Khám cảm giác

Khám cảm giác nên được thiết kế để trả lời các câu hỏi Ở BN không có than phiền về thần kinh • Câu hỏi có thể là “Có bằng chứng của bệnh lý thần kinh ngoại biên không?” • Có thể so sán

Cảm giác

Sâu (bản thể)

Vỏ não Nông

Con đường cảm giác

Con đường cảm giác

Khám cảm giác nên được thiết kế để trả

lời các câu hỏi

Ở BN không có than phiền về thần kinh

•  Câu hỏi có thể là “Có bằng chứng của bệnh lý thần kinh ngoại biên không?”

•  Có thể so sánh một cách tiện dụng cảm giác ngọn chi

và gốc chi của chi dưới bằng rung âm thoa

Ở BN có dấu hiệu sang thương tuỷ ngực

•  Kiểm tra tất cả các loại cảm giác của chi dưới

•  Kiểm tra cảm giác đau và sờ toàn than để tìm ra mức thay đổi cảm giác

Khám cảm giác nên được thiết kế để trả

lời các câu hỏi

Ở bệnh nhân đau đầu

•  Có thể so sánh một cách tiện dụng các cảm giác

sờ nông, vị trí khớp, rung âm thoa, cảm giác phối hợp (nhận thức khối hình, cảm nhận hình vẽ trên da) ở 2 bên phải và trái cơ thể để tìm ra bằng

chứng của sang thương bán cầu đại não.

Ở bệnh nhân than tê một tay

•  Cẩn thận vẽ vùng bất thường

•  Cố gắng định khu sang thương theo rễ hoặc dây thần kinh

Thể thức các loại cảm giác

Loại cảm giác

Nông (nguyên phát) Sâu (bản thể)

Chức năng cảm giác Đau, nhiệt, sờ thô Sờ tinh vi, vị trí khớp,

rung âm thoa Dây thần kinh ngoại biên Sợi nhỏ Sợi lớn

Tuỷ sống Bó gai – đồi thị (đối bên) Cột sau (cùng bên) Thân não Bó gai – đồi thị (đối bên) Liềm trong (đối bên) Đồi thị Nhân bụng sau bên

Nhân bụng sau trong

Nhân bụng sau bên Nhân bụng sau trong

!

Cảm nhận khối hình và cảm nhận hình vẽ trên

da là các test cảm giác phối hợp thường làm

Thể thức các loại cảm giác

Vùng phân bố cảm giác ở da

theo rễ thần kinh

Vùng phân bố cảm giác ở da

theo rễ thần kinh

Hỏi BN có cảm thấy đau nhói không, và cảm giác có giống vùng khác không

Kiểm tra độ tin cậy bằng cách thỉnh thoảng dung vật cùn (Vd: ngón tay)

Người bình thường sẽ cảm thấy đau khác nhau ở những vùng khác nhau hoặc ở những lần khám khác nhau

• 

• 

So sánh 2 bên (ví dụ, phải và trái): “Bên nào mát hơn?”

Phải đảm bảo rằng các kích thích mát hơn da BN, nếu không thì BN sẽ không thấy mát

Kiểm tra các vùng khác nhau

Sau khi dùng lặp đi lặp lại, cả hai vật đều bị ấm lên

Cảm giác sờ

Đánh giá chủ quan

•  Hỏi BN “Có bị dị cảm, cảm giác bất thường ở đâu không?”

•  Quẹt lên da BN bằng mẫu bông gòn, so sánh vùng bất

thường và vùng bình thường và xác định giới hạn vùng bất thường

Yêu cầu BN trả lời ngẫu nhiên, hãy yêu cầu họ tập trung, nếu cần thiết, hãy cho họ nhìn vào ngón tay lúc đang kiểm tra và sau đó mới nhắm mắt lại và lặp lại

Nếu BN không xác định được ở đốt xa thì di chuyển lần vào trong (đốt giữa, đốt gần, cổ tay, khuỷu) cho đến khi cảm giác vị thế bình

thường

Nếu cảm giác vị thế ngón bình thường từ phần

xa thì không cần kiểm tra phần gần

Cảm giác vị thế

Ngón

chân

Yêu cầu BN nhắm mắt Dùng ngón trỏ và ngón cái của người khám nắm 2 bên ngón chân cái

BN

Dùng tay kia cố định gót chân BN Di chuyển nhẹ nhàng ngón cái chân BN lên hoặc xuống, tránh chạm vào các phần khác của bàn chân

Hỏi bệnh BN xem ngón chân đi lên hay xuống Nếu cần thiết, kiểm tra độ tin cậy như ở ngón tay Nếu cần thiết, kiểm tra sự phân bố như ở ngón tay

Cảm giác rung âm thoa

Hỏi BN có cảm thấy rung không

Có thể không cho âm thoa rung để kiểm tra thêm

Xác độ kích thích nhỏ nhất bằng cách gõ âm thoa rung nhẹ lúc đầu, sau đó tăng dần cường

độ lên đến khi BN nhận thấy được

Cảm giác rung âm thoa

Các BN trẻ (<40 tuổi) cảm thấy rung khi đặt âm thoa ở các đốt xa Người già trên 75 tuổi có thể không cảm thấy rung ở ngón chân, nhưng phải cảm nhận được ở mắt cá chân

Cảm giác rung âm thoa

Rung

da

Căng da vùng không gần xương

Đặt âm thoa đang rung vào da đã được căng Hỏi BN xem họ có cảm thấy rung không

Thuận lợi: phương pháp kích thích này không gây ra sự khuếch đại tín hiệu bởi xương, nên có tính định khu tốt hơn Nó cũng khó cảm nhận hơn, do đó test nhạy hơn

Bất lợi: Người bình thường cũng có thể khó cảm nhận kích thích này

Cảm giác phối hợp (cảm giác vỏ não)

Yêu cầu BN nhắm mắt và đặt 1 vật vào lòng bàn tay BN Có thể dùng viết, đồng xu, chìa khoá …

Sau đó kiểm tra tay kia

Nếu cần thiết, lặp lại với vật khác

Cảm giác phối hợp (cảm giác vỏ não)

Yêu cầu BN nhắm mắt lại Dùng que gỗ, viết số

từ 0 đến 9 (ngẫu nhiên) trong lòng bàn tay BN Tốt nhất là cho BN đưa lòng bàn tay ra phía trước, người khám viết số đúng chiều cho BN

Người bình thường sẽ xác định phần lớn các số Lặp lại ở tay bên kia

Mất cảm giác cơ sở có thể làm các test kiểm tra cảm giác phối hợp đạt kết quả kém Ở các BN không mất cảm giác cơ sở (nông, sâu) nếu họ bị mất cảm nhận khối hình hoặc mất cảm nhận

hình vẽ trên da thì vị trí tổn thương ở vỏ não thuỳ đính đối bên