giáo án vật lý lớp 9(tiết 1-13)

- Vẽ sơ đồ mạch điện sử dụng các dụng cụ đo để xác định điện trở của một dây dẫn.. Từ công thức R=U/I, một HS phát biểu nh sau:"Điện trở của 1 dây dẫn tỉ lệ thuận với hiệu điện thế đặt v

C h ơ n g I : Đ i ệ n h ọ c

Tiết 1: Bài 1: Sự phụ thuộc của cờng độ dòng điện vào hiệu điện thế giữa hai đầu dây dẫn

I- Mục tiêu

- Nêu đợc cách bố trí và tiến hành thí nghiệm khảo sát sự phụ thuộc của cờng độ dòng điện vào hiệu điện thế giữa hai đâu dây dẫn

- Vẽ và sử dụng đợc đồ thị biểu diễn mối quan hệ I, U từ số liệu thực nghiệm

- Nêu đợc kết luận về sự phụ thuộc của cờng độ dòng điện vào hiệu điện thế giữa hai đầu dây dẫn

- Sử dụng các dụng cụ đo: vôn kế, ampe kế v đà đ ợc mạch điện nh sơ đồ

- Sử dụng một số thuật ngữ khi nói về hiệu điện thế và cờng độ dòng điện

III- Tổ chức hoạt động dạy học

Hoạt động 1: ổn định tổ chức – Yêu cầu môn học Yêu cầu môn học

1 Nêu yêu cầu đối với môn học về sách, vở, đồ dùng

ampe kế, một công tắc K Trong đó vôn kế đo hiệu

điện thế giữa hai đầu bóng đèn, ampe kế đo cờng độ

dòng điện qua đèn  Yêu cầu HS giải thích cách mắc

vôn kế, ampe kế trong mạch điện đó

2 Kiểm tra bài làm ở dới của HS trong lớp  Gọi HS

khác nhận xét  GV sửa chữa nếu cần (Nếu HS trả lời

tốt GV cho điểm hoặc có lời nhận xét (khen ngợi) để

động viên, gây không khí hào hứng cho tiết học đầu

tiên)

3 ĐVĐ: GV chiếu mạch điện trên sau đó thay đổi

nguồn điện để HS nhớ lại ở lớp 7 đã học khi hiệu điện

thế đặt vào bóng đèn càng lớn thì cờng độ dòng điện

qua bóng đèn càng lớn và đèn càng sáng. Bỏ bóng

1 Một HS lên bảng vẽ sơ đồ mạch điện, giảithích cách mắc vôn kế, ampe kế

2 Cả lớp vẽ sơ đồ mạch điện ra giấy nháp

HS khác nhận xét phần trình bày của bạn

dòng điện vào hiệu điện thế giữa hai đầu

dây dẫn

đèn đi và thay vào đó 1 đoạn dây dẫn Cờng độ dòng

điện chạy qua dây dẫn điện có tỉ lệ với hiệu điện thế

đặt vào hai đầu dây hay không? Vào bài mới

Hoạt động 3: Tìm hiểu sự phụ thuộc của cờng độ dòng điện vào hiệu điện thế giữa hai đầu dây dẫn

1 GV yêu cầu HS tìm hiểu mạch điện Hình 1.1 (tr.4

-SGK), kể tên, nêu công dụng, cách mắc các bộ phận

trong sơ đồ, bổ sung chốt (+), (-) vào các dụng cụ đo

trên sơ đồ mạch điện

2 Yêu cầu HS đọc mục 2 nêu các bớc tiến hành TN

3 Hớng dẫn cách làm thay đổi hiệu điện thế đặt vào

hai đầu dây dẫn bằng cách vặn núm điều chỉnh 2V,

4V, 6V…

4 Phát dụng cụ thí nghiệm cho HS tiến hành thí

nghiệm theo nhóm, ghi kết quả vào bảng 1

5 GV kiểm tra các nhóm tiến hành thí nghiệm, nhắc

nhở các đọc chỉ số trên dụng cụ đo, kiểm tra các điểm

tiếp xúc trên mạch Khi đọc xong kết quả phải ngắt

mạch để tránh sai số cho kết quả sau

6 Gọi đại diện một nhóm đọc kết quả thí nghiệm

Nhập kết quả của một nhóm vào bảng tính excel

Gọi các nhóm khác trả lời câu C1 từ kết quả thí

nghiệm của nhóm

7 Đánh giá kết quả thí nghiệm của các nhóm 

Cùng HS tìm mqh giữa I và U (khi U tăng lên gấp 2

lần thì I tăng lên gấp mấy lần?)Yêu cầu HS ghi câu trả

lời C1 vào vở

1 Trả lời các câu hỏi ở mục 1

2 HS đọc mục 2 trong SGK, nêu đợc các bớctiến hành thí nghiệm:

+ Mắc mạch điện theo sơ đồ hình 1.1

+ Đo cờng độ dòng điện I tơng ứng với mỗihiệu điện thế U đặt vào hai đầu dây

+ Ghi kết quả vào bảng 1  Trả lời câu C1

4 Tiến hành TN theo nhóm dới sự phân côngcủa nhóm trởng

6 Đại diện HS các nhóm đọc kết quả thínghiệm Nêu nhận xét của nhóm mình

7 Ghi nhận xét: Khi tăng (hoặc giảm) hiệu

điện thế đặt vào hai đầu dây dẫn bao nhiêu lầnthì cờng độ dòng điện chạy qua dân dẫn đócũng tăng (hoặc giảm) bấy nhiêu lần

Hoạt động 4: Vẽ và sử dụng đồ thị để rút ra kết luận

1 Yêu cầu HS đọc phần thông báo mục 1- Dạng đồ

thị, trả lời câu hỏi:

+ Nêu đặc điểm đờng biểu diễn sự phụ thuộc của I

II- Đồ thị biểu diễn sự phụ thuộc của

c ờng độ dòng điện vào hiệu điện thế.

