Tích hợp TT Đ Đ Hồ Chí Minh

Em hãy nêu cảm nhận của mình về bác sau khi học xong GV : Cả cuộc đời 79 mùa xuân Bác hi sinh cho sự nghiệp giải phóng dân tộc , đêm nay chỉ là một trong vô vàn những đêm không ngủ của

Lớp 6

Tích hợp nội dung học tập và làm theo tấm gơng đạo đức

Hồ Chí MinhBài1: Văn bản

Con rồng cháu tiên

a Nguồn gốc, hình dạng của Lạc Long Quân và Âu Cơ

b Việc kết duyên và sinh nở của Lạc Long Quân và Âu Cơ

- Chi tiết : Âu Cơ có mang sinh ra cái bọc có trăm trứng và trăm trứng nởtrăm con trai, đàn con lớn nhanh nh thổi, mặt mũi hồng hào, khoẻ mạnh

-> Giải thích cội nguồn của dân tộc Việt Nam : Toàn thể dân tộc Việt Nam

ta đều sinh ra trong một bọc cùng chung một nòi giống tổ tiên : Con Lạc cháuHồng

Tích hợp :

Từ đó mà hai tiếng đồng bào thiêng liêng ruột thịt đã vang lên tha thiếtgiữa lúc Bác Hồ đọc bản Tuyên ngôn độc lập ngày 2/9/1945 “ Tôi nói đồng bào

có nghe rõ không ?” – Ngời đã nhắc lại hai tiếng đồng bào, từ câu chuyện bố

Rồng mẹ Tiên trong ngày mở nớc xa

=> Để tử đó ngời Việt Nam đều tự hào về nòi giống, hãnh diện về tổ tiên

mình khi ý thức đợc rằng khi mình là con Rồng cháu Tiên.

- Chi tiết : Chia con : + 50 con xuống biển

+ 50 con lên rừngCùng cai quản bốn phơng, gặp khó khăn thì giúp đỡ lẫn nhau

=> Thể hiện ý nguyện đoàn kết, thống nhất của nhân dân ta ở mọi miền đấtnớc Đã là ngời Việt Nam thì dù ở miền xuôi hay miền ngợc hay ở nớc ngoài

đều có chung một cội nguồn vì vậy phải luôn yêu thơng, đoàn kết, giúp đỡ lẫnnhau

Tích hợp :

Với mong muốn có một sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc có lần Bác Hồ đã

căn dặn : “ Các dân tộc anh em, chúng ta muốn tiến bộ, muốn pháp triển văn hoá của mình thì phải luôn đoàn kết, yêu thơng, giúp đỡ lẫn nhau nh anh em một nhà’’.

(Theo tài liệu T tởng Hồ Chí Minh)

=> Trên thực tế đồng bào đã biết thơng yêu, giúp đỡ đoàn kết với nhau vàcùng làm lên truyền thống bốn ngàn năm dựng nớc và giữ nớc

III Tổng kết

Tích hợp nội dung học tập và làm theo tấm gơng đạo đức

Hồ Chí MinhBài 2: Văn bản

b Cả làng, cả nớc nuôi dỡng giúp đỡ Gióng chuẩn bị ra trận :

- Chi tiết : Gióng lớn lên và lớn nhanh là nhờ đồ ăn đồ mặc của nhân dân

-> Gióng không còn là con của một mẹ mà con của nhân dân, tiêu biểu cholòng yêu nớc và sức mạnh của nhân dân Đó cũng là sức mạnh tình đoàn kết lòngtơng thân, tơng ái của đồng bào ta mỗi khi Tổ quốc bị đe doạ xâm lăng

Tích hợp :

Đề cao sức mạnh đoàn kết của toàn dân ta có lần Bác Hồ đã nói :

“ Dễ mời lần không dân cũng chịu Khó trăm lần dân liệu cũng xong’’

Hoặc ngời Ngời cũng khẳng định

’ Gốc có vững cây mới bền Xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân’’

(Theo tài liệu hỏi đáp về T tởng Hồ Chí Minh)

c Gióng cùng toàn dân chiến đấu và chiến thắng giặc ngoại xâm

- Chi tiết: Khi bị gãy gậy sắt vua ban, Gióng đã nhổ tre bên đờng và tiếp

tục đánh đuổi quân thù đến thắng giặc

=> Gióng đánh giặc và thắng giặc bằng vũ khí, và bằng cả chính cây cỏ củaquê hơng

Tích hợp:

Cũng là để phát huy, kêu gọi tinh thần đánh giặc cứu nớc trong nhân dân.Trong lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến ngày 19/12/1946 Bác Hồ có viết: “ Ai có súng thì dùng súng, ai có gơng thì dùng gơm, không thì quốc, thuổng, gậy, gộc chúng ta thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nớc, nhất định không chịu làm nô lệ.”

1 Chủ đề tích hợp : Thơng dân , quên mình vì mọi ngời.

? Bác nói gì với anh đội viên ?

? Lời nói đó thể hiện điều gì ?

? Qua cỏc chi ti t miờu t ế ả ở

* L i núi : ờ

- L n 1: ầ “Chỳ…gi cặ ”

- L n 2 : ầ “Bỏc thươ …ng

Mong tr i mau mau sỏngờ ”

=> Bác lo lắng cho tất cả chiến sĩ, dân công

và những ngời đang hết lòng vì cuộc kháng chiến của dân tộc

- Bác thật giản dị,chân thực, gần gũi mà vĩ

đại.vẻ đẹp tâm hồn của Bác là sự thống nhất hài hoà giữa vĩ đại và giản dị Tình thơng của Bác đối với nhân dân, chiến sĩ“ thật bao la , mênh mông “ Ôm cả non sông mọi kiếp ngời“ ( Tố Hữu ) Cả cuộc

đời Bác “ Nâng niu tất cả chỉ quên mình“ Người tõm sự: "Cả đời tụi chỉ cú một mục đớch, là phấn đấu cho quyền lợi của Tổ quốc, và hạnh phỳc của quốc dõn; Những khi tụi phải ẩn nấp nơi nỳi non, hoặc ra vào chốn tự tội, xụng pha sự hiểm nghốo,

là vỡ mục đớch đú"

? Em có biết bài thơ nào nói về

việc Bác không ngủ đợc ?

? Em hãy nêu cảm nhận của

mình về bác sau khi học xong

GV : Cả cuộc đời 79 mùa xuân Bác hi sinh cho sự nghiệp giải phóng dân tộc , đêm nay chỉ là một trong vô vàn những đêm không ngủ của Bác :

- Cảnh khuya nh vẽ ngời cha ngủ Cha ngủ vì lo nỗi nớc nhà

( Cảnh khuya )

- Một canh, hai canh lại ba canh Trằn trọc, băn khoăn giấc chẳng thành Canh bốn, canh năm vừa chợp mắt Sao vàng năm cánh mộng hồn quanh

( Không ngủ đợc )

Bác không ngủ vì thơng bộ đội , vì lo việc nớc.Tấm lòng của Ngời lúc nào cũng h- ớng về Tổ quốc và đồng bào yêu quí : “ Một ngày mà Tổ quốc cha đợc thống nhất, đồng bào còn chịu khổ là một ngày tôi ăn không ngon, ngủ không yên“

- Ngời nói về mong ớc của mình : “ Tôi chỉ có một ham muốn, ham muốn tột bậc

là làm sao cho nớc ta đợc hoàn toàn độc lập,dân ta đợc hoàn toàn tự do, đồng bào

ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc,ai cũng đợc học hành““

III T ng k t : ổ ế

Ho t ạ độ ng 4 : Củng cố dặn dò –

4 Củng cố : - Em hãy kể một câu chuyện về Bác Hồ mà em biết để làm rõ hơn

chủ đề của văn bản ?

Chiếc ỏo ấm – (theo lời kể của đồng chớ Tiện)

Một đờm mựa đụng năm 1951, giú bấc tràn về mang theo những hạtmưa lõm thõm làm cho khớ trời càng thờm lạnh giỏ Thung lũng bản Ty

co mỡnh lại trong yờn giấc, trừ một ngụi nhà sàn nhỏ cũn phỏt ra ỏnhsỏng Ở đõy, Bỏc vẫn thức, vẫn làm việc khuya như bao đờm bỡnhthường khỏc

Bỗng cỏnh cửa nhà sàn hộ mở, búng Bỏc hiện ra Bỏc bước xuống cầuthang, đi thẳng về phớa gốc cõy, chỗ tụi đang đứng gỏc

- Chú làm nhiệm vụ ở đây có phải không?

- Thưa Bác, vâng ạ!

- Chú không có áo mưa?

Tôi ngập ngừng nhưng mạnh dạn đáp:

- Dạ thưa Bác, cháu không có ạ!

