Bài 4. Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp

Bài 4. Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về...

Tiếng Việt 9

KIỂM TRA BÀI CŨ

Câu 1: Em có nhận xét gì về từ ngữ xưng hô và việc

sử dụng từ ngữ xưng hô trong tiếng Việt?

Câu 2: Dòng nào sau đây có chứa những từ ngữ không phải là từ ngữ xưng hô trong hội thoại?

A Ông, bà, bố, chú, bác, cô, dì, dượng,…

B Chúng tôi,chúng ta, chúng em, chúng nó,…

sinh,…

D Thầy, con, em, cháu, tôi, ta , tín chủ, ngài,…

- Tiếng Việt có một hệ thống từ ngữ xưng hô rất phong phú, tinh tế và giàu sắc thái biểu cảm Người nói cần căn cứ vào đối tượng và các đặc điểm khác của tình huống giao tiếp để xưng hô cho thích hợp.

I Cách dẫn trực tiếp

Click to add Title

2 CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP

Tiết 19

Đọc và tìm hiểu các đoạn trích sau (trích từ truyện ngắn

Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long)

a) Cháu ở liền trong trạm hàng tháng.Bác lái xe bao lần dừng, bóp còi toe toe, mặc, cháu gan lì nhất định không xuống Ấy thế là một hôm, bác lái phải thân hành lên

trạm cháu Cháu nói: “Đấy, bác cũng chẳng “ thèm”

người là gì?”.

 Là lời nói (có từ “nói”) được tách ra khỏi phần câu

đứng trước bằng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép.

b) Họa sĩ nghĩ thầm: “Khách tới bất ngờ, chắc cu cậu

chưa kịp quét tước dọn dẹp, chưa kịp gấp chăn chẳng hạn”.

 Nhắc ý nghĩ (có từ “nghĩ”) được tách ra khỏi phần câu đứng trước bằng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép.

* Khi chuyển đổi vị trí hai bộ phận ở (b), ta có:

“Khách tới bất ngờ, chắc cu cậu chưa kịp quét tước

dọn dẹp, chưa kịp gấp chăn chẳng hạn” – Họa sĩ nghĩ

thầm

Ví dụ: sgk/53

a/…Cháu nói:“Đấy, bác

cũng chẳng “ thèm”

người là gì?”.

→ Là lời nói

b/ Họa sĩ nghĩ thầm:

“Khách tới bất ngờ,

chắc cu cậu chưa….gấp

chăn chẳng hạn”.

→ Là ý nghĩ

I Cách dẫn trực tiếp

Click to add Title

2 CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP

Tiết 19

Ví dụ: sgk/53

Ghi nhớ:

sgk/54

*Nội dung in đậm trong các ví dụ:

* Dấu hiệu hình thức:

nhắc lại nguyên văn lời nói hay ý nghĩ của người hoặc nhân vật

Nằm trong dấu ngoặc kép

Cách dẫn trực tiếp

Ví dụ 1: Ông cha ta có câu: “Ăn quả nhớ kẻ

trồng cây”.

Lưu ý: Ngoài ra lời đối thoại của các nhân

vật cũng được xem là lời dẫn trực tiếp.

Ví dụ 2:

“Ông lão ôm thằng con út lên lòng, vỗ nhè nhẹ vào lưng nó khẽ hỏi:

- Húc kia! Thầy hỏi con nhé, con là con ai?

- Là con thầy mấy lị con u.

Thế nhà ta ở đâu?

- Nhà ta ở làng chợ Dầu” (Làng – Kim Lân)

Click to add Title

2 CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP

Tiết 19

I Cách dẫn trực tiếp

II Cách dẫn gián tiếp

Ví dụ: sgk/53

a/ Lão khuyên nó

hãy dằn lòng …con

gái đâu mà sợ

→ là lời nói.

b/ Nhưng chớ hiểu

lầm rằng Bác sống

khắc khổ…hiền

triết ẩn dật

→ là ý nghĩ

-

Đọc và tìm hiểu các đoạn trích sau:

Lão tìm lời lẽ giảng giải cho con trai hiểu Lão

khuyên nó hãy dằn lòng bỏ đám này, để dùi giắng

lại ít lâu, xem có đám nào khá mà nhẹ tiền hơn sẽ liệu; chẳng lấy đứa này thì lấy đứa khác; làng này

đã chết hết con gái đâu mà sợ

(Nam Cao, Lão

Hạc)

 Thuật lại lời nói, không có dấu gì để ngăn cách với bộ phận đứng trước.

b) Nhưng chớ hiểu lầm rằng Bác sống khắc khổ

theo lối nhà tu hành, thanh tao theo kiểu nhà hiền triết ẩn dật

(Phạm Văn Đồng Chủ tịch Hồ Chí Minh,tinh hoa và khí phách

của dân tộc, lương tâm của thời đại)

Thuật lại ý nghĩ, ngăn cách bằng từ “rằng” – có thể thay bằng từ “là”

I Cách dẫn trực tiếp

Click to add Title

2 CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP

Tiết 19

II Cách dẫn gián tiếp * Nội dung in đậm trong các ví dụ:

* Dấu hiệu hình thức:

là thuật lại lời nói hay ý nghĩ của người hoặc nhân vật

có điều chỉnh cho thích hợp.