1- Dạng đồ thị: đờng thẳng đi qua gốc

toạ độC2: Vẽ đồ thị trên máy

U = 6V → I = ?

2 Sử dụng dữ liệu đã nhập ở trên để vẽ đờng biểu diễn

sự phụ thuộc của I vào U  Yêu cầu HS đối chiều với

bài làm của mình

3 Gọi HS nêu nhận xét về đồ thị của mình, GV giải

thích: Kết quả đo còn mắc sai số do đó đờng biểu diễn

đi qua gần tất cả các điểm biểu diễn  Yêu cầu HS

nêu kết luận về mối quan hệ giữa I và U

2 Cá nhân HS trả lời câu C2 và vở

3 Nêu kết luận về mối quan hệ giữa I và U

2 Kết luận: Sgk

Hoạt động 5: Vận dụng - Củng cố - Hớng dẫn về nhà

1 Yêu cầu HS hoàn thành câu C3, C4 GV có thể gọi

chấm điểm để khuyến khích các em

2 Bảng 2 cũng chính là câu trả lời cho C5

3 Yêu cầu HS về nhà học và làm bài 1 SBT

1 HS hoàn thành câu C3, C4C3: U = 2,5V → I = 0,5A

U = 3,5V → I = 0,7A

→ Muốn xác định giá trị U, I ứng với một

điểm M bất kì trên đồ thị ta làm nh sau:

+ Kẻ đờng thẳng song song với trục hoành,cắt trục tung tại điểm có cờng độ I tơng ứng

+ Kẻ đờng thẳng song song với trục tung, cắttrục hoành tại điểm có hiệu điện thế U tơngứng

(V)

Cờng độ dòng điện (A)

Tiết 2: Bài 2: Điện trở dây dẫn - Định luật Ôm

I - Mục tiêu

- Nhận biết đợc đơn vị điện trở và vận dụng đợc công thức tính điện trở để giải bài tập

- Phát biểu và viết đợc hệ thức định luật Ôm

- Vận dụng đợc định luật Ôm đề giải một số dạng bài tập đơn giản

- Sử dụng một số thuật ngữ khi nói về hiệu điện thế và cờng độ dòng điện

- Vẽ sơ đồ mạch điện sử dụng các dụng cụ đo để xác định điện trở của một dây dẫn

II- Tổ chức hoạt động dạy học

Hoạt động 1: ổn định tổ chức - Kiểm tra bài cũ - Tổ chức tình huống học tập

1 KTBC:

- Nêu kết luận về mối quan hệ giữa hiệu điện thế giữa

hai đầu dây dẫn và cờng độ dòng điện chạy qua dây

dẫn đó

- Từ bảng kết quả số liệu bảng 1 (TN của nhóm) ở bài

trớc hãy xác định thơng số U/I Từ kết quả thí nghiệm

hãy nêu nhận xét

2 Gọi HS nhận xét câu trả lời của bạn  GV đánh giá

cho điểm HS

3 ĐVĐ: Với dây dẫn trong TN ở bảng 1 ta thấy nếu

bỏ qua sai số thì thơng số U/I có giá trị nh nhau Vậy

với dây dẫn kết quả có nh vậy không?  Bài mới

1 HS lên bảng trả lời câu hỏi, HS khác lắngnghe nêu nhận xét

Yêu cầu HS nêu đợc:

1- Cờng độ dòng điện chạy qua một dây dẫn

tỉ lệ thuận với hiệu điện thế đặt vào hai đầu dây dẫn đó.

Trình bày rõ, đúng (3 điểm) 2- Xác định đúng thơng số U/I (4 điểm)

- Nêu nhận xét kết quả: Thơng số U/I có giá

trị nh nhau với dây dẫn đợc làm thí nghiệm kiểm tra ở bảng1

(2 điểm)

3 Ghi bài mới Tiết 2: Bài 2: Điện trở dây dẫn – Yêu cầu môn học

Định luật Ôm

Hoạt động 2: Tìm hiểu khái niệm điện trở.

1 Yêu cầu cá nhân HS trả lời C1, C2 Ghi câu trả lời

lên bảng ứng với 2 + đầu dòng

2 Yêu cầu HS đọc phần thông báo của mục 2 và trả

lời câu hỏi: Nêu công thức tính điện trở?

3 Giới thiệu kí hiệu điện trở trong sơ đồ mạch điện,

đơn vị tính điện trở Hớng dẫn HS cách đổi đơn vị

4 Vẽ sơ đồ mạch điện có điện trở Từ công thức trên

muốn xác định giá trị của điện trở này trong mạch ta

cần dụng cụ đo nào?  Ngoài vôn kế để xác định U,

1 Tính thơng số U/I với dây dẫn với số liệu ởbảng 2 để rút ra nhận xét, trả lời câu C2

2 Đọc thông báo mục 2 và nêu đợc công thứctính điện trở: R= U/I

3 1 HS lên bảng vẽ sơ đồ mạch điện dùng cácdụng cụ đo xác định điện trở của một dây dẫn

HS cả lớp vẽ sơ đồ vào vở của mình và nhậnxét hình vẽ của bạn trên bảng

I- Điện trở của dây dẫn1- Xác định th ơng số U/I đối với mỗidây dẫn

+ Với mỗi dây dẫn thì thơng số U/I làkhông đổi

+ Với hai dây dẫn khác nhau thì thơng

số U/I là khác nhau

2- Điện trở

a Công thức tính điện trở: R = U/I

ampe kế để xác định I ta có thể dùng đồng hồ đo trực

tiếp điện trở đó là ôm kế

5 So sánh điện trở của dây dẫn ở bảng 1 và 2  Nêu ý

nghĩa của điện trở

5 Từ kết quả cụ thể HS so sánh điện trở của 2dây và nêu đợc ý nghĩa của điện trở là biểu thịmức độ cản trở dòng điện nhiều hay ít của dâydẫn

b Kí hiệu trong mạch điện:

