Ngày nay cùng với sự phát triển của kinh tế mức sống con người được tăng cao và vấn đề sức khỏe được ngày càng quan tâm.Nhu cầu sử dụng các sản phẩm tốt cho sức khỏe ngày càng được quan tâm và một trong những hướng phát triển đầy tiềm năng đó là thực phẩm chức năng.Là các sản phẩm thưc phẩm mang bản chất tự nhiên, thuận tiện sử dụng và lượng sử dụng ít loại thực phẩm này ngày cành được nhiều người quan tâm và sử dụng.Trong đó dòng sản phẩm tốt cho hệ tiêu hóa có thể nói là được phát triển rộng và phổ biến nhất.Với mục đích tăng cường hệ vi khuẩn có lợi trong đường ruột để con người có một hệ tiêu hóa khỏe mạnh các dòng sản phẩm này được biết đến như là probiotic, prebiotic hay men tiêu hóa..tuy nhiên probiotic có thể được nhiều người biết đến vậy còn prebiotic là gì?
Trang 1
Đề tài: SYNBIOTICS
- Hệ tiêu hóa của chúng ta chứa thường trực trên 400 loại vi khuẩn khác nhau với tổng số trên 100 000 tỉ vi khuẩn Đây là những vi khuẩn có ích
cho cơ thể Chúng tạo thành hệ vi sinh đường ruột (intestinal flora) Các
vi khuẩn này giúp ích trong việc làm lên men vài loại glucid như chất cellulose mà cơ thể không hấp thụ được Cellulose là một chất trong các
loài thực vật
Ngoài ra, hệ vi sinh cũng dự phần trong việc tổng hợp các vitamins nhóm B và hầu hết vitamin K mà gan rất cần đến Khi thế quân bình của
hệ vi sinh bị lệch đi, ruột có thể bị cảm nhiễm và bệnh sẽ xuất hiện ra
- Do chế độ ăn uống, lối sống không lành mạnh hoặc do ảnh hưởng của môi trường sống dẫn đến việc mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột dẫn tới nhiều bệnh xuất hiện Vì vậy, cần tác động vào hệ vi sinh đường ruột các khuẩn có lợi mà cụ thể là các chủng men vi sinh Probiotics (theo nghĩa của tiếng Hi Lạp là giúp cho cuộc sống khỏe mạnh, vì cuộc sống) Muốn được hiệu nghiệm, probiotics cần phải là vi khuẩn sống
Để đạt kết quả tốt, phải cần ít nhất một tỉ vi khuẩn sử dụng như Probiotics mỗi ngày vì những vi khuẩn này chỉ ở tạm trong ruột mà thôi Hơn nữa, trở ngại thường gặp là acid của dịch vị tiêu hóa có thể hủy diệt tới 90% probiotics ăn vào Để bù đấp sự mất mát này mà chúng ta cần tiêu thụ một số lượng probiotics thật lớn Nếu không có nguồn thức ăn của nó, một probiotic sẽ có một thời gian khó khăn còn tồn tại trong tiêu hóa hệ thống bởi vì nó không thể chịu đựng oxy, pH thấp và nhiệt
độ trong cơ thể
- Trên thế giới, phần lớn các sản phẩm thực phẩm bổ sung được sản xuất ở dạng probiotic hay prebiotic riêng rẽ Việc kết hợp hai chất này trong cùng một sản phẩm sẽ có giá trị sử dụng cao hơn nhiều và tiện lợi cho người sử dụng được gọi là synbiotic Sự kết hợp của probiotic và prebiotic làm tăng khả năng sống sót của các vi khuẩn probiotic đồng thời làm giảm số lượng quần thể vi khuẩn có hại Do đó, sự kết hợp của probiotic và prebiotic là một công thức lý tưởng
Trang 2II Khái niệm và nguồn gốc
1 Khái niệm
- Prebiotics (như oligosaccharides FOS, GOS, inulin ): Là loại chất xơ thực phẩm không tiêu hóa, giúp kích thích sự phát triển một số vi khuẩn tốt ở ruột già và do đó cải thiện hệ tiêu hóa cho vật chủ Hiện nay, prebiotics cũng được bổ sung vào một số sản phẩm sữa dùng cho trẻ nhỏ
để giúp cải thiện độ mềm của phân và do đó giúp phòng ngừa chứng táo bón ở trẻ
- Probiotics (men vi sinh): Là những vi sinh vật như vi khuẩn hay nấm men nếu được đưa vào cơ thể với số lượng được kiểm soát hợp lí sẽ đem lại sức khỏe cho người sử dụng Probiotics là các vi khuẩn sống đã được chứng minh là tốt cho sức khỏe do chúng giúp cải thiện sự cân bằng của
hệ vi khuẩn đường ruột (2 loại vi khuẩn có lợi chính là : Bifidobacteria
và Lactobacillus ) Khi sử dụng các loại men vi sinh, men tiêu hóa, ăn sữa chua hoặc ăn các loại thức ăn lên men chính là bạn đã bổ sung một lượng khuẩn tốt probiotics có lợi vào cơ thể
Trang 3- Synbiotics (prebiotics+ probiotics): Được định nghĩa bởi Gibson và Roberfroid là “một hỗn hợp của probiotic và prebiotic, ảnh hưởng có lợi đến sức khỏe vật chủ bằng cách tăng khả năng sống sót và bám dính của các vi khuẩn được bổ sung vào chế độ ăn uống trong đường tiêu hóa, thông qua kích thích tăng trưởng hoặc kích hoạt quá trình trao đổi chất của một hoặc một số vi khuẩn có lợi, từ đó cải thiện sức khỏe vật chủ.”
