

Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm

xa xa?

Buồn trông ngọn n ớc mới sa ,

Hoa trôi man mác biết là về đâu ?

Buồn trông nội cỏ rầu rầu ,

Chân mây mặt đất một màu

Tr ớc lầu Ng ng Bích khoá

xuân

Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung

Bốn bề bát ngát xa trông, Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia.

Buồn trông cửa bể chiều hôm ,

Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm

xa xa?

Buồn trông ngọn n ớc mới sa , Hoa trôi man mác biết là về đâu ? Buồn trông nội cỏ rầu rầu , Chân mây mặt đất một màu xanh xanh

Buồn trông gió cuốn mặt duềnh ,

Âm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi

Tiết 40

Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự

Tr ớc lầu Ng ng Bích khoá

xuân

Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung

Bốn bề bát ngát xa trông, Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia.

…

Buồn trông cửa bể chiều hôm

, Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm

xa xa?

Buồn trông ngọn n ớc mới sa ,

Hoa trôi man mác biết là về đâu ? Buồn trông nội cỏ rầu rầu , Chân mây mặt đất một màu xanh xanh

Buồn trông gió cuốn mặt duềnh ,

Âm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi

Tiết 40

Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự

Tiết 40 Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự

I- Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản

-> gợi lên tâm trạng cô đơn, buồn tủi, hổ thẹn, đau đớn, tuyệt

vọng… của Thuý Kiều

+ Hình ảnh “cánh buồm xa xa” -> gợi tâm trạng xót xa về cuộc đời cô đơn, lẻ loi giữa hành trình l u lạc

+ Hình ảnh “cánh hoa trôi man mác”-> gợi tâm trạng lo âu cho thân phận mỏng manh, nhỏ nhoi trôi dạt trên dòng đời vô định.

+ Hình ảnh “nội cỏ rầu rầu” nơi chân mây mặt đất

-> gợi tâm trạng chua xót buồn tủi về tấm thân nhàu nát, về cuộc đời héo hon, tàn úa của nàng….

+ Hình ảnh “gió cuốn mặt duềnh” -> gợi tâm trạng lo âu, khiếp sợ, hãi hùng Âm thanh ầm

ầm dữ dội của tiếng sóng nh dự báo, đe doạ phong

ba bão táp của cuộc đời sẽ bủa vây, vùi dập , cuốn trôi nàng vào bể khổ trầm luân.

- Tiết 40 : Miêu tả nội tâm trong văn bản tự

sự

Tiết 40 Miêu tả nội tâm trong văn bản tự

-> gợi lên tâm trạng cô đơn, buồn tủi, hổ thẹn, đau đớn, tuyệt

vọng… của Thuý Kiều-> Tả cảnh ngụ tình -> Miêu tả gián tiếp nội tâm

nhân vật

* Tả tâm trạng :

Bẽ bàng mây sớm đèn khuya,

Nửa tình nửa cảnh nh chia tấm lòng.

T ởng ng ời d ới nguyệt chén

đồng, Tin s ơng luống những rày trông mai chờ.

Bên trời góc bể bơ vơ, Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.

Xót ng ời tựa cửa hôm mai , Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ?

Bẽ bàng mây sớm đèn khuya, Nửa tình nửa cảnh nh chia tấm lòng

T ởng ng ời d ới nguyệt chén

đồng, Tin s ơng luống những rày trông mai chờ

Tiết 40 Miêu tả nội tâm trong văn bản tự

-> gợi lên tâm trạng cô đơn, buồn tủi, hổ thẹn, đau đớn, tuyệt

vọng… của Thuý Kiều -> Tả cảnh ngụ tình -> Miêu tả gián tiếp nội tâm nhân vật

* Tả tâm trạng:bẽ bàng, bơ vơ, trông, chờ, t ởng, xót, buồn trông

-> Nỗi buồn của Kiều về thân phận cô đơn bơ vơ nơi đất khách, nỗi

nhớ Kim Trọng, cha mẹ nơi quê nhà không ai chăm sóc, phụng d ỡng-> Miêu tả trực tiếp nội

tâm nhân vật

-> Thúy Kiều giàu lòng tự trọng, đa sầu, đa cảm, thuỷ chung, hiếu thảo, giàu đức hi sinh b) Đoạn trích “Lão Hạc- Nam Cao”

Quan sát kĩ đoạn văn sau:

‘‘Mặt lão đột nhiên co rúm lại Những vết nhăn xô lại với nhau, ép cho n

ớc mắt chảy ra Cái đầu lão ngoẹo về một bên và cái miệng móm mém của lão mếu nh con nít .’’

