Giáo án Ngữ văn 11 tuần 3: Đọc thêm: Khóc Dương Khuê

Kiến thức:- Bài thơ là tiếng khóc chân thành, thuỷ chung của tình bạn gắn bó tha thiết.. Thái độ tư tưởng: Học sinh có thái độ trân trọng tình cảm cao đẹp của con người , nhất là tình b

TUẦN 3 - TIẾT 10-11: ĐỌC THÊM: KHÓC DƯƠNG KHUÊ

-(NGUYỄN KHUYẾN)-VỊNH KHOA THI HƯƠNG -(TRẦN TẾ

XƯƠNG)-A Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức:- Bài thơ là tiếng khóc chân thành, thuỷ chung của tình bạn gắn bó tha thiết.

- Nhân vật trữ tình bộc lộ tâm trạng qua âm điệu da diết của thơ song thất lục bát

- Sự xáo trộn của trường thi; quang cảnh trường thi nhếch nhác, nhốn nháo, ô hợp và thái độ của nhà thơ;

- Lựa chọn từ ngữ, hình ảnh, âm thanh tạo sắc thái trào lộng

2 Kỹ năng: - Đọc hiểu một bài thơ trữ tình theo đặc trưng thể loại.

3 Thái độ tư tưởng: Học sinh có thái độ trân trọng tình cảm cao đẹp của con người , nhất là

tình bạn cao cả của Nguyễn Khuyến và Dương Khuê

Học sinh có thái độ trân trọng tình cảm của tác giả, và ý thức về vận mệnh của dân tộc

B Chuẩn bị của GV và HS:

1 Giáo viên: Đọc SGK, SGV, TLTK, soạn giáo án, thiết kế bài học

2 Học sinh: Soạn bài

C Tiến trình dạy - học:

1 Ổn định tổ chức:

1'

2 Kiểm tra bài cũ: 4'

Em hãy phân tích hình ảnh bà Tú trong Thương vợ của Trần Tế Xương.

3 Các hoạt động dạy - học:

Hoạt động của GV và HS Tg Nội dung cần đạt

Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới,

+ PP giới thiệu: thuyết

trình

1' Giờ trước các em đã được tìm hiểu tác giả Nguyễn Khuyến, giờ này các em tiếp tục tìm hiểu tác gải này qua bài Khóc Dương Khuê và vịnh khoa thi hương

Hoạt động 2: Tìm hiểu chung: 5' Bài Khóc Dương Khuê

 Mục tiêu: - Cảm nhận được tiếng

khóc bạn chân thành, xót xa, nuỗi tiếc

của nhà thơ;

- Hiểu được tâm trạng

nhân vật trữ tình qua âm hưởng da diết

của thể thơ song thất lục bát

 Phương pháp: phát vấn

- Công việc của GV: hướng

dẫn học sinh tự tìm hiểu

- Công việc của HS: Học sinh

đọc bài, suy nghĩ, trao đổi và trả lời các

câu hỏi

A Tiểu dẫn:

- Giới thiệu: Dương Khuê (1839-1902) người

làng Vân Đình tỉnh Hà Đông

- Bài thơ lúc đầu có tên (Vãn đồng niên Vân Đình tiến sĩ Dương Thượng Thư)

Hoạt động 3: Đọc - hiểu văn bản:

Thao tác 1:: Đọc văn bản:

- GV: Gọi 1-2 HS đọc 2 văn bản GV

nhận xét và đọc mẫu, giải thích từ khó

- HS: đọc văn bản, nhận xét bạn đọc văn

bản như thế nào

Thao tác 2: Tìm hiểu văn bản

- GV: Đặt câu hỏi em hãy cảm nhận về

tâm trạng của tác gải khi nghe tin bạn

mất?

- HS: Suy ghĩ và trả lời

34' B Đọc hiểu văn bản:

I Đọc văn bản, bố cục

- Bố cục: 4 phần + 2 câu thơ đầu: nỗi đau ban đầu + 20 câu tiếp: Hồi tưởng lại những kỷ niệm về tình bạn

+ 12 câu tiếp; Tâm trạng day dứt khi bạn dứt

áo ra đi

+ 4 câu thơ cuối: Trở lại nỗi đau mất bạn

II Tìm hiểu văn bản

1 Nội dung:

- Hai câu đầu Nỗi xót xa khi nghe tin bạn mất Câu thơ như một tiếng thở dài nỗi mất mát ngậm ngùi như chia sẻ với trời đất

Nhịp điệu câu thơ cũng tạo nên sự nghẹn ngào, xót xa

- Từ câu 3 đến câu 22: Tình bạn chân thành, thuỷ chung gắn bó, tiếng khócnhư giãi bày, làm sống lại những kỉ niệm của tình bạn thắm thiết: tiếng khóc mang cảm hứng nhân sinh

Thao tác 3:

- GV: Em hãy nêu vài nét về nghệ thuật,

và ý nghĩa cuả văn bản?

- HS: Suy ghĩ trao đổi và trả lời

Tiết 2

Đọc văn bản:

- GV: Gọi 1-2 HS đọc 2 văn bản GV

nhận xét và đọc mẫu, giải thích từ khó

- HS: đọc văn bản, nhận xét bạn đọc văn

bản như thế nào

Thao tác 2: Tìm hiểu văn bản

- GV: Đặt câu hỏi em hãy cho biết cảnh

trường thi được tác giả miêu tả như thế

nào?

- HS: Suy ghĩ và trả lời

- GV: Đặt câu hỏi Em hãy cho biết thái

40'

của kẻ sĩ bất lực trước thời cuộc

- Những câu thơ còn lại: Nỗi hẫng hụt mất mát Mất bạn, Nguyễn Khuyến hẫng hụt, như mất đi một phần cơ thể Những hình ảnh, điển tích càng tăng thêm nỗi trống vắng khi bạn không còn

2 Nghệ thuật:

Cách sử dụng từ và hình ảnh, sử dụng điển tích, âm điệu của câu thơ song thất lục bát, nhân vật trữ tình tự bộc lộ tâm trạng

3 Ý nghĩa văn bản

Bài thơ giúp ta hiểu về tình bạn thuỷ chung, gắn bó, hiểu thêm một khía cạnh khác của nhân cách Nguyễn Khuyến

Bài Vịnh Khoa Thi Hương

A.Tiểu dẫn

- Hoàn cảnh sáng tác: Bài vịnh khao thi Hương (có bản ghi là Lễ xướng danh khoa thi Đinh Dậu) là bài thơ thuộc đề tài thi cử , thể hiện thái độ mỉa mai phẫn uất của nhà thơ đối với chế độ thi cử đương thời và con đường khoa cử của riêng ông

B Đọc hiểu văn bản

I Đọc văn bản, thể thơ, bố cục

+ Thể thơ: Thất ngôn bát cú, + bố cục: Đề thực luận kết

II Tìm hiểu văn bản

* 1 Nội dung:

- Hai câu đầu: Sự xáo trộn của trường thi, thông báo về một sự thay đổi trong tổ chức thi cử: Hà nội thi lẫn (không phải thi cùng)

Người tổ chức nhà nước mà không phải là

triều đình

độc của tác giả được thể hiện như thế

nào?

- HS: Suy ghĩ và trả lời

Thao tác 3:

- GV: Qua bài thơ em hãy nêu nghệ

thuật, và văn bản trên có ý nghĩa như thế

nào?

- HS: Suy ghĩ trao đổi và trả lời

- Bốn câu tiếp: Cảnh trường thi nhốn nháo ô hợp

tác giả sử dụng nghệ thuật đảo trật tự cúa pháp, kết hợp với những từ giàu hình ảnh, âm thanh nhấn mạnh vào sự nhốn nháo ô hợp của trường thi Sĩ tử thì nhếch nhác , lôi thôi Trường thi đầy những cảnh chướng tai gai mắt(sĩ tử nhếch nhác, mụ đầm thì váy lê, )

- Hai câu cuối: Thức tỉnh các sĩ tử và nỗi xót

xa của nhà thơ trước cảnh mất nước Câu hỏi mang ý nghĩa thức tỉnh các sĩ tử cũng là câu hỏi với chính mình về thân phận kẻ sĩ thời mất nước "ngoảnh cổ mà trông cảnh nước nhà"

2 Nghệ thuật:

- Lựa chọn từ ngữ, hình ảnh, am thanh đảo trật tự cú pháp;

- Nhân vật trữ tình tự nhận thức, bộc lộ sự hài hước châm biếm;

3 ý nghĩa văn bản

Bài thơ cho người đọc thấy được thái độ trọng danh dự và tâm sự lo nước thương đời của tác giả trước tình trạng thi cử trong buổi đầu chế

độ thuộc địa nửa phong kiến

Hoạt động 4: Bài tập vận dụng: 3' Bài tập 1:

- Công việc của GV: ra bài tập, hướng

dẫn học sinh làm bài

- Công việc của HS: suy

nghĩ trao đổi làm bài

Em hãy phân tích tâm trạng của tác giả khi nghe tin bạn mất

Gợi ý:

- Nỗi xót xa khi nghe tin bạn mất Những câu thơ như một tiếng thở dài nỗi mất mát ngậm ngùi như chia sẻ với trời đất Nhịp điệu câu thơ cũng tạo nên sự nghẹn ngào, xót xa

- Nỗi hẫng hụt mất mát.Mất bạn, Nguyễn Khuyến hẫng hụt, như mất đi một phần cơ thể Những hình ảnh, điển tích càng tăng thêm nỗi trống vắng khi bạn không còn

4 Củng cố, dặn dò: 2'

* Chốt lại bài học: HS tự tóm tắt những nét chính về nội dung và nghệ thuật.

Gv chốt lại: - Tình bạn chân thành thuỷ chung

- Cảnh trường thi và tâm trạng của tác giả

* Dặn dò: 1.Bài tập về nhà: Em hãy phân tích bài thơ Khóc Dương Khuê (phân tích đề và lập

dàn ý)

2 Tiết học tiếp theo: Từ ngôn ngữ chung đến lời nói cá nhân (tiếp)