Bác nhìn tôi từ đầu đến chân ái ngại:

- Gác đêm, có áo mưa, không ướt, đỡ lạnh hơn

Sau đó, Bác từ từ đi vào nhà, dáng suy nghĩ

Một tuần sau, anh Bảy cùng mấy người nữa đem đến cho chúng tôi 12chiếc áo dạ dài chiến lợi phẩm Anh nói:

- Bác bảo phải cố gắng tìm áo mưa cho anh em Hôm nay có mấy chiếc

áo này, chúng tôi mang lại cho các đồng chí

Được một chiếc áo như thế này là một điều quý, nhưng đối với chúng tôicòn quý giá và hạnh phúc hơn khi Bác trực tiếp chăm lo, săn sóc với cảtấm lòng yêu thương của một người cha

Sáng hôm sau, tôi mặc chiếc áo mới nhận được đến gác nơi Bác làmviệc Thấy tôi, Bác cười và khen:

- Hôm nay chú có áo mới rồi

- Dạ thưa Bác, đây là áo anh Bảy đem đến cho tiểu đội chúng cháu mỗingười một chiếc ạ

Nghe tôi thưa lại, Bác rất vui Bác ân cần dặn dò thêm:

- Trời lạnh, chú cần giữ gìn sức khỏe và cố gắng làm tốt công tác

Dặn dò xong, Bác trở lại ngôi nhà sàn để làm việc Lòng tôi xiết bao xúcđộng Bác đã dành áo ấm cho chúng tôi trong lúc Bác chỉ mặc một chiếc

áo bông mỏng đã cũ Đáng lẽ chúng tôi phải chăm lo cho Bác nhiều hơn,còn Bác, Bác lại lo nghĩ đến chúng tôi nhiều quá

Từ đấy, chúng tôi cũng trân trọng giữ gìn chiếc áo Bác cho như giữ lấyhơi ấm của Bác Hơi ấm ấy đã truyền thêm cho chúng tôi sức mạnhtrong mỗi chặng đường công tác

Trích “Bác Hồ - con người và phong cách”

(NXB Trẻ)

TiÕt 112

lßng yªu níc

(I-li- a £-ren-bua)

? Tại sao trong hoàn cảnh đó

ta mới hiểu đợc: "Lòng yêu

n-ớc của mình lớn đến dờng

nào"?

? Theo em, lòng yêu nớc của

con ngời Xô Viết có gì gần

gũi với lòng yêu nớc với của

ngời Việt Nam chúng ta?

- Các nhóm thảo luận, trình

bày kết quả

- Giáo viên tổng hợp, nâng

cao

? Nói đến lòng yêu nớc và tinh

thần đấu tranh giành độc lập

cho dân tộc Việt nam thì em

-"Có thể nào quan niệm gay go thử thách".

- Mất nhà, mất xóm, mất quê

-> Thử thách của chiến tranh trong nguy cơ mất nớc

- Vì lúc đó lòng yêu nớc trỗi dậy: "Nếu cần sẽ đổ máu hysinh để giữ lấy "

- Dân tộc ta có lịch sử 4000 năm dựng nớc và giữ nớc Trải qua bao cuộc đấu tranh, đối đầu với những kẻ thù hùng mạnh nhng cuối cùng nhân dân ta vẫn giành đợc chiến thắng Có đợc chiến thắng đó chính

là nhờ vào tinh thần yêu nớc , sự đoàn kết nhất trí của cả dân tộc, đúng nh chủ tịch Hồ Chí Minh ng – ời

đã hi sinh cả cuộc đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc đã nói : “ Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nớc

Đó là truyền thống quí báu của ta Từ xa đến nay, mỗi khi tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn,nó lớt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nớc và lũ cớp nớc

- Và nói đên chủ đề này ta không thể không nhắc đến chủ tịch Hồ Chí Minh ngời đã giành cả cuộc đời cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, ngời đẫ đem lại độclập cho đất nớc, ấm no ,hạnh phúc cho nhân dân Câu chuyện ngắn sau đây sẽ giúp các em thấy rõ hơn điều đó QUYẾT GIÀNH ĐƯỢC ĐỘC LẬP

Khoảng thỏng 5-1945, Bỏc Hồ từ Pỏc Bú về Tõn Trào (Tuyờn Quang) - căn cứ địa của cỏch mạng cả nước để cựng Trung ương Đảng lónh đạo nhõn dõn ta chuẩn bị khởi nghĩa giành chớnh quyền.

Ở Tõn Trào, cỏc đồng chớ địa phương đó làm cho Bỏc một căn lỏn khỏ xinh xắn, nỏu kớn trong khu rừng nứa ở sườn đồi Lỏn chia làm hai gian nhỏ, một bờn là nơi Bỏc nằm nghỉ, một bờn vừa là chỗ làm việc, vừa là chỗ để tiếp khỏch.

Đồng chớ Vừ Nguyờn Giỏp lỳc ấy được sống và làm việc gần Bỏc Lần nào đến đồng chớ cũng thấy Bỏc cặm cụi

với công việc Mọi giấy tờ, chỉ thị, Bác đều tự tay đánh máy và đánh số cẩn thận, rõ ràng.

Cao trào kháng Nhật, cứu nước lúc bấy giờ đã cuồn cuộn

từ Bắc chí Nam Ngay ở Hà Nội, thợ thuyền, học sinh, các giới trí thức, người buôn bán đều tham gia rất đông vào công cuộc kháng Nhật Toàn thể nhân dân đang hướng

về Việt Minh, trông chờ một cuộc chuyển biến lớn Khí thế khởi nghĩa giành chính quyền cách mạng hừng hực khắp nơi Trung ương đã quyết định tích cực chuẩn bị cho cuộc họp toàn quốc của Đảng và quốc dân đại hội đại biểu ở Tân Trào.

Nắm vững thời cơ cách mạng, Bác đã giục chuẩn bị hai cuộc họp trên từ tháng 7-1945 vì Bác bảo tình hình đã khẩn trương lắm Bác còn dặn: "Có thể còn thiếu một số đại biểu nào đó chưa về kịp cũng họp, nếu không thì không kịp với tình hình chung".

Giữa lúc công việc cách mạng bề bộn như vậy, Bác bỗng

bị mệt, mấy hôm liền bị sốt, song Bác vẫn gượng làm việc Lúc nào bị sốt cao, không ăn được, Bác mới chịu đi nằm Có hôm sốt cao quá Bác bị mê sảng Lúc nào tỉnh, Bác lại bàn công việc, nói về tình hình, dặn cán bộ phải khẩn trương chuẩn bị tổng khởi nghĩa Bác bảo: "Lúc này thời cơ thuận lợi đã tới, dù hy sinh tới đâu, dù phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải kiên quyết giành cho được độc lập".

Ý chí và quyết tâm của Bác đã trở thành ý chí và quyết tâm của toàn Đảng, toàn dân ta, trở thành nguồn sức mạnh to lớn có ý nghĩa quyết định đưa đến thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 lịch sử.

Trích từ sách: Vũ Kỳ- Thư ký Bác Hồ kể chuyện.

NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005

III Tæng kÕt :

Líp 7

tích hợp nội dung học tập và làm theo tấm gơng đạo

đức hồ chí minh trong môn ngữ văn

Lớp 7

GV thực hiện: Nguyễn Thị Thu Hằng

Trờng: THCS Trung Mỹ - Bình Xuyên

Bài1 tinh thần yêu nớc của nhân dân ta

Chiếc thuyền đa đoàn cán bộ tới Chúng tôi nhận ra trong đó có cụ Hồ Trông cụgầy yếu xanh xao, tay cầm chiếc gậy song nhỏ, vai đeo túi rết màu chàm Sau vàiphút chào hỏi, chúng tôi mời cụ và đoàn cán bộ về trụ sở tự vệ thôn Tới cổngthôn, ông cụ dừng lại xem các khảu hiệu cách mạng kẻ trên tờng Chợt nhìn thấyhàng dãy cờ căng trớc cổng thôn, cụ bỗng hỏi:

- Sao các chú làm cờ của ta nhỏ hơn cờ của các nớc đồng minh?

Một đồng chí tha:

- Dạ, giấy đỏ và vàng nhân dân mua làm cờ nhiều quá nên thiếu ạ! Vì muốncho đủ nên chúng cháu phải cắt nhỏ đi một chút ạ

- Không nên

Cụ khẽ lắc đầu và bảo:

- Các chú phải hiểu là cách mạng đã thành công, nớc ta đã giành đợc độc lập

và đã ngang hàng với các nớc, vì vạy cờ của ta phải bằng cờ các nớc khác Cóthế mới tỏ rõ chí tự cờng tự trọng của mình

Sau đó, một đồng chí chúng tôi đã trèo lên lấy cờ xuống để sửa lại…

Bài 2 sự giàu đẹp của tiếng Việt

( Đặng Thai Mai)Chủ đề tích hợp: Giữ gìn truyền thống văn hoá dân tộc

Nội dung tích hợp: Quan điểm của Bác: giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt cũng chính là giữ gìn truyền thống dân tộc

Có thể tích hợp bằng cách liên hệ để chống khuynh hớng sính ngoại, sùng ngoại Bác Hồ đã từng phê phán lạm dụng từ Hán Việt Bác nói: “ Đời sống xã hội ngày càng phát triển và đổi mới Có những chữ ta không ó sẵn và khó dịch đúng, thì cầnphải mợn chữ nớc ngoài Ví dụ: “ độc lập”, “ tự do”, “ Giai cấp”, “ Cộng sản”… Còn những chữ tiếng ta có, vì sao không dùng, mà cũng mợn chữ nớc ngoài? Ví dụ:

Không gọi xe lửa mà gọi “ Hoả xa”; máy bay gọi là “ phi cơ”…

Tiếng nói là thứ của cải vô cùng lâu đời và vô cùng quý báu của dân tộc Chúng ta phải giữ gìn nó, quý trọng nó, làm cho nó phổ biến ngày càng rộng khắp Của mình có mà không dùng, mà lại đi mợn của nớc ngoài, đó chẳng phải là đầu óc quen ỉ lại hay sao?”

