Mục tiêu bài dạy: Giúp học sinh: - Nắm được cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp trong khi viết văn bản.. 3-Bài mới: Giới thiệu bài: Khi tạo tập văn bản viết, ta thường dẫn lời nói h
Trang 1CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁC DẪN GIÁN TIẾP
A Mục tiêu bài dạy: Giúp học sinh:
- Nắm được cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp trong khi viết văn bản
- Rèn luyện kỹ năng trích dẫn khi viết văn bản
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: Bảng phụ + Ví dụ mẫu
- Học sinh: Tìm các ví dụ phù hợp với nội dung bài học
C Tiến trình bài giảng:
* Hoạt động 1: Khởi động:
1-Tổ chức:
2-Kiểm tra:
- Câu hỏi: Đọc thuộc phần ghi nhớ (SGK39), làm bài tập 3 (SGK40)
- Kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh
3-Bài mới: Giới thiệu bài:
Khi tạo tập văn bản viết, ta thường dẫn lời nói hay ý nghĩ của một người, một
nhân vật Song các dẫn đó của ta đã đúng hay chưa? Có những cách dẫn nào; để tìm
hiểu về vấn đề này, mời các em sẽ tìm hiểu bài học hôm nay
* Hoạt động 2: Bài học:
1 Ngữ liệu và phân tích ngữ liệu:
* Ví dụ 1: Hai đoạn trích (Trích “Lặng lẽ Sa Pa”
Nguyễn Thành Long)-SGK53
- Hai học sinh đọc
- Đoạn a: “… Đấy, bác cũng chẳng “thèm” người
là gì?”
- Đoạn b: “Khách tới bất ngờ, chắc cu cậu chưa
kịp quét tước dọn dẹp, chưa kịp gấp
chăn chẳng hạn”
? ở đoạn trích a, b, bộ phận in đậm là lời nói hay
ý nghĩ của nhân vật, nó được ngăn cách với những
bộ phận trước đó bằng những dấu gì?
2.Kết luận:
a-Cách dẫn trực tiếp:
Nhắc lại nguyên văn lời nói hay
ý nghĩ của người hoặc nhân vật;
Lời dẫn trực tiếp được đặt trong dấu ngoặc kép
Trang 2 Phần in đậm ở đoạn a là lời nói, vì trước đo có
từ “nói” trong phần lời của người dẫn
+ Được tách ra khỏ phần câu đứng trước bằng dấu
hai chấm và dấu ngoặc kép (“ ”)
- ở đoạn b, phần câu in đậm là ý nghĩ, vì trước đó
có từ “nghĩ”
+ Dấu hiệu tách hai phần câu cũng là dấu hai chấm
vàdấu ngoặc kép
? Trong cả hai đoạn trích, có thể thay đổi vị trí
giữa các bộ phận in đậm với bộ phận đứng trước
nó được không? Nếu được thì hai bộ phận ấy ngăn
cách với nhau bằng những dấu gì?
Có thể thay đổi vị trí giữa các bộ phận in đậm
với bộ phận đứng trước nó Hai bộ phận ấy ngăn
cách với nhau bằng dấu ngoặc kép và dấu ( - ) Cụ
thể là:
a: … “Đấy, bác … là gì” – Cháu nói
b: “Khách tới bất ngờ, …chẳng hạn” – Hoạ sỹ
nghĩ thầm
? ở hai đoạn trích a, b trên, bộ phận in đậm được
dẫn trực tiếp, em hiểu cách dẫn trực tiếp là cách
dẫn như thế nào?
* Ví dụ 2: (SGK trang 53).
- Hai học sinh đọc
a/ “Lão tìm lời lẽ giảng giải cho con hiểu Lão
khuyên nó hãy dằn lòng bỏ đám này…, làng nàyđã
chết hết con gái đâu mà sợ” (Nam Cao ‘Lão Hạc”)
b/ “Nhưng chớ hiểu lầm rằng Bác sống… ẩn dật”
(Phạm Văn Đồng)
?Trong đoạn trích a, bộ phận in đậm là lời nói hay
b-Cách dẫn gián tiếp:
- Cách dẫn gián tiếp, tức là thuật lại lời nói hay ý nghĩ của người hoặc nhân vật, có điều chỉnh cho thích hợp; lời dẫn gián tiếp không đặt trong dấu ngoặc kép
Trang 3ý nghĩ? Nó được ngăn cách với bộ phận đứng trước
bằng dấu gì?