(Lão Hạc- Nam Cao)

Tiết 40 Miêu tả nội tâm trong văn bản

tự sự

Tiết 40 Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự

I- Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản

-> gợi không gian mênh mông, rợn ngợp, hoang vắng, trơ trọi của thiên nhiên

vọng… của Thuý Kiều -> Tả cảnh ngụ tình -> Miêu tả gián tiếp nội tâm nhân vật

* Tả tâm trạng:bẽ bàng, bơ vơ, trông, chờ, t ởng, xót, buồn trông

-> Nỗi buồn của Kiều về thân phận cô đơn bơ vơ nơi đất khách, nỗi

nhớ Kim Trọng, cha mẹ nơi quê nhà không ai chăm sóc, phụng d ỡng-> Miêu tả trực tiếp nội

Tiết 40 : Miêu tả nội tâm trong văn

bản tự sự

2 Nhận xét:

* Miêu tả nội tâm là tái hiện những suy nghĩ, tình cảm, cảm xúc, những diễn biến tâm trạng của nhân vật,…

-> biện pháp quan trọng để xây dựng nhân vật sinh

động, nổi bật , khắc hoạ đặc điểm, tính cách nhân vật.

Tiết 40 Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự

I- Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản

-> gợi không gian mênh mông, rợn ngợp, hoang vắng, trơ trọi của thiên nhiên

vọng… của Thuý Kiều -> Tả cảnh ngụ tình -> Miêu tả gián tiếp nội tâm nhân vật

* Tả tâm trạng:bẽ bàng, bơ vơ, trông, chờ, t ởng, xót, buồn trông

-> Nỗi buồn của Kiều về thân phận cô đơn bơ vơ nơi đất khách, nỗi

nhớ Kim Trọng, cha mẹ nơi quê nhà không ai chăm sóc, phụng d ỡng-> Miêu tả trực tiếp nội

Tiết 40 : Miêu tả nội tâm trong

văn bản tự sự

2 Nhận

xét:* Miêu tả nội tâm là tái hiện những suy nghĩ, tình cảm, cảm xúc, những diễn biến tâm trạng của nhân vật,…

-> biện pháp quan trọng để xây dựng nhân vật sinh

động, nổi bật , khắc hoạ đặc điểm, tính cách nhân vật.

* Có 2 cách miêu tả nội tâm nhân vật:

Miêu tả nội tâm trực tiếp bằng cách diễn tả những ý nghĩ,

cảm xúc, tình cảm của nhân vật.

Miêu tả nội tâm gián tiếp bằng cách miêu tả cảnh vật thiên

nhiên hoặc nét mặt, cử chỉ, trang phục, của nhân vật.

3 Ghi nhớ: SGK ( T 117)

Ghi nhớ

• Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự là tái hiện những ý

biện pháp quan trọng để xây dựng nhân vật, làm cho nhân vật sinh động

• Ng ời ta có thể miêu tả nội tâm trực tiếp bằng cách diễn tả những ý nghĩ, cảm xúc, tình cảm của nhân vật; cũng có thể miêu tả nội tâm gián tiếp bằng cách miêu tả cảnh vật, nét mặt, cử chỉ, trang phục,…của nhân vật.

Tiết 40 : Miêu tả nội tâm trong văn bản

tự sự

TiÕt 40 Miªu t¶ néi t©m trong v¨n b¶n tù sù

Ku-ku-(Hai c©y phong – Ai-ma-tèp)

B - LËp luËn kÕt hîp víi miªu t¶ néi t©m

C - Tù sù kÕt hîp víi lËp luËn

D - Tù sù kÕt hîp víi miªu t¶ néi t©m

• 2 “ Tôi giật sững ng ời Chẳng hiểu sao tôi phải

bám chặt lấy tay mẹ Thoạt tiên là sự ngỡ ngàng, rồi

đến hãnh diện, sau đó là xấu hổ D ới mắt em tôi, tôi

hoàn hảo đến thế kia ? Tôi nhìn nh thôi miên dòng

chữ đề trên bức tranh : “ Anh trai tôi ”

“ Bức tranh của em gái tôi” – Tạ Duy Anh

-Miêu tả trực tiếp nội tâm

nhân vật

-> Ân hận, xấu hổ vì đã nghĩ không

đúng về em gái

Bài 3: Cho các đối t ợng miêu tả : cảnh

sắp xếp các đối t ợng miêu tả vào bảng

phân loại sau

Đối t ợng của miêu tả bên

Cảnh vật, hình

dáng, lời nói,cử

chỉ

Tâm trạng, suy nghĩ, tình cảm,

cảm xúc

* Những câu thơ miêu tả nội tâm của Thuý Kiều :

Nỗi mình thêm tức nỗi nhà,

Thềm hoa một b ớc lệ hoa mấy hàng!

Ngại ngùng dợn gió e s ơng,

Ngừng hoa bóng thẹn trông g ơng mặt dày Mối càng vén tóc bắt tay

Nét buồn nh cúc điệu gầy nh mai.

=> Tâm trạng đau đớn, tủi nhục, xót xa.

mua Kiều” những câu thơ miêu tả nội tâm của Thuý Kiều.