 c Đơn vị điện trở: 1Ω = 1V/1AV/1V/1AA1V/1AkΩ = 1000Ω 1MΩ = 1 000 000ΩΩ = 1V/1A000Ω 1V/1AMΩ = 1 000 000ΩΩ = 1V/1A 000 000Ω

d ý nghia: SgkΩ = 1000Ω 1MΩ = 1 000 000Ω

Hoạt động 3: Phát biểu và viết biểu thức định luật Ôm

1 Hớng dẫn HS từ công thức R = U/I → I = U/R và

thông báo đây chính là biểu thức của định luật Ôm

Yêu cầu dựa vào biểu thức định luật Ôm hãy phát

biểu định luật Ôm

2 Yêu cầu HS ghi biểu thức của định luật Ôm vào vở,

giải thích các kí hiệu và ghi rõ đơn vị của từng đại

l-ợng trong biểu thức đồng thời ghi nhớ định luật Ôm

Hoạt động 4: Vận dụng - Củng cố - Hớng dẫn về nhà

1 Yêu cầu HS trả lời C3 vào vở

2 Từ công thức R=U/I, một HS phát biểu nh

sau:"Điện trở của 1 dây dẫn tỉ lệ thuận với hiệu điện

thế đặt vào hai đầu dây dẫn và tỉ lệ nghịch với cờng

độ dòng điện chạy qua dây dẫn đó" Phát biểu đó

đúng hay sai? Tại sao?

3 Yêu cầu HS thảo luận trả lời C4

4 Hớng dẫn về nhà: Yêu cầu HS

- Ôn lại bài 1 và học kĩ bài 2

- Chuẩn bị mẫu báo cáo thực hành (tr.10-SGK)

cho bài sau vào vở

- Làm bài tập 2 (SBT)

1 Hoàn thành C3 vào vở

2 Phát biểu đó là sai vì tỉ số U/I là không đổi

đối với một dây dẫn do đó không thể nói R tỉ

lệ thuận với U, tỉ lệ nghịch với I

1V/1A

R

R U

U

U = I.R Thay số: U = 12  0,5A = 6V Hiệu điện thế giữa hai đầu dây tóc đèn là 6V

Tiết 3: Bài 3: Thực hành: Xác định điện trở của một dây dẫn bằng ampe kế và vôn kế

I- Mục tiêu

- Nêu đợc cách xác định điện trở từ công thức tính điện trở

- Mô tả đợc cách bố trí và tiến hành thí nghiệm xác định điện trở của một dây dẫn bằng vôn kế và ampe kế

- Mắc mạch điện theo sơ đồ

- Sử dụng đúng các dụng cụ đo: Vôn kế, ampe kế

- Kĩ năng làm bài thực hành và viết báo cáo thực hành

III- Tổ chức hoạt động dạy học

Hoạt động 1: ổn định tổ chức – Yêu cầu môn học Kiểm tra bài cũ

1 Yêu cầu lớp phó học tập báo cáo tình hình chuẩn bị

bài của các bạn trong lớp

2 Yêu cầu 1HS lên bảng trả lời câu hỏi:

+ Câu hỏi của mục 1 trong mẫu báo cáo thực hành

+ Vẽ sơ đồ mạch điện thí nghiệm xác định điện trở

của một dây dẫn bằng vôn kế và ampe kế

 Yêu cầu HS nhận xét câu trả lời của bạn  GV

đánh giá phần chuẩn bị bài của HS cả lớp nói chung

và đánh giá cho điểm HS đợc kiểm tra trên bảng

1 Lớp phó học tập báo cáo việc chuẩn bị bàicủa các bạn trong lớp

2 HS lên bảng trả lời câu hỏi theo yêu cầucủa GV

HS cả lớp cùng vẽ sơ đồ mạch điện thí nghiệmvào vở

Hoạt động 2: Thực hành theo nhóm

1 Chia nhóm, phân công nhóm trởng Yêu cầu nhóm

trởng của các nhóm phân công nhiệm vụ của các bạn

trong nhóm của mình

2 GV nêu yêu cầu chung của tiết thực hành về thái độ

học tập, ý thức kỉ luật Giao dụng cụ cho các nhóm

 Yêu cầu các nhóm tiến hành thí nghiệm theo nội

dung mục II (tr.9- SGK)

3 GV theo dõi, giúp đỡ HS mắc mạch điện, kiểm tra

các điểm tiếp xúc, đặc biệt là cách mắc vôn kế, ampe

kế vào mạch trớc khi đóng công tắc Lu ý cách đọc

kết quả đo, đọc trung thực ở các lần đo khác nhau

1 Nhóm trởng cử đại diện lên nhận dụng cụthí nghiệm, phân công bạn th kí ghi chép kếtquả và ý kiến thảo luận của các bạn trongnhóm

2 Các nhóm tiến hành thí nghiệm

3 Tất cả HS trong nhóm đều tham gia mắchoặc theo dõi, kiểm tra cách mắc của các bạntrong nhóm Đọc kết quả đo đúng qui tắc

4 Yêu cầu HS các nhóm đều phải tham gia thực hành

Hoàn thành báo cáo thực hành Trao đổi nhóm để

nhận xét về nguyên nhân gây ra sự khác nhau của các

trị số điện trở vừa tính đợc trong mỗi lần đo

4 Cá nhân học sinh hoàn thành bản báo cáothực hành mục a), b)  Trao đổi nhóm hoànthành nhận xét c)

Hoạt động 3: Tổng kết, đánh giá thái độ học tập của học sinh

1 Thu báo cáo thực hành

Tiết 4: Bài 4: Đoạn mạch nối tiếp

I- Mục tiêu

- Suy luận để xây dựng đợc công thức tính điện trở tơng đơng của đoạn mạch gồm hai điện trở mắc nối tiếp: Rtd = R1+R2 và hệ thức 75,0 750 )(

