Giao an văn 11

- Kiến thức: Giúp học sinh cảm nhận được vẻ đẹp của tâm hồ Hồ Chí Minh: Dù hồn cảnh khắc nghiệt đến đâu vẫn luơn hướng về sự sống và ánh sáng.. Cảm nhận được bút pháp tả cảnh ngụ tình vừ

Ngêi säan: NguyƠn ThÞ Hoµi

CHIỀU TỐI

Hồ Chí Minh.

I MỤC TIÊU.

- Kiến thức: Giúp học sinh cảm nhận được vẻ đẹp của tâm hồ Hồ

Chí Minh: Dù hồn cảnh khắc nghiệt đến đâu vẫn luơn hướng về sự sống và ánh sáng Cảm nhận được bút pháp tả cảnh ngụ tình vừa cổ điển vừa hiện đại của bài thơ

- Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng cảm thụ, phân tích văn bản thơ.

- Thái độ: Bồi dưỡng tinh thần lạc quan yêu đời, vượt lên trên hồn

cảnh khắc nghiệt

II CHUẨN BỊ

- Thầy: Đọc tài liệu tham khảo, SGV, SGK

- Trò: Đọc SGK, học bài cũ, soạn bài mới.

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

- Ổn định tổ chức :( 1 phút).

- Kiểm tra bài cũ (4’): Đọc thuộc lịng bài Đây thơn Vĩ Dạ.

Nêu chủ đề bài thơ?

TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY

TL Hoạt động của thầy Hoạt động của trị Mục tiêu cần đạt

5 Hoạt động 1:

Hướng dẫn

đọc-hiểu khái quát.

GV: Gọi học sinh

đọc tiểu dẫn SGK,

sau đĩ giúp học sinh

tĩm tắt vài nét về

bài thơ

HS: Đọc tiểu dẫn

SGK

I Đọc – hiểu khái quát.

- Hồn cảnh sáng tác: Bài

thơ được sáng tác trên đường chuyển lao từ Tĩnh Tây đến Thiên Bảo, mùa thu năm 1942

- Đề tài: Bài thơ thuộc nhĩm tác phẩm ngẫu hứng, ghi lại những tâm tình của người tù trên đường bị lưu đày, giải từ nơi này đến nơi

30 Hoạt động 2:

Hướng dẫn

đọc-hiểu chi tiết.

GV: Gọi học sinh

đọc văn bản tác

phẩm

GV: So sánh phần

dịch thơ với nguyên

tác, hãy nhận xét?

GV: Phân tích bức

tranh thiên nhiên thể

hiện trong hai câu

thơ đầu Nó được

miêu tả theo bút

pháp nghệ thuật

nào? Hãy liên hệ với

nhiều bài thơ tả cảnh

buổi chiều khác?

GV: Nhận xét nét

đẹp cổ điển mà rất

hiện đại trong hai

câu thơ đầu?

GV: Sự gần gũi

giữa cảnh và người

được thể hiện như

thế nào trong hai câu

thơ đầu? Nhận xét

về tâm hồn của

người tù trước cảnh

vật buổi chiều?

HS: Đọc diên cảm

văn bản

HS: Tiến hành so

sánh bản dịch thơ với phần nguyên tác, nhận xét:

-Bản dịch chưa sát nghĩa

-Đánh mất đi ý nghĩa

của các từ : Cô vân,

mạn mạn ( đám mây

cô độc, lẻ loi đang trôi chậm chậm)

HS: Đọc lại hai câu

thơ đầu, thảo luận phân tích

- Bức tranh thiên nhiên được miêu tả theo bút pháp chấm phá

- Buổi chiều thường gợi tâm trạng buồn lẻ,

cô quạnh: Ngàn mai

gió cuốn chim bay mỏi ( Bà Huyện

Thanh Quan)- Chim

hôm thoi thóp về rừng

( Nguyễn Du)- Chim

bay về núi, tối rồi ( ca

dao),…

HS: Thảo luận, trả

lời

Cánh chim gợi lên nét cổ điển nhưng cách cảm nhận rất hiện đại gần gũi

HS: Suy nghĩ, trả lời.

Nhìn cảnh vật đang vận động, Bác liên tưởng đến hoàn cảnh

tù đày của mình mà

II Đọc – hiểu chi tiết 1) Hai câu thơ đầu: Bức tranh thiên nhiên.

- Bức tranh thiên nhiên được miêu tả theo bút pháp chấm phá, mang tính chất ước lệ cổ điển:

Chim mỏi về rừng tìm

chốn ngủ, Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không.

