Giáo án sinh 9 tuần 6 10

13’ M c tiêu: HS n m ắm được điểm giống và khác nhau giữa giao tử đực và được điểm giống và khác nhau giữa giao tử đực và đ ểm giống và khác nhau giữa giao tử đực và c i m gi ng v khác

Ngày soạn: Ngày dạy:

Tiết 11: PHÁT SINH GIAO TỬ VÀ THỤ TINH

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

+ Nêu được quá trình phát sinh giao tử ở động vật và cây có hoa

+ Phân biệt được quá trình phát sinh giao tử đực và giao tử cái

+ Giải thích được bản chất của quá trình thụ tinh

2 Kĩ năng sống:

+ Rèn kĩ năng quan sát, phân tích, so sánh

II Phương pháp: Trực quan, vấn đáp, tìm tòi.

III Phương tiện:

1.GV: Tranh vẽ H.11sgk

2 HS: Phiếu học tập

IV Tiến trình dạy học:

1 Ổn định tổ chức:

2 Kiểm tra bài cũ: (5’)

- Giảm phân là gì? Nêu những diễn biến cơ bản của NST qua các kỳ của

giảm phân

- GV cho 1 hs lên bảng làm bài tập 4

3 Khám phá: Quá trình phát sinh giao tử đực và giao tử cái khác nhau ở

chổ nào?

4 Kết nối:

* Hoạt động1: Tìm hiểu sự phát sinh giao tử (13’ )

M c tiêu: HS n m ắm được điểm giống và khác nhau giữa giao tử đực và được điểm giống và khác nhau giữa giao tử đực và đ ểm giống và khác nhau giữa giao tử đực và c i m gi ng v khác nhau gi a giao t ống và khác nhau giữa giao tử đực và à khác nhau giữa giao tử đực và ữa giao tử đực và ử đực và đực và à khác nhau giữa giao tử đực và c v

GT cái

- Treo tranh vẽ, hướng

- Noãn bào bậc 1

và tinh bào bậc 1 đều giảm phân để hình thành giao tử

với cái?

- GV treo bảng chuẩn các

nhóm so sánh

+ Khác:

- Noãn bào bậc 1 qua giảm phân I cho

thể cực thứ 1 có kích thước nhỏ và

noãn bào bậc 2 có kích thước lớn

- Noãn bào bậc 2 qua giảm phân II cho

1 thể cực thứ 2 có kích thước bé và 1

tế bào trứng có kích thước lớn

- Từ mỗi noãn bào bậc 1 qua giảm

phân cho 2 thể cực và 1 tế bào trứng,

trong đó chỉ có trứng mới có khả năng

- Từ mỗi tinh bào bậc 1 qua giảm phân cho

4 tinh trùng, các tinh trùng này đều có khảnăng thụ tinh

* Hoạt động 2: Tìm hiểu quá trình thụ tinh (11’ )

M c tiêu: HS hi u ểm giống và khác nhau giữa giao tử đực và được điểm giống và khác nhau giữa giao tử đực và c quá trình th tinh l nh th n o?à khác nhau giữa giao tử đực và ư ế nào? à khác nhau giữa giao tử đực và

- Quan sát H 11

- Đọc thông tin

- Hiện tượng thụ tinh là

gì?

-Tại sao sự kết hợp ngẫu

nhiên giữa giao tử đực và

cái lại tạo được hợp tử

- TL: Thực chất của quátrình thụ tinh: là sự kếthợp 2 bộ nhân đơn bộihay tổ hợp 2 bộ NST của

2 giao tử đực và cái tạothành bộ nhân lưỡng bội ởhợp tử có nguồn gốc từ bố

và mẹ

II Thụ tinh:

* Khái niệm: Thụ tinh là sự

kết hợp ngẫu nhiên giữamột giao tử đực và mộtgiao tử cái

* Thực chất của quá trìnhthụ tinh: là sự kết hợp 2 bộnhân đơn bội hay tổ hợp 2

bộ NST của 2 giao tử đực

và cái tạo thành bộ nhânlưỡng bội ở hợp tử cónguồn gốc từ bố và mẹ

* Hoạt động 3: Tìm hiểu ý nghĩa của giảm phân và thụ tinh (11’ )

Mục tiêu: HS nắm được ý nghĩa của quá trình giảm phân v th tinh.à khác nhau giữa giao tử đực và

