Tiểu luận luật so sánh

Tiểu luận: Anh/chị hãy bình luận về đào tạo luật và nghề luật ở Trung Quốc vàliên hệ so sánh với công tác đào tạo luật và nghề luật ở Việt Nam

Đề số 05: Anh/chị hãy bình luận về đào tạo luật và nghề luật ở Trung Quốc và

liên hệ so sánh với công tác đào tạo luật và nghề luật ở Việt Nam.

Lời Mở Đầu

1 Lí do chọn đề tài:

Trong thời kì quá độ lên xã hội chủ nghĩa, trong xu thế xây dựng nhà nước pháp quyền nói chung, Trung Quốc hay Việt Nam và nhiều quốc gia khác vẫn còn tồn tại những hạn chế cơ bản, nhà nước muốn duy trì trật tự xã hội, muốn giải quyết những tồn đọng thì cần có những biện pháp lâu dài, trong đó công tác về đào tạo luật và nghề luật phải thực sự được chú trọng, quan tâm bởi nó là nền tảng để khắc phục những hạn chế của Nhà nước Pháp quyền

Nhằm có những nhận thức đúng đắn, tìm được ra những kinh nghiệm quý giá trong việc đào tạo luật và nghề luật ở Trung Quốc, từ đó liên hệ với công tác đào

tạo luật và nghề luật ở Việt Nam, người viết chọn lựa đề tài: “Bình luận về đào tạo luật và nghề luật ở Trung Quốc và liên hệ so sánh với công tác đào tạo luật và nghề luật ở Việt Nam”.

2 Mục đích nghiên cứu đề tài:

Đề tài nghiên cứu đi bình luận về công tác đào tạo luật, bình luận về nghề luật ở Trung Quốc, chỉ ra được những điểm tích cực cần học hỏi và hạn chế cần khắc phục, từ đó liên hệ, so sánh với công tác đào tạo luật và nghề luật ở Việt Nam, đưa

ra được hướng cải thiện tốt hơn cho công tác đào tạo luật và nghề luật ở Việt Nam

3 Kết cấu bài tiểu luận:

Bài tiểu luận gồm ba phần chính: phần lời mở đầu, phần nội dung đề tài, phần kết luận và phần phụ: danh mục tài liệu tham khảo Trong đó, phần nội dung đề tài gồm ba phần như sau:

Phần một: Một số vấn đề lí luận chung về đào tạo luật và nghề luật ở Trung Quốc

và Việt Nam

Phần hai: Bình luận về đào tạo luật và nghề luật ở Trung Quốc

Phần ba: Liên hệ so sánh với công tác đào tạo luật và nghề luật ở Việt Nam

Phần bốn: Một số đề xuất trong công tác đào tạo luật và nghề luật ở Việt Nam Trong bài viết có thể còn nhiều thiếu sót, kính mong thầy cô xem xét, sửa chữa, giúp người viết được hoàn thiện hơn trong các bài sau

Phần một: Một số vấn đề lí luận chung về đào tạo luật và nghề luật ở Trung

Quốc và Việt Nam.

1 Về đào tạo luật và nghề luật ở Trung Quốc:

Với Trung Quốc, sự trở lại của Hồng Kông, Ma Cao vào những năm 90 của thế

kỉ XX, đã khiến cho hệ thống pháp luật Trung Quốc trở nên rắc rối hơn, đặc biệt với chính sách “one country, two systems” ( một quốc gia, hai chế độ) đã làm cho

hệ thống pháp luật xã hội chủ nghĩa của Trung Quốc không còn thuần túy mà đã chịu ảnh hưởng, pha trộn của pháp luật Phương Tây, theo đó công tác đào tạo luật

và nghề luật ở Trung Quốc cũng có những ảnh hưởng nhất định, phải thay đổi cho phù hợp tình hình

