Hs: Chỉ trên lá cụ thể và trả lời câu hỏiLớp theo dõi nhận xét Hoạt động 2: Tìm hiểu đặc điểm bên ngoài của lá?. - Chốt lại các kiến thức - Quan sát hình nghiên cứu sgk - Hoạt động theo
Trang 1- Phân biệt được ba kiểu gân lá, phân biệt được lá đơn, lá kép.
- Hs được rèn kĩ năng thao tác thực hành kĩ năng quan sát, so sánh nhận biết
- Giáo dục ý thức bảo vệ thực vật
II Phương pháp:
Trực quan, nêu vấn đề và giải quyết vấn đề, học tập theo nhóm
III Phương tiện:
- Gv: Sưu tầm một số lá cây mọc vòng, lá đơn, lá kép
- Hs: Theo HD ở tiết trước
IV Tiến trình dạy học:
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ: (5/)
? Cho biết tên các bộ phận của lá? Chức năng của lá?
3 Khám phá:
4 Kết nối:
Hoạt động 1: Ôn tập kiến thức về lá.
? Hãy cho biết các bộ phận chính
của lá? Chức năng chính của lá?
Hs: Chỉ trên lá cụ thể
và trả lời câu hỏiLớp theo dõi nhận xét
Hoạt động 2: Tìm hiểu đặc điểm bên ngoài của lá.
- Cho HS bỏ các loại lá đã sưu
tầm được trên bàn
a) Phiến lá
? Hãy quan sát nhận xét hình
dạng kích thước , màu của phiến
lá, diện tích bề mặt của phiến lá
Lớp theo dõi bổ sung
để phân biệt đủ ba kiểu gân lá
- Quan sát và nghiên cứu thông tin sgk để nhận biết lá đơn, lá
1 Đặc điểm bên ngoài của lá:
a Phiến lá:
- Phiến lá có bản dẹt,màu sắc hình dạng,kích ththwớc khácnhau,
Trang 2đơn và lá hoa hồng thuộc loại lá
nhóm phân biệt sai
- Cho Hs rút ra kết luận cho hoạt
động 1
kép mang một phiến, cả
cuống và phiến rụngcùng một lúc
Lá kép: Có cuống
chính phân nhánhthành nhiều cuốngcon, mỗi cuống conmang một phiến, chồinách chỉ có ở phíatrên cuống chính, láchét rụng trước cuốngchính rụng sau
Hoạt động 3: Các kiểu xếp lá trên thân và cành.
- Cho HS quan sát 3 cành mang
mấu thân trên so với các lá ở
mấu thân dưới?
? Có mấy kiểu xếp lá trên thân,
cành? Là những kiểu nào?
? Cách bố trí của các lá ở mẫu
thân có lợi gì cho việc nhận ánh
sáng của các lá trên cây?
- HS sữa bài
- HS thực hiện theohướng dẫn của GV
- HS từ thực tế và kếthợp với quan sáttranh và mẫu vật đểtrả lời câu hỏi
- HS (yếu, kém) trả
lời, lớp theo dõi nhậnxét
2 Các kiểu xếp lá tên thân và cành:
Có 3 kiểu xếp lá trênthân: Mọc cách, mọcđối, mọc vòng
Lá trên các mấu thân
so le nhau giúp lánhận được nhiều ánhsáng
5 Thực hành, luyện tập:
Hãy khoanh tròn vào chữ cái đứng trước câu trả lời đúng
1 Trong các lá sau đây nhóm những lá nào có gân song song
A- Lá hành, lá nhãn, lá bưởi
B- Lá rau muống,lá cải
C- Lá lúa, lá mồng tơi
D- Lá tre, lá lúa, lá cỏ
2 Trong các lá sau đây, những nhóm lá nào thuộc lá đơn:
A- Lá dâm bụt, lá phượng, lá dâu
Trang 4- Rèn kĩ năng quan sát và nhận biết,.
- Giáo dục lòng yêu thích say mê môn học
II Phương pháp:
Đặt vấn đề, giải quyết vấn đề, thảo luận theo nhóm nhỏ, thuyết trình…
III Phương tiện:
2 Kiểm tra bài cũ:
? Lá có những đặc điểm bên ngoài và cách sắp xếp lá trên cây?
