- Phát biểu được định nghĩa các khái niệm liên quan với sóng: sóng dọc, sóng ngang, tốc độ truyền sóng,tần số, chu kì, bước sóng, pha.. Một sóng cơ học có tần số f lan truyền trong môi t
Trang 1Tiết 12 Bài 7 SÓNG CƠ VÀ SỰ TRUYỀN SÓNG CƠ
Ngày soạn : Ngày dạy
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
- Phát biểu được định nghĩa của sóng cơ
- Phát biểu được định nghĩa các khái niệm liên quan với sóng: sóng dọc, sóng ngang, tốc độ truyền sóng,tần số, chu kì, bước sóng, pha
- Viết được phương trình sóng
- Nêu được các đặc trưng của sóng là biên độ, chu kì hay tần số, bước sóng và năng lượng sóng
- Giải được các bài tập đơn giản về sóng cơ
- Tự làm được thí nghiệm về sự truyền sóng trên một sợi dây
A Sự truyền chuyển động cơ trong không khí
B Những dao động cơ học lan truyền trong môi trường
C Chuyển động tương đối của vật này so với vật khác
D Sự co dãn tuần hoàn giữa các phần tử môi trường
Câu 2 Bước sóng là gì?
A Là quãng đường mà mỗi phần tử của môi trường đi được trong 1 giây
B Là khoảng cách giữa hai phần tử của sóng dao động ngược pha
C Là khoảng cách giữa hai phần tử trên phương truyền sóng gần nhau nhất dao động cùng pha
D Là khoảng cách giữa hai vị trí xa nhau nhất của mỗi phần tử sóng
Câu 3 Một sóng cơ có tần số 1000Hz truyền đi với tốc độ 330 m/s thì bước sóng của nó có giá trị nào sau
đây?
Câu 4 Sóng ngang là sóng:
A lan truyền theo phương nằm ngang
B trong đó các phần tử sóng dao động theo phương nằm ngang
C trong đó các phần tử sóng dao động theo phương vuông góc với phương truyền sóng
D trong đó các phần tử sóng dao động theo cùng một phương với phương truyền sóng
Câu 5 Phương trình sóng có dạng nào trong các dạng dưới đây:
A x = Asin(t + ); B ;
Câu 6 Một sóng cơ học có tần số f lan truyền trong môi trường vật chất đàn hồi với vận tốc v, khi đó
bước sóng được tính theo công thức
Câu 7 Phát biểu nào sau đây về đại lượng đặc trưng của sóng cơ học là không đúng?
A Chu kỳ của sóng chính bằng chu kỳ dao động của các phần tử dao động
B Tần số của sóng chính bằng tần số dao động của các phần tử dao động
Trang 2Dao dộng với tần số f
Hình 1
O M
C Tốc độ của sóng chính bằng tốc độ dao động của các phần tử dao động
D Bước sóng là quãng đường sóng truyền đi được trong một chu kỳ
Câu 8 Sóng cơ học lan truyền trong môi trường đàn hồi với tốc độ v không đổi, khi tăng tần số sóng lên 2
lần thì bước sóng
Câu 9 Tốc độ truyền sóng phụ thuộc vào
Câu 10 Một người quan sát một chiếc phao trên mặt biển thấy nó nhô lên cao 10 lần trong 18s, khoảng
cách giữa hai ngọn sóng kề nhau là 2m Tốc độ truyền sóng trên mặt biển là
***) Đáp án phiếu học tập: 1(B); 2(C); 3(D); 4(C); 5(C); 6(B); 7(C); 8(B); 9(C); 10(A).
2 Học sinh: Ôn lại các bài về dao động điều hoà.
III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Hoạt động 1 ( phút): Kiểm tra bài cũ.:
HS khác góp ý nhận xét trả lời 1/ Định nghĩa dao động tuần hoàn2/ Viết phương trình của dao động điều hoà
3/Chu kì, tần số, tần số góc của dao động điều hoà
4/Vẽ đồ thị dao động điều hoàcho trường hợp
=0
Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu về sóng cơ
Đ vấn đề :Ném hòn đá xuống
mặt nước yên tĩnh , ta thấy có
những sóng nước hình tròn từ
chổ ném hòn đá lan toả ra
xung quanh trên mặt
nước Thả nhẹ 1 miếng bấc
trên mặt nước ,nó chỉ dao
động tại chổ theo phương
thẳng đứng chứ không bị đẩy
đi
Bây giờ ta hãy quan sát TN
như hình vẽ và nêu nhận xét !
