Tuần 10. Đất nước (Nguyễn Khoa Điềm)

- Là một trong những đoạn thơ hay về đề tài quê hương đất nước trong thơ Việt Nam hiện đại.. - Phần 1: “ Từ đầu….Làm nên Đất Nước muôn đời”…->Sự cảm nhận của nhà thơ về Đất Nước và tr

CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ ĐẾN DỰ

GIỜ MÔN NGỮ

VĂN LỚP 12 A7

I TÌM HIỂU CHUNG:

1 Tác giả:

- Nguyễn Khoa Điềm

thuộc thế hệ các nhà thơ trẻ

trưởng thành trong khói lửa

của cuộc kháng chiến chống

Hãy nêu hoàn cảnh sáng

tác của tác phẩm?

hệ thanh niên thời chống Mĩ

với ý thức trách nhiệm sâu

sắc với quê hương, đất

nước.

Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm trong kháng chiến chống Mĩ.

- Là một trong những đoạn thơ

hay về đề tài quê hương đất

nước trong thơ Việt Nam hiện

đại.

Nêu vị trí đoạn

trích?

Giá trị của đoạn trích?

- Phần 1: “ Từ đầu….Làm nên Đất Nước

muôn đời”…->Sự cảm nhận của nhà

thơ về Đất Nước và trách nhiệm của

mỗi người đối với Đất Nước

- Phần 2: Phần còn lại: “Tư tưởng Đất

Nước của Nhân dân”

Về hình thức, đoạn thơ được chia làm mấy phần? Ở mỗi phần tác giả đã tự đặt

ra và trả lời những câu hỏi nào về đất nước?

II ĐỌC HIỂU:

1.Những cảm nhận của nhà thơ về Đất Nước:

a Đất nước có tự bao giờ?

Truyền thuyết Con Rồng Cháu Tiên

Mở đầu bài thơ Quê hương Việt Nam, nhà thơ Nguyễn Đình Thi có viết:

"Việt Nam đất nước ta ơi!

Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn

Cánh cò bay lả dập dờn Mây mờ che đỉnh Trường Sơn sớm chiều“

 Nguyễn Đình Thi cảm nhận đất nước ở những đường nét hoành tráng

(Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn;

Mây mờ che đỉnh Trường Sơn sớm chiều)

Mở đầu bài thơ Quê hương Việt Nam, nhà thơ Nguyễn Đình Thi có viết:

"Việt Nam đất nước ta ơi!

Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn

Cánh cò bay lả dập dờn Mây mờ che đỉnh Trường Sơn sớm chiều“

 Nguyễn Đình Thi cảm nhận đất nước ở những đường nét hoành tráng

(Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn;

Mây mờ che đỉnh Trường Sơn sớm chiều)

Trong bài “Tổ Quốc bao giờ đẹp thế này chăng?”,

nhà thơ Chế Lan Viên viết:

"Hỡi sông Hồng tiếng hát bốn nghìn năm

Tổ Quốc bao giờ đẹp thế này chăng?

- Chưa đâu! Và ngay cả trong những ngày đẹp nhất

Khi Nguyễn Trãi làm thơ và đánh giặc Nguyễn Du viết Kiều, đất nước hoá thành văn

Khi Nguyễn Huệ cỡi voi vào của Bắc Hưng Đạo diệt quân Nguyên trên sông Bạch Đằng".

 Chế Lan Viên nhìn đất nước qua những trang sử hào hùng

Trong bài “Tổ Quốc bao giờ đẹp thế này chăng?”,

nhà thơ Chế Lan Viên viết:

"Hỡi sông Hồng tiếng hát bốn nghìn năm

Tổ Quốc bao giờ đẹp thế này chăng?

- Chưa đâu! Và ngay cả trong những ngày đẹp nhất

Khi Nguyễn Trãi làm thơ và đánh giặc Nguyễn Du viết Kiều, đất nước hoá thành văn

Khi Nguyễn Huệ cỡi voi vào của Bắc Hưng Đạo diệt quân Nguyên trên sông Bạch Đằng".

 Chế Lan Viên nhìn đất nước qua những trang sử hào hùng

“ Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi

Đất Nước có trong những cái "ngày xửa ngày xưa " mẹ thường hay kể

Đất Nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn

Đất Nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre mà đánh giặc.

Tóc mẹ thì bới sau đầu

Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn

Cái kèo, cái cột thành tên

Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng Đất Nước có từ ngày đó ”

So với hai nhà thơ trên những

cảm nhận mở đầu về Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm

có gì khác?

Nguyễn Khoa Điềm cảm nhận Đất Nước với những gì

bình dị nhất, gần gũi và thân quen nhất trong đời sống

hằng ngày của mỗi người Việt Nam chúng ta: Câu chuyện

cổ tích, miếng trầu bà ăn, những dãy tre làng…….

về Đất Nước, anh ( chị) thấy hiện lên những nét văn hóa, những tác phẩm văn học dân gian nào

quen thuộc?