Đoạn a, phần câu in đậm là lời nói: Nội dung của
lời khuyên như có thể thấy ở từ “khuyên” trong
phần lời của người dẫn Không có dấu hiệu ngăn
cách phần này
?Trong đoạn trích b, bộ phận in đậm là lời nói hay
ý nghĩ?
Đoạn b, bộ phận câu in đậm là ý nghĩa (Trước
đó có từ “Hiểu”)
? Giữa bộ phận in đậm và bộ phận đứng trước có
từ gì? Có thể thay bằng từ gì?
Giữa phần ý nghĩ và phần lời của người dẫn có
từ rằng Có thể thay từ rằng bằng từ là
? Cách dẫn như ở đoạn a, b trong ví dụ 2 được gọi
là cách dẫn gián tiếp Em hiểu như thế nào về cách
dẫn này?
- Hai học sinh đọc phần ghi nhớ * Ghi nhớ: (SGK trang 54).
*Hoạt động 3:
- Một học sinh đọc yêu cầu bài tập
- Làm miệng trước lớp
- Học sinh khác nhận xét, bổ sung
- Hai học sinh đọc yêu cầu bài tập
Luyện tập:
1-Bài tập 1: (SGK trang 54).
- Đoạn a, lời dẫn “A! Lão già tệ lắm!…mày à?”
Đây là lời nói của cậu Vàng mà lão Hạc gán cho nó
Lời dẫn trực tiếp
- Đoạn b, lời dẫn “Cái vườn này … còn rẻ cả”
Đây là ý nghĩ của lão Hạc (Trước đó có ngữ
“Lão tự bảo rằng”)
Lời dẫn trực tiếp
Trang 4- Hướng dẫn h/s làm bài tập này.
- Học sinh dựa vào những gợi ý
hoàn thành bài tập Trình bày
miệng trước lớp
- Hai học sinh đọc yêu cầu bài tập
- Học sinh làm Trình bày miệng
* Hoạt động 4:
- Giáo viên hệ thống bài
2-Bài tập 2: (SGK trang 54, 55).
a/ Dẫn trực tiếp:
Trong “Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thức II của Đảng”, Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ: “Chúng ta … anh hùng”
- Dẫn gián tiếp
Trong “Báo cáo…”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định rằng chúng ta …
a/ Dẫn trực tiếp:
Trong cuốn sách “Chủ tịch Hồ Chí Minh…
thời đại”, đồng chí Phạm Văn Đồng viết: “Giản
dị … làm được”
- Dẫn gián tiếp
Trong cuốn sách “Chủ tịch …”, đồng chí Phạm Văn Đồng khẳng định rằng giản dị
c/ Dẫn trực tiếp:
Trong cuốn “Tiếng Việt … dân tộc”, ông Đặng Thai Mai khẳng định “Người Việt Nam …của mình”
- Dẫn gián tiếp
Trong cuốn “Tiếng Việt … dân tộc”, ông Đặng Thai Mai đã khẳng định rằng “Người Việt Nam
… của mình”
3-Bài tập 3: (SGK trang 55).
Thuật lại lời của nhân vật Vũ Nương trong đoạn trích sau theo cách gián tiếp
Hôm sau…chiếc hoa vàng đã dặn Phan Lang
về nói với chàng Trương rằng …
Củng cố, dặn dò:
Nội dung: + Lời dẫn gián tiếp
Trang 5- Hướng dẫn học sinh về nhà + Lời dẫn trực tiếp.
- Học bài + Xem lại cácbài tập
- Làm bài tập: Chuyển các lời dẫn trực tiếp thành lời dẫn gián tiếp và chuyển đoạn hội thoại sau thành một đoạn văn kể chuyện:
“Sinh dỗ dành Chẳng bao giờ bế Đản cả”
(Nguyễn Dữ)
- Chuẩn bị bài: “Luyện tập tóm tắt văn bản TS”