+ Bản dịch chưa diễn tả được vẻ đơn độc và nhịp bay chậm chậm của chòm

mây: Cô vân (lẻ loi), mạn

mạn (chậm chậm).

+ Hình ảnh cánh chim bay

về tổ thường mang ý nghĩa biểu tượng cho buổi chiều

tà, cánh chim chiều vừa mang ý nghĩa không gian vừa mang ý nghĩa thời gian

+ Cảnh vật đang có sự vận

động bên trong: Cánh chim

mỏi.

+ Hình ảnh cánh chim mang nhiều nét cổ điển nhưng cách cảm nhận của Bác mang tinh thần hiện đại:Không mơ hồ, xa xăm

mà rất gần gũi, hiện thực,

+ Cảnh và người có sự gần gũi, tương đồng: Suốt một ngày bay đi kiếm ăn, cánh chim đã mỏi và người tù cũng mỏi mệt sau một ngày vất vả lê bước trên đường

Đó là sự hòa hợp cảm thông giữa nhà thơ với

GV: Bức tranh đời

sống được cảm nhận

trong hai câu thơ

cuối như thế nào?

So với thơ ca trung

đại, sự cảm nhận

này có gì mới mẻ,

hiện đại?

GV: Điểm sáng của

bài thơ được thể

hiện qua từ ngữ

nào? Hình tượng

trung tâm của bức

tranh đời sống này

là gì?

GV: Nhận xét về

tâm hồn của Hồ Chí

Minh trong hai câu

cuối?

cảm thông, chia sẻ

Sau một ngày dài tất

cả đều mỏi mệt Tuy nhiên Bác không khép lòng mình trước tạo vật mà đón nhận

nó, trân trọng nó

HS: Thảo luận trả lời:

Bức tranh đời sống được cảm nhận ở hai câu cuối là bức sinh lao động, sinh hoạt bình dị nhưng khỏe khoắn

HS: Trả lời : Chữ

hồng là điểm sáng của

bài thơ Và hình tượng trung tâm của bài thơ là con người đang lao động say sưa

HS: Nhận xét về vẻ

đẹp tâm hồn Bác : Lạc quan, lãng mạn cách mạng

cảnh vật thiên nhiên Cội nguồn của sự cảm thông ấy chính là tình yêu thương mênh mông của Bác dành cho mọi sự sống trên đời

- Bức tranh thiên nhiên buổi chiều thật đẹp và man mác một nỗi buồn

2) Hai câu thơ cuối: Bức tranh đời sống.

- Bức tranh thiên nhiên chuyển sang bức tranh đời sống, từ cảnh trời mây chim muông chuyển sang cảnh con người và lại là con người lao động

Cô em xóm núi xay ngô tối,

Xay hết, lò than đã rực hồng.

+ Bản dịch thừa một chữ

tối và chưa thể hiện được

hết nhịp điệu liên hoàn của

chiếc cối xay :Ma bao

túc-bao túc ma hoàn.

+ Tâm hồn của Bác đang hướng ra cuộc sống, tìm nơi cuộc sống nét bình dị

mà khỏe khoắn, lạc quan

- Bài thơ bật sáng lên hình ảnh sinh hoạt của con người: Ngọn lửa của cuộc sống nổi bật lên, tỏa ấm trên bức tranh thơ, xua tan cái lạnh, cái vắng lặng, cô đơn của cảnh vật cũng như lòng người nơi rừng núi lúc chiều về

5 Hoạt động 3: III Tổng kết.

Hướng dẫn tổng

kết.

GV: Nêu giá trị nội

dung và nghệ thuật

của bài thơ

HS: Dựa vào ghi nhớ

tổng kết

- Nội dung: Thơng qua sự cảm nhận tinh tế của Hồ Chí Minh đối với thiên nhiên và cuộc sống, ta thấy được một hồn thơ ung dung, thư thái, hướng về sự sống, về ánh sáng và niềm vui giản dị trong lao động của con người Đĩ cịn là bản lĩnh, cốt cách của người thi sĩ- chiến sĩ Hồ Chí Minh

- Nghệ thuật:Bài thơ điển hình cho phong cách thơ trữ tình Hồ Chí Minh, hài hịa màu sắc cổ điển và tinh thần hiện đại

- Củng cố, dặn dò( 1 phút): Cảm nhận được vẻ đẹp tâm hồn của Hồ

Chí Minh qua cách miêu tả cảnh vật thiên nhiên và hình ảnh con người lao động Vẻ đẹp vừa cổ điển vừa hiện đại của bài thơ

- Bài tập về nhà: Đọc thuộc lịng bài thơ Đọc và soạn bài Từ ấy.

IV RÚT KINH NGHIỆM.