Tia X 12 CoBan

1.Trình bày các tính chất của tia hồng ngoại, tia tử ngoại ?2.. Quan sát các ứng dụng sau đây, em hãy cho biết : Ứng dụng nào của tia tử ngoại, hồng ngoại; dựa trên tác dụng nào của nó ?

1.Trình bày các tính chất của tia hồng ngoại, tia tử ngoại ?

2 Quan sát các ứng dụng sau đây, em hãy cho biết : Ứng dụng nào của tia tử ngoại, hồng ngoại; dựa trên tác dụng nào của nó ?

Máy tiệt trùng nước

Bộ điều khiển từ xa

Phân biệt tiền thật, tiền giả

Chụp ảnh ban đêm

Phim ảnh về xương người ?

BÀI 28 :TIA X (TIA RƠN-GHEN)

1 Lịch sử khám phá:

Tia X được khám phá khá ngẫu nhiên, vào năm 1895, trong qúa trình nghiên cứu dòng điện trong ống tia katot, Roentgen nhận thấy từ vỏ thủy tinh đối diện với katot có 1 bức xạ được phóng ra, mắt không trông thấy nhưng làm đen kính ảnh → Tia X

II CÁCH TẠO TIA X :

 Dùng ống RơnGhen :

 Dùng ống Cu-lit-giơ

Nước làm nguội A

Vài chục KV



Nước làm nguội

ra 1 cách liên tục

III Bản chất và tính chất của tia X

e Làm ion hoá không khí  đo liều lượng tia X

f Có thể gây ra hiện tượng quang điện

b Không mang điện

? Với những tính chất của tia

X, tia X được ứng dụng như thế nào trong đời sống ?

Tia X có λ càng ngắn thì khả năng đâm xuyên càng mạnh,

ta nói nó càng “cứng”

3 Công dụng :

- Trong y học : Chiếu điện, chụp điện để chẩn đoán

và chữa trị một số bệnh

- Trong công nghiệp: Tìm khuyết tật trong các vật đúc

bằng kim loại và trong các tinh thể.

- Trong ngành hàng không: Kiểm tra hành lí của các hành khách đi máy bay.

- Trong phòng thí nghiệm: Nghiên cứu thành phần và cấu trúc của các vật rắn.

Kể tên một số

công dụng của tia

X mà em biết ?

Kể tên các bức xạ ( sóng )

có bản chất là sóng điện

từ mà em đã học Điểm khác nhau cơ bản giữa chúng là gì ?

có một loại tia được phát ra, có cùng bản chất với tia X nhưng bước sóng ngắn hơn : Tia gamma

1 Tổng quát về sóng điện từ :

+ Sóng điện từ và sóng ánh sáng có sự đồng nhất, sóng điện từ có đủ mọi tính chất của sóng ánh sáng

+ Sóng vô tuyến, tia hồng ngoại, tia tử ngoại, ánh sáng thông thường, tia Rơn-ghen và tia gamma, đều có cùng bản chất là sóng điện từ, chỉ khác nhau về tần số ( hay bước sóng)  Tính chất và tác dụng khác nhau

IV Thang sóng điện từ :

Các tia có λ càng ngắn có tính đâm xuyên càng

mạnh, dễ làm phát quang, ion hóa không khí… Các tia

có λ càng dài , càng dễ quan sát hiện tượng giao thoa

Kể tên một số tính chất của sóng ánh sáng ?

So sánh khả năng đâm xuyên của các bức xạ nêu trên ?

2 Thang sóng điện từ :

Tia h ồng ngoại Tia tử ngoại

Là bảng sắp xếp tất cả các loại sóng điện từ theo

thứ tự tần số ( hoặc bước sóng )

Hãy sắp xếp các vùng của thang sóng điện từ theo thứ tự bước sóng

Củng cố

Hãy lựa chọn phương án trả lời đúng theo yêu cầu của các câu sau

Câu 1 : Việc chụp X quang trong y học dựa vào tính

chất nào của tia X?

A Tính đâm xuyên và tác dụng sinh lýA

B Tính đâm xuyên và tác dụng lên phim ảnhB

C Tác dụng sinh lý và tác dụng lên phim ảnhC

D Tác dụng đâm xuyên và tác dụng làm phát quang.D

Đ

S

S

S

Củng cố

Câu 2 : Tia X có bước sóng :

A lớn hơn bước sóng của tia hồng ngoại.A

A lớn hơn bước sóng của tia tử ngoại.B

A nhỏ hơn bước sóng của tia tử ngoại.C

A không thể đo được.D

S

Đ

S

S

Củng cố Câu 3 : Ống Cu-lit-giơ :

chỉ hoạt động được với điện áp xoay chiều.

Củng cốCâu 4 : Tính chất quan trọng nhất của tia X, phân biệt nó với các bức xạ điện

từ khác ( không kể tia gamma ) là :

Củng cố

Câu 5 : Sắp xếp các loại sóng điện từ theo thứ tự tần số giảm dần :

A A AS nhìn thấy , hồng ngoại , tử ngoại ,tia X.

A B Hồng ngoại, AS nhìn thấy,tử ngoại, tia X Hồng ngoại, AS nhìn thấy,tử ngoại, tia X

A C Tia X, tử ngoại , AS nhìn thấy Tia X, tử ngoại , AS nhìn thấy , hồng ngoại

A D Hồng ngoại, tử ngoại , AS nhìn thấy ,tia X Hồng ngoại, tử ngoại , AS nhìn thấy ,tia X

S

S

Đ

S

Củng cố

Câu 6 : Trong việc chiếu và chụp ảnh nội tạng bằng tia X, người ta phải hết sức tránh

tác dụng nào dưới đây ?

A KA hả năng đâm xuyên

A B Làm đen kính ảnh Làm đen kính ảnh

A C Hủy diệt tế bào Hủy diệt tế bào

A D Làm phát quang một số chất Làm phát quang một số chất

S

S

Đ

S

Nhiệm vụ về nhà

 Bài 6; 7SGK trang 146

 Bài 28.3; 28.4; 28.5 BTVL 12 trang 46

 Ôn lại công thức đo bước sóng ánh sáng

 Tiết sau : Thực hành : Đo λ

Tia X đi qua điện trường

Tia X đi qua từ trường

Qua 2 thí nghiệm trên cho ta 1 tính chất của tia X, đó là

tính chất gì ?

Chiếu điện, chụp điện để chẩn đoán bệnh

Tìm khuyết tật trong các vật đúc

Với những thành công trong việc tìm ra tia X, Rơnghen là người đầu tiên trong lịch sử được trao tặng giải thưởng Nobel về vật lí năm 1901.

Vinhem Conrat Rontgen