+ Giảm phân tạo ra nhiều giao tử khác nhau

về nguồn gốc NST, sự kết hợp ngẫu nhiên giữacác giao tử tạo ra nhiều biến dị tổ hợp( nguyên liệu của quá trình tiến hóa và chọn giống)

III í nghĩa của giảm phõn và thụ tinh:

* Ý nghĩa:

+ Sự phối hợp giữa cácquá trình nguyên phân,giảm phân và thụ tinhđảm bảo duy trì ổn định

bộ NST đặc trưng củanhững loài sinh sản hữutính qua các thế hệ cơthể

+ Giảm phân tạo ra nhiều giao tử khác nhau

về nguồn gốc NST, sự kết hợp ngẫu nhiên giữacác giao tử tạo ra nhiều biến dị tổ hợp( nguyên liệu của quá trình tiến hóa và chọn giống)

5 Thực hành, luyện tập: (3’)

- GV gọi HS đọc phần ghi nhớ sgk

Hãy khoanh tròn chử cái chỉ ý trả lời đúng

* Sự kiện quan trọng nhất trong quá trình thụ tinh là:

a Sự kết hợp nhân của 2 giao tử đơn bội

b Sự kết hợp theo nguyên tắc 1 giao tử đực và 1 giao tử cái

c Sự tổ hợp của NST giao tử đực và giao tử cái

Ngày soạn: ………… Ngày dạy:

………

Tiết 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

+ Nêu được một số đặc điểm của NST giới tính

+ Trình bày được cơ chế NST xác định giới tính ở người

+ Xác định được các yếu tố ảnh hưởng đến sự phân hóa giới tính

+ Giải tích được cơ sở khoa học của việc sinh con trai ,con gái Từ đó phê

phán tư tưởng trọng nam khinh nữ

2 Kĩ năng sống:

+ Rèn kĩ năng quan sát, phân tích, so sánh

II Phương pháp: Trực quan, vấn đáp, tìm tòi.

III Phương tiện:

1 GV: Tranh vẽ H.12.1 và 12.2 sgk

2 HS: Phiếu học tập

IV Tiến trình dạy học:

1 Ổn định tổ chức:

2 Kiểm tra bài cũ: (5’)

- Thụ tinh là gì? Nêu bản chất của quá trình thụ tinh?

- Nêu sự giống nhau và khác nhau của quá trình phát sinh giao tử đực và

giao tử cái?

3 Khám phá: Nhiểm sắc thể giới tính khác nhau như thế nào giữa cá thể

đực và cá thế cái?

4 Kết nối:

* Hoạt động 1: Tìm hiểu NST giới tính: (12’ )

M c tiêu: HS n m ắm được điểm giống và khác nhau giữa giao tử đực và được điểm giống và khác nhau giữa giao tử đực và c phân bi t ệt được cặp NST giới tính được điểm giống và khác nhau giữa giao tử đực và ặp NST giới tính c c p NST gi i tính ới tính

- Giới thiệu tiếp: Giới tính

ở nhiều loài phụ thuộc vào

sự có mặt của cặp XX và

XY

- Ví dụ: ở động vật có vú,

ruồi giấm, cây gai cặp

NST giới tính của giống

cái là XX của giống đực

có một cặp NST giới tính XX( tương đồng ) hoặc XY( không tương đồng ) + Đặc điểm cơ bản để xác định NST giới tính là manggen quy định tính đực , tínhcái và các tính trạng thườngliên quan với giới tính

* Hoạt động 2: Tìm hiểu cơ chế NST xác định giới tính: (12’)

Mục tiêu: HS nắm được đặc điểm cơ bản cơ chế NST giới tính

- Quan sát H 12

- Đọc thông tin

- Có mấy loại trứng và

tinh trùng được tạo ra

qua giảm phân?( HS

- Tại sao tỷ lệ con trai

và con gái sinh ra là xấp

II Cơ chế NST xác định giới tính:

* Ví dụ:

P: (44A+ XX) x(44A+

XY)

GP : 22A +X 22A+ X :22A+ Y

F1: 44A + XX (con gỏi)

44A + XY (con trai)

*Cơ chế xác định giới tính:

Sự phõn li của cặp NST

XY giới tính trong phát sinh giao tử tạo ra 2 loạitinh trùng mang NST X

lứa tuổi khác nhau thỡ

cú khác nhau chút ít

và Y có số lượng ngang nhau Qua thụ tinh của 2loại tinh trùng này với trứng mang NST X tạo

ra 2 loại tổ hợp XX và

XY với số lượng ngang nhau, do đó tạo ra tỉ lệ đực: cái xấp xỉ 1: 1 ở đa

- Nêu lên được sự ảnh

hưởng của các yếu tố đến

phân hóa giới tính?