Đào tạo luật ở Trung Quốc gồm có đào tạo đại học và đào tạo sau đại học, ngoài ra còn có thực tập nghề luật Phương pháp đài tạo luật cơ bản tương tự như phương pháp đào tạo luật của các nước thuộc dòng họ pháp luật Civil Law Để có được bằng cử nhân luật, sinh viên phải theo học ba năm tại các trường đại học Ngay từ khi theo học tại các trường đại học, sinh viên luật Trung Quốc đã phải làm quen với nhiều luật, bộ luật khác nhau Cũng do phương pháp giảng dạy ở các trường đạy học này là thuyết trình, chủ yếu tập trung giảng dạy lí thuyết về các luật, bộ luật (pháp luật thành văn), ít coi trọng thực hành Trong những năm gần đây, những phán quyết điển hình của Tòa án đã được đưa vào giảng dạy bên cạnh

giảng dạy luật thành văn Sau khi có được bằng cử nhân, sinh viên có thể dành khoảng hai năm thực tập để tích lũy kinh nghiệm để tham dự kì thi luật quốc gia với mức độ khó và tỉ lệ đỗ rất thấp, hoặc có thể tiếp tục theo học Thạc sĩ, Tiến sĩ Nghề luật được hiểu là nghề thẩm phán, công tố viên (kiểm sát viên), công chứng viên hay luật sư Trước đây, nghề luật không được coi trọng ở Trung Quốc, tuy nhiên sau khi gia nhập WTO vào ngày 10/12/2001, nghề luật sư trở thành nghề

số một ở Trung Quốc Để trở thành luật sư, các ứng cử viên phải vượt qua kì thi luật quốc gia do Chính phủ tỏ chức hoặc được cơ quan nhà nước có thẩm quyền của ngành tư pháp công nhận Sau khi đỗ kì thi luật quốc gia, các ứng cử viên còn phải thực tập một năm tại các công ti luật, chỉ khi đã hoàn tất thời gian thực tập, ứng cử viên mới được cấp chứng chỉ đỏ để hành nghề luật sư Giấy phép hành nghề luật cần được đăng kí hằng năm lại tại Văn phòng tư pháp tỉnh, thành phố hoặc khu

tự trị Một luật sư chỉ có thể hành nghề luật sư tại một văn phòng hay công ty luật tại một thời điểm Những người không tuân thủ các quy định sẽ bị tước giấy phép hành nghề Ngoài ra, những người đã được đào tạo bốn năm hoặc lâu hơn tại các khoa luật hay đã công tác trong lĩnh vực giảng dạy và nghiên cứu luật hoặc có phẩm chất nghề nghiệp tương ứng có thể nộp hồ sơ xin giấy phép hành nghề tại cơ quan tư pháp có thẩm quyền của Hội đồng Nhà nước Tuy nhiên, người đang làm công tác giảng dạy và nghiên cứu không được đồng thời là thành viên trong công ti luật

2 Về đào tạo luật và nghề luật ở Việt Nam:

Việt Nam là nước thuộc hệ thống pháp luật Xã hội Chủ nghĩa, việc đào tạo luật

ở Việt Nam cũng giống như nhiều nước trên thế giới gồm có đào tạo đại học và đào tạo sau đại học Đối với đào tạo đại học, học sinh sau khi tốt nghiệp Trung Học Phổ Thông, trải qua kì thi chung quốc gia, học sinh hay những người có nhu cầu học đại học mà đáp ứng các điều kiện khác sẽ xét tuyển hay thi tuyển thêm tại các trường đại học luật Hiện nay ở Việt Nam có hệ thống các trường đại học luật lâu năm

như: Đại học Luật Hà Nội, Đại học Luật TP.Hồ Chí Minh, khoa Luật- Đại học Quốc Gia Hà Nội… Chương trình học tại các trường đại học thường là bốn năm, trong đó một năm đầu học về các môn học mang tính đại cương, lí luận, ba năm còn lại học về luật Phương pháp giảng dạy chủ yếu là phương pháp thuyết trình, giảng giải, thiên về lí thuyết Cũng giống như các nước thuộc dòng họ pháp luật Civil Law, cách đào tạo ở Việt Nam giảng dạy thông qua luật thành văn, với nhiều môn học: Luật Hiến pháp, luật hình sự, luật dân sự, luật hành chính, luật tố tụng hành chính, luật tố tụng dân sự, luật tố tụng hình sự, luật thương mại, luật đất đai, luật lao động, công pháp quốc tế, tư pháp quốc tế,…Sau khi có bằng cử nhân luật, sinh viên Việt Nam có thể tiếp tục học Thạc sĩ, Tiến sĩ hoặc có thể học nghề để trở thành thẩm phán, kiểm sát viên hay luật sư