Bài 3 đức tính giản dị của Bác hồ

( Phạm Văn Đồng)

Chủ đề tích hợp: Lối sống giản dị, phong thái ung dung tự tại

Nội dung tích hợp: Giản dị là một trong những phẩm chất nổi bật và nhất quán trong lối sống Hồ Chí Minh

Sự hoà hợp, thống nhất giữa lối sống giản dị với đời sống tinh thần phong phú,phong thái ung dung tự tại và t tởng tình cảm cao đẹp của Bác

Để thực hiện nội dung trên, GV có thể kể chuyện: “ Giản dị và tiết kiệm” của Bác Hồ để giáo dục học sinh

“ B Nguyà ễn Thị Liên, nguyên cán bộ Văn phòng Phủ Chủ tịch, kể lại rằng:

Khi l m vià ệc ở văn phòng Bác, đôi khi b còn à đảm nhận việc khâu, vá quần

áo, chăn, m n, áo gà ối cho Bác Công việc n y gíup b có à à điều kiện được gần Bác

v hà ọc tập được rất nhiều Học tập Bác đức tính giản dị, tiết kiệm Áo Bác rách, cókhi vá đi vá lại, Bác mới cho thay Chiếc áo gối m u xanh hoà bình cà ủa Bác, được

ông Cần (người phục vụ Bác) đưa b vá à đi vá lại Cầm chiếc áo gối của Bác, b àrưng rưng nước mắt, b nói và ới ông Cần thay áo gối khác cho Bác dùng nhưng Bác chưa đồng ý Người vẫn dùng chiếc áo gối vá

Những năm tháng giúp việc ở văn phòng Bác, tôi có những kỷ niệm không bao giờ quên

B còn kà ể rằng:

Ở Việt Bắc, có một buổi Bác đi công tác về muộn, về qua văn phòng, Bác nghỉlại một lát vì mệt Đồng chí Ho ng Hà ữu Kháng, bảo vệ của Bác nói với b :à

- Bác mệt không ăn được cơm Cô nấu cho Bác bát cháo

Bác đang nằm nghỉ nghe thấy thế liền nhỏm dậy bảo b :à

- Cô nấu cháo cho Bác bằng cơm nguội ấy, vừa chóng chín, vừa tiết kiệm được gạo, khỏi bỏ phí cơm thừa

Câu chuyện b kà ể khiến chúng tôi xúc động v thà ương Bác quá chừng Bác thật giản dị v tià ết kiệm, chắt chiu như người cha lo cho một gia đình lớn, như cảnh nh à đông con m còn túng thià ếu

Chiếc áo gối vá, bát cháo nấu bằng cơm nguội của vị Chủ tịch nước có tác động lớn đến suy nghĩ của mỗi con người Nhất l hià ện nay, Đảng v Nh nà à ước

ta đang mở cuộc vận động : “Học tập v l m theo tà à ấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, câu chuyện nhỏ trên đây chính l mà ột nét đẹp về đạo đức Bác Hồ để chúng ta học tập.”

Nội dung tích hợp: Nguyễn ái Quốc bộc lộ gián tiếp lòng yêu nớc thông qua ngợi

ca cuộc đời và bản lĩnh kiên cờng của ngời sĩ phu yêu nớc Phan Bội Châu trớc sự

lố bịch của Va ren, viên toàn quyền Đông Dơng ngời Pháp Thấy đợc một phơng diện khác của Nguyễn ái Quốc khi sử dụng vũ khí văn nghệ

Để thực hiện nội dung trên, có thể kể câu chuyện: “ Một ngời yêu nớc không

sự gì hết…”

“ Bạn chiến đấu” là tờ báo in tiếng nớc ngoài duy nhất xuất bản bằng tiếng Pháp ở chiến khu Việt Bắc

Tờ báo do một số hàng binh phụ trách thu thập tin tức, viết bài, biên tập, in ấn

và phát hành trong đội quân xâm lợc của thực dân Pháp với mục đích làm cho họ hiểu rõ thêm về cuộc chiến đấu chính nghĩa của nhân dân ta

Một lần phóng viên “ Bạn chiến đấu” đợc phỏng vấn Hồ Chủ Tịch Báo “Cứu quốc” số 938 ra ngày 25/5/1948 đã đăng lại các câu hỏi và trả lời nh sau:

Hỏi: Tha Chủ tịch, điều gì ngài ghét nhất?

Trả lời: Điều ác

Hỏi: Thế điều gì Chủ tịch yêu nhất?

Trả lời: Điều thiện

Hỏi: Tha Chủ tịch, điều gì ngài mong ớc nhất?

Trả lời: Điều mong ớc nhất của tôi là nền Độc lập của nớc Việt Nam và của tất cả các nớc khác trên toàn cầu

Hỏi: Tha Chủ tịch, ngài sợ cái gì nhất?

Trả lời: Tôi chẳng sợ gì cả Một ngời yêu nớc không sợ gì hết và nhất thiết không đợc sợ gì

Qua câu chuyện đó, giáo dục lòng yêu nớc cho học sinh

Văn lớp 8

Bài 12

Văn bản: Vào nhà ngục quảng đông cảm tác

(Phan Bội Châu)

A Mục tiêu bài học:

Giúp học sinh cảm nhận đợc vẻ đẹp của những chiến sĩ yêu nớc đầu thế kỉ XX,những ngời mang chí lớn cứu nớc cứu dân, dù ở hoàn cảnh nào cũng giữ đợcphong thái ung dung, khí phách hiên ngang bất khuất và niềm tin không dời đổivào sự nghiệp giải phóng dân tộc

Hiểu đợc sức truyền cảm nghệ thuật qua giọng thơ với khẩu khí hào hùng củatác giả Phan Bội Châu

Rèn kĩ năng đọc, cảm thụ, phân tích bài thơ Đờng luật với giọng điệu mới mẻGiáo dục tinh thần yêu nớc, lòng biết ơn các nhà cách mạng tiền bối

B Ph ơng tiện thực hiện : SGK, SGV, giáo án.

ảnh chân dung Phan Bội Châu

Hoạt động 1: Khởi động: Đầu thế kỉ XX, phong trào Cần Vơng vũ

trang chống Pháp do các nhà nho, quan lại triều Nguyễn lãnh đạo hơn 30 năm đivào thoái trào, cách mạng VN chuyển sang giai đoạn mới theo khuynh hớng dânchủ t sản, bằng nhiều con đờng khác nhau nhng chung một mục đích: Đem lại độclập, tự do cho dân tộc Bị thực dân Pháp thẳng tay đàn áp, khủng bố, những ngờicầm đầu phần lớn phải vào tù hoặc lu lạc ở nớc ngoài Trong hoàn cảnh đó, nhữngchí sĩ cách mạng thờng làm thơ để bày tỏ chí khí của mình Đó là những lời tâmhuyết gắn liền với cuộc đời hiển hách của họ nên có sức mạnh làm rung động lòngngời.Bài thơ của Phan Bội Châu là những bài thơ nh thế

Hoạt động 2: hình thành kiến thức mới:

- Là nhà văn, nhà thơ lớn với nhữngsáng tác thể hiện lòng yêu nớc, khát

? Giới thiệu hoàn cảnh ra đời bài thơ và

? Nội dung chủ yếu của văn bản?

? Tìm bố cục bài thơ? Em biết gì về thể

thơ Đờng luật có bố cục: đề -thực-

luận-kết?

Đọc 2 câu đầu

? Những từ ngữ, hình ảnh đáng chú ý?

Nhận xét về giọng thơ? Qua đó ngời tù

bộc lộ thái độ gì đối với việc bị cầm tù

của bản thân?

(Nh ta thấy HCM có đợc bản lĩnh kiên

định mặc dù bị giam hãm trong nhà tù

Tởng Giới Thạch nhng Ngời không hề

thay đổi, không giảm sút lối sống giản

dị, luôn dành tình cảm của mình cho

những ngời xung quanh)

? ở cặp câu thực, giọng thơ thay đổi nh

? Chỉ ra phép đối có trong cặp câu thơ?

ở cặp câu luận, giọng thơ thay đổi nh

thế nào?

Nhận xét lối nói khoa trơng và tác dụng

vọng độc lập, ý chí chiến đấu kiên cờng của Phan Bội Châu

b Tác phẩm

- Sáng tác năm 1914, in trong tập “Ngụctrung th”khi tác giả bị chính quyềnQuảng Đông bắt giam (trong lúc thựcdân Pháp đã kết án tử hình vắng mặt)

c Từ khó

- Hào kiệt - Phong lu

II Tìm hiểu văn bản.