- Mô tả thí nghiệm và tiến
- Những gợn sóng tròn đồng tâm phát đi từ O
Sóng truyền theo các phương khác nhau với cùng một tốc độ v
- Dao động lên xuống theo phương thẳng đứng
- Theo phương nằm ngang
- Tương tự, HS suy luận để trảlời
4 Sóng dọc
- Là sóng cơ trong đó phương dao động // (hoặc trùng) với phương truyền sóng.M
S O
Trang 3(Dao động lan truyền qua nước
gọi là sóng, nước là môi trường
truyền sóng)
- Khi có sóng trên mặt nước,
O, M dao động như thế nào?
(Sóng truyền trong nước
không phải là sóng ngang Lí
thuyết cho thấy rằng các môi
trường lỏng và khí chỉ có thể
truyền được sóng dọc, chỉ môi
trường rắn mới truyền được
cả sóng dọc và sóng ngang
Sóng nước là một trường hợp
đặc biệt, do có sức căng mặt
ngoài lớn, nên mặt nước tác
dụng như một màng cao su, và
do đó cũng truyền được sóng
ngang)
Trả lời C1
( thấy các gợn sóng tròn đồngtâm O , lan rộng ra Nút chai không bị đẩy ra xaO)
H Đ 3 Các đặc trưng của sóng hình sin Sự truyền (pha) của sóng hình sin
Giáo viên treo hình vẽ và diễn giảng II Các đặc trưng của sóng hình sin :
1.Sự truyền (pha) của sóng hình sin :
Dùng sợi dây mềm ,dài căng ngang PQ , đầu P rung theo phương thẳng đứng (hình bên )
Có sóng cơ lan truyền từ p đến QHình vẽ biểu diễn dây ở các thời điểm t= 0 ;t = T/4; t =T/2; t = 3T/4…
sau thời gianT sóng truyền đi tới P1 mà :
Dây có dạng hình sin
Giáo viên giải thích thêm nếu
có điều kiện :Quá trình truyền
sóng là quá trình truyền năng
lượng.Năng lượng của sóng tại
1 điểm tỉ lệ với bình phương
biên độ sóng tại điểm đó Một
phần tử vật chất đang nằm
yên,khi có sóng truyền tới thì
sẽ dao động ,nghĩa là nhận
năng lượng từ sóng Quá trình
truyền sóng là quá trình truyền
năng lượng.Càng truyền đi xa
năng lương càng giảm W tỉ lệ
Học sinh nêu nhận xétNêu các khái niệm :Biên độ sóngChu kỳ và tần số của sóng
Tốc độ truyền sóng Bước sóng
T 2
3T 4
P1
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
11 12
Trang 4với A2
(Nếu sóng truyền từ trái sang phải thì M đi lên )
Hoạt động 4 ( phút): Các đặc trưng của một sóng hình sin
được xác định như thế nào?
(Biến dạng của dây, gọi là một
xung sóng, truyền tương đối
chậm vì dây mềm và lực căng
dây nhỏ)
Biến dạng truyền trên dây
thuộc loại sóng gì đã biết?
- Y/c HS hoàn thành C2
- Trong thí nghiệm 7.2 nếu
cho đầu A dao động điều hoà
hình dạng sợi dây ở cá thời
điểm như hình vẽ 7.3 có
nhận xét gì về sóng truyền
trên dây?