? Hãy cho ví dụ về ba kiểu xếp lá trên cây?
?Những đặc điểm nào chứng tỏ lá rất đa dạng?
- Cho Hs nghiên cứu sgk để
trả lời 2 câu hỏi sgk - 65
- Yêu cầu HS thảo luận và
gọi HS đại diện nhóm trình
bày; các nhóm khác bổ
sung
- Chốt lại các kiến thức
- Quan sát hình nghiên cứu sgk
- Hoạt động theo nhómtrong 5/ sau đó cử đạidiện nhóm trả lời, cácnhóm theo dõi nhận xét
- HS chú ý
1 Biểu bì:
Kết luận: Lớp tế bào
biểu bì có vách ngoài dày dùng để bảo vệ, có nhiều lỗ khí để trao đổi khí và thoát hơi nước
2 Thịt lá:
a Cấu tạo:
- Gồm nhiều tế bàovách mỏng, có nhiềulục lạp ở bên trong ( chế tạo chất hữu cơ
Trang 5lượng lục lạp
Gv: Nhận xét và chốt lại
phần trả lời
? Tại sao ở rất nhiều loại lá
mặt trên có màu sẫm hơn
mặt dưới?
cho cây)
b So sánh tế bào biểu
bì và tế bào thịt lá:
Giống nhau: Tế bào
thịt lá ở cả hai phía đềuchứa nhìều lục nạpgiúp cho phiến lá thunhận ánh sáng để chếtạo chất hữu cơ chocây
Khác nhau:
Hoạt động 3 : Gân lá
GV yêu cầu Hs nghiên cứu
sgk và trả lời câu hỏi sgk
hình 20.4 > giới thiệu toàn
bộ lại cấu tạo của phiến lá
-Trả lời câu hỏi sgk
- HS (yếu, kém) trả lời,
lớp theo dõi nhận xét
HS đọc Kết luận sgk 67
có chức năng vậnchuyển các chất
5 Thực hành, luyện tập:
Hệ thống kiến thức bài học:
Các đặc điểm so sánh Tế bào thịt lá phía trên Tế bào thịt lá phía dướiHình dạng tế bào Những tế bào dạng dài Những tế bào dạng trònCách xếp của tế bào Xếp rất sát nhau Xếp không sát nhauLục lạp Nhiều lục lạp hơn, xếp
theo chiều thẳng đứng
Ít lục lạp hơn, xếp lộn xộn trong tế bào
Trang 6-GV: Phát đề bài kiểm tra trắc nghiệm cho Hs
Cho các từ : Lục lạp - vận chuyển - lỗ khí - biểu bì - bảo vệ - đóng mở
Hãy chọn những từ thích hợp để điền vào chỗ trống trong những câu sau:
- Bao bọc phiến lá là một lớp tế bào (1) trong suốt nên ánh sáng có thể xuyên quachiếu vào phần thịt lá Lớp tế bào biểu bì có màng ngoài rất dày có chức năng (2)cho các phần bên trong của phiến lá
- Lớp tế bào biểu bì mặt dưới có rất nhiều (3) Hoạt động (4) của nó giúp cho látrao khí và cho hơi nước thoát ra ngoài
- Các tế bào thịt lá chứa rất nhiều (5) có chức năng thu nhận ánh sáng cần choviệc chế tạo chất hữu cơ
- Gân lá có chức năng (6) các chất cho phiến lá
6 Vận dụng:
- Học bàivà trả lời câu hỏi 1, 2, 3 sgk 67
- Đọc mục có thể em chưa biết
Trang 7- Rèn cho Hs kĩ năng phân tích thí nghiệm, quan sát hiện tượng rút ra nhận xét.
- Giáo dục cho Hs ý thức bảo vệ thực vật, chăm sóc cây
II Phương pháp:
Hoạt động theo nhóm nhỏ, nêu vấn đè và giải quyết vấn đề…
III Phương tiện:
1 Giáo viên:
Dung dịch i ốt, lá khoai lang, ống nhỏ
Kết quả của thí nghiệm : 1 vài lá đã thử dd iốt tranh phóng to hình 21.1, 21.2 sgk
? Có thể xác định tuổi của cây bằng cách nào?
? Em hãy tìm hiểu sự khác nhau giữa dác và ròng?