Đối với việc đào tạo nghề luật, ngoài học tại Học viện Tư Pháp (thuộc Bộ Tư Pháp) với những yêu cầu chung để được học tập, đây cũng là cơ sở duy nhất đào tạo nghề luật sư Những người theo học tại Học viện Tư Pháp phải trải qua khóa học 12 tháng, sáu đó trải qua kì thi tốt nghiệp của Học viện Tư Pháp, được cấp giấy tốt nghiệp lớp luật sư Sau khi tốt nghiệp, cá nhân bắt buộc phải đăng kí tập sự tại một văn phòng, tổ chức hành nghề luật sư trong 12 tháng Tiếp theo, người tập sự nghề luật sư tham dự kì kiểm tra hết tập sự hành nghề luật sư, nếu đạt điểm thì được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư do Bộ Tư Pháp cấp, cấp thẻ hành nghề luật

sư do Liên đoàn Luật sư Việt Nam cấp; nếu không đạt thì được gia hạn tập sự và tham gia kì kiểm tra lại… Ngoài ra, luật Luật sư còn quy định một số trường hợp được miễn, giảm thời gian tập sự hành nghề Luật sư, miễn kiểm tra tập sự hành nghề luật sư

Với các nghề tư pháp khác, hiện nay còn có các trường trực thuộc cơ quan tư pháp đào tạo trực tiếp về luật và nghề luật cho sinh viên như: Học viện Tòa Án (thuộc Tòa Án Nhân Dân Tối Cao), Đại học Kiểm Sát Hà Nội (thuộc Viện Kiểm Sát Nhân Dân Tối Cao),… Các trường này với chương trình đào tạo từ 4-5 năm

vừa đào tạo về luật vừa đào tạo nghiệp vụ để sinh viên ra trường là một nguồn lực

bổ sung, phục vụ trực tiếp cho các cơ quan này Kết thúc 4-5 năm học, sinh viên sẽ nhận được hai bằng: bằng cử nhân luật và chứng chỉ hành nghề Tuy nhiên, các cơ quan này không bắt buộc sau khi học xong tại trường phải và chỉ được làm trong các cơ quan này, mà dành cho sinh viên có thể tùy chọn hoặc công tác trực tiếp tại các khối cơ quan này hoặc làm trong các doanh nghiệp tư Điều này thể hiện tính dân chủ rất rõ của nhà nước Việt Nam Để trở thành kiểm sát viên, sinh viên, các ứng cử viên phải đáp ứng những tiêu chuẩn chung quy định tại điều 75 Luật tổ chức Viện Kiểm Sát Nhân Dân 2014: “ 1 Là công dân Việt Nam trung thành với

Tổ quốc và Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, có phẩm chất đạo đức tốt, liêm khiết, trung thực, bản lĩnh chính trị vững vàng, có tinh thần kiên quyết bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa; 2 Có trình độ cử nhân luật trở lên; 3 Đã được đào tạo về nghiệp vụ kiểm sát; 4.Có thời gian làm công tác thực tiễn theo quy định của Luật tổ chức Viện Kiểm Sát; 5 Có sức khỏe bảo đảm hoàn thành nhiệm

vụ được giao” Bên cạnh đó đối với mỗi ngạch kiểm sát viên sơ cấp, kiểm sát viên trung cấp, kiểm sát viên cao cấp, kiểm sát viên VKSNDTC đều phải đáp ứng các điều kiện riêng nhất định quy định tại điều 77, điều 78, điều 79, điều 80 Luật tổ chức Viện Kiểm Sát Nhân Dân 2014 Để trở thành thẩm phán, sinh viên, ứng cử viên cần đáp ứng các tiêu chuẩn quy định tại điều 67 Luật tổ chức Tòa Án Nhân Dân 2014: “1 Là công dân Việt Nam, trung thành với Tổ quốc và Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, có phẩm chất đạo đức tốt, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có tinh thần dũng cảm và kiên quyết bảo vệ công lý, liên khiết và trung thực; 2 Có trình độ cử nhân luật trở lên; 3 Đã được đào tạo nghiệp vụ xét xử; 4 Có thời gian làm công tác thực tiễn pháp luật; 5 Có sức khỏe bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ được giao” Ngoài ra để trở thành thẩm phán sơ cấp, thẩm phán trung cấp, thẩm phán cao cấp, thẩm phán Tòa án NDTC thì mỗi cá nhân ngoài đáp ứng các điều kiện chung còn cần đáp ứng các quy định tại điều 68, điều 69 Luật tổ chức Tòa Án Nhân Dân 2014

Phần hai: Bình luận về đào tạo luật và nghề luật ở Trung Quốc.

Việc tuyển chọn sinh viên vào các trường đại học luật, khoa luật không đặt ra quá nhiều điều kiện khắt khe, khiến cho mọi sinh viên đều có cơ hội học luật Trong quá trình giảng dạy các bộ luật với phương pháp giảng dạy thiên về lí thuyết

có thể giúp sinh viên biết nhiều, hiểu nhiều, giúp hoàn thiện quá trình xây dựng pháp luật thành văn Mặt khác, việc tuyên truyền áp dụng phổ biến pháp luật cũng

sẽ dễ dàng hơn tới mọi công dân Để được cấp bằng hành nghề luật, các ứng cử viên phải trải qua kì thi luật quốc gia tương đối khó, điều này giúp tăng cường chất lượng hành nghề luật của các ứng cử viên Về mặt chuyển đổi các loại nghề tư pháp cũng không quy định quá chặt chẽ Nghề luật sư đặc biệt được coi trọng ở Trung Quốc, mặt khác, luật sư ở Trung Quốc cũng không phân định rạch ròi luật sư tranh tụng hay luật sư tư vấn, khiến cho công việc luật sư được linh hoạt, chủ động

Tuy nhiên, trong quá trình đào tạo luật và nghề luật ở Trung Quốc vẫn có một

số hạn chế sau:

Thứ nhất, việc tuyển chọn sinh viên luật không đặt cao điều kiện khiến khó có

thể chọn sinh viên chất lượng, thời gian đào tạo luật ngắn làm cho sinh viên chưa thể tiếp thu chuyên sâu, phương pháp đào tạo lại thiên về lí thuyết, thiếu cơ hội thực hành làm cho sinh viên bị động nhiều trước tình huống thực tế

Thứ hai, để được hành nghề luật ở Trung Quốc phải trải qua kì thi luật quốc gia

tương đối khó, khiến tỉ lệ các ứng cử viên trúng cử để được cấp bằng hành nghề luật tương đối thấp, điều này làm cho khó có thể đáp ứng được nhu cầu về các vấn

đề tư pháp của đất nước

Phần ba: Liên hệ so sánh với công tác đào tạo luật và nghề luật ở Việt Nam.

1 Đối với công tác đào tạo luật ở Việt Nam:

Qua thực tế đã thấy, sinh viên luật tại Việt Nam mỗi năm ra trường cũng đáng kể, tuy nhiên chất lượng chưa thật sự cao, chưa đáp ứng được điều mà xã hội cần, vậy nguyên nhân là từ đâu ? Có thể kể đến từ chính công tác đào tạo luật

Đầu tiên việc tuyển chọn chất lượng đầu vào chưa được cao, cơ sở đào tạo luật tràn lan, thiếu quy hoạch, chương trình đào tạo còn nặng nề tính hàn lâm, lí luận sâu Phương pháp đào tạo còn nặng về truyền thụ lí thuyết, chưa chú trọng chất lượng truyền đạt, gây cảm giác mệt mỏi trong mỗi tiết học Điều này về cơ bản giống Trung Quốc Tuy nhiên Việt Nam đã có những chú trọng hơn trong công tác thực tiễn, bởi không chỉ dành thời gian cho sinh viên học lí thuyết mà còn có thời gian để sinh viên kiến tập, thực tập, giúp tăng cường hiểu biết thực tế, rút ngắn khoảng cách lí luận và thực tiễn

Thứ hai, dường như vẫn vướng cơ chế” xin-cho”, giảng viên là người cho kiến thức sinh viên, giảng viên dạy đến đâu sinh viên biết đến đó, bộ phận không nhỏ sinh viên lại thụ động, lười nhác tìm hiểu bài, đọc giáo trình trước khi đến lớp,