Đây là sự kết hợp của các polyme hữu cơ (polyoligosaccharide) để giúp cho việc đưa các Probiotic được bảo vệ bởi Prebiotic thâm nhập vào sâu trong hệ tiêu hóa Do Probiotic khi đi vào cơ thể nếu không được bảo vệ sẽ bị tiêu diệt đến 90% do không chịu được pH cao trong cơ thể
Sự kết hợp Synbiotic hiện nay có thể dùng được bao gồm Bifidobacteria ( Probiotic) và Fructolactobacilsus GG oligosaccharide (FOS) hoặc inulins ( Prebiotic) và bifidobacteria, lactobacillus ( Probiotic) với FOS hoặc inulins ( Prebiotic)
Sản phẩm cộng sinh: “Probiotic + Prebiotic = Synbiotic”
Trong đó, Probiotics chính là những vi khuẩn tốt, có vai trò tăng cường
hệ miễn dịch của cơ thể, giúp cơ thể nâng cao khả năng phòng chống bệnh tật Còn Prebiotics là thức ăn lý tưởng cho các vi khuẩn tốt sinh sôi
và gia tăng quân số Việc bổ sung Synbiotics do đó sẽ giúp cơ thể hình thành một hệ thống vi khuẩn tốt hùng hậu, khỏe mạnh và hoạt động hiệu quả
2 Nguồn gốc
• Các chủng vi khuẩn Probiotics được thu nhận từ quá trình lên men và nuôi cấy
Trang 4Lược đồ quy trình sản xuất Probiotic
Đo lường sự ổn định PATHWAY
Trước khi sản xuất:
+Lên men dưới những
điều kiện tác động
+Nguồn dinh dưỡng riêng biệt
Sau khi sản xuất:
+ Sốc nhiệt
+ Sốc thẩm thấu
+ Chất chống đông
+ Màng polymer sinh học
Sau khi làm khô:
+ Hình thành dạng bột
+ Bao gói
+ Tạo viên
+ Màng chảy nóng
+ Kĩ thuật tạo màng hóa lý từng phần
- Mục đích sử dụng:
+ Dạng lỏng: Chỉ sử dụng trực tiếp hoặc trữ trong thời gian ngắn
+ Dạng trữ lạnh: Trữ trong thời gian dài và sử dụng để tái sản xuất
+ Dạng sấy khô: Sấy phun hoặc sấy lạnh đông để trữ trong thời gian dài
và để bổ sung vào sản phẩm thực phẩm
• Nguồn gốc của Prebiotics:
- Prebiotics có nhiều trong sữa mẹ, một số thực phẩm như đậu nành, yến mạch thô, lúa mạch nguyên cám, hành, chuối, tỏi, artiso, nho…
- Có hơn 20 loại Prebiotics nhưng phổ biến là các loại sau:
+ FOS (Fructo-Oligosaccharides): Có nguồn gốc từ thực vật, có nhiều trong các thực phẩm như măng tây, chuối, yến mạch, tỏi, artiso, rau diếp xoăn…nhưng hàm lượng khá thấp
- Được chia thành 2 loại: FOS có mạch dài là inulin, FOS có mạch ngắn là Oligosaccharides
Giống VSV
Lên men
Vi lọc
Probioti cs
Dang lỏng
Dạng trữ lạnh
Dạng sấy khô
Trang 5+ GOS(Galacto-Oligosaccharides): Có nguồn gốc từ động vật, được chiết xuất từ lactose ccó trong sữa bò, dê
+ XOS (Xylo-Oligosaccharides): Có nguồn gốc từ trái cây, rau quả, tre, mật ong, sữa
III Cơ chế hoạt động
Sự lên men của Prebiotic
Tăng trưởng của
Bifidobacteria và
Lactobacilli
Các sản phẩm lên men
Chất kháng
sinh
Giảm pH
Thành phần
thay đổi của
vi sinh vật
đường ruột
Ức chế tác nhân gây bệnh
Trao đổi chất bị thay đổi
Hiệu ứng sinh lý trong vật chủ
Thay đổi tương
tác với hệ thống
miễn dịch
Tác dụng trên IBD, IBS, bệnh nhiễm trùng
Tác dụng đối với ung thư ruột