3 Khám phá:
Khác hẳn với động vật cây xanh có khả năng tổng hợp chất hữu cơ để tự nuôisống mình, là do lá có nhiều lục lạp Vậy lá có thể chế tạo được chất gì và trongđiều kiện nào? Để trả lời câu hỏi đó ta hãy tìm hiểu qua các thí nghiệm
4 Kết nối:
Gv cắt ngang củ khoai nhỏ iốt vào, Hs quan sát để ghi nhớ kiến thức
Hoạt động 1: Xác định chất mà lá cây chế tạo được khi có ánh sáng.
* Mục tiêu : Thông qua thí nghiệm xác định được chất tinh bột lá cây đã tạo
được ngoài ánh sáng
* Tiến hành:
- GV yêu cầu HS hoạt - HS chú ý 1 Xác định chất mà lá cây động cá nhân nghiên - HS quan sát kết quả thí chế tạo được khi có ánh cứu sgk 68 - 69 nghiệm của GV đối chiếu sáng
- Cho Hs trao đổi và trả với SGK
lời câu hỏi sgk
Trang 8- GV bổ sung sửa chữa và
khoáng hoà tan khác lá sẽ
tạo ra các chất hữu cơ cần
thiết cho cây
- HS (yếu, kém) trả lời,
lớp theo dõi nhận xét
- HS quan sát và nhắclại thí nghiệm và kếtluận
- HS chú ý theo dõi
- Lá chế tạo tinh bột khi
có ánh sáng
Hoạt động 2: Xác định chất khí thải ra trong quá trình lá chế tạo tinh bột.
*Mục tiêu: HS phân tích thí nghiệm để rút ra kết luận về chất khí mà lá cây nhả
ra ngoài trong khi chế tạo tinh bột là khí oxi
- HS đại diện các nhómtrình bày
HS các nhóm khác bổsung
lá chế tạo tinh bột.
- Cành rong ở cốc B chếtạo được tinh bột vì đượcchiếu sáng
- Chất khí trong cốc B làkhí O2
- Lá đã nhả khí oxi trongquá trình chế tạo tinh bột
5, Thực hành, luyện tập:
(?) Trả lời câu hỏi 1 và 2 ( Sgk/70)?
6 Vận dụng:
- Học bài và trả lời câu hỏi sgk
- Ôn tập kiến thức vè chức năng của rễ
Trang 9- Phát biểu được khái niệm đơn giản về quang hợp.
- Viết được sơ đồ tóm tắt hiện tượng quang hợp
- Rèn cho Hs kĩ năng phân tích thí nghiệm, quan sát hiện tượng rút ra nhận xét
- Giáo dục cho Hs ý thức bảo vệ thực vật, chăm sóc cây
2 Kiểm tra bài cũ:
Cho HS nhắc lại kết luận chung của bài trước
? Vậy cây cần chất gì để chế tạo tinh bột ?
3 Khám phá:
Hoạt động 1: Cây cần chất gì để chế tạo tinh bột?
*Mục tiêu: Thông qua thí nghiệm biết cây cần nước, khí CO2, ánh sáng, diệp lục
Gv cho Hs thảo luận trả
lời 2 câu hỏi sgk 72
- GV có thể gợi ý để các
nhóm hoàn thành câu trả
lời
- GV lưu ý cho Hs chú ý
vào điều kiện của thí
nghiệm và chính điều kịên
này sẽ làm thay đổi kết
- HS đọc thông tin và thaotác thí nghiệm ở mục ∇
- HS nhắc lại thí nghiệm
- HS đại diện nhóm trìnhbày
- Lớp nhận xét bổ sung
1 Cây cần những chất gi để chế tạo tinh bột:
- Chuông A có thêmcốc nước vôi trong
- Lá trong chuông Akhông chế tạo đượctinh bột
- Lá trong chuông Bchế tạo được tinh bột
Trang 10quả của thí nghiệm.
Hoạt động 2: Khái niệm về quang hợp.
* Mục tiêu: HS nắm được khái niệm quang hợp, viết sơ đồ quang hợp.
? Từ sơ đồ trên, hãy phát
biểu khái niệm đơn giản
về quang hợp?