Không đặt trong dấu ngoặc kép

Cách dẫn gián tiếp

Ví dụ: Ông cha ta có câu: “Ăn quả

nhớ kẻ trồng cây”.

Ông cha ta có câu là ăn quả phải nhớ kẻ trồng cây.

Ví dụ: SGK/53

Ghi nhớ:

sgk/54

*Cách chuyển từ lời dẫn trực tiếp thành lời dẫn gián tiếp:

Ví dụ :

Bấy giờ bà mẹ mới vui lòng nói : “Chỗ này là chỗ

con ta ở được đây.”

1/ Bỏ dấu hai chấm Dấu ngoặc kép.

2/ Chuyển chủ ngữ ở lời dẫn trực tiếp theo ngôi thích hợp.

=> Bấy giờ bà mẹ mới vui lòng nói rằng đây là

chỗ con bà ở được.

I Cách dẫn trực tiếp

Click to add Title

2 CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP

Tiết 19

II Cách dẫn gián tiếp

-Ví dụ: sgk/53

- Ghi nhớ: sgk/ 54

III Luyện tập: sgk/53

Bài tập 1: Tìm lời dẫn trong những đoạn trích sau (trích từ truyện ngắn Lão Hạc của Nam Cao) Cho biết đó là những lời nói hay ý nghĩ được dẫn, là lời dẫn trực tiếp hay lời dẫn gián tiếp ?

Bài tập 1: Lời dẫn và cách

dẫn trong những đoạn trích :

b) Sau khi thằng con đi, lão tự bảo rằng: “Cái

vườn là của con ta Hồi còn mồ ma mẹ nó, mẹ

nó cố thắt lưng buộc bụng, dè sẻn mãi, mới để

ra được năm mươi đồng bạc tậu Hồi ấy, mọi thức còn rẻ cả…”.

a) Nó cứ làm in như nó trách tôi ; nó kêu ư ử, nhìn

tôi như muốn bảo tôi rằng : “A ! Lão già tệ lắm !

Tôi ăn ở với lão như thế mà lão xử với tôi như thế này à ?”

 Dẫn ý nghĩ Cách dẫn trực tiếp

Dẫn ý nghĩ Cách dẫn trực tiếp

a) Dẫn ý nghĩ mà nhân vật

gán cho con chó

→ Cách dẫn trực tiếp

b) Dẫn ý nghĩ của nhân vật

→ Cách dẫn trực tiếp

I Cách dẫn trực tiếp

Click to add Title

2 CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP

Tiết 19

II Cách dẫn gián tiếp

III Luyện tập

Bài tập 2 sgk/54,55:

Viết một đoạn văn nghị luận có nội dung liên quan đến một trong ba ý kiến dưới đây Trích dẫn ý kiến đó theo hai cách: dẫn trực tiếp và dẫn gián tiếp

c) Người Việt Nam ngày nay có lí do đầy đủ và vững

chắc để tự hào với tiếng nói của mình

( Đặng Thai Mai, Tiếng Việt, một biểu hiện hùng hồn của

sức sống dân tộc).

Chúng ta phải ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng (Hồ Chí Minh, Báo cáo Chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng)

b) Giản dị trong đời sống, trong quan hệ với mọi người, trong tác phong, Hồ Chủ tịch cũng rất giản dị trong lời nói và bài viết, vì muốn cho quần chúng nhân dân hiểu được, nhớ được, làm được

(Phạm Văn

Đồng, Chủ tịch Hồ Chí Minh, tinh hoa và khí phách của dân tộc, lương tâm của thời đại )

Bài tập 2 sgk/54,55 :

Viết đoạn văn nghị luận

theo hai cách.

Click to add Title

2 CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP

Tiết 19

III Luyện tập Bài tập2:

Đoạn văn mẫu

Chúng ta phải ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh

hùng (Hồ Chí Minh, Báo cáo Chính trị tại Đại hội đại biểu

toàn quốc lần thứ II của Đảng)

Bài tập 2 sgk/54,55:

Viết đoạn văn nghị luận theo

hai cách.

Dẫn trực tiếp: Các vị anh hùng dân tộc đã lãnh đạo nhân dân ta đánh thắng kẻ thù xâm lược viết lên những trang

sử vẻ vang, chói lọi Bởi vậy, trong Báo cáo Chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng, Chủ tịch

Hồ Chí Minh đã nhắc nhở mọi người: “Chúng ta phải

ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc, vì các

vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng”.