ỷ lại vào sự truyền đạt kiến thức của giảng viên khiến cho giờ học càng thêm kém chất lượng Thêm nữa, các giờ thảo luận, thuyết trình còn mang tính” cưỡi ngựa xem hoa”, chưa thực sự đạt được hiệu quả Đây là những giờ sinh viên tăng tính chủ động của bản thân, là “ giờ của sinh viên”, nhưng giảng viên vẫn đóng vai trò chính Có thể thấy vai trò rất thụ động, cũng như hạn chế lớn của sinh viên luật Việt Nam

Thứ ba, về mặt đầu ra, Việt Nam cũng chưa thật sự siết chặt, vẫn còn những

“lỏng lẻo”, “ưu tiên” trong đầu ra, khiến cho sinh viên ra trường chưa thật sự chất lượng, chưa đáp ứng được yêu cầu Hội nhập cải cách của đất nước, chưa đáp ứng được yêu cầu NQ/48, NQ/49-TW về chiến lược cải cách tư pháp của nước ta

Có thể nói những điểm hạn chế trên cũng như điểm tích cực chỉ ra trong công tác đào tạo luật ở Trung Quốc có những điểm tương đồng với Việt Nam

2 Đối với nghề luật ở Việt Nam:

Tại Việt Nam, đầu vào trong việc học nghề luật ở Học Viện Tư Pháp chưa được chú trọng, những người có nhu cầu học đăng kí học, chứ không phải trải qua kì thi quốc gia về pháp luật Khác với việc phải trải qua kì thi quốc gia hoặc được cơ quan nhà nước có thẩm quyền của ngành tư pháp công nhận như Trung Quốc Thêm nữa, cơ chế tuyển chọn người làm trong các cơ quan tư pháp nhà nước chưa thật chặt chẽ, từ khâu sơ tuyển, đến xét tuyển, học tập, từ đó khiến cho chất lượng sinh viên, học viên ra trường chưa thật sự xuất sắc Song, ở Việt Nam có những tiêu chuẩn chặt chẽ để có thể trở thành luật sư, kiểm sát viên hay thẩm phán, điều này chỉ đáp ứng một phần nhỏ trong điều kiện trở thành người giữ các chức danh tư pháp trong cơ quan nhà nước Thêm nữa, mỗi người muốn trở thành kiểm sát viên, thẩm phán phải trải qua kì thi chức danh do Viện Kiểm Sát Nhân Dân Tối Cao, Tòa

Án Nhân Dân Tối Cao tổ chức định kì hằng năm, điều này nhằm đảm bảo chất lượng cho các ứng cử viên mỗi chức danh Mặt khác, luật cũng không cấm việc được chuyển đổi giữa các chức danh tư pháp, chỉ quy định đáp ứng điều kiện là có thể thi và được bổ nhiệm, hoặc là sau khi các cá nhân giữ chức danh tư pháp sau khi nghỉ hưu có thể trở thành luật sư, hoặc đi giảng dạy hợp đồng trong các cơ sở luật

Thêm nữa, tại Việt Nam cũng có nhiều ngành nghề về luật cho người học luật lựa chọn Nghề luật sư ở Việt Nam không phân chia thành luật sư tư vấn và luật sư tranh tụng khiến nghề luật sư rất chủ động Đây cũng là những điểm chung

so với nghề luật ở Trung Quốc

Phần bốn: Một số đề xuất trong công tác đào tạo luật và nghề luật ở Việt Nam.

Thứ nhất, cần xem xét lại cơ chế tuyển chọn đầu vào, đặt yêu cầu cao cho chất

lượng đầu ra; trong quá trình đào tạo, dạy học sinh viên ở bậc đại học, cần chú tâm trọng điểm đào tạo những gì xã hội cần, nhiều hơn là dạy lí thuyết hàn lâm, thiếu tính thực tiễn, khiến cho sinh viên ra trường làm được việc ngay, ngoài ra nên đưa

các vụ việc thực tiễn vào giảng dạy kèm các môn luật, tăng cường mời các thẩm phán, kiểm sát viên, luật sư nổi tiếng có chuyên môn cao đến giảng dạy, tăng cường các câu hỏi về thực tiễn pháp luật