1 Kiểu văn bản: Biểu cảm.

2 Nội dung: Cảm xúc trong những

ngày bị tù đày và tấm lòng kiên trungvới lí tởng cứu nớc của ngời tù yêu nớcPhan Bội Châu

3 Bố cục: 4 phần (đề, thực, luận, kết)

4 Phân tích:

a Đề (2 câu đầu)

- “Hào kiệt”, “phong lu”: Lời tự xng

đầy kiêu hãnh của con ngời có phongthái đờng hoàng, tự tin

- Điệp từ “vẫn”-> sự tiếp nối

- Lối thơ khẩu khí: chạy mỏi- ở tù

=> Thái độ coi thờng hiểm nguy, ý thức

đợc cảnh ngộ và vợt lên cảnh ngộ củangời tù anh hùng

b Thực (câu 3,4)

- “Khách không nhà”: Ngời dân mất ớc

n “Ngời có tội”: bị truy lùng, kết án

tự xem mình có tội với dân, với nớc

- “đã lại”: cặp phụ từ tăng cấp

- Phép đối, giọng thơ trầm lắng

=> Tình thế bất công và tâm trạng dằnvặt, đau đớn của ngời tù chí lớn, gắn đờimình với vận mệnh đất nớc đang tronggiai đoạn bi thơng

c Luận (câu 5,6)

- Phép đối: “Bủa tay”- “mở miệng” “ôm chặt”- “cời tan”

“bồ kinh tế”- “cuộc oán thù”

- Giọng thơ hào sảng, lối nói khoa

tr-ơng

=> Khẩu khí của bậc anh hùng hào kiệt, một lòng theo đuổi sự nghiệp cứu

của nó trong việc biểu hiện hình

- Thể thơ Đờng luật, phép đối chặt chẽ,giọng thơ hào sảng đầy khẩu khí

* Ghi nhớ: SGK/148

III Luyện tập.

Tìm và phân tích hiệu quả của phép đốitrong một số bài thơ Đờng luật đã học ởlớp 7?

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Bài 13: Văn bản: đập đá ở côn lôn

Phan Châu Trinh

A Mục tiêu bài học:

Giúp học sinh thấy đợc t thế hiên ngang, khí phách hào hùng và ý chí kiên định của nhà chiến sĩ cách mạng trong hoàn cảnh tù đầy gian khổ

Bồi dỡng tinh thần yêu nớc, lòng tự hào dân tộc

Rèn kĩ năng phân tích thơ Đờng luật

B Ph ơng tiện thực hiện : Giáo án, SGK, tài liệu tham khảo.

ảnh chân dung Phan Châu Trinh

Nêu nội dung chính của bài thơ? Phân tích 2 câu thơ mà em thích?

3 Bài mới.

Hoạt động 1: Khởi động: Phan Châu Trinh (1872-1926) là ngời đề

xớng dân chủ, đòi bãi bỏ chế độ quân chủ sớm nhất ở Việt Nam Năm 1908,

ông bị khép tội cầm đầu phong trào chống thuế ở Trung Kỳ, bị bắt đày ra Côn

Đảo Ông đã coi nơi đây “là một trờng học thiên nhiên, mùi cay đắng trong ấy, làm trai giữa thế kỷ XX này, không thể không nếm cho biết” Bài thơ “Đập đá ở Côn Lôn” ra đời trong thời gian này

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới:

Hớng dẫn đọc

? HS đọc bài GV nhận xét, sửa chữa

? Dựa vào phần chú thích trong SGK,

giới thiệu một vài nét về tác giả

? Hoàn cảnh ra đời bài thơ?

? Giải nghĩa các từ khó?

? Xác định kiểu văn bản và phơng thức

biểu đạt chính của văn bản?

? Nội dung cơ bản của bài thơ?

? Tìm bố cục bài thơ? Nêu nội dung

từng phần?

? Bài thơ tuy làm theo luật thơ Đờng

song có thể chia theo nội dung để phân

- Các sáng tác ( chính luận + trữ tình )thấm đẫm tinh thần yêu nớc và dân chủ

2 Nội dung: Miêu tả công việc đập đá,

qua đó bộc lộ khí phách hiên ngang,thách thức hiểm nguy của ngời tù anhhùng

những sự tàn sát dã man của giặc

nh-ng Ngời khônh-ng hề có sự nhụt trí Một

con Ngời có nghị lực phi thờng, ý chí

mãnh liệt, )

? T thế “làm trai” đó đã làm sáng lên

phẩm chất nào của ngời tù yêu nớc?

? Những câu thơ tiếp theo nói đến công

việc gì của tác giả?

? Công việc đó đợc gợi tả nh thế nào?

Hình dung của em về tính chất thực của

( Ta thấy ở HCM thể hiện tinh thàn

lạc quan yêu đời, Ngời có một tâm

?Nhận xét về giọng thơ ở hai câu luận

so với 4 câu thơ đầu?

? Cảm nghĩ nào của ngời tù đợc thể

hiện ở 2 câu luận?

? Phép đối trong cặp câu này có tác

chí lớn và phải hành động nh một kẻ anhhùng, có hoài bão lớn lao

“kinh bang tế thế”- không biết sợ nguyhiểm, đối đầu với những gian khó nhấttrên đời )

Đứng giữa sóng gió của biển cả, noncao, t thế đội trời đạp đất hiên ngangsừng sững vợt lên gian khổ

=> Toát lên vẻ đẹp cao cả, hùng trángcủa một trang anh hào với t thế chủ động

đàng hoàng

+ “Lừng lẫy làm cho lở núi non”

=> Công việc đập đá

Tác giả dùng bút pháp khoa trơng, cờng

điệu để miêu tả một công việc vốn làmệt nhọc

Hành động: “Xách búa”, “Ra tay”->hành động quả quyết, mạnh mẽ

Sức mạnh: “làm cho lở núi non”

“đánh tan năm bảy đống”

“đập bể mấy trăm hòn”

=> Nghệ thuật nói quá, động tác mạnh,

số từ, nhịp thơ ngắn, dồn dập diễn tả sứcmạnh ghê gớm, phi thờng tới mức gần

nh thần kì

Không còn là công việc đập đá, côngviệc khổ sai của một ngời tù bình thờng

mà trở thành một chiến công chinh phụccủa một dũng sĩ với vóc dáng khổng lồ

và sức mạnh phi thờng

(Bằng bốn câu thơ, PCT đã khắc họa lênsừng sững một bức tợng đài ngời chiến

sĩ cách mạng trong t thế ngạo nghễ, bấtkhuất vơn cao ngang tầm vũ trụ và cótầm vóc của một anh hùng đợm màu sắcthần thoại, không còn chút bóng dángcủa một kẻ bị lu đày mà là t thế ungdung tự tại, hiên ngang một cách chủ

động của một chí sĩ CM vợt lên trên mọigian khổ để nuôi một ngọn lửa đấu tranhCM

b ý chí và tấm lòng của ng ời tù

(4 câu đầu: Kết hợp miêu tả và biểu cả

4 câu cuối trực tiếp bộc lộ cảm xúc, nhịp thơ lắng xuống với phép đối lập về

? Lời thơ có cấu trúc đối lập, ý nghĩa

của sự đối lập này?

? Từ đó phẩm chất tinh thần cao quí

nào của ngời tù đợc bộc lộ?

? Bài thơ toát lên những vẻ đẹp nào của

ngời tù yêu nớc?

(HCM cũng vậy Ngời chỉ biết lo cho

dân cho nớc tất cả những tình cảm ấy

chỉ dành cho nhân dân, vì nhân dân)

Đọc Ghi nhớ

hình ảnh)

“Tháng ngày bao quản thân sành sỏi

Ma nắng chi sờn dạ sắt son”

=> Đối lập giữa hoàn cảnh gian khổ vớisức chịu đựng bền bỉ, dẻo dai, ý chíchiến đấu sắt son, niềm tin sắt đá

(Gian nan ma nắng chỉ thêm tôi luyệnthêm dày dạn phong trần và lòng trungkiên không đổi thay với sự nghiệp cứunớc, ý chí chiến đấu )

“Những kẻ vá trời khi lỡ bớcGian nan chi kể việc con con”

=> Đối lập giữa tầm vóc lớn lao vĩ đạicủa công việc cứu nớc với việc bị cầm tù

- một việc “con con” không đáng bậntâm

* ý chí kiên cờng Tấm lòng son sắt vàkhí phách hiên ngang, coi thờng hiểmnguy của ngời tù anh hùng

5 Tổng kết.

- Nội dung: Khí phách hiên ngang, tấmlòng son sắt với sự nghiệp cách mạngcủa ngời tù yêu nớc Phan Châu Trinhtrong hoàn cảnh lu đày

- NT: Giọng thơ hào hùng, bút pháp lãngmạn, từ ngữ hình ảnh giàu biểu cảm

A Mục tiêu bài học:

Giúp học sinh hiểu: Qua việc mợn đề tài lịch sử, lựa chọn thể thơ song thất lụcbát rất thích hợp tạo dựng không khí, tâm trạng, giọng thơ thống thiết, cảm nhận

đợc nội dung trữ tình yêu nớc trong đoạn thơ trích: Nỗi đau mất nớc và ý chí phụcthù cứu nớc

Rèn kĩ năng đọc, phân tích thơ song thất lục bát, so sánh với đoạn trích “Chinhphụ ngâm khúc” đã học

Giáo dục lòng yêu nớc vì truyền thống dân tộc

B Ph ơng tiện thực hiện : Giáo án, SGK, tài liệu tham khảo.

Đọc, đàm thoại, phân tích, bình giảng

C Tiến trình dạy học:

1 Tổ chức: 8A:

8B:

2 Kiểm tra bài cũ:

Đọc thuộc lòng bài thơ “Muốn làm thằng Cuội”?

Nêu nội dung chính của bài thơ? Phân tích 2 câu thơ cuối?

3 Bài mới

Hoạt động 1: Khởi động: Sinh sau Tản Đà 6 năm nhng Trần Tuấn

Khải vẫn đợc coi là nhà thơ lãng mạn cùng thời với TĐ Nếu TĐ có những ớc mơthoát tục vơn lên chốn bồng lai, thì thi sĩ họ Trần có bút danh á Nam lại thờng trốntránh thực tại thả hồn về với quá khứ, nhất là những trang lịch sử quá khứ hàohùng của dân tộc

Qua Mục Nam Quan (Lạng Sơn ), nhớ lại chuyện Nguyễn Trãi tiễn cha làNguyễn Phi Khanh bị giặc Minh bắt về Trung Quốc, nhà thơ Tố Hữu viết :

“Ai lên ải bắc ngày xa ấy,

Khóc tiễn cha đi mấy dặm trờng

Hôm nay biên giới mùa hoa dậy

Núi trắng hoa mơ, cờ đỏ đờng! ”

Còn Trần Tuấn Khải lại mợn hẳn câu chuyện lịch sử cảm động này để giãi bàytâm sự yêu nớc thơng nòi và kích động tinh thần cứu nớc của nhân dân ta ( mộtcách kín đáo ) hồi đầu thế kỷ XX

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới:

- Đoạn trích nằm ở phần đầu bài thơ(36/101 câu)

- Thành quách: Bức tờng thành kiên

cố ngày xa

- Sa cơ: gặp chuyện không may, bất ngờ

? Xác định kiểu văn bản và phơng thức

biểu đạt của văn bản?

? Tìm bố cục đoạn trích?

Đọc 8 câu thơ đầu

? Nội dung chính của 8 câu thơ?

? Nghệ thuật tác giả sử dụng trong 2

Không khí chung của buổi chia tay?

? Tâm trạng con ngời ra sao? Đợc thể

hiện ở những câu thơ nào?

( HCM vì dân tộc đã bôn ba khắp năm

không kịp đối phó, phải chịu thất bại Thân lơn bao quả vũng lầy: lấy từ Kiều “Thân lơn bao quản lấm đầu Chút lòng trinh bạch từ sau xin chừa”

“Chốn ải Bắc mây sầu ảm đạmCõi giời Nam gió thảm đìu hiu”

=> Nghệ thuật đối rất chỉnh, sử dụngliên tiếp các DT, ĐT, TT

- Địa điểm: chốn ải Bắc- nơi biên cơngheo hút, nơi giáp ranh 2 nớc Việt -Trung.(Đối với cuộc chia tay không cóngày trở lại của Phi Khanh thì đây là

điểm cuối cùng để rồi vĩnh biệt TổQuốc, quê hơng)

- Không gian: mây sầu ảm đạm, gióthảm đìu hiu, bốn bề hổ thét chim kêu

=> hoang sơ, heo hút, cảnh vật phủ mộtmàu tang tóc thê lơng nh giục cơn sầutrong lòng ngời

(Ngôn ngữ và giọng điệu thơ thấm mộtnỗi buồn, hình ảnh thơ có phần cũ mòn,

ớc lệ song vẫn tạo đợc không khí chungcho toàn cuộc chia tay “cảnh nh khêubất bình” => không khí thời đại nhữngnăm 20 đầu thế kỉ XX u ám, sầu thơng)

- Tâm trạng con ngời:

+ Cha: “Hạt máu nóng thấm quanh hồn

nớc”=> Uất nghẹn, căm thù

+ Con: “Tầm tã châu rơi”=> buồn,

th-ơng cha, có cả nỗi đau cho cảnh nớcmất nhà tan

châu bốn biển để tìm bằng đợc con

đ-ờng cách mạng giải phóng cho nớc nhà

đợc độc lập có thể nói HCM là một

lãnh tụ cách mạng mới Ngời đã đặt

chân lên khắp các đất Tây Phơng)

? Cảm nhận của em về cảnh chia tay

của 2 cha con?

(Trong hoàn cảnh éo le, cha bị bắt sang

TQ, không có ngày trở lại Con muốn đi theo phụng dỡng cha già chotròn đạo hiếu, Và cha rất hiểu lòng con,nhng chữ “trung” lớn hơn chữ “hiếu”nên cha dằn lòng mà khuyên con trở lại

để lo việc nớc)

=> 4 câu thơ rớm máu và đẫm lệ Tronghoàn cảnh đớn đau, éo le đối với cả haicha con, tình nhà nghĩa nớc đều sâu

đậm, da diết nên tột cùng đau đớn xótxa

Nghệ thuật: Những hình ảnh, cách nóimang tính ớc lệ truyền thống “máunóng”, “châu rơi”, “dặm khơi”- lời chadặn rất chân thành, thiêng liêng: “Con

ơi! Con nhớ lấy lời cha khuyên” Có thểnói đây là những lời trăng trối, lời huyết

lệ của tình cha con, cũng là lời non sông

đất nớc

Câu cuối đoạn rất mộc mạc, chân thành

mà nghe nhói tận trong tim Nó truyềncảm, lay mạnh trái tim ngời đọc

* đoạn thơ với nhiều hình ảnh ớc lệquen thuộc, nghệ thuật đối đã dựng lạicảnh chia tay của hai cha con PhiKhanh- Nguyễn Trãi ở chốn biên cơngmịt mù tang tóc Tâm trạng buồn thơngcủa con ngời thấm đẫm, bao trùm lêncảnh vật, lan tỏa vào cảnh vật khiếnchúng thêm thê lơng Những câu thơ rỉmáu, thấm đẫm nớc mắt đã nói lên tìnhyêu quê hơng, đất nớc thiết tha, nỗi đaumất nớc của nhân vật cũng nh của tácgiả

8 câu thơ khiến ta nh gặp lại những âm

điệu của “Chinh phụ ngâm” vừa tự sự,vừa miêu tả trữ tình

b 20 câu tiếp theo:

- 4 câu thơ diễn tả truyền thống anhhùng của dân tộc

+ Giống Hồng Lạc - tổ tiên, giống nòi

+ Mấy ngàn năm => lịch sử lâu đời, cóthăng, có trầm

+ Giời Nam riêng một cõi => độc lập tự

? Truyền thống anh hùng của dân tộc

đợc tóm tắt ngắn gọn trong 4 câu thơ,

nó giúp em hiểu đợc điều gì?

(Gợi nhớ “Bình Ngô đại cáo”)

? Hiện tình đất nớc đợc tác giả nói tới

? Hình ảnh đất nớc thời Nguyễn Trãi

tác giả vừa miêu tả gợi ta nghĩ đến điều

- Tình hình đất nớc hiện nay: 8 câu tiếp.+ Quân Minh xâm lăng

+ Bốn phơng khói lửa bừng bừng

+ Xơng rừng, máu sông+ Thành tung, quách vỡ

+ Bỏ vợ lìa con, phiêu tán hao mòn

=> Nghệ thuật: Những hình ảnh đặc tảmang tính chất ớc lệ đặc trng (khói lửa,máu, xơng, thành, quách ) kết hợpnhững hình ảnh ẩn dụ (xơng rừng, máusông) và những chi tiết khái quát (bỏ vợlìa con) giọng thơ, lời thơ vừa tả thực,vừa trĩu nặng những cảm xúc chânthành, xót thơng và căm giận

*Những hình ảnh trên nói về tình hình

đất nớc Đại Việt dới ách đô hộ của giặcMinh Cảnh đất nớc tơi bời khói lửatrong sự đốt phá, giết chóc của bọn xâmlợc bạo tàn

Tác giả đã nhập vai Phi Khanh, một nạnnhân vong quốc đang đi vào cõi chết,vừa miêu tả hiện tình đất nớc vừa lên ántội ác kẻ thù

=> Về nghĩa gốc, đoạn thơ miêu tả “vậnnớc” ta khi bị “quân Minh thừa hội xâmlăng”- ngời đọc cảm thấy rõ đây chính

là hình ảnh quê hơng, Tổ quốc VN dới

ách thống trị của thực dân Pháp và sựsuy đồi, bạc nhợc của triều đình nhàNguyễn lúc bấy giờ

- Tâm trạng ngời cha: 8 câu cuối đoạn

+ Trông cơ đồ - xé tâm can+ Ngậm ngùi- khóc than+ Thơng tâm + Xây khối uất+ Vật cơn sầu + Càng nói càng đau

=> Nghệ thuật: Hình ảnh lớn lao, kì vĩ,

những câu thơ nào?

? Tâm trạng ngời cha trớc lúc qua biên

giới, nghĩ về tình hình đất nớc đợc miêu

(Đến đây ta lại hình dung tâm trạng

đau đớn của Hồ Chí Minh trong cảnh

nớc mất nhà tan Ngời đau đớn tột cùng

khi thấy dân tộc sống trong cảnh lầm

than Vì vậy Bác luôn lo cho dân cho

nớc mà không hề nghĩ đến cá nhân của

mình sẽ ra sao)

? Lời kêu gọi cứu nớc tập trung ở 8

dòng thơ cuối Ngời cha nói gì về mình?

? Mục đích để làm gì?

? Những lời cuối cùng ngời cha dặn

con?