2

.5,1V/1A

W kW h

h kW t

- Mô tả đợc cách bố trí thí nghiệm kiểm tra lại các hệ thức suy ra từ lí thuyết

- Vận dụng đợc những kiến thức đã học để giải thích một số hiện tợng và giải bài tập về đoạn mạch nối tiếp

- Kĩ năng thực hành sử dụng các dụng cụ đo điện: vôn kế, ampe kế

- Kĩ năng bố trí, tiến hành lắp ráp thí nghiệm

- Kĩ năng suy luận, lập luận lôgíc

- Vận dụng kiến thức đã học để giải thích một số hiện tợng đơn giản có liên quan trong thực tế

- 3 điện trở mẫu lần lợt có giá trị 6, 10 , 16 , 1 ampe kế có GHĐ 1,5A và ĐCNN 0,1A, 1 vôn kế có GHĐ 6V và ĐCNN 0,1V, 1 nguồn

điện 6V, 1 công tắc, 7 đoạn dây nối

III- Tổ chức hoạt động dạy học

Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ - Tổ chức tình huống học tập

1 Kiểm tra bài cũ:

- Phát biểu và viết biểu thức của Định luật Ôm?

- Chữa bài tập 2 - 1 (SBT)

2 Yêu cầu HS nhận xét bài của bạn  GV chốt lại câu

trả lời đúng  đánh giá cho điểm HS

3 ĐVĐ: Trong phần điện đã học ở lớp 7, chúng ta đã

tìm hiểu về đoạn mạch nối tiếp Liệu có thể thay thế

hai điện trở mắc nối tiếp bằng một điện trở để dòng

1 HS - Phát biểu và viết đúng biểu thức định luật Ôm:

(4điểm) 2- Bài 2.1 (tr.5 - SBT) a) Từ đồ thị xác định đúng giá trị cờng độ dòng điện chạy qua mỗi dây dẫn khi hiệu điện thế đặt giữa hai đầu dây dẫn là 3V:

I 1 = 3mA; I 2 = 2mA; I 3 = 1mA (3điểm) b) R 1 > R 2 > R 3

Giải thích bằng 3 cách, mỗi cách 1 điểm.

(3 điểm)

3 Ghi bài mới

Tiết 4: Bài 4:

điện chạy qua mạch không thay đổi không?  Bài mới Đoạn mạch nối tiếp

Hoạt động 2: Ôn lại kiến thức có liên quan đến bài mới.

1.Trong đoạn mạch gồm 2 bóng đèn mắc nối tiếp

c-ờng độ dòng điện chạy qua mỗi đèn có mối quan hệ

nh thế nào với cờng độ dòng điện mạch chính?

2 Hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch liên hệ nh

thế nào với hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi bóng đèn?

3 Yêu cầu cá nhân HS trả lời câu C1

4 Thông báo các hệ thức (1) và (2) vẫn đúng đối với

đoạn mạch gồm 2 điện trở mắc nối tiếp  Yêu cầu

HS dựa vào 2 hệ thức trên nêu mối quan hệ giữa U, I

trong đoạn mạch gồm điện trở R1 nt R2

5 Yêu cầu cá nhân HS hoàn thành câu C2  Yêu

cầu 1 HS lên bảng trình bày câu C2 (GV có thể cho

4 Nêu mqh giữa U,I đối với đoạn mạch hai

điện trở mắc nối tiếp

5 Cá nhân HS trả lời câu C2 vào vở và nhậnxét bài của bạn trình bày trên bảng

- Câu C2:

áp dụng biểu thức định luật Ôm ta có: I =

R I U R

1V/1A 1V/1A 2

1V/1A

.

R I

R I U

1V/1A

R

R U

1V/1A 1V/1A 2

1V/1A

.

R I

R I U

1V/1A

R

R U

U

 (đpcm) (3)

Hoạt động 3: Xây dựng công thức tính điện trở tơng đơng của đoạn mạch nối tiếp.

1 Thông báo khái niệm điện trở tơng đơng  Điện

trở tơng đơng của đoạn mạch gồm 2 điện trở mắc nối

tiếp đợc tính nh thế nào?

2 Yêu cầu cá nhân HS hoàn thành câu C3 GV có

thể hớng dẫn HS nh sau:

+ Viết biểu thức liên hệ giữa UAB, U1 và U2

+ Viết biểu thức tính trên theo I và R tơng ứng

3 Chuyển ý: Công thức (4) đã đợc chứng minh bằng

lí thuyết  để khẳng định công thức này chúng ta tiến

hành thí nghiệm kiểm tra

4 Với những dụng cụ thí nghiệm đã phát cho các

1.HS nắm đợc khái niệm điện trở tơng đơng

2 HS hoàn thành câu C3:

Vì R1 nt R2 nên: UAB = U1 + U2

 IAB.Rtđ = I1.R1 + I2.R2

mà IAB = I1 = I2 Rtđ= R1 + R2 (đpcm) (4)

4 HS nêu cách kiểm tra:

+Mắc mạch điện theo sơ đồ hình 4.1 (với R1,

II- Điện trở t ơng đ ơng của đoạn mạch nốitiếp

1- Điện trở tơng đơng: Sgk2- Công thức tính điện trở tơng đơng của

đoạn mạch gồm 2 điện trở mắc nối tiếp.Vì R1 nt R2 nên: UAB = U1 + U2

 IAB.Rtđ = I1.R1 + I2.R2

mà IAB = I1 = I2 Rtđ= R1 + R2 (đpcm) (4)3- Thí nghiệm kiểm tra

nhóm, em hãy nêu cách tiến hành thí nghiệm kiểm

tra công thức (4)

5 Yêu cầu HS làm thí nghiệm kiểm tra theo nhóm và

gọi các nhóm báo cáo kết quả thí nghiệm  Qua kết

quả thí nghiệm ta có thể kết luận gì?

