Mục đích nghiên cứu : Với đề tài “Hướng dẫn học sinh tìm hiểu văn bản văn học bằng phương pháp “Tự ám thị” trong phân môn văn", sẽ ít nhiều tạo điều kiện tốt cho hoạt động chuyên môn của
Trang 1MUÏC LUÏC
Trang 2A.PHẦN MỞ ĐẦU:
I Lí do chọn đề tài:
Như lâu nay ta đã biết sự phản ánh của nhiều kênh thông tin đại chúng, của quần chúng nhân dân, của phụ huynh học sinh, của các nhà quản
lí giáo dục, của giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn Ngữ văn, … là học sinh của chúng ta thường chán, thường chê, thường giận, thường hờn, … và không
“mặn mà” gì với viêïc học môn Ngữ văn trong nhà trường phổ thông nói
chung, trong đó không loại trừ phân môn Văn Học sinh thường không bao giờ chú ý học, không chịu đọc văn bản để nắm bắt nội dung chính cũng như những nghệ thuật mà tác giả thể hiện trong văn bản Đa số học sinh không biết tìm hiểu văn bản, nhất là văn bản văn học
Vì sao lại xảy ra trường hợp như vậy? Một trường hợp rất bức xúc cho những người dạy văn học đã tồn tại bấy lâu nay mà vẫn không thể nào thay đổi được Đó là bởi vì rất nhiều lí do, mà nếu chúng ta đưa ra phân tích cho đến đầu thế kỉ 22 cũng chưa hết được Nhưng cho dù vì nguyên nhân nào đi chăng nữa thì nguyên nhân chính là do học sinh chưa chủ động trong việc tự tìm hiểu và chiếm lĩnh những kiến thức, tri thức của nhân loại mà mình chưa biết
Vì vậy, là một giáo viên đang trực tiếp giảng dạy bộ môn Ngữ văn trong nhà trường phổ thông, tôi muốn đưa ra thực nghiệm một trong những
phương pháp giảng dạy bộ môn Ngữ văn theo hướng “tích cực hoá học
sinh” trong việc học.
Đó chính là lí do của đề tài : “Hướng dẫn học sinh tìm hiểu văn bản văn học bằng phương pháp “Tự ám thị” trong phân môn văn".
II Mục đích nghiên cứu :
Với đề tài “Hướng dẫn học sinh tìm hiểu văn bản văn học bằng
phương pháp “Tự ám thị” trong phân môn văn", sẽ ít nhiều tạo điều
kiện tốt cho hoạt động chuyên môn của giáo viên trong tổ Ngữ văn Giúp cho công tác hoạt động chuyên môn trong tổ đạt được hiệu quả hơn
Qua đó, dần dần kích thích cho học sinh ý thức tự chủ động tích cực học tập tốt hơn trong tất cả các môn học, nhất là việc tìm hiểu các văn bản văn học trong môn Ngữ văn
III Đối tượng phạm vi nghiên cứu :
Đối tượng của phạm vi nghiên cứu đó chính là hoạt động học tập của học sinh trong nhà trường
Trang 3IV Nhiệm vụ nghiên cứu
Đề tài : “Hướng dẫn học sinh tìm hiểu văn bản văn học bằng phương
pháp “Tự ám thị” trong phân môn văn", là phương pháp cơ bản dùng để
thực nghiệm trong việc cảm thụ văn học của học sinh trong nhà trường Tạo
điều kiện cho học sinh tự giác học tập và nâng cao dần sự “cảm mến” của
mình về môn học khó hiểu, khó nhớ, … khó cảm thụ này Từ đó, làm cho học
sinh nâng dần sự cảm thụ về văn bản văn học, làm cho học sinh “Người” hơn.
Vì “Văn học là Nhân học” mà.
Đề tài: “Hướng dẫn học sinh tìm hiểu văn bản văn học bằng phương
pháp “Tự ám thị” trong phân môn văn", sẽ được đưa ra và áp dụng trong
hoạt động chuyên môn của giáo viên trong toàn tổ Ngữ văn, nếu sau khi thực nghiệm có hiệu quả
V Phương pháp nghiên cứu :
Đề tài : “Hướng dẫn học sinh tìm hiểu văn bản văn học bằng
phương pháp “Tự ám thị” trong phân môn văn", là đề tài được hình
thành thông qua phương pháp nghiên cứu “tâm lí tự kỉ ám thị” của con Người, cùng kết hợp với việc thông hiểu “tâm sinh lí” của lứa tuổi học sinh
cấp THCS Đó là hướng phương pháp nghiên cứu không mới, nhưng có thể giúp cho học sinh tự ý thức được vai trò học tập của chính bản thân mình, cũng như thấy phấn khởi hơn trong học tập khi tự ám thị về một vấn đề nào đó theo hướng tích cực để tạo điều kiện tự chủ động tìm hiểu nội dung, ý nghĩa, …nào đó trong văn bản văn học mà không có sự gượng ép
VI Nội dung của đề tài :
Đề tài : “Hướng dẫn học sinh tìm hiểu văn bản văn học bằng
phương pháp “Tự ám thị” trong phân môn văn", gồm có 05 nội dung,
như sau :
(1) “Tự ám thị” là gì?
(2) Phương pháp “Tự ám thị” là gì?
(3) Những phương pháp “Tự ám thị” trong việc tìm hiểu văn bản văn học.
(4) Cách áp dụng cho học sinh thực nghiệm.
(5) Ưu điểm và nhược điểm của việc vận dụng phương pháp “tự ám thị” trong việc tìm hiểu văn bản văn học của học sinh.
Trang 4B NỘI DUNG ĐỀ TÀI :
CHƯƠNG I : Cơ sở lí luận liên quan đến đề tài nghiên cứu :
Đề tài : “Hướng dẫn học sinh tìm hiểu văn bản văn học bằng
phương pháp “Tự ám thị” trong phân môn văn".
I Cơ sở pháp lí :
- Thông qua từ thực tế việc học tập của học sinh trong thời gian qua
- Căn cứ vào một số tài liệu tham khảo khác
II Cơ sở lí luận :
Chuyên đề Đề tài : “Hướng dẫn học sinh tìm hiểu văn bản văn học
bằng phương pháp “Tự ám thị” trong phân môn văn, là phương pháp tuy
không mới nhưng chưa thật sự được chú ý và được vận dụng tốt trong việc học môn Ngữ văn của học sinh phổ thông, nhất là trong việc tìm hiểu các văn bản văn học Nếu học sinh biết vận dụng tốt phương pháp “Tự ám thị” trong việc học văn thì nó sẽ giúp cho học sinh hiểu và phân tích tốt hơn về văn bản văn học, giúp cho học sinh cảm nhận sâu sắc hơn về văn bản văn học Từ đó, tạo điều kiện cho học sinh có cách nhìn nhận, có quan điểm, có lập trường, … về văn bản văn học, về cuộc sống, về nhân sinh quan, … giúp cho học sinh yêu văn thơ hơn, yêu con người hơn, yêu cuộc sống hơn, …
III Cơ sở thực tiễn :
Căn cứ vào thực tế chất lượng học tập của học sinh trong trường học hiện nay về môn Ngữ văn nói chung và phân môn văn nói riêng thì chất lượng chưa cao Học sinh đa số còn chưa biết tự cảm thụ một văn bản văn học Học sinh còn chán học môn văn Kể cả quan điểm và cách nhìn nhận của phụ huynh học sinh vẫn còn lệch lạc nhiều về bộ môn học này Và nó là một vài nguyên nhân trong rất nhiều nguyên nhân khác nữa đã vô tình làm cản trở việc chủ động học tập của học sinh về môn này Nhằm giúp cho học sinh tự chủ động học tốt môn học trên, tôi đã tự đưa ra một phương pháp học tập tích cực cho học sinh nhằm giúp cho việc học của học sinh được tốt hơn
hiện tại Đó chính là cơ sở của đề tài: “Hướng dẫn học sinh tìm hiểu văn
bản văn học bằng phương pháp “Tự ám thị” trong phân môn văn".
CHƯƠNG II : Thực trạng của đề tài nghiên cứu
I.Khái quát phạm vi ( địa bàn ) nghiên cứu :
Đề tài : “Hướng dẫn học sinh tìm hiểu văn bản văn học bằng
phương pháp “Tự ám thị” trong phân môn văn", là một đề tài giúp cho
học sinh học tập chủ động hơn trong phân môn văn của bộ môn Ngữ văn
Trang 5thúc đẩy việc dạy và học trong trường học ngày càng thực chất hơn, chất lượng hơn
II Thực trạng của đề tài nghiên cứu :
Đề tài nghiên cứu về: “Hướng dẫn học sinh tìm hiểu văn bản văn
học bằng phương pháp “Tự ám thị” trong phân môn văn", là một đề tài
được tìm hiểu, sưu tầm, nghiên cứu và được đúc kết ra một cách cụ thể nhằm tạo điều kiện cho học sinh học tập được tốt hơn về bộ môn Ngữ văn trong trường học
Đề tài nghiên cứu về: “Hướng dẫn học sinh tìm hiểu văn bản văn
học bằng phương pháp “Tự ám thị” trong phân môn văn", về cơ bản
được viết hoàn chỉnh và được thông qua cấp tổ Được giáo viên toàn tổ thực nghiệm trong công tác giảng dạy môn ngữ văn trong năm học 2008 -2009
Nội dung cơ bản của đề tài, đó là : (1) “Tự ám thị” là gì?
(2)Phương pháp “Tự ám thị” là gì?
(3) Những phương pháp “Tự ám thị” trong việc tìm hiểu văn bản văn học.
(4)Cách áp dụng cho học sinh thực nghiệm.
(5)Ưu điểm và nhược điểm của việc vận dụng phương pháp “tự ám thị” trong việc tìm hiểu văn bản văn học của học sinh.
III.Nguyên nhân của thực trạng :
Như chúng ta đã biết, ý thức lâu nay của rất nhiều người, trong đó có không ít quý bật phụ huynh học sinh về việc học môn Ngữ văn của học sinh trong nhà trường còn lệch lạc, chưa đúng, chưa rõ ràng, chưa đầy đủ, …Chính điều đó đã làm cho phụ huynh học sinh và cả học sinh đều lầm tưởng rằng học môn Ngữ văn là phụ, là không cần thiết, không có yếu tố quyết định
cho tương lai của chính bản thân người học.( Mà thật ra môn Ngữ văn là
môn học quan trọng số một trong bất kì môn học nào, nếu cho phép ta phân tích hết những tác dụng trực tiếp và gián tiếp của nó vào việc học các môn học khác, vào việc vận dụng nó cho các lĩnh vực khác, vào thực tế cuộc sống, … Mà nếu không cần phân tích, chúng ta cũng thấy được tầm quan trọng trực tiếp của bộ môn học này qua số lượng tiết học trong phân phối chương trình giảng dạy của Bộ GD – ĐT nước ta) Thế mà, rất nhiều
người không thấy được, thật là đáng tiếc Vì vậy, nên phụ huynh học sinh và
học sinh có quan điểm là chỉ cần “đầu tư” vào việc học các môn học khác,
Trang 6có tính quyết định về tương lai mà họ nghĩ, như: Toán, Lý, Hoá, Anh, … để mà còn thi cử
Cũng vì chính những ý thức đó, nó đã làm cho học sinh chán học văn, ghét học văn, … dần dần làm cho học sinh chây lười học văn, … và cuối cùng làm cho học sinh hỏng luôn kiến thức về Văn học, học sinh không còn biết cảm nhận cái hay, cái đẹp trong Văn học là gì nữa, học sinh không còn biết rung động khi đọc những văn bản văn học, học sinh không còn biết lí luận, …
Vì “Văn học Là Nhân học”, mà học sinh không chịu học thì học sinh làm
sao tự bồi dưỡng được tâm hồn của chính bản thân mình.Vì vậy, để giải
quyết thực trạng đó, tôi đưa ra giải pháp : “Hướng dẫn học sinh tìm hiểu
văn bản văn học bằng phương pháp “Tự ám thị” trong phân môn văn",
nhằm một phần nào kích thích cho học sinh ý thức được việc tìm hiểu những
cái hay, cái đẹp, những cái “Chân, Thiện, Mỹ” trong văn bản văn học Giúp cho học sinh dần dần “yêu mến” trở lại với văn học.
CHƯƠNG III : Biện pháp, giải pháp chủ yếu để thực hiện đề tài
I.Cơ sở xuất phát :
- Nhằm tạo điều kiện cho học sinh học tập và cảm thụ văn bản văn học tốt hơn
- Giúp học sinh “Hiểu” về văn học hơn.
- Giúp học sinh tự bồi dưỡng tâm hồn mình tốt hơn qua Văn học
- Giúp học sinh mở rộng thêm kiến thức về văn học cho bản thân
II.Các giải pháp chủ yếu :
(1) “Tự ám thị” là gì?
“Tự ám thị” là bằng cách tác động tâm lí, tự làm cho chính bản thân cá nhân mình tiếp nhận một cách chủ động (hoặc thụ động) những ý nghĩ, ý định, những vấn đề, những nội dung, … nào đó.
(2)Phương pháp “Tự ám thị” là gì?
Phương pháp “Tự ám thị” là cách dùng kiểu “Tự ám thị”để vận dụng cho việc tìm hiểu,tư duy, … về một vấn đề nào đó một cách chủ động và theo hướng tích cực.
(3) Những phương pháp “Tự ám thị” trong việc tìm hiểu văn bản văn học.
1.(3) Hoá thân vào nhân vật trong văn bản.
Khi tìm hiểu một văn bản văn học, học sinh có thể
Trang 7thân mình yêu thích, hoặc do sự chỉ định của giáo viên bộ môn Từ đó, sẽ tạo cho học sinh có cách nhìn nhận, suy nghĩ, …khác về việc học văn, làm cho học sinh tự chủ động hơn, thích học hơn.
(Ví dụ minh hoạ)
2.(3) Hoá thân vào chính tác giả của văn bản.
Học sinh có thể thử hoá thân vào chính tác giả của một văn bản văn học nào đó, nhằm mục đích thử cảm nhận về nội dung và nghệ thuật được thể hiện trong văn bản mình viết.(Tại sao lại viết như thế? Viết như thế vì mục đích gì? Nội dung cần thể hiện trong văn bản là gì? Mình đã dùng những biện pháp nghệ thuật nào trong văn bản? Tại sao lại dùng biện pháp đó mà không dùng biện pháp khác? … ) Qua đó, học sinh sẽ hiểu hơn về các tác giả văn học, thấy được tài năng của họ, tôn trọng họ hơn, yêu họ hơn, …
(Ví dụ minh hoạ)
3.(3) Tự xem văn bản đang tìm hiểu có nội dung dễ hiểu.
Khi tìm hiểu văn bản, học sinh cứ tự nhủ rằng đây là một văn bản có nội dung dễ hiểu, chỉ cần chú ý đọc thật
kĩ và cảm nhận về những nội dung được thể hiện trong văn bản là hiểu ngay về những điều mà tác giả muốn gởi đến người đọc, người nghe Từ đó, làm cho học sinh tự tin hơn khi đọc các loại văn bản văn học.
(Ví dụ minh hoạ)
4.(3) Tưởng tượng văn bản như đã đọc ở được đọc ở đâu đó
rồi.
Khi đọc văn bản, học sinh có thể tưởng tượng như chính mình đã đọc văn bản này ở đâu đó rồi, văn bản này hình như quen quen với mình rồi Giờ thì mình chỉ đọc lại thôi, nên nội dung của văn bản này dễ hiểu thôi, không có
Trang 8gì là khó khăn với bản thân, chỉ cần mình chú ý đọc lại cho thật tốt là được Điều đó, giúp cho học sinh có được những suy nghĩ về việc tích luỹ những kiến thức văn học cho chính bản thân mình.
(Ví dụ minh hoạ)
5.(3) Phán đoán trước những sự việc sẽ diễn biến tiếp theo
trong khi đọc văn bản.
Trong khi đọc văn bản, học sinh có thể tự bản thân mình phán đoán trước những sự việc có thể sẽ tiếp diễn tiếp theo như thế nào đó và sẽ kết thúc ra sao đó Học sinh cũng có thể tự cho phép mình tưởng tượng ra cách tiếp diễn tiếp theo và kết thúc của văn bản theo cách riêng mà mình mong muốn Từ đó, làm cho học sinh cảm nhận tốt hơn về văn bản văn học.
(Ví dụ minh hoạ)
(4)Cách áp dụng cho học sinh thực nghiệm.
Aùp dụng cho việc học sinh tự đọc văn bản ở nhà.
Giáo viên bộ môn sẽ dựa trên cơ sở Những phương pháp “Tự ám thị” trong việc tìm hiểu văn bản văn học phần (3) trong Các giải pháp chủ yếu phần II của đề tài, để hướng dẫn học sinh cách học
theo đề tài này.
(5)Ưu điểm và nhược điểm của việc vận dụng phương pháp “tự ám thị” trong việc tìm hiểu văn bản văn học của học sinh.
1.(5) Ưu điểm.
Nếu học sinh thực hiện được những nội dung của đề tài này dưới sự hướng dẫn trực tiếp và có sự giám sát, theo dõi, kiểm tra, … của giáo viên bộ môn, thì:
- Việc học của học sinh sẽ bảo đảm được tiến bộ rõ nét.
- Làm cho học sinh dần dần học tốt hơn về văn học, nhất là việc tìm hiểu các văn bản văn học.
- Chất lượng học tập của học sinh sẽ được nâng
Trang 9Qua đó, giúp cho học sinh cảm thụ tốt hơn về văn học.
2.(5) Nhược điểm.
Nếu giáo viên và học sinh thực hiện đề tài theo hướng qua loa, chiếu lệ, thì:
- Học sinh sẽ bị “Tự kỉ ám thị”, nó có tác dụng
ngược lại sự mong muốn của đề tài.
- Học sinh cứ nghĩ rằng mình đã nắm bắt được văn bản, hiểu được văn bản, … trong khi thực chất học sinh không biết gì cả.
- Học sinh cho rằng mình học rất tốt, trong khi bản thân thì chẳng chịu học, không chịu học, …
III.Tổ chức triển khai thực hiện :
Đề tài : “Hướng dẫn học sinh tìm hiểu văn bản văn học bằng
phương pháp “Tự ám thị” trong phân môn văn",đã được thông qua cấp
tổ và đang được tổ áp dụng trong năm học 2008 – 2009, theo hai giai đoạn:
- Giai đoạn 1 : Vận dụng thực nghiệm trong công tác giảng dạy của tổ ( HK I ).
- Giai đoạn 2 : Đánh giá kết quả thực nghiệm, nếu có hiệu quả thì tiếp tục thực
hiện trong HKII và các năm học tiếp theo
C.KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ :
I.Kết luận :
Trên đây, đề tài : “Hướng dẫn học sinh tìm hiểu văn bản văn học
bằng phương pháp “Tự ám thị” trong phân môn văn", là một đề tài
mang tính cá nhân, nên nó nó là một đề tài mang tính chất chủ quan Nó có thể áp dụng được trong hoàn cảnh, (ngữ cảnh, bối cảnh, trường hợp, …) này, nhưng chưa hẳn sẽ được vận dụng tốt cho hoàn cảnh, ( … ) khác Nên với đề tài này, chúng tôi mới chỉ thực nghiệm trong tổ Ngữ văn trong năm học
2008 – 2009 nếu khả quan thì chúng tôi có thể xin phép chuyên môn trường tiếp tục áp dụng cho những năm học sau
Vì vậy, tôi rất mong ý kiến, sự đánh giá, sự thẩm định, sự ủng hộ của
Hội đồng khoa học các cấp cho đề tài : “Hướng dẫn học sinh tìm hiểu
văn bản văn học bằng phương pháp “Tự ám thị” trong phân môn văn"
này
II.Kiến nghị :
1 Đề nghị BGH trường kiểm tra, thẩm định và cho phép tổ thực hiện đề tài trong năm học 2007 – 2008
Trang 102 Đề nghị Hội đồng khoa học các cấp thẩm định cho đề tài và công nhận tính thiết thực của đề tài nếu được và có thể áp dụng trong việc soạn và dạy của tổ trong trường học.
Sơn Nguyên, ngày 03 / 10 / 2008
Người viết ( kí tên )