Tác phẩm: - Hoàn cảnh sáng tác: Khi nghe tin bạn mất Nguyễn Khuyến đã sáng tác bài thơ với những kỉ niệm đau buồn.. Tình bạn thắm thiết, thuỷ chung giữa hai người được Nguyễn Khuyến hồi
Trang 1TUẦN 3 - TIẾT 10,11:
KHÓC DƯƠNG KHUÊ VÀ VỊNH KHOA THI HƯƠNG
(Đọc thêm: Nguyễn Khuyến) ( Trần Tế Xương)
A Mục tiêu cần đạt:
Thống nhất SGK + SGV
B Phương tiện thực hiện:
SGK + SGV, thiết kế bài học, tư liệu
C Cách thức tiến hành:
Trao đổi, thảo luận, trả lời câu hỏi
D Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định:
2 Bài cũ: Đọc thuộc bài thơ Thương vợ, ý nghĩa nhan đề bài thơ
3 Bài mới: GV giới thiệu bào bài
BÀI: KHÓC DƯƠNG KHUÊ
Hướng dẫn học sinh đọc phần tiểu dẫn
Nêu vài nét hiểu biết về Dương Khuê?
Nêu hoàn cảnh sáng tác bài thơ?
I Tìm hiểu chung:
1 - Nguyễn Khuyến: Sinh năm 1835 tại Hà Nam
- Dương Khuê: Sinh năm 1839 tại Hà Sơn Bình
- Hai người kết thân từ khi đỗ tiến sĩ cùng khoa Khi TDP chiếm đóng thì mỗi người một tư tưởng: NK cáo quan còn DK làm quan với tân triều nhưng cả hai vẫn giữ tình bạn gắn bó
2 Tác phẩm:
- Hoàn cảnh sáng tác: Khi nghe tin bạn mất Nguyễn Khuyến đã sáng tác bài thơ với những kỉ niệm đau buồn
Bài thơ lúc đầu viết bằng chữ Hán sau đó tác giả tự
Trang 2Hướng dẫn học sinh đọc bài thơ.
Thể loại?
Đại ý bài thơ?
Bố cục chia làm mấy phần?( Hai câu đầu,
20 câu tiếp theo, đoạn còn lại)
Hướng dẫn học sinh tìm hiểu:
Khi nghe tin bạn qua đời chúng ta thấy
Nguyễn Khuyến như thế nào?
Tại sao ít tuổi hơn nhưng Nguyễn Khuyến
lại gọi Dương Khuê bằng bác?
Gía trị nghệ thuật qua cách dùng từ trong
hai câu thơ?
Tình bạn thắm thiết, thuỷ chung giữa hai
người được Nguyễn Khuyến hồi tưởng lại
như thế nào?
Từ kinh đô Phú Xuân-> miền Trung hiu
quạnh hát ả đào
Giàu vì bạn, sang vì vợ
Vd:Lưu Bình, Dương Lễ; Hớn Minh – Vân
Tiên - Vương Tử Trực
Em hiểu như thế nào về tình bạn? Trong
cuộc sống có cần thiết phải có bạn hay
không?
Vậy em có suy nghĩ, nhận xét gì về tình bạn
giữa Nguyễn Khuyến và Dương Khuê?
dịch sang chữ Nôm: Khóc bạn- phổ biến ngày nay, thể hiện một tình bạn tri âm, tri kỉ
II Đọc – tìm hiểu
1 Đọc: Trầm - buồn
2 Thể loại: Song thất lục bát
3 Đại ý: Được tin bạn mất tác giả đã hồi tưởng lại những kỉ niệm gặp gỡ, gắn bó và đau đớn khóc thương bạn
III Đọc - hiểu chi tiết:
1 Nỗi đau xót khi nghe tin bạn mất
- Bác Dương( kính trọng, gần gũi) nói giảm
- Thôi đã: chết so sánh
- Lời thơ đau xót nghẹn ngào, bàng hoàng thảng thốt khi hay tin bạn mất
-> Nỗi đau thấm đượm trời mây, lòng tiếc thương vô hạn nhưng lại thể hiện rất điềm đạm
2 Nhớ lại kỉ niệm tình bạn giữa hai người
- Sau phút giây bàng hoàng tác giả nhơ lại kỉ niệm ngày xưa
- Hai người cùng đi thi, cùng đỗ đạt-> yêu kính, tâm đầu ý hợp
- Cùng vui chơi, uống rượu, cùng làm quan ( 10 năm)
- Lúc du ngoạn, hoạn nạn cũng đều bên nhau
- Nghệ thuật: Sử dụng câu cảm thán, liệt kê, động từ thôi ba lần như là một tiêng nấc ngẹn ngào
- Tuổi già, tình bạn lại càng thắm thiết hơn, thần kín hơn
- Kỉ niệm gần nhất cũng đã ba năm:mừng mừng, tủi tủi, cảm động, an ủi vỗ về -> tri âm tri kỉ -> đó cũng
là cái nắm tay cuối cùng giữ hai người
Trang 3Trước nỗi đau mất bạn tác giả đã thể hiện
tình cảm bằng những từ ngữ, hình ảnh nào?
Phân tích những biện pháp nghệ thuật tu từ
thể hiện nỗi trống vắng của nhà thơ khi bạn
qua đời?
Câu thơ: Rượu ngon không có… không
mua… Nên hiểu như thế nào?
Với nỗi đau lớn như thế, tác giả giải bày nỗi
lòng mình như thế nào?
Bài thơ là tiếng khóc bi ai cho những người
bạn xấu số với tình cảm xót thương vô vàn
Nêu nội dung, nghệ thuật của bài thơ?
=> Kỉ niệm nhiều, phong phú đa dạng theo thời gian: một tình bạn đẹp với biết bao kỉ niệm, một tình bạn tri âm, tri kỉ đã vội ra đi, đem lại niềm tiếc thương vô hạn cho tác giả
3 Nỗi đau mất bạn và sự cô đơn trống vắng khi không có người tri kỉ
- Sử dụng từ ngữ, hình ảnh linh hoạt ( làm sao, vội về- mất mát lớn; chợt nghe, chân tay rụng rời- tái tê, đau đớn quá ), điển tích, cấu trúc câu trùng điệp
- Trách bạn: vội vàng chi…-> mình lẻ loi cô đơn, cuộc sống chán chường( dằn vặt), rượu ngon không
có bạn hiền -> năm từ không
- Sử dụng câu hỏi tu từ đó là sự ra đi không đúng với quy luật: không có ai để bầu bạn(đàm đạo ) văn chương, nỗi đau không thể tả được, khóc không nước mắt- lệ chảy vào trong
=> Tình cảm chân thành, sâu lắng của nhà thơ trước nỗi đau mất bạn
* Tổng kết: - Nghệ thuật: Dùng từ, hình ảnh gợi cảm, sử dụng câu hỏi tu từ…
- Nội dung: Tiếng khóc chân thành của một người bạn- Đó cũng là tiếng lòng khi mất đi một người bạn thân tâm giao
4 Củng cố: Tình bạn của Nguyễn Khuyến và Dương Khuê?
Suy nghĩ của anh chị về tình bạn
5 Dặn dò: Học bài cũ, soạn bài mới