6 Làm thí nghiệm kiểm tra trên phần mềm máy tính

"Cá sấu"

7 Thông báo: Các thiết bị điện có thể mắc nối tiếp

nhau khi chúng chịu đợc cùng một cờng độ dòng

điện

R2 đã biết). Đo UAB ; IAB

+ Thay R1 nt R2 bằng Rtđ Đo I'AB

+ So sánh IAB và I'AB Đi đến kết luận

5 Tiến hành thí nghiệm kiểm tra theo nhóm

nh các bớc ở trên Thảo luận nhóm đa ra kếtluận  Đại diện các nhóm nêu kết luận và ghi

vở kết luận đúng

Kết luận: Đoạn mạch gồm hai điện trởmắc nối tiếp có điện trở tơng đơng bằngtổng các điện trở thành phần: Rtđ = R1 +

R2

Hoạt động 4: Củng cố - Vận dụng - Hớng dẫn về nhà

1 Yêu cầu cá nhân HS hoàn thành câu C4

2 Yêu cầu HS trả lời câu C4  GV làm thí nghiệm

kiểm tra câu trả lời của HS trên mạch điện GV đã

chuẩn bị sẵn  Qua câu C4: GV mở rộng, chỉ cần 1

công tắc điều khiển đoạn mạch mắc nối tiếp

3 Yêu cầu HS hoàn thành câu C5  Từ kết quả câu

C5, mở rộng: Điện trở tơng đơng của đoạn mạch

gồm 3 điện trở mắc nối tiếp bằng tổng các điện trở

thành phần: Rtđ = R1+ R2+R3

 Trong đoạn mạch có n điện trở R giống nhau mắc

nối tiếp thì điện trở tơng đơng bằng n.R

R3 vào đoạn mạch trên thì điện trở tơng đơng

RAC của đoạn mạch mới là:

RAC = R12 + R3 = 40 + 20 = 60

+ RAC lớn hơn mỗi điện trở thành phần (hoặc

HS có thể nêu RAC gấp 3 lần mỗi điện trở thànhphần)

4 Ghi BTVN

III Vận dụngC4:

C5:

Tiết 5: Bài 5: Đoạn mạch song song

I- Mục tiêu

- Suy luận để xây dựng đợc công thức tính điện trở tơng đơng của đoạn mạch gồm hai điện trở mắc song song:

2 1V/1A

1V/1A 1V/1A 1V/1A

R R

- Mô tả đợc cách bố trí thí nghiệm kiểm tra lại các hệ thức suy ra từ lí thuyết

- Vận dụng đợc những kiến thức đã học để giải thích một số hiện tợng và giải bài tập về đoạn mạch song song

- Kĩ năng thực hành sử dụng các dụng cụ đo điện: vôn kế, ampe kế, kĩ năng bố trí, tiến hành lắp ráp thí nghiệm, kĩ năng suy luận

- Vận dụng kiến thức đã học để giải thích một số hiện tợng đơn giản có liên quan trong thực tế

II- Chuẩn bị đồ dùng:

* Mỗi nhóm HS:

- 3 điện trở mẫu, trong đó có một điện trở là điện trở tơng đơng của hai điện trở kia khi mắc song song

- 1 ampe kế có GHĐ 1,5A và ĐCNN 0,1A, 1 vôn kế có GHĐ 6V và ĐCNN 0,1V

- 1 nguồn điện 6V, 1 công tắc, 9 đoạn dây

- Mắc mạch điện theo sơ đồ hình 5.1 (tr.12-SGK) trên bảng điện mẫu

- Nếu có điều kiện GV minh họa thí nghiệm kiểm tra trên phần mềm "Cá sấu"

III- Tổ chức hoạt động dạy học

Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ - Tổ chức tình huống học tập

1 Kiểm tra bài cũ:

- Trong đoạn mạch gồm 2 bóng đèn mắc song song,

hiệu điện thế và cờng độ dòng điện của đoạn mạch có

quan hệ thế nào với hiệu điện thế và cờng độ dòng

điện các mạch rẽ?

2 ĐVĐ: Đối với đoạn mạch mắc nối tiếp, chúng ta đã

biết Rtđ bằng tổng các điện trở thành phần Với đoạn

mạch song song điện trở tơng đơng của đoạn mạch có

bằng tổng các điện trở thành phần không?  Bài mới

1 HS nhớ lại kiến thức cũ đã học về đoạn mạchsong song ở phần điện lớp 7

Tiết 5: Bài 5:

Đoạn mạch song song

Hoạt động 2: Nhận biết đoạn mạch gồm hai điện trở mắc song song

1 Yêu cầu HS quan sát sơ đồ mạch điện hình 5.1 và

cho biết điện trở R1 và R2 đợc mắc với nhau nh thế

nào? Nêu vai trò của vôn kế, ampe kế trong sơ đồ?

1 Quan sát sơ đồ mạch điện hình 5.1, nêu đợc:

2 TB: Các hệ thức về mối quan hệ giữa U, I trong

đoạn mạch có hai bóng đèn song song vẫn đúng cho

trờng hợp 2 điện trở R1//R2  Gọi 1 HS lên bảng viết

hệ thức với 2 điện trở R1//R2

3 Từ kiến thức các em ghi nhớ đợc với đoạn mạch

song song và kiến thức về định luật Ôm đối với mỗi

điện trở hãy trả lời câu C2

4 Từ biểu thức (3), hãy phát biểu thành lời mối quan

hệ giữa cờng độ dòng điện qua cách mạch rẽ và điện

2 1V/1A

2 2 1V/1A 1V/1A

R U R U R U I

1V/1A

R

R I

I

 (3)

4 Phát biểu: Trong đoạn mạch song song cờng độdòng điện qua các mạch rẽ tỉ lệ nghịch với điện trởthành phần

2 Đoạn mạch gồm 2 điện trở mắc song song

C1:

C2: áp dụng biểu thức định luật Ôm cho mỗi đoạn mạch nhánh ta có:

1V/1A 2

2 1V/1A

2 2 1V/1A 1V/1A

R U R U R U I

1V/1A

R

R I

I

 (3)

Hoạt động 3: Xây dựng công thức tính điện trở tơng đơng của đoạn mạch gồm 2 điện trở mắc song song

1 Yêu cầu cá nhân HS hoàn thành câu C3  Gọi 1

HS lên bảng trình bày, GV kiểm tra phần trình bày

của một số HS dới lớp

 GV có thể gợi ý cách chứng minh đơn giản nhất là:

+ Viết hệ thức liên hệ giữa I, I1, I2

+ Vận dụng công thức định luật Ôm thay I theo U, R

 GV gọi HS nhận xét bài làm của bạn trên bảng, nêu

cách chứng minh khác  GV nhận xét, sửa chữa nếu

cần

2 Chúng ta đã xây dựng đợc công thức tính Rtđ đối

với đoạn mạch song song  Hãy nêu cách tiến hành thí

nghiệm kiểm tra công thức (4)

3 Làm thí nghiệm kiểm tra trên phần mềm máy tính

"Cá sấu" hoặc tổ chức chia nhóm Nhóm 1: Thực hành

sử dụng đồ dùng thí nghiệm mắc mạch điện kiểm tra

biểu thức (4) Nhóm 2: Tiến hành thí nghiệm ảo trên

phần mềm "Cá sấu" kiểm tra kết quả biểu thức (4)

1V/1A

R

U R

U R

1V/1A 1V/1A 1V/1A

R R

R td   (4)



2 1V/1A

2 1V/1A

R R

R R

R td



2 HS nêu phơng án tiến hành thí nghiệm kiểm tra

và các dụng cụ thí nghiệm, các bớc tiến hành thínghiệm:

+ Mắc mạch điện theo sơ đồ hình 5.1 (trong đó R1,

R2, UAB đã biết)+ Đọc số chỉ của (A)  IAB

1V/1A

R

U R

U R

1V/1A 1V/1A 1V/1A

R R

R td   (4)



2 1V/1A

2 1V/1A

R R

R R

4 TB: Ngời ta thờng dùng các dụng cụ đo điện có

cùng hiệu điện thế định mức và mắc chúng song song

vào mạch điện Khi đó chúng đều hoạt động bình

th-ờng và có thể sử dụng độc lập với nhau

+ So sánh IAB, I'AB Nêu kết luận

- HS nêu đợc kết luận và ghi vở:

Đối với đoạn mạch gồm hai điện trở mắc songsong thì nghịch đảo điện trở tơng đơng bằng tổngnghịch đảo của các điện trở thành phần

3 Tiến hành thí nghiệm theo hớng dẫn của GV

3 Kết luận: SGK

Hoạt động 4: Vận dụng - Củng cố - Hớng dẫn về nhà

1 Yêu cầu HS phát biểu thành lời mối quan hệ giữa

U, I, R trong đoạn mạch song song

2 Yêu cầu HS thảo luận nhóm (2HS/1bàn) trả lời câu

C4  Hớng dẫn HS trả lời câu C4  Ghi vở đáp án

1V/1A 1V/1A

1V/1A 1V/1A

R R R td

R   

+ Nếu có n điện trở R giống nhau mắc song song Rtd

= R/n

* Lu ý: Biểu thức (4') chỉ đúng cho đoạn mạch gồm 2

điện trở mắc song song Yêu cầu HS giải thích tại sao

với 3 điện trở mắc song song thì:

3 2

1V/1A

3 2

1V/1A

R R

vào nguồn 220V để chúng hoạt động bình thờng.

+ Sơ đồ mạch điện:

+ Nếu đèn không hoạt động thì quạt vẫn hoạt

động vì quạt vẫn đợc mắc vào HĐT đã cho.

2 30

1V/1A 30

1V/1A 1V/1A 1V/1A 1V/1A

1V/1A2 2

1V/1A 1V/1A2

R R

3 30

1V/1A 1V/1A5

1V/1A 1V/1A 1V/1A 1V/1A

3 1V/1A2

AC AC

R R

C5:

M

- Lµm bµi tËp 5 (SBT)

- ¤n l¹i kiÕn thøc bµi 2, 4, 5

BTVN

Tiết 6: Bài 6: Bài tập vận dụng định luật Ôm

I- Mục tiêu

- Vận dụng các kiến thức đã học để giải đợc các bài tập đơn giản về đoạn mạch gồm nhiều nhất là 3 điện trở

- Giải bài tập vật lí theo đúng các bớc giải

- Rèn kĩ năng phân tích, so sánh, tổng hợp thông tin

- Sử đụng đúng các thuật ngữ

II- Chuẩn bị

- Máy chiếu để kiểm tra bài tập của HS

- Phiếu trong các bớc giải bài tập hoặc viết sẵn ra bảng phụ

Các bớc giải bài tập Bớc 1: Tìm hiểu tóm tắt đề bài, vẽ sơ đồ mạch điện (nếu có)

Bớc 2: Phân tích mạch điện, tìm công thức liên quan đến các đại lợng cần tìm

Bớc 3: Vận dụng các công thức đã học để giải bài toán

Bớc 4: Kiểm tra kết quả, trả lời

III- Tổ chức hoạt động dạy học

Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ - Tổ chức tình huống học tập

1.Kiểm tra bài cũ:

- Phát biểu và viết biểu thức định luật Ôm

- Viết công thức biểu diễn mối quan hệ giữa U, I, R

trong đoạn mạch có 2 điện trở mắc nối tiếp, song

song

2 Chúng ta học về định luật Ôm, vận dụng để xây

dựng công thức tính điện trở tơng đơng trong đoạn

mạch nối tiếp, song song Tiết học hôm nay chúng ta

vận dụng các kiến thức đã học trong các bài trớc để

giải một số bài tập đơn giản vận dụng định luât Ôm

3 GV chiếu các bớc giải bài tập trên máy chiếu hoặc

đã ghi sẵn ra bảng phụ, gọi HS đọc các bớc chung để

giải 1 bài tập điện

HS lên bảng, HS dới lớp nhận xét câu trả lờicủa bạn

Tiết 6: Bài 6: Bài tập vận dụng

định luật Ôm

Hoạt động 2: Giải bài tập 1

1 Gọi 1 HS đọc đề bài 1  Gọi 1 HS tóm tắt đề bài

 Yêu cầu cá nhân HS giải bài tập 1 ra nháp

2 Hớng dẫn chung cả lớp giải bài tập 1 bằng cách trả

1 Làm bài 1 theo các yêu cầu của GV

lời các câu hỏi:

+ Cho biết R1 và R2 đợc mắc với nhau nh thế nào?

Ampe kế, vôn kế đo những đại lợng nào trong mạch

Bài giải

PT mạch điện: R 1 nt R 2 (A) nt R 1 nt R 2  I A = I AB = 0,5A

U V = U AB = 6V a) R tđ = U AB /I AB = 6V:0,5A = 12 ()

Điện trở tơng đơng của đoạn mạch AB là 12

 b) Vì R 1 nt R 2  R tđ = R 1 + R 2

 R 2 = R tđ - R 1 = 12  - 5  = 7

Vậy điện trở R 2 bằng 7.

HS chữa bài vào vở

I A = 0,5A a) R tđ = ? b) R 2 = ?

Bài giải

………

Hoạt động 3: Giải bài tập 2

1 Gọi 1 HS đọc đề bài bài 2  Yêu cầu cá nhân HS

giải bài 2 (có thể tham khảo gợi ý cách giải trong

SGK) theo đúng các bớc giải

 Sau khi HS làm bài xong, GV thu bài của 1 số HS

để kiểm tra

 Gọi 1 HS lên chữa phần a); 1 HS chữa phần b)

 Gọi HS khác nêu nhận xét; Nêu các cách giải khác

Phần b) HS có thể đa ra cách giải khác ví dụ: Vì R1 //

, 1V/1A

U

AB

AB

) ( 20 20

1V/1A 1V/1A0

1V/1A

1V/1A

2 2

1V/1A 2

2 1V/1A

R R R R

Bài giải a) (A) nt R 1  I 1 = I A1 = 1,2A (A) nt (R 1 // R 2 )  I A = I AB = 1,8A

 I 2 = I - I 1 = 1,8A - 1,2 A = 0,6A

U 2 = 12 V theo câu a)

6 , 0

1V/1A2 2

U Vậy điện trở R 2 bằng 20

Bài 2: Tóm tắt

R 1 = 10 ; I A1 = 1,2A

I A = 1,8A a) U AB = ? b) R 2 = ?

Bài giải

.

………

2 Gọi HS so sánh các cách tính R2  cách làm nào

nhanh gọn, dễ hiểu  Chữa 1 cách vào vở

Hoạt động 4: Giải bài tập 3

1 Tơng tự hớng dẫn HS giải bài tập 3

2 GV chữa bài và đa ra biểu điểm chấm cho từng câu

Yêu cầu HS đổi bài cho nhau để chấm điểm cho các

1 Cá nhân HS hoàn thành bài tập 3 theo cácbớc giải bài tập

Tóm tắt (1 điểm)

R 1 = 15 ; R 2 = R 3 = 30

U AB = 12V a) R AB = ? b) I 1 , I 2 , I 3 = ?

Bài giải a) (A) nt R 1 nt (R 2 //R 3 ) (1điểm) Vì R 2 = R 3  R 2,3 = 30/2 = 15 () (1điểm) (Có thể tính khác kết quả đúng cũng cho 1 điểm)

R AB = R 1 + R 2,3 = 15 + 15 = 30

(1điểm)

Điện trở của đoạn mạch AB là 30

(0,5điểm) b) áp dụng công thức định luật Ôm

I 2 = 0 , 2 ( )

30

6 2

độ dòng điện qua R 2 ; R 3 bằng nhau và bằng 0,2A (1điểm)

2 Theo dõi đáp án, biểu điểm của GV

- Đổi bài cho các bạn trong nhóm (có thể 2bạn cùng bàn đổi bài cho nhau) để chấm bài

Bài 3Tóm tắt 0R 1 = 15 ; R 2 = R 3 = 30

U AB = 12V a) R AB = ? b) I 1 , I 2 , I 3 = ?

Bài giải

………

bạn trong nhóm.

( Lu ý các cách tính khác nhau, nếu đúng vẫn cho

điểm tối đa.)

3 Gọi HS báo cáo kết quả điểm  GV thống kê kết

1 Củng cố : Bài 1 vận dụng với đoạn mạch gồm 2

điện trở mắc song song; Bài 2 vận dụng với đoạn

mạch gồm 2 điện trở mắc nối tiếp Bài 3 vận dụng cho

đoạn mạch hỗn hợp Lu ý cách tính điện trở tơng đơng

với mạch hỗn hợp

Tiết 7: Bài 7: Sự phụ thuộc của điện trở vào chiều dài dây dẫn

I- Mục tiêu

- Nêu đợc điện trở của dây dẫn phụ thuộc vào chiều dài, tiết diện và vật liệu làm dây dẫn

- Biết cách xác định sự phụ thuộc của điện trở vào một trong các yếu tố (chiều dài, tiết diện, vật liệu làm dây dẫn)

- Suy luận và tiến hành thí nghiệm kiểm tra sự phụ thuộc của điện trở dây dẫn vào chiều dài

- Nêu đợc điện trở của các dây dẫn có cùng tiết diện và đợc làm từ cùng một vật liệu thì tỉ lệ với chiều dài của dây

- Mắc mạch điện và sử dụng dụng cụ đo để đo điện trở của dây dẫn.