Thứ hai, cần xem xét lại chương trình khung giáo dục đại học ngành Luật, giảm

bớt các môn lí luận đại cương, tăng cường các giờ thực hành, tham gia thực tế trong việc vận dụng pháp luật giải quyết các vấn đề thực tiễn của học sinh… Giảng viên cần tự chủ động khơi gợi ý bài dạy để định hướng cho sinh viên tìm hiểu, tránh truyền đạt hết kiến thức khiến cho sinh viên thụ động, nên đặt ra các ý chính để sinh viên tự tìm hiểu, từ đó tăng khả năng chủ động, khai thác tìm kiếm thông tin

và xử lí tình huống thực tiễn

Thứ ba, nhà nước cần đầu tư hơn nữa cho việc đưa sinh viên đi du học nước

ngoài, học tập kinh nghiệm, hiểu biết, mặt khác tăng cường liên kết giáo dục đào tạo với Anh Mĩ nói riêng và nhiều nước Châu âu khác nói chung, cũng như các thành tựu của các nước trong khu vực như: Singapor, Trung Quốc, Nhật Bản… để công tác đào tạo luật và hành nghề luật sau này được thuận tiện, tích cực, hội nhập

Thứ tư, cần áp dụng các phương pháp tiên tiến để đào tạo luật, điều này áp

dụng chung cho cả Việt Nam và Trung Quốc như phương pháp giải quyết tình huống, phương pháp diễn án (đóng phiên tòa giả định), phương pháp song giảng (hai giảng viên cùng lên lớp, một giảng viên giảng lí thuyết, một giảng viên giảng thực hành- các giảng viên giảng thực hành nên là những người đã đi làm có kinh nghiệm chuyên sâu, lâu năm có thể là luật sư, thẩm phán hay kiểm sát viên đã về hưu…từ đó giúp sinh viên, học viên vừa hiểu cả lí thuyết lại tiếp cận được thực tế ngay tại lớp học

Thứ năm, Học viện Tư Pháp là nơi duy nhất đào tạo nghề luật sư nên cần chú

trọng đến việc rèn luyện kĩ năng hành nghề nhiều hơn truyền tải kiến thức lí thuyết bởi kiến thức lí thuyết đã được học 4 năm đại học ngành luật

Thứ sáu, các trường đào tạo về luật nói chung hay trường trực thuộc ngành

cũng đều phải chú trọng tới chất lượng giảng viên, giáo trình, điều kiện phòng học, không gian, tạo điều kiện cho sinh viên được giải đáp thắc mắc một cách hợp lí, trong phương pháp giảng dạy cần tăng cường khơi gợi tư duy của sinh viên, nên chú trọng, khuyến khích các cách tư duy, hiểu vấn đề của sinh viên

Kết Luận:

Trong quá trình xây dựng nhà nước Pháp quyền Xã hội Chủ Nghĩa, với Trung Quốc, một đất nước có nền văn hóa lâu đời, đông dân cư nhất thế giới, chế

độ chính trị rắc rối, và với chính sách“ one country, two systems” do Đặng Tiểu Bình đề xướng đã khiến cho Trung Quốc trở thành quốc gia tương đối phức tạp Cùng với những thay đổi tích cực của đất nước nói chung và lĩnh vực luật pháp nói riêng, trong đó có việc đào tạo luật và nghề luật đã có chỗ đứng nhất định trong xã hội Trung Quốc, thì quốc gia này vẫn còn tồn đọng số ít những hạn chế trong công cuộc đào tạo luật và nghề luật, điều này sẽ là rào cản nếu không có những chính sách khắc phục Trên cơ sở tìm hiểu những nét chung của công tác đào tạo luật và nghề luật ở Trung Quốc, bình luận để thấy được những điểm tích cực, hạn chế của vấn đề này, Việt Nam sẽ tiếp thu được những mặt tích cực, đồng thời nhìn ra được những hạn chế của chính công tác đào tạo luật và nghề luật trong nước tại thời điểm, thấy cả những hạn chế trong tương lai để định hướng hướng đi thật chuẩn xác, công tác đào tạo luật và nghề luật sẽ trở thành công việc, nghề nghiệp được toàn thể mọi người coi trọng