- Lưu ý: Dựa vào cơ chế

phù hợp với các nhu cầu

của con người

sx, điều khiển tỉ lệ đực cáitrong chăn nuôi

III Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phân hóa giới tính.

+ Môi trường trong như hooc môn

+ Môi trường ngoài như as,nđộ

- Ở những loài mà giới đực là giới dị giao tử thì những trường hợp nào

trong các trường hợp sau đây đảm bảo tỉ lệ đực: cái xấp xỉ 1: 1

a Số giao tử đực bằng số giao tử cái

b Hai loại giao tử mang NST X và NST Y có số lượng tương đương

c Số cá thể đực và số cá thể cái trong loài vốn đó bằng nhau

d Xác suất thụ tinh của hai loại giao tử đực ( mang NST X và NST Y) với

giao tử cái tương đương

Ngày soạn: Ngày dạy:

Tiết 13: DI TRUYỀN LIấN KẾT

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

+ Giải thích được thí nghiệm của Mooc gan.

+ Nêu được ý nghĩa của di truyền liờn kết, đặc biệt đối với chọn giống

2 Kĩ năng sống:

+ Rèn kĩ năng quan sát, so sánh

II Phương pháp: Trực quan, vấn đáp, tìm tòi.

III Phương tiện:

3 Khám phá: Mooc gan đã làm thí nghiệm như thế nào để chứng minh cho

hiện tượng di truyền liênh kết

4 Kết nối:

*Hoạt động 1: Tìm hiểu thí nghiệm của Moocgan: (15’ )

Mục tiêu: HS nắm được thí /ng của Mooc gan, đối tượng thí nghiệm là

ruồi giấm:

I Thí nghiệm của Moocgan

- Hướng dẫn h/s đọc thông

tin

- GV treo tranh vẽ

- Mooc gan chọn đối tượng

nào làm thí nghiệm? Vì sao?

- Nhắc lại phép lai phân tích

là gì?

- Tại sao phép lai giữa ruồi

đực F1 với ruồi cái thân đen,

cánh cụt được gọi là phép lai

phân tích?

- Nhằm mục đích gì?

- Giải thích vì sao dựa vào tỷ

lệ KH 1: 1 Mooc gan lại cho

rằng các gen quy định màu

- Thảo luận nhóm

* Ruồi giấm: 2n= 8

- Nhắc lại phép phân tích

- Theo dõi+ Vì ruồi cái chỉ cho 1 G, còn ruồi đực cho 2 loại G.Do đó các gen quy định màu sắc thân và dạng cánh phải cùng nằm trên một NST và liên kết với nhau

+ Thí nghiệm:

P: xám dài x đen cụtF1: xám dài

Lai phân tích:

F1 x đen cụtF2: 1 xám dài : 1 đen cụt

+ Di truyền liên kết: là hiện tượng nhóm tính trạng di truyền cùng nhau được quy định bởi các gen trên 1 NST cùng phân li trong quá trình phân bào

*Hoạt động 2:Tìm hiểu ý nghĩa của di truyền liên kết: (20’)

Mục tiêu: HS so sánh được quá trình PLĐL- DTLK từ đó rút ra ý nghĩa

- Hướng dẫn đọc thông tin

- Trong tế bào số lượng gen

- Thảo luận nhóm

* Các gen phải nằmtrên NST

- So sỏnh vào vở bài tập

+ Hạn chế hoặc không làm xuất hiện biến dị tổ hợp

II Ý nghĩa của di truyền liên kết.