- Sau thời gian T, điểm A1 bắt
đầu dao động giống như A,
- Không đổi, chuyển động cùng chiều, cùng v
uM = Acos(t - t)
a/ Biên độ của sóng tại 1 điểm là biên
độ dao động của phần tử vật chất nơi sóngtruyền qua
b/Chu kỳ và tần số của sóng :là chu kỳ
( tần số )dao động của phần tử vật chất nơisóng truyền tới
c/ Vận tốc truyền sóng v là tốc độ lan
truyền dao động trong môi trường
s là quãng đường sóng truyền trong t giây thì :
- Hai đỉnh liên tiếp cách nhau một khoảng
không đổi, gọi là bước sóng.
- Hai điểm cách nhau một khoảng thì dao động cùng pha
Là khoảng cách giữa hai điểm gần nhau nhất trên phương truyền sóng
và dao động cùng pha với nhau
Là quãng đường sóng truyền trong 1
e) Năng lượng của sóng :
Là năng lượng dao động của các phần
tử nơi sóng truyền qua
H Đ 4 Phương trình sóng
+Tâm O phát sóng, dao động điều
hòa với phương trình: u0 = Tính thời gian t từ O đến M và so sánh về0 sóng truyền 3 Ph ươ ng trình sóng:
V sóng
v M
M
Trang 5acos(t)
+Xét sóng truyền trên đường
thẳng, lấy trục Ox dọc theo đường
truyền sóng, gốc toạ độ O tại tâm
phát sóng Gọi v là vận tốc truyền
sóng, và xem biên độ sóng là
không đổi Ta viết pt dao động tại
điểm M cách O một khoảng là x
pha dao động của O và M
u0 ( t ) = A cos t
uM ( t ) = A cos
Trả lời C3
( Hai điểm M và M1 dao động cùng pha Tương tự N
và N1)
Phương trình
dao động tại O:
u 0 (t) = acos(t)
Thời gian sóng truyền từ O đến M là = với
x =OM Vậy pha dao động ở M vào thời điểm t chính là pha dao động của
O vào thời điểm t–t0 Do đó: uM(t)
=Acos(t– ) =Acos(t – )= Acos (t –2 )
Vậy: uM(t) = Acos (t –2 ) (1)
u M (t) = Acos (2)
Hoạt động 5 ( phút): Củng cố Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung Nêu câu hỏi Nhận xét ,bổ sung Trả lời HS khác góp ý nhận xét trả lời Trả lời các câu hỏi trong SGK trang 40Trả lời các câu hỏi trong phiếu học tập Hoạt động 5 ( phút): Giao nhiệm vụ về nhà. Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung - Nêu câu hỏi và bài tập về nhà - Yêu cầu: HS chuẩn bị bài sau - Ghi câu hỏi và bài tập về nhà - Ghi những chuẩn bị cho bài sau Trả lời các câu hỏi còn lại trong SGK trang 40 Trả lời các câu hỏi còn lại trong phiếu học tập IV RÚT KINH NGHIỆM
Tiết 13 Bài 8 GIAO THOA SÓNG Ngày soạn : Ngày dạy I MỤC TIÊU 1 Kiến thức: - Mô tả được hiện tượng giao thoa của hai sóng mặt nước và nêu được các điều kiện để có sự giao thoa của hai sóng - Viết được công thức xác định vị trí của cực đại và cực tiểu giao thoa 2 Kĩ năng: Vận dụng được các công thức 8.2, 8.3 Sgk để giải các bài toán đơn giản về hiện tượng giao thoa 3 Thái độ: O M x = vt uP t T 2T O A -A M M1 N N x
O M A B C D E G
Trang 6II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên: Thí nghiệm hình 8.1 Sgk.
Thiết bị tạo vân giao thoa đơn giản cho các nhóm Hs
Thiết bị tạo vân giao thoa sóng nước với nguồn dao động có f thay đổi dùng cho Gv
***) Phiếu học tập:
Câu 1 Điều kiện có giao thoa sóng là gì?
A Có hai sóng chuyển động ngược chiều giao nhau
B Có hai sóng cùng tần số và có độ lệch pha không đổi
C Có hai sóng cùng bước sóng giao nhau
D Có hai sóng cùng biên độ, cùng tốc độ giao nhau
Câu 2 Thế nào là 2 sóng kết hợp?
A Hai sóng chuyển động cùng chiều và cùng tốc độ
B Hai sóng luôn đi kèm với nhau
C Hai sóng có cùng tần số và có độ lệch pha không đổi theo thời gian
D Hai sóng có cùng bước sóng và có độ lệch pha biến thiên tuần hoàn
Câu 3 Có hiện tượng gì xảy ra khi một sóng mặt nước gặp một khe chắn hẹp có kích thước nhỏ hơn bước
sóng?
A Sóng vẫn tiếp tục truyền thẳng qua khe
B Sóng gặp khe phản xạ trở lại
C Sóng truyền qua khe giống như một tâm phát sóng mới
D Sóng gặp khe rồi dừng lại
Câu 4 Trong hiện tượng giao thoa sóng trên mặt nước, khoảng cách giữa hai cực đại liên tiếp nằm trên
đường nối hai tâm sóng bằng bao nhiêu?
A bằng hai lần bước sóng B bằng một bước sóng
C bằng một nửa bước sóng D bằng một phần tư bước sóng
Câu 5 Trong thí nghiệm tạo vân giao thoa sóng trên mặt nước, người ta dùng nguồn dao động có tần số
50Hz và đo được khoảng cách giữa hai vân tối liên tiếp nằm trên đường nối hai tâm dao động là 2mm Bướcsóng của sóng trên mặt nước là bao nhiêu?
Câu 6 Trong thí nghiệm tạo vân giao thoa sóng trên mặt nước, người ta dùng nguồn dao động có tần số
100Hz và đo được khoảng cách giữa hai vân tối liên tiếp nằm trên đường nối hai tâm dao động là 4mm Tốc
độ sóng trên mặt nước là bao nhiêu?
Câu 7 Trong thí nghiệm giao thoa sóng trên mặt nước, hai nguồn kết hợp A, B dao động với tần số 20Hz,
tại một điểm M cách A và B lần lượt là 16cm và 20cm, sóng có biên độ cực đại, giữa M và đường trung trựccủa AB có 3 dãy cực đại khác Tốc độ truyền sóng trên mặt nước là bao nhiêu?
Câu 8 Trong thí nghiệm giao thoa sóng trên mặt nước, hai nguồn kết hợp A, B dao động với tần số f =
16Hz Tại một điểm M cách các nguồn A, B những khoảng d1 = 30cm, d2 = 25,5cm, sóng có biên độ cực đại.Giữa M và đường trung trực có 2 dãy cực đại khác Tốc độ truyền sóng trên mặt nước là bao nhiêu?
Câu 9 Trong thí nghiệm giao thoa sóng trên mặt nước, hai nguồn kết hợp A, B dao động với tần số f =
13Hz Tại một điểm M cách các nguồn A, B những khoảng d1 = 19cm, d2 = 21cm, sóng có biên độ cực đại.Giữa M và đường trung trực không có dãy cực đại khác Tốc độ truyền sóng trên mặt nước là bao nhiêu?
Trang 7A v = 26m/s B v = 26cm/s C v = 52m/s D v = 52cm/s.
***) Đáp án phiếu học tập: 1(B); 2(C); 3(C); 4(C); 5(C); 6(D); 7(A); 8(B); 9(B).
2 Học sinh: Ôn lại phần tổng hợp dao động.
III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Hoạt động 1 ( phút): Kiểm tra bài cũ.