Cải thiện sự bài tiết
- Cạnh tranh cho các chất dinh dưỡng và bám chặt các vị trí trên niêm mạc
- Sản xuất các chất tăng trưởng
- Đối kháng với các mầm bệnh
- Tăng cường hàng rào epitelia
- Giảm viêm
- Điều hòa miễn dịch gồm cả IgA sản xuất và hoạt động thực bào
- Chuyển hóa chức năng (tiêu hóa, tăng hấp thu chất khoáng, giải độc…)
Trang 6• Trong đó, tác động chính của Synbiotics là: Lợi khuẩn bám trên lớp lông nhung trên thành ruột tiết chất dịch nhầy bao phủ niêm mạc ruột tạo thành lớp lá chắn bảo vệ, ngăn không cho các tác nhân xâm hại Lợi khuẩn cũng giúp thanh lọc thải độc cho cơ thể nhờ cơ thể trung hòa các độc tố từ thực phẩm, chúng hút chất độc và biến chúng thành những chất vô hại
Lợi khuẩn tiết ra dịch nhầy tạo lớp lá chắn bảo vệ đường ruột
IV Lợi ích và chức năng
- Những nghiên cứu về hiệu quả của Synbiotics tại nhiều nơi trên thế giới,
cả ở châu Âu, châu Á hay cụ thể tại Việt Nam đều cho kết quả giống nhau Tại Việt Nam, công trình nghiên cứu khoa học được phối hợp thực hiện bởi Viện Dinh dưỡng quốc gia Việt Nam, Trung tâm Y khoa Đại học VU Hà Lan và Viện Nghiên cứu Friesland Campina từ tháng tư đến tháng mười năm 2008 với những tiêu chuẩn cao về thiết kế nghiên cứu, cách can thiệp, các thông số để tìm hiểu những tác dụng của Synbiotics Thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng về hiệu quả của Synbiotics trên trẻ em Việt Nam cho thấy, Synbiotics ảnh hưởng đến quần thể vi khuẩn ruột, giúp tăng cường vi khuẩn tốt cho cơ thể, tạo môi trường thuận lợi để các vi khuẩn tốt phát triển nhờ đảm bảo sự tăng trưởng ngay lập tức của khuẩn bifidobacteria nội sinh
Lợi ích chính của Synbiotics
Synbiotics có hai chức năng: chức năng thứ nhất là tạo môi trường thuận lợi để vi khuẩn có lợi phát triển, chức năng thứ hai là cung cấp cho
cơ thể các vi khuẩn có lợi, có khả năng tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh
Trang 7* Các đặc tính lý tưởng của Synbiotics
- Kháng khuẩn:
+ Đặc tính này hình thành từ probiotic hơn là từ prebiotic Nó làm tăng cường loại bỏ vi khuẩn gây bệnh và tăng đáp ứng miễn dịch kháng nguyên đặc hiệu và không đặc hiệu
- Chống ung thư
Khả năng này không được hiểu rõ nhưng phân tử đường được lên men tạo thành cơ chất có thể ức chế sự phát triển của các tế bào gây ung thư Do làm tăng hấp thụ khoáng, Canxi, nó giúp kiểm soát sự hình thành sỏi mật
và cá muối của axit béo Thậm chí probiotic có thể gắn với một số khối u, làm giảm sự phát triển và ngăn cản nó chuyển thành u ác tính
- Chống tiêu chảy
Đặc tính này có được do quá trình loại bỏ vi khuẩn gây bệnh, làm tăng cường chức năng của thành ống tiêu hóa
Synbiotics củng cố thành ruột lấn át các vi khuẩn có hại gây tiêu chảy
- Chống dị ứng
Probiotic làm tăng cường chức năng bảo vệ của thành ruột dẫn đến làm giảm khả năng hấp thụ một số kháng nguyên gây ngộ độc