? Lá cây sử dụng những
nguyên liệu nào để chế tạo
tinh bột? Nguyên liệu đó
được lấy từ đâu?
? Lá cây chế tạo tinh bột
trong điều kiện nào?
? Ngoài tinh bột lá cây còn
tạo ra những sản phẩm
hữu cơ nào khác?
- HS nghiên cứu sgkvà trảlời câu hỏi
- HS lên bảng viết sơ đồquang hợp
- HS nhận xét
- HS đọc sgk và trả lời câuhỏi
Nước+ Khí CO2 Tinh bột + Khí O2
5 Thực hành, luyện tập:
(?) Trả lời câu hỏi 3 ( Sgk/72)?
Hãy khoanh tròn vào chữ cái đứng trước câu trả lời đúng
Câu 1: Trong các bộ phận sau đây của lá bộ phận là nơi xảy ra quá trình quang hợplà:
Trang 11- Nêu được những điều kiện bên ngoài ảnh hưởng đến quang hợp.
- Vận dụng kiến thức giải thích được ý nghĩa của một vài biện pháp kĩ thuật trongthực tế trồng trọt
- Tìm được các ví dụ thực tế chứng tỏ ý nghĩa của quang hợp
- Rèn kĩ năng khai thác thông tin, nắm bắt thông tin
- Giáo dục ý thức tham gia bảo vệ, phát triển cây xanh ở địa phương
II Phương pháp:
Hoạt động theo nhóm, vấn đáp tìm tòi
III Phương tiện:
2 Kiểm tra bài cũ:
? Nêu khái niệm quang hợp và viết sơ đồ quang hợp?
3 Khám phá:
Cây xanh quang hợp trong những điều kiện khác nhau của môi trường
4 Kết nối:
Hoạt động 1: Những điều kiện bên ngoài nào ảnh hưởng đến quang hợp?
* Mục tiêu: Xác định được các điều kiện bên ngoài như : nước, khí CO2, ánhsáng đã ảnh hưởng đến quá trình quang hợp
- GV cho HS nghiên cứu
- Các điều kiện ảnhhưởng đến quang hợplà: Khí CO2, nước , ánhsáng, nhiệt độ
- Các loài cây khácnhau đòi hỏi nhữngđiều kiện khác nhau
Trang 12lượng khí CO2
Gv cho Hs rút ra kết luận - HS rút ra kết luận
Hoạt động 2: Tìm hiểu ý nghĩa của quang hợp ở cây xanh.
* Mục tiêu: Hs hiểu được sự quang hợp ở cây xanh đã tạo ra thức ăn và khí O2
cho tất cả
- Gv cho Hs thảo luụân
nhóm các câu hỏi sgk trong
mục ∇ Gv gọi Hs đại diện
các nhóm trả lời
? Nêu ý nghĩa của quang
hợp với đời sống?
? Trong tiết học hôm nay đã
biết thêm được điều gì?
Gv cho Hs đọc lại kết luận
sgk
- Hs thảo luận và thốngnhất câu trả lời
- Hs đại diện các nhómtrả lời
- Lớp theo dõi bổ sung
- HS (yếu) trả lời, lớp
theo dõi nhận xét
- HS theo dõi nhận xét
2 Tìm hiểu ý nghĩa của quang hợp ở cây xanh
- Khí xxi cần cho mọisinh vật
- Khí các bon níckhông tăng do quátrình quang hợp cây lấykhí cacbonic để tạo raoxi
- Chất hữu cơ có đượchầu hết sinh vật dửdụng
5 Thực hành, luyện tập:
Hãy khoanh tròn và các chữ cái đứng trước câu trả lời đúng nhất
Câu 1: Cần trồng cây đúng thời vụ vì:
A - Đáp ứng được ánh sáng cho cây quang hợp
B - Đáp ứn được nhu cầu cần nhiệt độ cho cây quang hợp
C - Cây được phát triển trong điều kiện thời tiết phù hợp sẽ thoả mãn đượcnhững đòi hỏi về các điều kiện bên ngoài, giúp cây quang hợp
B- Đúng vì mọi sinh vật trên trái đất đều cần phải sống nhờ vào chất hữu cơ
do cây xanh quang hợp chế tạo ra
C- Không đúng vì mọi sinh vật trên trái đất không phải tất cả đều sống nhờvào cây xanh
D - Đúng vì mọi sinh vật trên trái đất đều phải sống nhờ vào chất hữu cơ vàkhí oxi do cây xanh tạo ra
Trang 13Học tập theo nhóm nhỏ, nêu vấn đề giải quyết vấn đề…
III Phương tiện:
2 - Kiểm tra bài cũ:
? Nêu các điều kiện bên ngoài ảnh hưởng đến quang hợp? Ý nghĩa của quanghợp?