? Em hiểu lời dặn đó nh thế nào?

từ ngữ khoa trơng, nhiều ẩn dụ đặc sắcrất sát hợp với cảm xúc của nhân vật trữtình, giọng thơ chở nặng buồn thơng, tủihổ

Tâm trạng, cảm xúc của Phi Khanhcũng chính là của tác giả, của nhân dân

VN đầu thế kỉ XX: Nỗi đau mất nớc,mất tự do lên đến tột đỉnh, kết lại thànhnhững cơn đau xé tâm can, những khối

đau cuồn cuộn mịt mờ nh sơng khói phủtối núi non, những dòng đau cuồn cuộnvật vã nh sóng nớc sông Hồng => Tìnhngời thấm sâu, bao trùm lên cảnh vật,tất cả chìm trong nỗi bi phẫn, lâm li,thống thiết Tởng nh từng lời, từng dòngthơ là lệ, máu tuôn rơi đầm đìa trên mặtgiấy

* Đoạn thơ là lời Phi Khanh nhắc nhởcon trai, nhắn gửi ngời đời về tình cảnh

đất nớc dới gót giày quân xâm lợc, cũng

là lời của Trần Tuấn Khải nhắc nhở

ng-ời dân VN đầu thế kỉ XX; đó là nhữngtiếng hịch truyền, những lời bố cáo củamột tâm hồn yêu nớc thiết tha mongmuốn thức tỉnh nhân dân, đồng bào

đứng lên cứu nớc

c 8 câu cuối:

- Ngời cha nói về mình:

+ Tuổi già sức yếu

+ Sa cơ- bó tay+ Thân lơn bao quản vũng lầy

=> Từ hoàn cảnh bất lực của mình (dù

có tài, dù yêu nớc, luôn đau nỗi đau lớncho dân tộc) để gửi gắm tất cả khátvọng và niềm tin vào con trai, vào thế

( Có thể nói lời tâm sự của Trần Tuấn

Khải cũng chính là lời tâm sự của

Ng-ời Bác chăm lo cho dân tộc luôn mong

muốn một điều dân đợc lo ấm trẻ em

đầu 36 dòng thơ tiêu biểu cho nội dung

và nét đặc sắc nghệ thuật của cả tácphẩm Đó là lời cha dặn con hay cũngchính là tiếng hịch truyền cứu nớc chânthành, thống thiết Tình cảm sâu đậm,mãnh liệt đối với nớc nhà, sự lựa chọnthể thơ thích hợp và giọng điệu trữ tìnhcủa tác giả đã tạo nên những giá trị ấycủa bài thơ

* Ghi nhớ: SGK

III Luyện tập.

Tìm những hình ảnh ớc lệ tợng trng?Tác dụng của những hình ảnh ấy?

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Bài 15: Văn bản: Tức cảnh pác bó

Hồ Chủ tịch

A Mục tiêu bài học: Giúp học sinh cảm nhận đợc tinh thần lạc quan cách mạng,

vợt qua gian khổ, khó khăn, sống ung dung thanh thản nh một bậc hiền triết đời xacủa Bác qua bài thơ

Giáo dục, bồi dỡng tinh thần yêu kính Bác

Rèn kĩ năng cảm thụ, phân tich thơ trữ tình thất ngôn tứ tuyệt

B Ph ơng tiện thực hiện : Giáo án, SGK, tài liệu tham khảo.

2 Kiểm tra bài cũ:

Đọc thuộc lòng bài thơ “Khi con tu hú”

Phân tích tâm trạng của nhà thơ- ngời tù cộng sản trong bài thơ?

3 Bài mới:

Hoạt động 1: Khởi động: Hãy nhớ lại tên hai bài thơ của Bác Hồ

mà chúng ta đã đợc học ở chơng trình lớp 7 Đó là những bài thơ nổi tiếng của Chủ tịch Hồ Chí Minh viết hồi đầu kháng chiến ở Việt Bắc Còn hôm nay chúng talại rất sung sớng đợc gặp lại Ngời ở suối Lênin, hang Pác Bó (Huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng) Vào mùa xuân năm 1941, qua bài tứ tuyệt Đờng luật Tức cảnh Pác Bó

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới

Hớng dẫn đọc.nhận xét về thái độ, tinh

thần của tác giả?

? Giới thiệu một vài nét về tác giả

Nguyễn ái Quốc

2 Chú thích.

a Tác giả (1890- 1969)Quê: Làng Kim Liên- Nam Đàn- Nghệ

An Trớc cách mạng: Nguyễn ái Quốc.Sau cách mạng: Hồ Chí Minh

b Tác phẩm:

Sáng tác khi Bác Hồ từ nớc ngoài trở vềnớc trực tiếp lãnh đạo cách mạng, sống

và làm việc tại Pác Bó (Cao Bằng) từtháng 2/1941 đến tháng 8/1942

c Từ khó - Tức cảnh

II Tìm hiểu văn bản.

1 Kiểu văn bản và PTBĐ:

? Tại sao Bác lại chọn “hang, suối” để

ở? Em biết gì về nơi này?

? Nhận xét cách nói ở câu thơ đầu? ?

Tác dụng?

? Cách nói ấy cho thấy thái độ của Bác

đối với cuộc sống này nh thế nào?

? Câu thơ thứ 2 nói về những món ăn

hàng ngày Theo em “cháo bẹ, rau

măng” là những món ăn nh thế nào?

? Em có bất ngờ vì những bữa ăn đạm

bạc kéo dài này không? Vì sao?

? Vế thứ 2, Bác viết “vẫn sẵn

sàng”-em hiểu cụm từ này nh thế nào?

? Câu thơ giúp em hiểu thêm gì về

“Sáng ra bờ suối, tối vào hang”

- Suối, hang: Nơi ở, làm việc (thiếu tiệnnghi)

=> Để đảm bảo bí mật, đây là nơi cónúi non, hang đá, suối nớc trong (núiCác Mác, suối Lê Nin)

Sáng – tối Suối – hang Ra -vào

=> Phép đối nhịp nhàngPhong thái ung dung, hòa hợp, thíchnghi với cuộc sống giữa núi rừng

để hoạt động cách mạng cứu nớc)

=> Khiến ta thêm yêu thơng cảm phụcBác

- Vẫn sẵn sàng: có thể hiểu đó là nhữngmón ăn lúc nào cũng nhiều, d thừa.Cũng có thể hiểu tuy chỉ có cháo bẹ,rau măng song tinh thần, ý chí CM củaBác luôn luôn sẵn sàng

=> Niềm lạc quan cách mạng vợt lênnhững khó khăn, gian khổ về vật chất

- Âm điệu và hình ảnh tơng phản:

Những câu thơ dàn trải, nhẹ nhàng vớicách ngắt nhịp đều đặn, cách hiệp vầnvang xa, sử dụng nhiều vần trắc khỏekhoắn, gân guốc, vững vàng

? Câu thơ cuối có vai trò nh thế nào đối

với toàn bài? (Khái quát- nêu cảm nghĩ)

? Theo em, “sang” là nh thế nào?

Tại sao cuộc sống vất vả, thiếu thốn nh

vậy Bác vẫn nói “thật là sang”?

? Bài thơ giúp em hiểu thêm điều gì về

cuộc đời, sự nghiệp của Bác Hồ kính

“Cuộc đời cách mạng thật là sang”

- Sang: Sung túc, mãn nguyện

Dù gian khổ, thiếu thốn mọi bề nhngmãn nguyện về tinh thần vì đợc hoạt

động ngay trên đất nớc mình sau 30năm xa cách, vì Bác đã nhìn thấy nhiềutriển vọng của sự nghiệp cách mạng, đã

có trong tay bài học của cách mạngTháng Mời

=> Tinh thần lạc quan, yêu đời, tự tincủa ngời cách mạng

4 Tổng kết:

Bài thơ thể hiện cuộc sống gian nan, vấtvả của Bác những ngày phong trào cáchmạng còn khó khăn và cho thấy tinhthần lạc quan, niềm tin ở sự nghiệpcách mạng của Bác

Nghệ thuật: Có sự kết hợp hài hòa giữabút pháp cổ điển và hiện đại

“Ta nghe thấy tiếng nói của cha ông trong tiếng của Hồ Chủ Tịch”

đờng đời, đờng cách mạng

Cảm nhận đợc sức truyền cảm trong nghệ thuật của bài thơ.

Rèn kĩ năng phân tích thơ tứ tuyệt

B Ph ơng tiện thực hiện : Giáo án, SGK, tài liệu tham khảo.

Tích hợp toàn bài "làm theo tấm gơng đạo đức Hồ Chí Minh", qui nạp, thực hành

C Tiến trình dạy học:

1 Tổ chức: 8A:

8B:

2 Kiểm tra bài cũ:

Cách làm bài văn thuyết minh về một danh lam thắng cảnh?

Kiểm tra bài tập về nhà

3 Bài mới.

Hoạt động 1: Khởi động: Cho học sinh xem tập Nhật kí trong tù

giáo viên giới thiệu ngắn gọn về tập thơ và bài thơ

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới:

GV hớng dẫn HS đọc 2 bài thơ

Giới thiệu nguyên tác 2 bài thơ

? Hoàn cảnh ra đời của 2 bài thơ?

? Giải nghĩa một số từ khó có trong

? Bài thơ nói về việc ngắm trăng của

Bác trong hoàn cảnh đăc biệt Đọc

những câu thơ nói về điều này?

? Bác ngắm trăng trong hoàn cảnh nào?

? Điệp từ “vô” đợc nhắc lại 2 lần Tác

dụng?

? Trong hoàn cảnh đó, Bác có thái độ

nh thế nào trớc ánh trăng đẹp?

? Em hiểu thế nào là “khó hững hờ”?