- Ngăn chặn hội chứng loãng xương (osteoporosis)
Synbiotic tăng cường hấp thụ và cân bằng chất khoáng Lợi ích này là kết quả của Oligosaccharides (3-6 chuỗi đường) (OS) gắn với các chất khoáng như Canxi và Magie trong ruột non và giải phóng chúng trong ruột già để hấp thụ tốt hơn Các axit béo mạch ngắn hình thành cũng giúp làm tăng hấp thu khoáng
- Giảm các chất béo trong huyết thanh và đường trong máu
LDL Cholestrol và Triglyceride
Mặc dù không có cơ chế rõ ràng nhưng prebiotic dường như là làm giảm nồng độ Triglyceride và tổng lượng Cholestrol đặc biệt là LDL Cholestrol tổng số
Prebiotics cân bằng nồng độ glucose bằng cách trì hoãn làm rỗng dạ dày và rút ngắn thời gian vận chuyển thức ăn qua ruột non
Trang 8- Điều hòa hệ thống miễn dịch
Vi khuẩn Probiotics có khả năng làm tăng mức độ lưu hành của Immunoglobulin (IgA), tăng cường cơ chế miễn dịch đặc hiệu ( tăng hoạt động thực bào)
- Điều trị chức năng gan và rối loạn chức năng não
Synbiotics và chất xơ có khả năng lên men không chỉ có lợi cho việc điều trị gan mà còn ảnh hưởng đến rối loạn chức năng não của con người bệnh gan như thay đổi hành vi, trí thông minh, ý thức và chức năng thần kinh cơ ( theo bài nghiên cứu của tập chí Hepatology số ra tháng 5 năm 2004)
V Một số sản phẩm có bổ sung Synbiotics
1 Sữa bột
- Tại Canada, sản phẩm sữa Additio de Nutrimor có chứa 4 loại vi khuẩn gốc lactic ( Bifidobacterium lactis BB-12, Lactobacillus acidophilus LA-5, Lactobacillus bulgaricus, Steptococcus thermophilus) và Inuline
- Sữa hiệu Vitalite de Lactantia có chứa Inuline (4gr/250ml)
- Tại Việt Nam sản phẩm Friso Gold của công ty Friesland Campina với synbiotics là sự kết hợp của prebiotics GOS và FOS ( galacto-oligosaccharides và fructo-oligosaccharides) theo tỉ lệ 9/1 và probiotics Bifidobacterium BB-12 và Lactobacillus
3 Sữa chua synbiotic yogurt
3 Phomat
4 Thực phẩm chức năng men vi sinh
Trang 9VI Công nghệ
Điều khó nhất, là làm thế nào để “đóng gói” những vi khuẩn sống có lợi cho
hệ miễn dịch này vào hộp sữa và có thể bảo quản trong thời gian 3 năm – như hạn sử dụng thông thường của sữa bột Những Synbiotics, dòng vi khuẩn có khả năng tạo hiệu quả bảo vệ sức khỏe cho trẻ từ bên trong cơ thể
sẽ phải “ngủ yên” trong một thời gian dài, sau đó sẽ được đánh thức và thực hiện nhiệm vụ bảo vệ sức khỏe trẻ từ bên trong
Kỹ thuật “làm lạnh khô” (dry freezing) được sử dụng Các nhà khoa học hạ thấp nhiệt độ tới một mức hợp lý để vi khuẩn sống rơi vào trạng thái “ngủ”
Ở trạng thái này, vi khuẩn có thể chịu được những thay đổi vật lý như áp suất, nhiệt độ, ẩm độ… đồng thời vẫn duy trì sự sống Do đó, việc đưa vi khuẩn sống có lợi theo tỉ lệ nhất định vào bột sữa diễn ra thành công
VII Sản phẩm cốm vi sinh Bio-in
1, Khái niệm công nghệ Bio.