Qua đó anh ( chị) có những nhận xét gì về cách sử dụng những chất liệu đó của nhà thơ?

II ĐỌC HIỂU:

1.Những cảm nhận của nhà thơ về Đất Nước:

a.Đất nước có tự bao giờ?

- Câu thơ mở đầu rất giản dị: “ Khi

ta lớn lên Đất Nước đã có rồi”-> Nguồn gốc Đất Nước từ xa xưa=> Cảm xúc tự hào và biết ơn.

-Đất nước có trong những cái “ngày xửa ngày xưa”… mẹ thường hay kể

II ĐỌC HIỂU:

1.Những cảm nhận của nhà thơ

về Đất Nước:

a.Đất nước có tự bao giờ?

-"Đất nước có trong những cái

“ ngày xửa ngày xưa” mẹ

thường hay kể"

-> khắc sâu về những hình ảnh

của cha ông trong quá khứ.

Nêu suy nghĩ của bản thân qua câu thơ “ Đất nước

có trong những cái “ ngày xửa ngày xưa”… mẹ thường hay kể”?

Đất Nước có trong hình ảnh “ miếng trầu bây giờ bà ăn” hiện lên nét văn hóa, tác phẩm văn học dân gian

nào?

+ Đất Nước có trong hình ảnh "miếng trầu bây

giờ bà ăn"  gợi người đọc nhớ đến tục ăn

trầu và truyện cổ tích "Trầu Cau".

II ĐỌC HIỂU:

1.Những cảm nhận của nhà thơ về Đất Nước:

a.Đất nước có tự bao giờ?

-"Đất Nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ

bà ăn"-> Phong tục của người Việt, tục ăn trầu và truyện cổ tích Trầu cau

Đất Nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre mà đánh giặc.

" Nhân dân ta biết trồng tre mà đánh giặc" gợi nhớ đến truyền thuyết

nào? Ý nghĩa hình ảnh cây tre?

Ý nghĩa của câu thơ?

- Cây tre biểu tượng cho

sức sống bất diệt của dân

“Tóc mẹ thì bới sau đầu”

" Tóc mẹ thì bới sau đầu“

mẹ thì bới sau

đầu” ?

Thảo luận tìm những câu ca dao nói về hình ảnh " Gừng cay- muối mặn" ? Tác giả nhấn mạnh điều gì qua câu“ Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối

mặn”

" Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn"-> Vẻ đẹp tâm hồn sự bền vững thủy chung trong tình yêu và tình

vợ chồng=> Giá trị, đạo lí của gia đình Việt Nam.

“ Cái kèo, cái cột thành tên Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng ”

Tiếp tục nghĩ về những giá trị

mà thế hệ cha ông đã tạo

dựng nên, nhà thơ phát hiện bất ngờ và thú vị qua câu thơ “

Cái kèo, cái cột thành tên”

theo anh (chị) đó là gì?

- " Cái kèo cái cột thành tên"

+ Từ lâu đời người Việt đã biết tạo dựng

nhà cửa để ổn định nơi sinh sống

• Cái kèo, cái cột là tên gọi những bộ phận quan trọng trong cấu trúc ngôi nhà truyền thống Việt Nam

•Cái kèo, cái cột tên gọi mà người Việt xưa dùng đặt cho con cái- những tên gọi thuần túy Việt Nam

+ Nền văn minh lúa

nước Việt Nam

" Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng” từ ngàn năm con người Việt Nam

đã tạo dựng cho Đất Nước nền văn minh gì?

“ Đất nước có từ ngày

đó… ”

-> Khẳng định về Đất nước

Đất nước không phải là một

khái niệm trừu tượngmà là

những gì thật gần gũi, thân

thiết trong đời sống hằng

ngày của người dân

Khép lại đoạn thơ tác giả khẳng định về Đất nước như thế nào?

Nhận xét về nghệ thuật của chín câu thơ?

( gợi ý cách viết

từ Đất Nước?, ngôn ngữ, sử dụng chất liệu văn hóa? )

Củng cố

Hình ảnh đất nước được thể hiện như thế nào trong chín câu thơ đầu của đoạn trích?

CỦNG CỐ

Những tác phẩm văn học dân gian nào được tác giả Nguyễn Khoa Điềm nói đến trong chín câu thơ đầu?

HƯỚNG DẪN HỌC TẬP Ở

NHÀ -Tìm hiểu Đất Nước là gì? -Trách nhiệm của mỗi cá nhân

đối với Đất Nước -Đất Nước của nhân dân

10:38:59 AM