HS khác góp ý nhận xét trả lời 1/ Nêu định nghĩa :Sóng cơ ;sóng ngang ;sóngdọc
2/Các đặc trưng của sóng hình sin :a.Sự truyền (pha) của sóng hình sin:
b.Các đặc trưng của một sóng hình sin3/ Viết phương trình sóng ,nêu ý nghĩa các đạilượng
Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu về sự giao thoa của hai sóng mặt nước
Dao dộng với tần số f
Hình 1
S 1
Trang 8- Những điểm không dao động nằm trên họ các đường hypebol (nét đứt)
Những điểm dao động rất mạnh nằm trên họ các đường hypebol (nét liền)
kể cả đường trung trực của
S1S2
- Hai họ các đường hypebol này xen kẽ nhau như hình vẽ
Hiện tượng này gọi là hiện tượng giao thoa cùa 2 sóng
Hoạt động 3 ( phút): Tìm hiểu về cực đại và cực tiểu giao thoa.
Dùng kiến thức về phu7ong
trình sóng để lập luận giải
thích đầy đủ hiện tượng ?
Vẽ hình và yêu cầu HS viết
phương trình dao động của
biên độ dao động tổng hợp tại
M cực đại hay cực tiểu
Dựa vào công thức (3) và (4)
để nhắc lại cho H thấy quỹ
kỳ trong môitrườngtruyền sóng ;cách S1 mộtđoạn d1 vàcách S2 một đoạn d2.Thời gian sóng truyền từ A đến M là ,từ B đến M là
Tại M có 2 dao động lần lượt từ S1 và S2 truyền tới có phương trình lần lượt là:
Suy ra: u1M=Acos(t- )
Và u2M=Acos(t- ) Dao động tại M là tổng hợp của 2 dao động điều hòa cùng phương ,cùng tần số :
Trang 9đó là một đường hypebol.
Vậy tập hợp các điểm dao
động với biên độ cực đại hay
cực tiểu với mỗi giá trị xác
định của k có hình dạng gì?
Dùng hình vẽ ( hình vẽ động
càng tốt) chỉ cho H thấy các
đường hypebol cực đại và cực
tiểu ứng với các giá trị của k
và lưu ý cho H các đường
hypebol cực đại và cực tiểu
gọi là các vân giao thoa Làm
thí nghiệm được minh hoạ ở
hình vẽ bên
Vị trí cực đại
Vị trí cự tiểu suy ra các công thức xác định vị trí các điểm M để tại đó biên độ dao động tổng hợp tại M cực đại haycực tiểu
Biên độ sóng tại M là :
1 Vị trí cực dại và cực tiểu của giao thoa ;
là vân giao thoa cực tiểu
H Đ 3 Điều kiện để có giao thoa , sóng kết hợp
Điều kiện để có giao thoa ?
* Nếu 2 nguồn dao động
ngược pha thì tương tự như
trên để lập phươngtrình !
Trả lời C2
Hiện tượng giao thoa là hiện tượng đặc trưng của sóng
III Điều kiện để có giao thoa , sóng kết hợp :
Để có các vân giao thoa ổn định thì hai nguồn sóng phải :
a) dao động cùng phương ,cùng tần số b) có độ lệch pha( hiệu số pha ) không đổi gọi là 2 nguồn kết hợp
Hai nguốn sóng như vậy gọi là hai nguon kết hợp Sóng do nó tạo ra gọi là sóng kết hợp
Hiện tượng giao thoa là hiện tượng đặc trưng của sóng
Hiện tượng giao thoa cũng tất yếu của quá
trình sóng
Hoạt động 5 ( phút): Củng cố
Nêu câu hỏi
Nhận xét ,bổ sung
Trả lời
HS khác góp ý nhận xét trả lời Sóng kết hợp? Giao thoa sóng :điều kiện ,kết quả?
Cụ thể trả lời câu hỏi 1;2;3;3 BT 5;6 trang 45 SGK
Hoạt động 6 ( phút): Giao nhiệm vụ về nhà.