II- Chuẩn bị

* Mỗi nhóm HS:

- 1 ampe kế có GHĐ 1,5A và ĐCNN 0,1A

- 1 vôn kế có GHĐ 6V và ĐCNN 0,1V

- 1 nguồn điện 3V, 1 công tắc, 8 đoạn dây nối

- 3 dây điện trở có cùng tiết diện, đợc làm bằng cùng một loại vật liệu: 1 dây dài l, 1 dây dài 2 l, 1dây dài 3 l Mỗi dây đợc quấn quanh mộtlõi cách điện phẳng, dẹt và dễ xác định số vòng dây

* GV: Chuẩn bị giấy trong đã kẻ sẵn bảng 1 (tr20 - SGK); Đèn chiếu

III-Tổ chức hoạt động dạy học

Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ - Tổ chức tình huống học tập

1 Kiểm tra bài cũ

HS1:

- Chữa Bài tập 6.2 phần a ) (SBT)

HS2:

- Trong đoạn mạch gồm 2 điện trở mắc nối tiếp cờng

độ dòng điện chạy qua mỗi điện trở có mối quan hệ

nh thế nào với cờng độ dòng điện mạch chính?

Hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch liên hệ nh thế

nào với hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở?

Điện trở của đoạn mạch mắc nối tiếp quan hệ nh thế

nào với mỗi điện trở thành phần?

- Vẽ sơ đồ mạch điện sử dụng vôn kế và ampe kế để

đo điện trở của một dây dẫn

 Yêu cầu HS ở dới nhận xét  GV đánh giá cho

điểm 2 HS

1 Chữa bài và trả lời câu hỏi của GV

HS1: Bài giải 6.2 a) Vì hai cách mắc đều đợc mắc vào cùng một hiệu điện thế U = 6V

C 1 : Điện trở tơng đơng của đoạn mạch là R td1

HS có thể không cần tính cụ thể nhng giải thích đúng để đi đến cách mắc.(5đ)

Vẽ sơ đồ đúng (5đ)

HS2:

1- Nêu đợc R 1 nt R 2

 I 1 = I 2 = I

2 ĐVĐ: Chúng ta biết với mỗi dây dẫn thì R là không

đổi Vậy điện trở mỗi dây dẫn phụ thuộc nh thế nào

vào bản thân dây dẫn đó ?  Bài mới

Hoạt động 2: Tìm hiểu điện trở dây dẫn phụ thuộc vào những yếu tố nào?

1 Yêu cầu HS quan sát các đoạn dây dẫn ở hình 7.1

cho biết chúng khác nhau ở yếu tố nào? Điện trở của

các dây dẫn này liệu có nh nhau không?Yếu tố nào

có thể gây ảnh hởng đến điện trở của dây dẫn

2 Yêu cầu thảo luận nhóm đề ra phơng án kiểm tra sự

phụ thuộc của điện trở dây dẫn vào chiều dài dây

 GV có thể gợi ý cách kiểm tra sự phụ thuộc của

một đại lợng vào 1 trong các yếu tố khác nhau đã học

ở lớp dới

3 Yêu cầu đa ra phơng án thí nghiệm tổng quát để có

thể kiểm tra sự phụ thuộc của điện trở vào 1 trong 3

yếu tố của bản thân dây dẫn

1 Quan sát hình 7.1, nêu đợc các dây dẫn nàykhác nhau:

+ Chiều dài dây+ Tiết diện dây+ Chất liệu làm dây dẫn

2 Thảo luận nhóm đề ra phơng án kiểm tra sựphụ thuộc của điện trở dây dẫn vào chiều dàidây

I- Xác định sự phụ thuộc của điện trởdây dẫn vào một trong những yếu tốkhác nhau

Hình 7.1

Hoạt động 3: Xác định sự phụ thuộc của điện trở vào chiều dài dây dẫn

1 Yêu cầu HS nêu dự đoán về sự phụ thuộc của điện

trở vào chiều dài dây bằng cách trả lời câu C1

2 Yêu cầu HS quan sát H7.2  Thống nhất phơng án

thí nghiệm Yêu cầu các nhóm chọn dụng cụ thí

nghiệm, tiến hành thí nghiệm theo nhóm, ghi kết quả

vào bảng 1

3 Thu bảng quả thí nghiệm của các nhóm Chiếu kết

quả của 1 số nhóm Yêu cầu nhóm khác nhận xét

4 Yêu cầu nêu kết luận qua thí nghiệm kiểm tra dự

đoán

1 HS nêu dự đoán

2 Cá nhân HS nêu phơng án làm thí nghiệmkiểm tra: Từ sơ đồ mạch điện sử dụng cácdụng cụ đo để đo điện trở của dây dẫn Nêudụng cụ cần thiết, các bớc tiến hành thínghiệm, giá trị cần đo

- Các nhóm chọn dụng cụ để tiến hành thínghiệm Tiến hành thí nghiệm theo nhóm

Ghi kết quả vào bảng 1

3 Tham gia thảo luận kết quả bảng 1

4 So sánh với dự đoán ban đầu  Đa ra kếtluận về sự phụ thuộc của điện trở vào chiều

II- Sự phụ thuộc của điện trở vào chiềudài dây dẫn

2 1 2

1 l

l R R



5 Với 2 dây dẫn có điện trở tơng ứng R1, R2 có cùng

tiết diện và đợc làm từ cùng một loại vật liệu chiều dài

dây dẫn tơng ứng là l1 và l2 thì:

2 1 2

1 l

l R

R



dài dây dẫn

Hoạt động 4: Vận dụng - Củng cố - Hớng dẫn về nhà

1 Yêu cầu cá nhân HS hoàn thành câu C2  Hớng

dẫn HS thảo luận câu C2

đoạn mạch càng lớn (R càng lớn) Nếu giữ

hiệu điện thế (U) không đổi → Cờng độ dòng

điện chạy qua đoạn mạch càng nhỏ (I càng nhỏ)→ Đèn sáng càng yếu.

2 Cá nhân HS hoàn thành C4: Vì hiệu điện thế đặt vào 2 đầu dây không đổi I 1 = 0,25I 2 

R 2 =0,25 R 1 hay R 1 = 4R 2 Mà

2 1 2

1 l

l R

C3:

C4: