Bài 28: Tia X (Vật lí 12 Chương trình cơ bản)

Kết qủa của sự tương tác này là phát ra các bức xạ có bước sóng rất ngắn mà ta gọi là tia X... Tia Xc Tính chất Những tính chất nổi bật của Tia X: • Tia X có khả năng đâm xuyên • Tia X

Lớp:

2) Thuyết điện từ của ánh sáng 3) Thang sóng điện từ

NỘI DUNG CHÍNH CỦA BÀI

1) Tia X là gì?

KIỂM TRA BÀI CŨ

1) Tia hồng ngoại là gì? Tính chất và công dụng của nó ra sao?

2) Tia tử ngoại là gì? Tính chất và

công dụng của nó ra sao?

AD ROENTGEN (1845- 1923)

Giải thưởng Noben 1901.

1901.

Năm 1895, nhà bác học người Đức

Rơnghen đã phát

minh ra tia

Rơnghen(tia x)với dụng cụ có tên gọi

là ống Rơnghen.

I Tia X

a) Tia X là gì?

Những bức xạ không nhìn thấy có bước sóng từ

10 – 8 m đến 10 – 11 m, được gọi là tia Rơnghen hay tia X.

1 Tia X

b) Cách tạo tiaCách tạo tia X

p= 10 -3 mmHg

Đối catốt

Anốt Catốt

+

-Đối âm cực

+

Dòng electron

Ống RƠNGHEN 2) Cách tạo tia X

Giải thích cơ chế:

- Các electron trong Katốt được tăng tốc trong

Điện trường mạnh, nên thu được động năng

lớn Khi đến đối âm cực chúng xuyên sâu vào lớp bên trong vỏ nguyên tử và tương tác với

hạt nhân nguyên tử và các electron ở lớp này Kết qủa của sự tương tác này là phát ra các bức

xạ có bước sóng rất ngắn mà ta gọi là tia X.

1 Tia X

c) Tính chất Những tính chất nổi bật của Tia X:

• Tia X có khả năng đâm xuyên

• Tia X tác dụng mạnh lên phim ảnh

• Tia X làm ion hóa không khí

• Tia X có tác dụng làm phát quang nhiều chất

• Tia X có thể gây ra hiện tượng quang điện

• Tia X có tác dụng sinh lý mạnh: diệt khuẩn, diệt tế bào …

I Tia X

d) Ứng dụng

Ứng dụng trong y học

Tìm những vật lạ trong cơ thể

Phát hiện bệnh bằng chụp X quang

Điều trị ung thư

1 Tia X

5) Ứng dụng

Ứng dụng trong công nghiệp: Kiểm tra chất lượng các vật đúc, tìm các vết nứt trong vật bằng kim loại

Các ứng dụng khác: Kiểm tra hành lý, nghiên cứu cấu trúc của vật rắn

II Thuyết

điện từ về

ánh sáng

• Theo Mắc – xoen, ánh sáng là sóng điện từ có bước sóng rất ngắn

• Mối liên hệ giữa tính chất điện từ và tính chất quang

n

c

• Lo – ren – xơ còn chứng tỏ đươc hằng số điện môi  phụ thuộc vào tần số f của ánh sáng:  = F(f)  giải thích được sự tán sắc ánh sáng

III Thang

sóng điện từ

• Các sóng vô tuyến, tia hồng ngoại, ánh

sáng nhìn thấy, tia tử ngoại, tia X, tia gamma đều có cùng bản chất là sóng điện

từ, chỉ khác nhau về bước sóng và tần số Ranh giới giữa các vùng là không rõ rệt

• Sóng có bước sóng càng ngắn thì tính

đâm xuyên càng mạnh, dễ làm phát quang, dễ làm ion hóa không khí; Trong khi sóng có bước sóng càng dài càng dễ quan sát hiện tượng giao thoa

Thang sóng điện từ:

Tia gamma :

Tia Rơnghen:

Tia tử ngoại:

Ánh sáng nhìn thấy:

Tia hồng ngoại:

Các sóng vô tuyến:

12 8

10 4.10 m



4.10 7,5.10 m





m

3

10 



m

12

10



Ánh sáng nhìn thấy

Tia hồng ngoại Tia tử ngoại

Sóng vô tuyến Tia

Rơnghen

Tia Gamma

dưới 500 o C trên 3000 Vật nóng 0 C

Máy phát vô tuyến

Oáng Rơnghen

Sự phân huỷ hạt nhân

Cách thu

Phương pháp quang điện

Phương pháp nhiệt điện

Phương pháp ion hóa

LUYỆN TẬP

2) Vì sao đối catốt của ống Rơnghen phải làm bằng kim loại chịu được nhiệt độ cao và phải làm nguội bằng một dòng nước?

3) Việc chụp X quang trong y học dựa vào tính chất nào của

tia X?

A Tính đâm xuyên và tác dụng sinh lý

B Tính đâm xuyên và tác dụng lên phim ảnh

C Tác dụng sinh lý và tác dụng lên phim ảnh

D Tác dụng đâm xuyên và tác dụng làm phát quang

LUYỆN TẬP

4) So với tia Rơnghen thì tia tử ngoại không có tính chất nào?

A Làm ion hóa không khí

B Khả năng đâm xuyên

C Tác dụng làm phát quang một số chất

D Tác dụng lên phim ảnh