- Nêu câu hỏi và bài tập về
IV RÚT KINH NGHIỆM
Trang 10
Tiết 14 BÀI TẬP VỀ SÓNG CƠ VÀ GIAO THOA SÓNG
Ngày soạn : Ngày dạy
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
- Phát biểu được định nghĩa của sóng cơ
- Phát biểu được định nghĩa các khái niệm liên quan với sóng: sóng dọc, sóng ngang, tốc độ truyền sóng,tần số, chu kì, bước sóng, pha
- Viết được phương trình sóng
- Nêu được các đặc trưng của sóng là biên độ, chu kì hay tần số, bước sóng và năng lượng sóng
- Mô tả được hiện tượng giao thoa của hai sóng mặt nước và nêu được các điều kiện để có sự giao thoacủa hai sóng
- Viết được công thức xác định vị trí của cực đại và cực tiểu giao thoa
2 Kĩ năng:
- Giải được các bài tập đơn giản về sóng cơ
- Vận dụng được các công thức 8.2, 8.3 Sgk để giải các bài toán đơn giản về hiện tượng giao thoa
Câu 1: Chọn câu trả lời đúng
A.Sóng ngang có phương dao động trùng với với phương truyền sóng ;
B.Sóng dọc có phương dao động vuông góc với với phương truyền sóng ;
C.Sóng cơ học truyền trong chân không ;
D.Sóng trên mặt nước là sóng ngang
Câu 4 : Để phân biệt sóng ngang và sóng dọc ,người ta dựa vào :
A Phương truyền sóng ; B Vận tốc truyền sóng ;C.Tần số của sóng ; D Phương truyền sóng và phương dao động
Câu 5: Một sóng trên mặt nước có bước sóng = 4m, vận tốc sóng v = 2,5m/s Tần số của sóng đó là
A 1,6Hz B 0,625Hz C 6,25Hz D.16Hz
Câu 6: Khoảng cách giữa hai điểm trên phương truyền sóng gần nhau nhất và dao động cùng pha gọi là
A vận tốc truyền sóng B bước sóng C độ lệch pha D chu kỳ
Câu 7 :Sóng cơ học lan truyền trong một môi trường đàn hồi với vận tốc không đổi Khi tăng tần số lên hai lần thì bước sóng :
Câu 8 : Một sóng cơ học lan truyền lần lượt trong 2 môi trường đàn hồi với vận tốc lần lượt v1 ;v2 với v2 = 2v1 Bước sóng lần lượt trong hai môi trường là Tỉ số : bằng :
A 2 ; B 0,5 ; C 1 ; D 4
Câu 9 : Vận tốc truyền sóng phụ thuộc vào :
A năng lượng sóng ; B tần số sóng ;C Môi tr ư ờng truyền sóng ; D bước sóng
Câu 10 : Một người quan sát một chiếc phao trên măt biển , thấy nó nhô lên cao 10 lần trong 18s , ngoài ra thấy 6 đầu ngọn sóng liên tiếp cách nhau 10m Vận tốc truyền sóng trên mặt biển là :
A 1m/s ; B 2m/s ; C 4m/s ; D 8m/s
Câu 11 Sóng ngang l sóng:
A lan truyền theo phương nằm ngang
B trong đó có các phần tử sóng dao động theo phương nằm ngang
C trong đó các phần tử sóng dao động theo phương vuông góc với phương truyền sóng
D trong đó các phần tử sóng dao động theo cùng một phương với phương truyền sóng
Câu 12 Bước sóng là gì:
A quãng đường sóng truyền đi được trong l s
Trang 11B khoảng cách giữa hai bụng sóng gần nhau
C khoảng cách giữa hai điểm của sóng có li độ bằng không ở cùng một thời điểm
D khoảng cách giũa hai điểm của sóng gần nhất trên 1 phương truyền sóng có cng pha dao động
Câu 13 Một sóng có tần số góc 110 rad/s và bước sóng 1,8m Tính tốc độ của sóng
Câu 15 Chọn phát biểu đúng trong các lời phát biểu dưới đây :
A Chu kì chung của các phần tử trong môi trường có sóng truyền qua gọi là chu kì dao động của sóng
B Đại lượng nghịch đảo của chu kì gọi là tần số góc của sóng
C Vận tốc truyền năng lượng trong dao động gọi là vận tốc của sóng
D Biên độ dao động của sóng luôn bằng hằng số
Câu 16 Khoảng cách giữa hai bụng của sóng nước trên mặt hồ bằng 9m Sóng lan truyền với vận tốc bằng
bao nhiêu, nếu trong thời gian 1 phút sóng đập vào bờ 6 lần?