? Đó là tâm trạng của tù nhân hay thi

- Hai câu đầu

- Hai câu cuối

3 Phân tích.

* Hai câu đầu: Hoàn cảnh ngắm trăng

“Trong tù không rợu cũng không hoaCảnh đẹp đêm nay khó hững hờ”

- Hoàn cảnh: “Trong tù”- không có tựdo.“Không rợu, không hoa”- thiếu thốnnhững thứ cần cho việc thởng trăng củabậc “tao nhân, mặc khách”

Điệp từ “vô”: phủ nhận sự có mặt củanhững thứ thuộc về vật chất

- Tâm trạng của ngời tù:

“Khó hững hờ” (Biết làm thế nào):

? Qua đây em hiểu gì về con ngời Bác?

Đọc 2 câu thơ cuối

? Phân tích những biện pháp nghệ thuật

đợc dùng trong 2 câu thơ này?

? Tác dụng của những biện pháp tu từ

đó?

? Em hiểu nh thế nào là “ngắm”? - có

gì khác với “nhìn”, “trông”, “xem”?

? Đối tợng của “ngắm”

? Trăng với thi gia là gì? Hãy nhận xét

cái đẹp trong thiên nhiên

? Giá trị về nội dung, nghệ thuật của

bài thơ

Không thể thờ ơ bỏ qua đêm trăng đẹp.Dùng câu hỏi tu từ

(Nguyên tác “nại nhợc hà”- tâm trạngxúc động, bối rối, xốn xang rất nghệ sĩcủa ngời tù trớc cảnh đẹp thiên nhiê

=> Hai câu mở đầu miêu tả rất chânthành hiện thực cuộc sống và tâm trạngcủa con ngời Đó là lời giãi bày tâm sự

về hoàn cảnh trớ trêu của Bác trớc cảnh

đẹp gọi mời của đêm trăng, là tâm trạngbối rối, xúc động trớc vẻ đẹp thiênnhiên của ngời

* Hai câu cuối:

Ngời/ ngắm/ trăngTrăng/ ngắm/ nhà thơ

- Phép đối, nghệ thuật nhân hóa

Ngời - trăng đứng ở hai đầu câu thơ,cách ngăn bởi song sắt nhà tù- một bứctranh cuộc sống đợc dựng lên tài tình, rõnét => Sự gắn bó đặc biệt, mối đồngcảm sâu sắc giữa ngời và trăng bất chấpsong sắt tàn bạo của nhà tù

“Khán”: Ngắm- nhìn say sa, mê mải,ngỡng mộ đối với cái đẹp

=> Trăng với thi gia là tri âm, tri kỉ,cùng là đại biểu của cái đẹp: Cái đẹpcủa thiên nhiên và cái đẹp trong tâmhồn ngời tù cách mạng Đó chính là

“chất thép” và chất thơ trong tâm hồnngời tù- nghệ sĩ, chiến sĩ Hồ Chí M.Bài thơ sáng lên tinh thần lạc quan,niềm vui yêu đời và khát vọng tự do củaBác

4 Tổng kết:

Bài thơ viết về một lần ngắm trăng trong nhà tù, qua đó thể hiện tình yêuthiên nhiên, chất thép phi thờng của ng-

ời tù, thi gia Hồ Chí Minh

Nghệ thuật cổ điển kết hợp phong cáchhiện đại

* Ghi nhớ: SGK

Ngày soạn: 7-2-2009

Ngày giảng: 17-2-2009 Tiết 89

bài học đờng đời, đờng cách mạng.

- Cảm nhận đợc sức truyền cảm trong nghệ thuật của bài thơ

- Rèn kĩ năng phân tích thơ tứ tuyệt

- GD HS lòng kính yêu đối với Bác Hồ kính yêu

B Ph ơng tiện thực hiện : Giáo án, SGK, tài liệu tham khảo,

2 Kiểm tra bài cũ:

Đọc diễn cảm bài thơ ‘‘ Ngắm trăng’’ Nêu những nét đặc sắc

về nội

dung và nghệ thuật của bài thơ?

3 Bài mới.

Giới thiệu bài: Trong thời gian bị giam cầm hơn một năm ỏ Trung Quốc( từ

tháng 8-1942 đến tháng 9-1943), Hồ Chí Minh bị giải hết nhà lao này đến nhà laokhác khắp 13 huyện của tỉnh Quảng Tây.Vậy mà ngời chiến sĩ cách mạng vô cùnggang thép, dù gặp cảnh ngộ gian khổ, hiểm nguy đến mấy vẫn bình tĩnh ung dung,lại cũng rất mực khiêm nhờng, luôn lòng dặn lòng, tự mình nhắc nhủ, động viênmình gắng rèn luyện để vợt lên …… Hôm nay, chúng ta cùng tìm hiểu bài thơ “

đi đờng” để thấy đợc đó không chỉ là những cảm xúc của Bác mà đó còn là bàihọc đờng đời, đờng cách mạng…

thức biểu đạt ?

? Hãy nêu bố cục của bài thơ ?

? Câu thơ nêu lên nhận định của ai?

? Nhận định về việc đi đờng ntn?

? ‘‘Gian lao’’ có nghĩa là thế

nào?

? Câu thơ thứ 2 có quan hệ ý nghĩa

ntn đối với câu thơ thứ 1?

(Nâng cao, triển khai ý câu 1)

3 Phân tích :

* Câu 1 ( Khai )

‘‘ Đi đờng mới biết gian lao ’’

Câu thơ mở ra một cách tự nhiên, giản dị –

là lời nhận xétvề việc đi đờng của chính

ng-ời đang thực hiện chuyến đi

- ‘‘Gian lao’’: Những khó khăn, vất vả,

hiểm nguy( Đờng xa, trời nắng, đi bộ, chântay bị xiềng xích

… năm mơi ba cây số một ngày Dãi nắng, dầm ma rách hếtgiày’’)

Câu thơ thật đơn sơ nhng là sự suy nghẫmthấm thía rút ra từ thực tế những cuộcchuyển lao- gợi một ý tởng

* Câu 2 (Thừa)

’’ Núi cao rồi lại núi cao trập trùng’’

Nghệ thuật: điệp ngữ

Câu thơ nêu một khó khăn cụ thể của việc

đi đờng Đặt trong quan hệ với câu thơ 1 thì

đây là câu thơ cụ thể hoá những gian laotrên đờng đi- trớc mắt ngời đọc nh hiện lêncon đờng núi chất chồng, hết dãy này đếndãy khác, tởng nh núi kéo dài vô tận, ngời

đi đờng càng nhỏ bé nh bị bao vây giữa núinon hiểm trở, hoang vu

=> Những khó khăn gian lao trên đờng đời,

* Câu 3( chuyển)

‘‘ Núi cao lên đến tận cùng’’.

? Câu thơ thứ 3 nói về điều gì?

GV:Từ t thế con ngời bị đày đoạ tới

kiệt sức, tởng nh tuyệt vọng, ngời đi

đờng cực khổ ấy bỗng trở thành

ng-ời du khách ung dung say sa ngắm

phong cảnh đẹp Nhng con đờng núi

gian nan, hiểm nguy trong bài thơ

còn gợi ra hình ảnh con đờng cách

mạng, và hình ảnh ngời chiến sĩ

đứng trên đỉnh cao của chiến thắng

sau biết bao gian khổ hi sinh

? Hình ảnh con ngời mà 2 câu thơ

cuối gợi lên có gì khác câu thơ thứ

2? ý nghĩa ẩn dụ của hình ảnh này?

? Giá trị về nội dung của bài thơ?

? Giá trị nghệ thuật của bài thơ?

- ‘‘Tận cùng’’ : điểm cao nhất, cái đích cần

Ngời cách mạng bằng ý chí kiên cờng, sựkiên trì và lòng dũng cảm sẽ đạt tới thànhcông

- Vị trí vinh quang giành cho ngời anhhùng: Hiên ngang trong t thế tự chủ sau baogian truân vất vả trên đờng đi.=> là hình

ảnh đẹp đầy tự tin, kiêu hãnh

=> Hai câu thơ cuối ẩn chứa ý tởng sâu sa

là sự khái quát một triết lý thiết thực đối với

đời ngời nói chung và con đờng cách mạngnói riêng

4 Tổng kết:

- Nội dung: Từ thực tế đi đờng gian lao, bàithơ nêu lên một triết lý: đời ngời là nhữngchặng đờng chông gai, trở ngại, nếu bền bỉ.kiên trì thì sẽ tới đích, giành vinh quang tolớn

HS đọc phần ghi nhớ

? Em hãy tìm nét chung giữa bài thơ

“Ngắm trăng”và “Đi đờng”?

- Nghệ thuật: Bài thơ cô đọng, hàm súcmang triết lý sâu sắc về đờng đời, đờng CM

rộng mở,kết hợp hài hoà giã hiện thực vàlãng mạn, giữa sự thực khắc nghiệt và cáibay bổng của tâm hồn

A Mục tiêu bài học:

Giúp học sinh cảm nhận đợc lòng yêu nớc bất khuất của Trần Quốc Tuấn,của nhân

dân ta trong cuộc kháng chiến chống quân Mông Nguyên thể hiện qua lòng cămthù giặc,

tinh thần quyết chiến, quyết thắng kẻ thù xâm lợc

Nắm đợc đặc điểm cơ bản của thể hịch, thấy đợc những đặc sắc nghệ thuậttrong

văn chính luận

Rèn kĩ năng đọc, phân tích văn nghị luận cổ

Giáo dục tinh thần yêu nớc

B Ph ơng tiện thực hiện : Giáo án, SGK, tài liệu tham khảo.