+ Ý nghĩa: Bảo đảm sự di truyền bền vững của từng nhóm tính trạng được quy định bỡi các gen trên một NST Chọn giống

*Phiếu học tập: So sánh di truyền độc lập và di truyền liên kết

Di truyền độc lập Di truyền liờn kết

Pa: Vàng, trơn x Xanh, nhăn

AaBb aabb

Pa: Xám, dài x Đen, cụt BV/ bv bv/ bv

Ga: AB, Ab, aB, ab ab

Fa: AaBb, Aabb, aaBb, aabb

V-T , V-N , X- T , X-N

Biến dị tổ hợp

Ga: BV, bv bvFa: BV/ bv ; bv/ bv

X - D Đ - C

Không xuất hiện biến dị tổ hợp

5 Thực hành, luyện tập: (3’ )

- GV gọi HS đọc phần ghi nhớ

- GV gọi hs làm BT4 sgk * Hướng dẫn: Bố mẹ thuần chủng về 2 cặp gen

(TT) tương phản nên F1 đều dị hợp hai cặp gen F1 dị hợp 2 cặp gen kai với

nhau thì F2 có tỉ lệ kiểu hình 1:2:1=4 tổ hợp = 2GT x 2GT F1 dị hợp hai cặp

gen chỉ cho 2 loại GT nên F1 liên kết gen ( 2 cặp TT liên kết với nhau)

6 Vận dụng: (2’)

- Học bài, trả lời các câu hỏi trong SGK

- Ôn lại bài NST

Ngày soạn: Ngày dạy:

Tiết 14: THỰC HÀNH QUAN SÁT HÌNH THÁI NST

II Phương pháp: Trực quan, vấn đáp, thực hành.

III Phương tiện:

1.GV: Bảng phụ, kính hiển vi

2 HS: Ôn lại kiến thức có liên quan đến bài học

IV Tiến trình dạy học:

1 Ổn định tổ chức:

2 Kiểm tra bài cũ: (5’)

- So sánh di truyền độc lập và di truyền liên kết?

- Làm bài tập 4?

3 Khám phá: Để thấy rõ đặc điểm hình thái của NST ta tiến hành quan sát

dưới kính hiển vi

4 Kết nối:

*Hoạt động1: Quan sát tiêu bản NST: (20’ )

M c tiêu: HS bi t cách lên tiêu b n ế nào? ảnh hưởng đến sự phân hóa giới đểm giống và khác nhau giữa giao tử đực và quan sát

đều lần lượt quan sát được các kì của

quá trình nguyên phân sau đó quan sát

tranh vẻ để đối chiếu

*Hoạt động 2: Vẽ hình NST sau khi đó quan sát (15’)

Mục tiêu: HS có kỉ năng vẻ hình ở chu kì nguyên phân

- GV treo tranh chu kì nguyên phân

cung cấp thêm thông tin

+ Kì trung gian TB có nhân

+ Các kì khác hãy quan sát kỉ diển

biến của NST trong TB có vị trí và

hình dạng ra sao?

Ví dụ: Kì giữa NST co ngắn cực đại

xếp thành một hàng theo mặt phẳng

xích đạo

GV theo dỏi quan sát, uốn nắn hs khi

các em vẻ hình nhất là với đối tượng

hs yếu

II Vẽ hình quan sát được:

- HS quan sát tranh để đối chiếu với hình vẻ các nhóm nhận dạng NST đang ở kì nào và tiến hành vẻ hình

- Hoàn thành bài thực hành giờ sau nộp bài

- Nghiên cứu thật kỉ bài mới

Ngày soạn: Ngày dạy:

Tiết 15: Ôn tập

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

- Hs hệ thống hóa lại kiến thức chơng I, II

- Giải đợc một số bài tóan lai một cặp tính trạng và lai 2 cặp tính trạng

- So sánh điểm khác nhau giữa di truyền liên kết và phân ly độc lập

- Rèn kỹ năng giải bài tập, kỹ năng làm việc theo nhóm

3 Thỏi độ:

- Giáo dục ý thức tự học, tự nghiên cứu

II Ph ơng pháp: hoạt động nhóm, nghiên cứu

III Phương tiện:

- GV: Hệ thống câu hỏi khó ở SGK,

- HS: Ôn lại toàn bộ chơng I,II

IV Tiến trình dạy học:

- Trình bày thí nghiệm lai một cặp tính

trạng của Menđen và giải thích cơ sở tế

bào học?

- Trình bày thí nghiệm lai hai cặp tính

trạng của Menđen và giải thích cơ sở tế

bào học?

- Làm bài tập chơng I

- Trình bày cấu tạo NST?

- Trình bày quá trình nguyên phân?

- Trình bày quá trình giảm phân?

- Trình bày thí nghiệm của Moocgan và

giải thích?

