Tuần 3. Đọc thêm: Khóc Dương Khuê tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩn...
Trang 1Nhóm thuyết trình: Phạm Minh Duy MS 06
Trang 2Những hình ảnh sau đây khiến các bạn liên tưởng
đến hai nhà thơ nào? Giải thích
Trang 3KHÓC DƯƠNG KHUÊ
Nguyễn Khuyến và Dương Khuê là đôi bạn tri kỷ Nguyễn Khuyến sinh trước (1835) Dương Khuê sinh sau (1839) nhưng
Dương Khuê lại mất trước (1902) Nguyễn Khuyến bèn làm thơ khóc Dương Khuê
Thơ viết về tình bạn nhiều nhưng thơ hay thì hiếm Bài thơ Khóc Dương Khuê là một trong những bài thơ hiếm ấy về tình
bạn.
khoa thi Giáp Tý 1864 hai người cùng đăng khoa Nguyễn Khuyến đậu Tam nguyên Hoàng giáp - Dương Khuê đậu Tiến
sỹ Cuộc gặp gỡ ấy quả là cái duyên trời của 2 người đồng khoa, đều là học trò của cửa Khổng sân Trình, cùng nhau dùi
mài kinh sử lúc thiếu niên, đến khi xế bóng 2 ông lại đều là thượng quan trí sĩ
sự ra đi của Dương Khuê làm sống lại trong Nguyễn Khuyến một quãng đời quan trọng 38 năm gắn liền với một giai đoạn
hết sức đen tối và phức tạp
"kinh đô thất thủ", "vua Tự Đức băng hà triều đình rối ren", rơi vào cảnh "nước mất nhà tan" (liên hệ các bài thơ
khác trong giai đoạn này)
NHÂN CHỨNG LỊCH SỬ CỦA MỘT THỜI KỲ NƯỚC MẤT - DÂN NÔ LỆ
Như vậy ngoài việc là một kiệt tác về tình bạn Nguyễn Khuyến còn muốn tỏ rõ môt thái độ chính trị trước thời thế đó
hãy cho biết thái độ đó của Nguyễn Khuyến là
gì?
Trang 4- tên th t ậ là Nguyễn Thắng quê n i ộ Làng Đức Hồng Phủ La Sơn nay là phường trung Lương, thị xã Hồng Lĩnh
Hà Tĩnh
- Nguyễn Khuyến là người có phẩm chất trong sạch, mặc dù ra làm quan nhưng nổi tiếng là thanh liêm, chính trực
Nhiều giai thoại kể về đời sống và sự gắn bó của Nguyễn Khuyến đối với nhân dân
- Ông là người có tâm hồn rộng mở, giàu cảm xúc trước cuộc sống và gắn bó với thiên nhiên
Các tác phẩm gồm có Quế Sơn thi tập, Yên Đổ thi tập, Bách Liêu thi văn tập, Cẩm Ngữ,"Bạn đến chơi nhà", và 3 bài thơ hay về thu: Thu điếu, Thu ẩm và Thu vịnh cùng nhiều bài ca, hát ả đào, văn tế, câu đối truyền miệng
- Trong bộ phận thơ Nôm, Nguyễn Khuyến vừa là nhà thơ trào phúng vừa là nhà
thơ trữ tình, nhuỗm đậm tư tưởng Lão Trang và triết lý Đông Phương
Thơ chữ Hán của ông hầu hết là thơ trữ tình
Có thể nói cả trên hai lĩnh vực, Nguyễn Khuyến đều thành công.
KHÓC DƯƠNG KHUÊ
Trang 5KHÓC DƯƠNG KHUÊ
NGUYỄN KHUYẾN
Hoàn cảnh sáng tác
Khi Dương Khuê mất Nguyễn Khuyến đã viết bài thơ chữ Hán
Văn Đồng niên Vân Đình Tiến sĩ Dương Thượng Thư (tạm dịch
Viếng bạn đồng niên Tiến sĩ Vân Đình Thượng thư họ Dương)
Sau đó ông tự dịch bài thơ này sang tiếng Việt Bài thơ Nôm
Khóc Dương Khuê được truyền tụng rộng rãi hơn bài thơ chữ
Hán
Thể loại
Nguyên tác chữ Hán :Song thất lục bát
Bản dịch Nôm: ngũ ngôn
cổ phong trường thiên
Trang 6
Dĩ hĩ Dương đại niên, Vân thụ tâm huyền huyền
Hồi ức đăng khoa hậu,
Dữ quân thần tịch liên.
Tương kính thả tương ái, Tao phùng như túc duyên.
Hữu thời xuất kinh lộ, Không san văn lạc tuyền
Hữu thời thượng cao các,
Ca nhi minh tố huyền Hữu thời đối quân ẩm, Đại bạch phù bát duyên.
Hữu thời dữ luận văn, Đông bích la giản biên.
Ách vận phùng dương cửu, Đấu thăng phi tham thiên
Dư lão công diệc lão, Giải tổ quy điền viên
Vãng lai bất sổ đắc, Nhất ngộ tam niên tiền
Chấp thủ vấn suy kiện, Ngữ ngôn thù vị khiên Công niên thiểu dư tuế,
Dư bệnh nghi công tiên Hốt văn công phó chí, Kinh khởi hoàng hoàng nhiên.
Dư khởi bất yếm thế, Nhi công tranh thượng tiên Hữu tửu vi thuỳ mãi Bất mãi phi vô tiền.
Hữu thi vi thuỳ tả, Bất tả vi vô tiên.
Trần Phồn tháp bất hạ,
Bá Nha cầm diệc nhiên Công ký khí dư khứ,
Dư diệc bất công liên Lão nhân khốc vô lệ,
Hà tất cưỡng như liên.
Trang 7 BỐ CỤC
GIỮA HAI NGƯỜI
NỘI DUNG CHÍNH: Qua nỗi đau đớn tiếc thương người bạn tri kỷ, tác giả muốn ca ngợi tình bạn vô cùng cao quý Bài thơ là nỗi
lòng của tác giả đau xót khôn nguôi trước việc bạn mất.
Qua nội dung toàn bài, các bạn có thể chia thành mấy đoạn với những nội dung
tương ứng là gì?
KHÓC DƯƠNG KHUÊ
Trang 8KHÓC DƯƠNG KHUÊ
PHÂN TÍCH PHẦN 1
CÂU 1 2: CẢM XÚC BÀNG HOÀNG, ĐAU XÓT
Bác Dương thôi đã thôi rồi ，
Nước mây man mác ngậm ngùi lòng tôi ，
，thán từ: tiếng kêu bộc lộ cảm xúc đau đớn
từ láy: - vừa bộc lộ tâm trạng bàng hoàng, đau xót, tiếc nuối, bất lực trước sự thật đau đớn vừa là tả cảnh ngụ tình
- thiết tha, đâu cũng thấm đượm một nỗi buồn thầm lặng, khôn nguôi
Hình ảnh ẩn dụ, 2 người bạn thân dù đã xa cách nhau về địa lý, ở 2 TG khác nhau nhưng tấm lòng vẫn luôn ở bên nhau Nhịp thơ 4/4 Dương Khuê đi để lại trong lòng Nguyễn Khuyến không gian trầm lắng hơn.
Trang 9• PHÂN TÍCH PHẦN 2: CÂU 3 26: HỒI TƯỞNG VỀ NHỮNG KỶ NIỆM THÂN THIẾT GIỮA HAI NGƯỜI.
Kính yêu từ trước đến sau
，bao gồm cả tình cảm, đạo lý, dùng từ tinh luyện, hàm súc
Cũng có lúc… có khi
kết cấu trùng điệp: những kỉ niệm tràn đầy xúc động thiết tha được trình bày theo thời gian,
không gian
Buổi dương cửu cùng nhau hoạn nạn ，
Phận đẩu thăng chẳng dám tham trời ，
khẳng định sự đồng cảnh giữa hai người, chứng tỏ Nguyễn Khuyến cảm thông với nỗi lòng của bạn sâu sắc Dù làm quan trong triều cho Tây, nhưng không phải Dương Khuê không chán chường trước thời cuộc
•Cầm tay hỏi hết xa gần ， Mừng rằng bác hãy tinh thần chưa can
• gần gũi, thân mật, chân tình Mừng rỡ, bình dị, thương mến bạn bè, vợ con, xóm giềng Kể tuổi tôi còn hơn tuổi bác
Tôi lại đau trước bác mấy ngày
Đau đớn, bâng khuâng, bàng hoàng, thống khổ ，nỗi đau đớn đến dồn dập, bất ngờ.
KHÓC DƯƠNG KHUÊ
Điều gì làm cho tình bạn của
NK – DK sâu sắc, quý hơn những tình bạn khác mà bạn biết?
Trang 10• PHÂN TÍCH PHẦN 2: CÂU 3 26: HỒI TƯỞNG VỀ NHỮNG KỶ NIỆM THÂN THIẾT GIỮA HAI NGƯỜI
Ai chẳng biết chán đời là phải ，
Vội vàng chi đã mải lên tiên.
，vừa trách bạn vừa là tâm trạng khôn nguôi về thế sự
PHÂN TÍCH PHẦN 3 : CÂU 27 38: NỖI BI THƯƠNG CỦA TÁC GIẢ
Rượu ngon không có bạn hiền
Không mua không phải không tiền không mua.
Câu thơ nghĩ đắn đo không viết
Viết đưa ai, ai biết mà đưa.
kết cấu trùng điệp
nỗi đơn độc, chơ vơ, trống vắng ghê gớm, nghe như tiếng khóc nức nở không nguôi Cuộc khủng hoảng tinh thần trầm trọng quá sức chịu đựng của tác giả đã chứng tỏ tình bạn thật keo sơn gắn bó giữa hai người.
KHÓC DƯƠNG KHUÊ
Trang 11 PHÂN TÍCH PHẦN 3 : CÂU 27 38: NỖI BI THƯƠNG CỦA TÁC GIẢ
Sau bao năm khóc vì những khổ đau của cuộc đời, người già đã cạn kiệt nước mắt (lặn vào tim), không thể tràn ra ngoài được nữa, không khóc nhưng dường như câu thơ thấm đẫm nước mắt
tuổi già hạt lệ như sương
hơi đâu ép lấy hai hàng chứa chan ，
K t lu n l i th gi n ế ậ ờ ơ ả
d Nh p th thay đ i theo tâm tr ng c a nhà th Th hi n m t ị ị ơ ổ ạ ủ ơ ể ệ ộ nét đ p trong tâm h n c a nhà th : m t m u m c tình b n vô ẹ ồ ủ ơ ộ ẫ ự ạ
cùng cao quý, đáng trân tr ng ọ
Hãy tìm hai hình ảnh được chọn là “con mắt thơ” “trái tim thơ” trong bài thơ Giải thích
Trang 12KHÓC DƯƠNG KHUÊ
tuổi già hạt lệ như sương hơi đâu ép lấy hai hàng chứa chan.
Vì 2 câu thơ chứa 1 hình tượng nghệ thuật đẹp mang tính thẩm mĩ cao.
ẩn sâu trong hình tượng ấy
là sự đau xót, thương tiếc vô hạn của Nguyễn Khuyến đối với Dương Khuê,
là tình bạn trong sáng, thủy chung, sâu nặng,
là tâm trạng thời thế của tác giả.
Đây là sự tinh tế trong cách thể hiện cảm xúc & phong cách của Nguyễn Khuyến “trữ tình – sâu lắng”
Rượu ngon không có bạn hiền Không mua không phải không tiền không mua
Câu thơ nghĩ đắn đo không viết Viết đưa ai, ai biết mà đưa.
Vì câu thơ mặc dù không sử dụng điển cố nhưng có thần hơn cả nhờ ngôn ngữ thuần Việt trong sáng, điêu luyện của Nguyễn Khuyến
5 chữ ”không” như 5 nốt nhạc, 5 cung bậc cảm xúc cô đơn, trống trải của Nguyễn Khuyến Mất bạn mà tâm hồn cô đơn như thế thì tình bạn của Nguyễn Khuyến với Dương Khuê phải cao quý biết nhường nào!
ĐÁP ÁN