3 - Khám phá:
4 - Kết nối:
Hoạt động 1: Các thí nghiệm chứng minh hiện tượng hô hấp ở cây
Mục tiêu: Hs nắm được các bước tiến hành thí nghiệm, thiết lập kế 1 thí nghiệm
Gv cho Hs thảo luận và trả
lời các câu hỏi sgk - 77
Hs: - Cây thải ra khí CO2
trong quá trình hô hấp
- Chú ý theo dõi
1 Các thí nghiệm chứng minh hiện tượng hô hấp ở cây:
- Không khí trong 2chuông đều đều có khí
CO2 vì có lớp váng ởnước vôi trong
- Trên mặt cốc nướcvôi trong chuông A lớpváng dày hơn vì câythải ra khí CO2 trong
Trang 14b) Thí nghiệm 2
Gv yêu cầu hs thiết kế thí
nghiệm dựa vào kết quả của
- Lớp theo dõi và nhậnxét bổ sung
quá trình hô hấp
- Khi không có ánhsáng cây đã thải ranhiều khí CO2
Hoạt động 2 : Hô hấp ở cây
Mục tiêu: Hs hiểu được khái niệm hô hấp và ý nghĩa của hô hấp
Gv yêu cầu Hs đọc thông tin
sgk và trả lời 4 câu hỏi
Yêu cầu: - Viết đúng sơ đồ
sự hô hấp
- Mô tả các cơ quan
của cây đều hô hấp
trước khi gieo hạt tạo điều
kiện cho hạt hô hấp tốt
nảy mầm thuận lợi
- Luôn xới xáo cho đất tơi
Lớp nhận xét bổ sung
- HS (yếu) trả lời, lớp
theo dõi nhận xét
- HS chú ý theo dõi,khắc sâu kiến thức
Trang 15Gv chú ý cho Hs hiểu cây
hô hấp suốt ngày đêm, về
đêm cây chỉ ngưng không
quang hợp nhưng vẫn hô
Gv: Kiểm tra câu hỏi 3 sgk
Yêu cầu : Trong phòng ngủ nhiều cây hoa ban đêm cây hô hấp sẽ lấy oxi nhả khí
CO2 Nếu đóng kín cửa trong phòng sẽ thiếu oxi, nhiều khí CO2 người ngủ
dễ bị ngạt , có thể chết
6 Vận dụng:
- Học và trả lời câu hỏi sgk
- Ôn bài “Cấu tạo trong của phiến lá”
- Gợi ý câu 5: Sản phẩm của quá trình quang hợp là nguyên liệu của hô hấp vàngược lại Hô hấp cần chất hữu cơ do quang hợp chế tạo ra Quang hợp và mọihoạt động sống của cây đều sản ra năng lượng Cây sống không thể thiếu haiquá trình này
Trang 16- Nêu được ý nghĩa của sự thoát hơi nước.
- Nắm được những đkiện bên ngoài ảnh hưởng đến quá trình thoát hơi nước qua lá
- Giải thích ý nghĩa của một số biện pháp kĩ thuật trong trồng trọt
- Hs được rèn kĩ năng quan sát nhận biết, so sánh kết quả thí nghiệm tìm ra kiếnthức
- Giáo dục lòng say mê môn học
II Phương pháp:
Thực hành, hoạt động theo nhóm nhỏ, nêu vấn đề giảI quyết vấn đề…
III Phương tiện:
- Gv: Tranh vẽ phóng to “Nước thoát hơi qua lỗ khí ở lá”
- Hs: Theo hướng dẫn
III - Tiến trình lên lớp
1 - Ổn định tổ chức:
2 - Kiểm tra bài cũ:
Xen kẽ trong giờ
3 - Khám phá:
Chúng ta đều biết cây cần dùng nước để quang hợp và sử dụng cho một số hoạtđộng sống khác nê hằng ngày rễ phải hút rất nhiều nước Nhưng theo nghiên cứucủa các nhà khoa học cây chỉ giữ lại một phần rất nhỏ Còn phần lớn nước đi đâu ?