- Hs trình bày đợc thí nghiệmTN: P: Hoa đỏ X hoa trắng F1: 100% hoa đỏ

F2: 3 đỏ: 1 trắng

- Giải thích cơ sở tế bào họcP: Hoa đỏ X Hoa trắng

AA aaF1: Aa( hoa đỏ)F2: 1AA : 2 Aa : 1aa

- HS trình bày thí nghiệm và giải thích cơ

sở tế bào học

- HS làm bài tập Ch

Ngµy so¹n: Ngµy d¹y:

CHƯƠNG III: AND VÀ GEN

TiÕt 16: AND

I Mục tiêu :

1 Kiến thức:

+ Xác định được thành phần hóa học của AND

+ Nêu được tính đặc thù và đa dạng của AND

+ Mô tả được cấu trúc không gian của AND

2 Kĩ năng sống:

+ Quan sát, phân tích

II Ph ¬ng ph¸p: Trực quan, vấn đáp, tìm tòi.

III Phương tiện:

1 GV: Mô hình AND

2 HS: Phiếu học tập

IV Tiến trình dạy học:

1 Ổn định tổ chức:

2 Kiểm tra bài cũ: (2’)

- Kiểm tra sự chuẩn bị bài mới của hs

3 Khám phá: Phân tử AND có cấu trúc như thế nào, hình dạng ra sao?

I Cấu tạo hóa học của phân

cảu cỏc loài s/v Chủ yếu

tập trung trong nhõn và cú

khối lượng ổn định, đặc

trưng cho loài

- H/s hoàn thành và rỳt

ra nhận xột

theo nguyờn tắc đa phõn đơn phõnNu (4 loại: A, T, G, X )

* Tớnh đặc thự và đa dạng của AND do: Số lượng, thành phần, trỡnh tự sắp xếp của cỏc nu( cỏc cỏch xắp xếp khỏc nhau của 4 loại nu tạo nờn tớnh đa dạng của AND) Đõy

là cơ sở phõn tử cho tớnh đa dạng và đặc thự của sinh vật

*Hoạt động2: Tỡm hiểu cấu trỳc khụng gian của AND (18’ )

M c tiờu: HS mụ t ảnh hưởng đến sự phõn húa giới được điểm giống và khỏc nhau giữa giao tử đực và ấu trỳc khụng gian của AND hs hiểu được c c u trỳc khụng gian c a AND hs hi u ủa AND hs hiểu được ểm giống và khỏc nhau giữa giao tử đực và được điểm giống và khỏc nhau giữa giao tử đực và c

nguyờn t c b sung v h qu c a nú.ắm được điểm giống và khỏc nhau giữa giao tử đực và ổ sung và hệ quả của nú à khỏc nhau giữa giao tử đực và ệt được cặp NST giới tớnh ảnh hưởng đến sự phõn húa giới ủa AND hs hiểu được

- Quan sỏt, nghiờn cứu thụng

tin SGK

- Cấu trỳc khụng gian của

AND như thế nào?

- Những loại nu nào liờn kết

với nhau tạo thành từng cặp?

(Hs yếu)

- Trỡnh tự cỏc đơn phõn trờn

đoạn mạch tương ứng sẽ như

- Cỏc nhúm trả lời bổ sung nhậnxột

II Cấu trỳc khụng gian của phõn tử ADN

+ Phõn tử AND là một chuổi xoắn kộp gồm 2 mạch đơn song song, xoắn đều quanh trục theo chiều từ trỏi sang phải Mỗi chu

kỳ xoắn cao 34Ao gồm 10 cặp

nu, d = 20Ao.+Cỏc nu giửa 2 mạch đơn liờn kết với nhau thành từng cặp theo nguyờn tắc bổ sung A-T, G- X( A = T; G = X)

*Hệ quả: + Khi biết trỡnh tự sắp xếp cỏc nu trong mạch đơn này thỡ cú thể suy ra trỡnh tự sắp xếp cỏc nu trong mạch đơn kia

+ A + G = T + X+ Tỷ lệ A + T trong cỏc A, G,

T, X khỏc nhau thỡ khỏc nhau

và đặc trưng cho tltừng loài

5 Thực hành, luyện tập: (5’)

- GV gọi 1 hs đọc phần ghi nhớ

- Nờu đặc điểm cấu tạo húa học của AND?

- Khoanh trũn chữ cỏi đầu cõu trả lời đỳng:

Tớnh đa dạng của phõn tử AND là do: