LỜI NÓI ĐẦU Hiện nay nhu cầu học tập của sinh viên tại các trường đại học, cao đẳng ngày càng tăng cao cả về số lượng lẫn chất lượng.. Đi kèm với việc lên giảng đường sinh viên còn có ha
Trang 1BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
===========o0o=============
GIÁO TRÌNH
LÝ THUYẾT SAI SỐ
Người biên soạn: Ninh Thị Kim Anh
Trần Thị Thu Trang
Hà Nội, 2011
Trang 2LỜI NÓI ĐẦU
Hiện nay nhu cầu học tập của sinh viên tại các trường đại học, cao đẳng ngày càng tăng cao cả về số lượng lẫn chất lượng Đi kèm với việc lên giảng đường sinh viên còn có ham muốn được nghiên cứu khoa học, được tìm tòi những kiến thức trên tạp chí, trên internet, trên sách báo chuyên ngành Dựa trên mục đích phục vụ cho công tác giảng dạy và học tập của giảng viên, sinh viên hệ cao đẳng ngành địa chính trường Đại học Tài nguyên và môi trường Hà nội, chúng tôi đã tập hợp những tài liệu liên quan, những kiến thức của bản thân, của đồng nghiệp để biên soạn cuốn giáo trình “Lý thuyết sai số” này
Giáo trình được viết cho sinh viên ngành địa chính với khối lượng 75 tiết giảng dạy, trình bày trong 5 chương Nội dung kiến thức được trình bày phù hợp với trình độ của đối tượng sử dụng Trong mỗi bài sẽ có ví dụ để minh họa cho lý thuyết giúp người học nắm bắt được nội dung bài học một cách cụ thể hơn và để củng cố kiến thức cuối mỗi chương sẽ có câu hỏi, bài tập để thực hành
Giáo trình được phân công biên soạn như sau:
- Thạc sỹ Ninh Thị Kim Anh biên soạn chương 1,2,3
- Thạc sỹ Trần Thị Thu Trang biên soạn chương 4,5
Trong quá trình biên soạn, các tác giả đã cố gắng lựa chọn những kiến thức ngắn gọn, cô đọng, phù hợp với trình độ người học song do kinh nghiệm bản thân còn hạn chế nên không tránh khỏi những thiếu sót
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn các đồng nghiệp trong tổ bộ môn TĐCS, trong khoa đã có những góp ý sâu sắc và tạo điều kiện để hoàn thành giáo trình này
Để lần ra mắt sau, cuốn giáo trình được hoàn thiện hơn chúng tôi mong nhận được những ý kiến quý báu của độc giả và các anh chị em đồng nghiệp
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn
Tập thể tác giả
Trang 3MỤC LỤC
Lời nói đầu 1
Mục lục 2
Chương 1: LÝ THUYẾT SAI SỐ 5
1.1 Phép đo, sai số đo và phân loại sai số đo 5
1.2 Sai số thô 6
1.3 Sai số hệ thống 6
1.4 Sai số ngẫu nhiên 8
1.5 Các tiêu chuẩn đánh giá độ chính xác 10
1.6 Trọng số, sai số trung phương trọng số đơn vị 15
1.7 Sai số trung phương và trọng số của hàm các trị đo 17
1.8 Một số ví dụ xác định trọng số 23
Chương 2: NGUYÊN LÝ SỐ BÌNH PHƯƠNG NHỎ NHẤT 30
2.1 Lưới khống chế trắc địa 30
2.2 Nguyên lý số bình phương nhỏ nhất 34
Chương 3: BÌNH SAI DÃY TRỊ ĐO CỦA CÙNG MỘT ĐẠI LƯỢNG 36
3.1 Bình sai dãy trị đo không cùng độ chính xác 36
3.2 Bình sai dãy trị đo cùng độ chính xác 40
Chương 4: BÌNH SAI ĐIỀU KIỆN 46
4.1 Hệ phương trình điều kiện số hiệu chỉnh 46
4.2 Các dạng phương trình điều kiện số hiệu chỉnh 48
4.3 Lập và giải hệ phương trình chuẩn 63
4.4 Đánh giá độ chính xác 72
4.5 Các bước thực hiện bài toán bình sai điều kiện 77
Chương 5: BÌNH SAI GIÁN TIẾP 91
5.1 Hệ phương trình số hiệu chỉnh 91
5.2 Các dạng phương trình số hiệu chỉnh 92
5.3 Lập và giải hệ phương trình chuẩn 98
5.4 Đánh giá độ chính xác 106
5.5 Các bước thực hiện bài toán bình sai gián tiếp 115
5.6 Ứng dụng công nghệ tin học vào bình sai lưới trắc địa 122
Tài liệu tham khảo 142