4 Kết nối:
Hoạt động 1: Thí nghiệm xác định phần lớn nước vào cây đi đâu?
Mục tiêu: Hs biết nhận xét thí nghiệm, so sánh lựa chon thí nghiệm
? Dựa đoán điều gì qua tên
của thí nghiệm của một số
1 Thí nghiệm xác định phần lớn nước vào cây đi đâu:
- Thí nghiệm:
- Kết luận:
Phần lớn nước nước
do rễ cây hút vào cây
đã được thải ra ngoàibằng sự thoát hơinước qua lá
Trang 17đủ thân, rễ, lá Làm như vậy
sẽ chứng minh vai trò của lá
tỏ lượng nước do rễ cây hút
lên đã được thoát ra ngoài
và thoát qua lá
Kết quả thí nghiệm của
nhóm Dũng và Tú chỉ
chứng minh được ở cây có
lá đã có hiện tượng thoát
hơi nước, cây không lá
không có hiện tượng đó
Nhưng thí nghiệm chưa
chứng minh được lượng
nước thoát ra là do rễ hút
lên bởi vì trong hiện tượng
hô hấp cây cũng thải ra hơi
nước
Chỉ nhóm Tuấn và Hải
mới kiểm chứng được dự
đoán
? Vậy phần lớn nước nước
do rễ cây hút đã đi đâu?
- Hs phân tích kết quả thínghiệm
- HS (khá, trung bình) trả
lời, lớp theo dõi nhận xét
Hoạt động 2 : Ý nghĩa của sự thoát hơi nước qua lá.
Mục tiêu: Nắm được ý nghĩa của sự thoát hơi nước.
? Vì sao sự thoát hơi nước
qua lá có ý nghĩa rất quan
trọng đối với đời sống của
cây?
Gv: (Chốt lại) Hiện tượng
thoát hơi nước qua lá giúp
cho việc vận chuyển nước
và muối khoáng từ rễ lên lá,
giữa cho lá khỏi bị khô
- HS (yếu) trả lời, lớp theo
dõi nhạn xét
- HS chú ý theo dõi
2 Ý nghĩa của sự thoát hơi nước qua lá.
- Tạo sức hút vậnchuyển nước và muốikhoáng từ rễ lên lá
Gv cho Hs nghiên cứu sgk
và trả lời câu hỏi
- Hs đọc sgk 3 Những điều kiện
bên ngoài nào ảnh
Trang 18? Những điều kiện bên
ngoài nào ảnh hưởng đến sự
thoát hơi nước qua lá?
Kết luận: Các điều
kiện bên ngoài ảnhhưởng đến sự thoáthơi nước qua lá như:ánh sáng, nhiệt độ, độ
Trang 19Nêu vấn đề, giải quyết vấn đề, hoạt động theo nhóm nhỏ
III Phương tiện:
1 Gv: - Mẫu cây mây, dậu Hà Lan, cây hành còn xanh lá, củ dong ta, cành xương
2 Kiểm tra bài cũ:
? Nêu ý nghĩa của sự thoát hơi nước qua lá?
3 Khám phá:
Phiến lá thường có dạng bản dẹt, chức năng chính của lá là chế tạo dinhdưỡng cho cây Nhưng ở một số cây do thực hiện một số chức năng khác, lá đã bịbiến dạng
4 Kết nối:
Hoạt động 1: Có những loại lá biến dạng nào?
Mục tiêu: Hs nắm được 1 số loại lá biến dạng và chức năng của chúng.
Gv cho Hs hoạt động nhóm
trả lời câu hỏi sgk
Gv chữa bằng cách cho Hs
chơi trò chơi “Thi điền vào
bảng liệt kê” - cho Hs bốc
Hs đại diện nhóm trảlời
Lớp theo dõi bổ sung
Hs tham gia trò chơiNghe luật chơi
Hs các nhóm khác theodõi nhận xét bổ sung
1 Có những loại lá biến dạng nào?