Dẫn gián tiếp: Các vị anh hùng dân tộc đã lãnh đạo nhân dân ta đánh thắng kẻ thù xâm lược viết lên những trang sử vẻ vang, chói lọi Bởi vậy, trong Báo cáo Chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng, Chủ

tịch Hồ Chí Minh đã nhắc nhở mọi người là chúng ta

phải ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc,

vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng.

Click to add Title

2 CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP

Tiết 19

III Luyện tập

Bài tập 2 sgk/54:Viết đoạn văn nghị luận theo hai

cách. a) Dẫn trực tiếp: Các vị anh hùng dân tộc đã lãnh

đạo nhân dân ta đánh thắng kẻ thù xâm lược viết lên

những trang sử vẻ vang, chói lọi Bởi vậy, trong Báo

cáo Chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II

của Đảng,Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhắc nhở mọi

người: “Chúng ta phải ghi nhớ công lao của các

vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của

một dân tộc anh hùng”.

Dẫn gián tiếp: Các vị anh hùng dân tộc đã lãnh

đạo nhân dân ta đánh thắng kẻ thù xâm lược viết lên

những trang sử vẻ vang, chói lọi Bởi vậy, trong Báo

cáo Chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II

của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhắc nhở mọi

người là chúng ta phải ghi nhớ công lao của các

vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của

một dân tộc anh hùng.

Bài tập 2b sgk/55:

* Dẫn trực tiếp: Trong tác phẩm “Chủ Tịch Hồ Chí Minh, tinh hoa và khí phách của dân tộc, lương tâm của thời đại đồng chí Phạm Văn Đồng đã nói: “Giản dị trong đời sống trong quan hệ với mọi người, trong tác phong, Hồ Chủ Tịch cũng rất giản dị trong lời nói và bài viết, vì

muốn cho quần chúng nhân dân hiểu được, nhớ được, làm được”.

*Dẫn gián tiếp: Trong tác phẩm Chủ Tịch Hồ Chí Minh, tinh hoa và khí phách của dân tộc, lương tâm của thời đại đồng chí Phạm Văn Đồng

cho rằng giản dị trong đời sống trong quan hệ với mọi người, trong tác phong, Hồ Chủ Tịch cũng rất giản dị trong lời nói và bài viết, vì

muốn cho quần chúng nhân dân hiểu được, nhớ được, làm được.

Bài tập 2c sgk/55:

•Dẫn trực tiếp: Về Tiếng Việt, Đặng Thai Mai đã nhận xét: “Người Việt Nam ngày nay có lí do đầy đủ và vững chắc để tự hào với tiếng nói của mình”

•* Dẫn gián tiếp: Về Tiếng Việt, Đặng Thai Mai cho rằng người Việt Nam ngày nay có lí do đầy đủ và vững chắc để tự hào với tiếng nói của mình

Click to add Title

2 CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP

Tiết 19

Bài tập 3 sgk/55:Hãy thuật lại lời của nhân vật Vũ Nương từ cách dẫn trực tiếp sang cách dẫn gián tiếp (Bài tập nhóm)

* Cách dẫn trực tiếp:

Hôm sau Linh Phi lấy một cái

túi bằng lụa tía, đựng mười hạt

minh châu, sai sứ giả Xích Hỗn

đưa Phan ra khỏi nước Vũ

Nương nhân đó cũng đưa gửi

một chiếc hoa vàng mà dặn:

- Nhờ nói hộ với chàng Trương,

nếu còn nhớ chút tình xưa nghĩa

cũ, thì xin lập một đàn giải oan ở

bến sông, đốt cây đèn thần chiếu

xuống nước, tôi sẽ trở về

* Cách dẫn gián tiếp:

Hôm sau Linh Phi lấy một cái túi bằng lụa tía, đựng mười hạt minh châu, sai sứ giả Xích Hỗn đưa Phan ra khỏi nước

Vũ Nương nhân đó cũng đưa gửi một chiếc hoa vàng và dặn Phan nói hộ với chàng Trương

rằng nếu còn nhớ chút tình xưa nghĩa cũ, thì xin lập một đàn giải oan ở bến sông, đốt cây đèn thần chiếu xuống nước, Vũ Nương sẽ trở về.

- Thế nào là cách dẫn trực tiếp – Cách

dẫn gián tiếp ?

- Có thể chuyển từ cách dẫn trực tiếp

sang cách dẫn gián tiếp (hoặc ngược lại) được không – khi chuyển cần lưu ý điều gì?

- Học thuộc và phân biệt cách dẫn trực tiếp, cách dẫn gián tiếp

-Hoàn tất các bài tập; Tập đặt lời dẫn trực tiếp sau đó

chuyển thành lời dẫn gián tiếp :

- Bác Hồ dạy: “Không có gì quí hơn độc lập, tự do” Hãy viết một đoạn văn không quá 10 dòng trích dẫn câu văn trên theo cách dẫn trực tiếp.

- Xem chuẩn bị bài: “Sự phát triển của từ vựng’’