- Siêu âm chẩn đoán tràn dịch màng ngoài tim

SIÊU ÂM CHẨN ĐOÁN TRÀN DỊCH MÀNG NGOÀI TIM Ts Bs Trần Công Đoàn Màng ngoài tim gồm lá thành ngoài cùng, lá tạng tức thượng tâm mạc gắn liền cơ tim, giữa lá thành và lá tạng là khoang màn

SIÊU ÂM CHẨN ĐOÁN TRÀN DỊCH MÀNG NGOÀI TIM

Ts Bs Trần Công Đoàn

Màng ngoài tim gồm lá thành ngoài cùng, lá tạng (tức thượng tâm mạc) gắn liền cơ tim, giữa lá thành và lá tạng là khoang màng ngoài tim Lá thành và lá tạng đều rất mỏng, chỉ khoảng 1mm, trên siêu âm hai lá áp sát nhau tạo thành lớp tăng

âm dày 2-3mm Khoang màng ngoài tim có lớp dịch rất mỏng, bình thường không thấy được trên siêu âm, hoặc có thấy thì cũng rất mỏng dưới 1mm (tổng lượng dịch khoảng 20-30ml)

Siêu âm dễ dàng phát hiện được màng ngoài tim có tràn dịch hay không, nhiều hay ít (thậm chí có thể đo được), có gây ép tim không, và có thể gợi ý nguyên nhân

-Siêu âm 2D cho chẩn đoán xác định, là hình ảnh lớp dịch trống âm bao quanh tim.

Độ dày lớp dịch thường không đều xung quanh tim, có chỗ nhiều chỗ ít, tất nhiên nếu lượng dịch ít thì thường thấy ở những vùng thấp sớm và rõ hơn

Đo độ dày lớp dịch, cũng có thể ước tính khối lượng dịch (V ml) bằng cách

đo đường kính ngang từ lá thành phía trước ra lá thành phía sau (D cm), đo đường kính ngang từ lá tạng phía trước ra lá tạng phía sau (d cm), và tính lượng dịch:

V = D3 - d3

- Siêu âm doppler tìm các tổn thương hẹp, hở các van và đánh giá huyết động -Đánh giá mức độ dịch màng ngoài tim

Mức độ Độ dày lớp

dịch (mm)

Khối lượng dịch (ml)

Lượng dịch

Ít 10 <300 Ít dịch màng tim phía sau thất trái Vừa 10-20 300-700 Dịch thấy cả ở phía trước và sau tim Nhiều >20 >700 Lớp dịch nhiều quanh tim

-Những dấu hiệu ép tim: dịch nhiều, vận động đảo chiều của thành trước thất phải, vách liên thất và đè ép thành tâm nhĩ

VIÊM MÀNG NGOÀI TIM CO THẮT

Viêm màng ngoài tim co thắt là tình trạng màng ngoài tim dày, cứng, thậm chí vôi hóa bao quanh tim, ép tim làm cho tim khó giãn ra khi tâm trương Chẩn đoán viêm màng ngoài tim co thắt có độ đặc hiệu không cao, nhưng là những dấu hiệu có ý nghĩa giúp í ch nhiều cho chẩn đoán

-Hình ảnh lớp màng ngoài tim dày, tăng âm, thậm chí có đoạn vôi hoá bao quanh tim Đôi khi có ít dịch màng ngoài tim

SIÊU ÂM TRONG CHẨN ĐOÁN VIÊM NỘI TÂM MẠC NHIỄM KHUẨN

Nội tâm mạc che phủ mặt trong tim, kể cả bề mặt các van tim Những trường hợp nội tâm mạc đã bị tổn thương từ trước (viêm, tổn thương bệnh lý tim bẩm sinh hay có van nhân tạo) nay bị viêm do nhiễm khuẩn gây những ổ loét, sùi ở nội tâm mạc

Siêu âm 2D thấy hình ảnh các cục sùi là các đốm tăng âm bám ở các van tim, cũng có khi thấy các cục sùi bán ở các vị trí khác như dây chằng, cột cơ, nội mạc buồng tim, nội mạc động mạch, ở van nhân tạo

Vị trí của cục sùi, hình thái, kiểu bám dính của cục sùi vào nội mạc và theo dõi tiến triển của cục sùi giúp đánh giá, tiên lượng nguy cơ cục sùi có thể bong ra trôi theo dòng máu gây tổn thương ở xa

Hình ảnh siêu âm TM thấy những cục sùi bám ở các van tim chuyễn động theo lá van, là các đường, các dải sáng tăng âm

Ngoài hình ảnh các cục sùi, siêu âm 2D còn cho thấy những tổn thương khác như đứt dây chằng, rách van tim Siêu âm qua thực quản cho thấy những tổn thương cục sùi nhỏ 3mm trở xuống, thấy những ổ áp xe nhỏ ở van ở vòng van, ở nội mạc thành tim

Siêu âm màu và siêu âm doppler giúp phát hiện các dòng chảy bất thường do thủng, đứt, rách van và siêu âm cho phép đánh giá tình trạng huyết động, đánh giá chức năng tim