- Bio-sản xuất là một quá trình công nghiệp đặc trưng bởi khả năng xử lý các sinh vật sống mà cả hai khác nhau về mặt di truyền và tương tác với môi trường Các hoạt động của nhóm như vậy được dựa trên kiến thức về sự tương tác giữa các quá trình sinh học và kỹ thuật sử dụng để sản xuất một sản phẩm nhất định, bao gồm sử dụng hiệu quả môi trường của sản phẩm phụ
2, Vai trò của cốm vi sinh Bio -in
8 giai đoạn của Thực phẩm chức năng vision Bio-in giúp bạn cải thiện được chất lượng cuộc sống
- Giai đoạn đầu - chuẩn bị đường tiêu hóa Giai đoạn đầu của Bio-in giúp cải thiện
tình trạng ruột nhầy và cả môi trường bên trong ruột Giúp hình thành tập đoàn lợi khuẩn có lợi cho cơ thể
- Giai đoạn thứ hai Ở giai đoạn này cơ thể được cung cấp các lợi khuẩn cùng vi
khuẩn và các yếu tố có lợi bổ sung Sự phân chia để phù hợp với từng cá nhân cũng hình thành trong giai đoạn này Synbiotic phân bố chức năng dành chon am và nữ riêng biệt
- Giai đoạn thứ ba - tăng cuờng tác động của lợi khuẩn, hỗ trợ cơ thể phân rã thức
ăn để tạo ra chất dinh dưỡng (cobiotic) nhiều hơn Nhờ có cobictic mà các vi khuẩn
có lợi được sinh sôi nhanh chóng, giúp hệ tiêu hóa và cơ thể được cải thiện
Cá nhân hóa
- Giai đoạn thứ tư Đây là thời kì chương trình tiếp tục cá nhân hóa Người dùng
cần lựa chọn 1 trong số 4 bộ Synbiotic với những chức năng đặc biệt can cứ vào các nhu cầu hoặc vấn đề của từng nguời bao gồm:
- SYNBIOTIC xương khớp
- SYNBIOTIC hệ hô hấp
Trang 10- SYNBIOTIC tránh mẫn cảm
- SYNBIOTIC chăm sóc răng miệng
- Giai đoạn thứ năm: Việc tiếp nhận cobiotics được lặp lại môt lần nữa giúp củng
cố lại kết quả đã đạt được Cobiotics giúp cơ thể hấp thụ synbiotics tốt hơn, bảo vệ vi khuẩn có lợi trong ruột
- Giai đoạn thứ sáu : Tiếp tục cá nhân hóa như ở giai đoạn 4 và lựa chọn 1 trong 4
tổ hợp tùy thuộc vào nhu cầu của từng cá nhân
- Giai đoạn thứ bảy: tiếp tục lặp lại thêm một lần nữa quá trình tiếp nhận các
cobiotics
- Giai đoạn thứ tám: giai đoạn cuối cùng của chương trình Bio-in, cung cấp một tổ
hợp gồm nhiều vitamin, khoáng chất và synbiotics Các synbiotics giúp bảo đảm sự hấp thu tối đa các khoáng chất cùng vitamin vào cơ thể Vitamin và khoáng chất có nhiệm vụ nuôi dưỡng cơ thể đồng thời bảo đảm sự tác động và tồn tại lâu dài của các
vi khuẩn có lợi ở trong ruột
3, Yêu cầu của sản phẩm
- Phải đáp ứng nhu cầu cụ thể Những công nghệ này phải an toàn và đảm bảo chất lượng tối ưu của sản phẩm
VIII Kết luận
Synbyotics-thực phẩm bổ sung probiotic và prebiotic là một dòng sản phẩm của thực phẩm chức năng (TPCN) Synbiotics có hai chức năng chính: chức năng thứ nhất là tạo môi trường thuận lợi để vi khuẩn có lợi phát triển, chức năng thứ hai là cung cấp cho cơ thể các vi khuẩn có lợi, có khả năng tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh Tuy nhiên, để điều trị các bệnh về rối loạn hệ vi sinh đường ruột ngoài việc sử dụng thực phẩm có bổ sung Synbiotics một cách hợp lý chúng ta cần phải kết hợp với chế độ ăn uống, nghỉ ngơi khoa học, cải thiện môi trường sống và vận động thường xuyên Như vậy mới
có thể đem lại cho chúng ta một cuộc sống khỏe mạnh
IX Tài liệu tham khảo
• Thực phẩm chức năng, PGS.TS Trần Đáng, NXB Y học