C Cách thức tiến hành: Nêu vấn đề, tích hợp

- Sự kết hợp lí lẽ và tình cảm đợc thể hiện nh thế nào trong bài “Chiếudời đô”?

- Phân tích một số dẫn chứng để làm rõ điều đó?

3 Bài mới.

Trần Quốc Tuấn là một trong những danh tớng kiệt xuất của nhân dân ta và củathế giới thời trung đại Ông góp công lớn trong hai cuộc kháng chiến chống quânMông Nguyên (1285, 1288) Là nhà lí luận quân sự với các tác phẩm: “Vạn kiếptông bí truyền th”, “Binh th yếu lợc” Trần Quốc Tuấn còn là tác giả của bài hịchlừng danh: “Dụ ch tì tớng hịch văn” (9/1284)

GV hớng dẫn đọc: Cần đọc to,rõ

ràng, biểu cảm, chuyển đổi giọng

điệu cho phù hợp với nội dung từng

- Tên quen gọi: Trần Hng Đạo

- Quê: Tức Mạc- Phủ Thiên Trờng

- Là ngời văn võ song toàn, một ngời anhhùng dân tộc có công lớn trong ba lần đánhthắng giặc Mông Nguyên

b Tác phẩm

- Là tác phẩm viết bằng chữ Hán với nhan

đề: “Dụ ch tì tớng hịch văn”

- Thể loại: Hịch - thể văn nghị luận có tínhchất cổ động, thuyết phục thờng dùng đểkêu gọi đấu tranh chống thù trong giặcngoài, cũng có khi đợc dùng để hiểu dụ, răndạy thần dân và ngời dới quyền Mục đíchcủa hịch là khích lệ tinh thần, tình cảm

- Hoàn cảnh ra đời: SGK

c Từ khó:

- Nghìn xác này gói trong da ngựa

- Nhạc thái thờng

- Đặt mồi lửa vào dới đống củi

- Kiềng canh nóng mà thổi rau nguội

? Nêu nội dung chính của bài hịch?

? Bài hịch có thể chia mấy phần?

3 Bố cục: 4 phần.

- Đoạn 1: Từ đầu -> “lu tiếng tốt”- Nêu những gơng trung thần nghĩa sĩ trong sử sách để khích lệ ý chí lập công danh, xả thân vì nớc.

- Đoạn 2: Tiếp -> “cũng vui lòng”- Lột tả

sự ngang ngợc và tội ác của kẻ thù đồng thời nói lên lòng căm thù giặc.

- Đoạn 3: Tiếp -> “phỏng có đợc không?”

Nêu mối ân tình giữa chủ và tớng, phê phán những biểu hiện sai trong hàng ngũ tớng sĩ.

Khẳng định những hành động đúng nên làm để tớng sĩ thấy rõ điều hay lẽ phải.

- Đoạn 4: Còn lại- Nêu nhiệm vụ cấp bách, khích lệ tinh thần chiến đấu.

4 Phân tích:

a Đoạn 1: Nêu những g ơng trung thần,nghĩa sĩ trong sử sáchđể khích lệ ý chí lậpcông,xả thân vì n ớc

-Những tên tuổi: đều là bậc trung thần,nghĩa sĩ

trong lịch sử Trung quốc

- Mục đích: Khích lệ ý chí lập công, tinhthần xả thân vì nghĩa lớn

b Đoạn 2: Thái độ của Trần Quốc Tuấn đốivới kẻ thù

* Hình ảnh bọn sứ giặc:

Đi lại nghênh ngang ngoài đờng

Uốn lỡi cú diều, sỉ mắng triều đình

Đem thân dê chó bắt nạt tể phụ

Đòi ngọc lụa thỏa lòng tham

Thu vàng bạc

? Qua đó, em có hình dung nh thế

nào về hình ảnh quân giặc?

? Thái độ của tác giả ẩn sau những

Thái độ hống hách ngạo mạn, vi phạm chủquyền quốc gia của dân tộc, dối trá thamlam, láo xợc

* Thái độ của tác giả:

Gián tiếp bộc lộ lòng căn thù, thái độ uất

so sánh, liệt kê, cách nói cờng điệu phổbiến

Thể hiện nỗi căm thù, uất ức đã lên tới đỉnh

điểm, tột cùng, cùng đó là tâm trạng đau

đớn, nhức nhối, xót xa

* Tiểu kết:

Đoạn văn cho thấy lòng căm thù sôi sục

tr-ớc thái độ hống hách, tham tàn của quânxâm lợc, ý chí quyết tâm giết giặc và tìnhyêu nớc thiết tha của vị chủ tớng

A Mục tiêu bài học:

Giúp học sinh cảm nhận đợc lòng yêu nớc bất khuất của Trần Quốc Tuấn, củanhân dân ta trong cuộc kháng chiến chống quân Mông Nguyên thể hiện qua lòngcăm thù giặc, tinh thần quyết chiến, quyết thắng kẻ thù xâm lợc

Nắm đợc đặc điểm cơ bản của thể hịch, thấy đợc những đặc sắc nghệ thuật trongvăn chính luận

Rèn kĩ năng đọc, phân tích văn nghị luận cổ

Giáo dục tinh thần yêu nớc

B Ph ơng tiện thực hiện : Giáo án, SGK, tài liệu tham khảo.

C Cách thức tiến hành: Nêu vấn đề, tích hợp

D Tiến trình dạy học:

1 Tổ chức: 8C:

8D:

2 Kiểm tra bài cũ:

- Thái độ của Trần Quốc Tuấn đối với kẻ thù đợc thể hiện ntn trong phần

ơng, từ nghĩa lớn

- Nhắc lại những việc mà các tớng sĩ đãlàm:

Chơi chọi gà, đánh bạc, uống rợu

=> Sự ăn chơi, thói hởng lạc tầm thờng

? Nghệ thuật đợc tác giả sử dụng?

Tác dụng?

? Các thói h, tật xấu tiếp tục đợc dẫn

ra nh thế nào? Giọng điệu của tác

giả ở đoạn văn này?

? Nhận xét hình thức nghệ thuật của

đoạn văn?

? Hậu quả tất yếu?

? Câu cuối cùng của đoạn văn? Tác

dụng?

? Đằng sau những lời phê phán,

nhắc nhở ấy là ngụ ý gì của TQT?

HS đọc đoạn còn lại.

? Sau khi phê phán nghiêm khắc, tác

giả tiếp tục chỉ ra điều gì?

? TQT hình dung trớc kết quả của sự

thay đổi thái độ sống nh thế nào?

Vui thú ruộng vờn, quyến luyến vợ con

=> Sự vun vén cá nhân ích kỉ

+ Nghệ thuật: Sử dụng các câu lặp cấu trúc

cú pháp cho thấy đó là những lời quở tráchhết sức nặng nề, là thái độ cực lực côngkích thói cầu an

Cựa gà- áo giáp giặc

Mẹo cờ bạc- mu lợc nhà binh

Của cải- mua thân quý

Tiền của- đầu giặc

=> Nghệ thuật điệp từ ngữ, câu văn biềnngẫu cân đối, lối suy luận sắc bén

TQT giúp các tớng lĩnh nhận rõ tính chấtphi lí của việc ăn chơi, hởng lạc khiến họphải hổ thẹn- nhấn mạnh thái độ phê phánnghiêm khắc

- Nêu hậu quả tất yếu của thói cầu an:

để sẵn sàng chiến đấu và quyết thắng quânxâm lợc

? Nhận xét về nghệ thuật của đoạn

? Giá trị nghệ thuật của bài thơ?

? Giá trị về nội dung của bài thơ?

- Kết quả của việc nghe theo TQT:Chẳng những thái ấp vững bền mà bổng lộccác ngơi cũng đời đời hởng thụ

Chẳng những mà

=> Lặp lại cấu trúc đoạn trên, điệp ngữ tăngtiến- trái ngợc với viễn cảnh thê thảm, đauxót là viễn cảnh huy hoàng, vẻ vang Đầuhàng, thất bại thì mất tất cả, nhục nhã muôn

đời, thắng lợi thì đợc tất cả

Nếu ở trên là hàng loạt từ phủ định (khôngcòn, cũng mất, bị tan ) thì ở dới là hàngloạt từ khẳng định (mãi mãi vững bền, đời

Sau khi ra lệnh cho các tớng sĩ học tập

“Binh th yếu lợc”, tác giả vạch ra hai con ờng sống chết, vinh nhục- đạo thần chủ hay

đ-kẻ nghịch thù để tớng sĩ thấy rõ chỉ có thểchọn một: hoặc địch hoặc ta chứ không cóchỗ cho kẻ bàng quan, thờ ơ trớc thời cuộc

=> Thái độ dứt khoát, cơng quyết có tácdụng động viên, cổ vũ kẻ do dự nhút nhátnhập vào hàng ngũ quyết chiến, quyếtthắng

- Câu cuối bỗng trở lại giọng tâm tình, tâm

sự bày tỏ gan ruột của một vị chủ tớng hếtlòng vì vua, vì nớc; của ngời cha hiền hếtlòng thơng yêu sĩ tốt dới quyền

5 Tổng kết:

- Nghệ thuật: Lập luận chặt chẽ ,logíc Kết hợp hài hoà giữa lý vàtình

Biện pháp so sánh, tơng phản,

điệp từ, điệp cấu trúc,tăng tiến