A 25(cm / s) B 50(cm / s) C 100(cm / s) D 150 (cm / s)
Câu 26 : Một sóng cơ học lan truyền dọc theo 1 đường thẳng có phương truyền sóng tại nguồn O là : u o =
A sin t (cm) Một điểm M cách nguồn bằng 1/3 bước sóng ở thời điểm t = 1/2 chu kì có độ dịch chuyển
Trang 12C u M = 2 cos (2 t + ) (cm) D u M = 2 cos (2 t - ) (cm)
*Câu 30 : Sóng truyền từ điểm M đến điểm O rồi đến điểm N trên cùng 1 phương truyền sóng với vận tốc v
= 20(m / s) Cho biết tại O dao động có phương trình
u o = 4 cos ( 2 f t - ) (cm) và tại 2 điểm gần nhau nhất cách nhau 6(m) trên cùng phương truyền sóng thìdao động lệch pha nhau (raD Cho ON = 0,5(m) Phương trình sóng tại N là :
A u N = 4cos ( t - ) (cm) B u N = 4cos ( t + ) (cm)
C u N = 4cos ( t - ) (cm) D u N = 4cos ( t + ) (cm)
*Câu 31 : Một sóng cơ học truyền dọc theo trục Ox có phương trình u = 28cos(20x - 2000t) (cm), trong đó
x là toạ độ được tính bằng mét (m), t là thời gian được tính bằng giây (s) Vận tốc của sóng là
* Câu 32 Trên mặt một chất lỏng, tại O có một nguồn sóng cơ dao động có tần số f = 30Hz Vận tốc truyềnsóng là một giá trị nào đó trong khoảng từ 1,6m/s đến 2,9m/s Biết tại điểm M cách O một khoảng 10cm sóng tại đó luôn dao động ngược pha với dao động tại O Giá trị của vận tốc đó là:
*Câu 33 Một sóng truyền trên mặt biển có bước sóng 2m Khoảng cách giữa hai điểm gần nhau nhất trên cùng một phương truyền sóng dao động lệch pha nhau 0,25π là:
* Câu 34 : Sóng truyền từ A đến M với bước sóng = 30 (cm) Biết M cách A 1 khoảng 15(cm) Sóng tại
M có tính chất nào sau đây so với sóng tại A ?
A.Cùng pha với sóng tại A C Trễ pha hơn sóng tại A một lượng là
B.Ngược pha với sóng tại A D Lệch pha 1 lượng s
* Câu 37: khi một sóng cơ học truyền đi từ không khí vào nước thì đại lượng nào sau đây không đổi
* Câu 38: sóng ngang :
A chỉ truyền được trong chất rắn
B truyền được trong chất rắn và trên bề mặt chất lỏng
C truyền được trong chất rắn, chất lỏng và chất khí
D truyền được trong chất rắn, chất lỏng ,chất khí và chân không
*Câu 39 Sóng cơ là gì ?
A Sự truyền chuyển động cơ trong không khí
B Những dao động cơ học lan truyền trong môi trường vật chất
C Chuyển động tương đối của vật này so với vật khác
D Sự co giản tuần hoàn giữa các phần tử của môi trường
Câu 1 :Cho hai điểm A,B trên mặt nước được kích thích dao động nhờ hai nguồn kết hợp cùng pha khoảng cách ngắn nhất từ trung điểm của AB đến một điểm nút trên AB là :
Trang 13Câu 2 : Trong quá trình giao thoa sóng ,dao động tổng hợp tại M chính là sự tổng hợp của các sóng thành phần Gọi là độ lệch pha của hai sóng thành phần Biên độ dao động tại M đật giá trị cực đại khi bằng giá trị nào sau đây (với k0;1;2 ):
A
2)1k2
A dao động với biên độ bằng nửa biên độ cực đại ; B dao động với biên độ cực tiểu
C dao động với biên độ cực đại ; D không dao động
Câu 6: Xét hai sóng kết hợp cùng pha Trong miền có giao thoa , những dao động với biên độ CỰC ĐẠI thoả công thức nào sau đây :
A d2 d1k (với k Z) B.
2)1k2(d
d2 1 .(với k Z).; C.d D.Cả a và c 2 d1đều đúng
Câu 7 : Điêu nào sau đây đúng khi nói về sóng dừng ?
A.Khi có một sóng tới và một sóng phản xạ ,chúng giao thoa và tạo nên sóng dừng
B.Khi có sóng dừng thì có những điểm cố định không dao động ;
C.Khoảng cách giữa một nút và một bụng liên tiếp luôn luôn bằng
III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Hoạt động 1 ( phút): Kiểm tra bài cũ.
HS khác góp ý nhận xét trả lời 1/Hiện tượng giao thoa cùa 2 sóng Điều kiện để có giao thoa?
2/Vị trí cực dại và cực tiểu của giao thoa
Hoạt động 2 ( phút):Nhắc lại kiến thức cơ bản
Nêu câu hỏi
Trang 14HS khác góp ý nhận xét trả lời ( tần số )dao động của phần tử vật chất nơi sóng truyền tới.
Vận tốc truyền sóng v là tốc độ lan
truyền dao động trong môi trường
s là quãng đường sóng truyền trong t giâythì :
Đối với mỗi môi trường thì v không đổi
d) Bước sóng ( ): có 2 định nghĩa :
Là khoảng cách giữa hai điểm gần nhau nhất trên phương truyền sóng
và dao động cùng pha với nhau
Là quãng đường sóng truyền trong 1 chu kỳ
Vị trí cực đại :
Vị trí cực tiểu :
với k = 0 ,
Điều kiện để có giao thoa , sóng kết hợp
Để có các vân giao thoa ổn định thì hai nguồn sóng phải :
a) dao động cùng phương ,cùng tần số b) có độ lệch pha( hiệu số pha ) không đổigọi là 2 nguồn kết hợp
Hai nguốn sóng như vậy gọi là hai nguon kết hợp Sóng do nó tạo ra gọi là sóng kết hợp
x = vt
M
d 1 d 2
S 1 S 2
Trang 15Hiện tượng giao thoa là hiện tượng đặc trưng của sóng
Hoạt động 3 ( phút):Bài tập
Yêu cầu Hs đọc
đề ,phân tích ,nêu
hướng giải
HS khác nhận xét
GV nhận xét ,bổ sung
ghi bảng
Đọc đề ,phân tích ,nêu hướng giải
Thảo luận nhóm
HS khác nhận xét Tiến hành giải và tìm kết quả
1.Trả lời các câu trắc nghiệm còn lại trong phiếu học tập
2.Bài 8 trang 40 ;
v=0,5m/sBài 7 trang 45:
Ta thấy :
Bài 8 trang 45 ( bài khó )Nên vẽ hình minh họa
Cho S1S2 =d=11cm, Giữa S1S2 có 10+2 điểm đứng yên ,nghĩa là cách nhau 11 bước sóng =>v=52cm/s
Hoạt động 4 ( phút): Củng cố
Yêu cầu HỌC SINH tóm tắt
những ý cần nhớ trong bài ,nêu
phương pháp giải
Thực hiện Ghi nhớ
Hoạt động 6 ( phút): Giao nhiệm vụ về nhà.
- Nêu câu hỏi và bài tập về nhà
- Yêu cầu: HS chuẩn bị bài sau - Ghi câu hỏi và bài tập về nhà.- Ghi những chuẩn bị cho bài sau
IV RÚT KINH NGHIỆM
K=2 K=1 K=0 K=1