Tiếng việt 1 rèn phát âm đúng cho học sinh

Để đạt đợc mục tiêu giáo dục đào tạo trớc hết phải đặt nền tảng vững chắc cho bậc tiểuhọc, đặc biệt là đổi mới phơng pháp dạy học ở tiểu học hiện nay chất lợng dạy môn Tiếng Việt cỏch ph

PHềNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẬN THANH XUÂN

TRƯỜNG TIỂU HỌC NHÂN CHÍNH

BIỆN PHÁP RẩN CÁCH PHÁT ÂM ĐÚNG

CHO HỌC SINH LỚP 1

Môn : Tập đọc

Tài liệu kèm theo: Đĩa CD

Năm học: 2013 – 2014

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU 2

III ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 2

IV NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 2

V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2

PHẦN NỘI DUNG 3

I NHỮNG CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 3

1 Những cơ sở lý luận 3

2 Những cơ sở thực tiễn 3

II NHỮNG NHIỆM VỤ CỦA NGƯỜI GIÁO VIÊN KHI THỰC HIỆN RÈN PHÁT ÂM CHUẨN CHO HỌC SINH 5

III THỰC TRẠNG VÀ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN 5

1 Thực trạng 5

1.1 Đặc điểm tình hình lớp 1 trường TH Nhân Chính 5

1.2 Thực trạng về giảng dạy môn Tiếng Việt lớp 1 5

1.3 Quan điểm của giáo viên về giờ Tập đọc 6

1.4 Những phương pháp giáo viên thường sử dụng trong phần rèn đọc 6

2 Những biện pháp thực hiện 8

A/ Đối với thầy 8

2.1 Chữa lỗi phát âm bằng biện pháp luyện theo mẫu 8

2.2 Chữa lỗi phát âm bằng biện pháp cấu âm 8

2.3 Biện pháp chữa lỗi bằng âm trung gian 9

2.4 Tập hát để giúp học sinh phát âm đúng một vài thanh 9

B/ Đối với trò 9

IV MỘT SỐ BIỆN PHÁP HƯỚNG DẪN HỌC SINH RÈN ĐỌC ĐÚNG 9

1 Đọc mẫu 10

2 Hướng dẫn đọc 10

3 Cách dạy thực hành 20

NHỮNG KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC 22

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 23

1 KẾT LUẬN 23

2 BÀI HỌC KINH NGHIỆM 23

3 Ý KIẾN ĐỀ XUẤT 24

3.1 Đối với gia đình 24

3.2 Đối với địa phương 24

PHẦN MỞ ĐẦU

I Lí DO CHỌN ĐỀ TÀI

Văn học là nghệ thuật của ngụn ngữ, là sự nhận thức về thế giới cuộcsống con người và xó hội Tỏc phẩm văn học dựng phương tiện ngụn từ để sỏngtạo nờn những hỡnh tượng về cuộc sống con người, quờ hương, xứ sở và đem lạicho người đọc những rung cảm thực sự trong sỏng Trong nhà trường tiểu học ởViệt Nam đó coi Tiếng Việt là một mụn học trung tõm, làm nền múng cỏc mụnhọc khỏc

Trong cỏc mụn học ở Tiểu học mụn Tiếng Việt cú một vị trớ đặc biệt quantrọng Để cú thể thực hiện được nội dung giao tiếp người ta phải nghe, đọc đợcTiếng Việt Dạy sử dụng Tiếng Việt là dạy cách dùng Tiếng Việttrong hai dạng ngôn ngữ cho học sinh (núi và viết) - năng lực hoạt độngngụn ngữ được thể hiện trong 4 dạng hoạt động tương ứng với chỳng là 4 kỹnăng: nghe, núi, đọc, viết Là dạy học sinh lĩnh hội và sản sinhnhững ngôn bản bằng Tiếng Việt Tiếng Việt là một môn tổnghợp của các môn học, nó trau dồi kiến thức Tiếng Việt, kiến thứcvăn học, kiến thức đời sống góp phần rất quan trọng trongviệc hình thành nhân cách cho học sinh, tạo tiền đề cho họcsinh học tốt các môn học khác Để đạt đợc mục tiêu giáo dục

đào tạo trớc hết phải đặt nền tảng vững chắc cho bậc tiểuhọc, đặc biệt là đổi mới phơng pháp dạy học ở tiểu học hiện

nay chất lợng dạy môn Tiếng Việt cỏch phỏt õm đỳng ở các trờng

tiểu học nói chung và trờng tiểu học Nhõn Chớnh cha thật đạt đợckết quả cao theo yêu cầu của bộ môn từ đó sẽ ảnh hởng trựctiếp đến việc học tập môn Tiếng Việt và các môn học khác

Đọc là phõn mụn cú vị trớ đặc biệt quan trọng trong chương trỡnh TiếngViệt bậc Tiểu học Vỡ nú đảm nhiệm việc hỡnh thành và phỏt triển cho học sinh

kỹ năng đọc, một kỹ năng quan trọng hàng đầu của học sinh ở bậc tiểu học

Trong khi đú ở Trường Tiểu học việc dạy đọc, bờn cạnh những thành cụngcũn nhiều hạn chế Học sinh của chỳng ta chưa đọc được như mong muốn Kếtquả học đọc của cỏc em chưa đỏp ứng được yờu cầu của việc hỡnh thành kĩ năngđọc Cỏc em chưa nắm chắc được cụng cụ để lĩnh hội tri thức, tư tưởng, tỡnhcảm của người khỏc chứa đựng trong văn bản được đọc Giỏo viờn Tiểu học vẫncũn lỳng tỳng khi dạy tập đọc: Cần đọc bài tập đọc với giọng như thế nào, làmthế nào để chữa lỗi cho học sinh khi phỏt õm, làm thế nào để cỏc em phỏt õmchuẩn, để từ đú giỳp cỏc em đọc hay hơn diễn cảm hơn, làm tiền đề để cỏc emhiểu văn bản được đọc, để cho những gỡ đọc được tỏc động chớnh vào cuộc sốngcủa cỏc em Qua những năm thực nghiệm đổi mới phơng phápdạy học theo hớng lấy hộc sinh làm trung tâm, giáo vên đã cónhiều cố gắng song kết quả dạy học cha cao Sau khi học xonglớp 1 nhiều em đọc cha thông, viết cha thạo, phỏt õm chưa chuẩncha biết trả lời đủ câu Đú là những trăn trở của giỏo viờn trong mỗi giờdạy tập đọc Từ thực tế trên tôi bắt đầu đặt quyết tâm chọn đề

tài “Biện phỏp rốn cỏch phỏt õm đỳng cho học sinh lớp 1” nghiên cứu để

tìm giải pháp cụ thể, thiết thực nhằm vận dụng phơng phápdạy học mới sao cho có kết quả cao hơn trong quá trình dạymôn Tiếng Việt phần rốn phỏt õm chuẩn cho học sinh lớp 1

II MỤC ĐÍCH NGHIấN CỨU:

- Củng cố kinh nghiệm giảng dạy của bản thõn Qua đú thấy được nhữngtồn tại trong giảng dạy phõn mụn tập đọc về việc rốn phỏt õm chuẩn cho họcsinh

- Nõng cao chất lượng phỏt õm chuẩn cho học sinh

- Đưa ra một số phương phỏp giỳp học sinh phỏt õm đỳng; đọc lưu loỏttrụi chảy, đọc diễn cảm

- Để cú cơ hội trao đổi học hỏi về đổi mới phương phỏp rốn phỏt õmchuẩn cho học sinh

III ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIấN CỨU

Việc đổi mới phương phỏp dạy học ở tất cả cỏc mụn học là rất cần thiếtbởi vỡ nú nõng cao chất lượng giỏo dục học sinh Song đề tài này chỉ thưc hiệnnghiờn cứu trong phạm vi đổi mới phương phỏp rốn phỏt õm chuẩn cho học sinh

Phạm vi nghiên cứu: học sinh lớp 1A1 - Lớp 1A2 Trờng tiểu

học Nhân Chính – Quận Thanh Xuõn – Thành phố Hà Nội

IV NHIỆM VỤ NGHIấN CỨU:

- Tập hợp một số vấn đề lớ luận làm cơ sở khoa học cho việc viết đề tài

- Điều tra thực trạng việc rốn cho học sinh lớp 1 cỏch phỏt õm đỳng

V PHƯƠNG PHÁP NGHIấN CỨU:

- Đọc cỏc tài liệu về phương phỏp giảng dạy Tiếng Việt, Tập đọc, tài liệuđổi mới dạy và học mụn Tiếng Việt ở tiểu học

- Dạy khảo sỏt ở cỏc lớp khỏc nhau

- Quan sỏt, tỡm hiểu, phõn tớch thỏi độ hành động của học sinh giỏo viờntiếp thu ý kiến của cấp trờn

- Trao đổi với cỏc đồng nghiệp cú nhiều kinh nghiệm trong giảng dạy

Trong đổi mới về giáo dục và đào tạo thì đổi mới phơngpháp dạy học có vị trí đặc biệt quan trọng Hoạt động dạy học

là hoạt động chủ yếu của nhà trờng nhằm nâng cao chất lợngtoàn diện về đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ và các kỹ năng cơbản, đồng thời phát huy tích cực, chủ động, sáng tạo và nănglực tự học của học sinh, từng bớc áp dụng phơng pháp tự học, rènluyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đếntình cảm, đem lại niềm vui trong học tập và sự hứng thú chohọc sinh

Hoạt động dạy học là một quá trình có tính định hớng,

có tổ chức, lựa chọn phơng pháp dạy học phù hợp với đối tợnghọc sinh lớp 1 trong nhà trờng là một nhiệm vụ quan trọngnhằm giúp cho hoạt động của thầy và trò đạt kết quả cao

Việc tăng cờng kiểm tra nhằm đánh giá kết quả học tậpcủa học sinh qua đó phát hiện, bồi dỡng học sinh giỏi, phụ đạohọc sinh yếu kém ngoài ra còn có tác dụng thúc đẩy thi đuagiữa các cá nhân, giữa các nhóm, các lớp

Để học sinh chủ động lĩnh hội kiến thức, biết xây dựng

nề nếp học tập và tự học ở nhà có chất lợng cần có sự ủng hộcủa mọi lực lợng trong xã hội về việc đổi mới phơng pháp dạyhọc Do đó, sự thống nhất trong các hoạt động giáo dục giữanhà trờng- gia đình- xã hội đóng vai trò đặc biệt quan trọng

Biết đọc con người đó nhõn khả năng tiếp nhận lờn nhiều lần Từ đõy, họbiết tỡm hiểu đỏnh giỏ cuộc sống nhận thức cỏc mối quan hệ tự nhiờn, xó hội, tưduy Biết đọc con người sẽ cú khả năng chế ngự một phương tiện văn hoỏ cơbản, giỳp họ giao tiếp được với thế giới bờn trong của người khỏc, thụng hiểu tưtưởng tỡnh cảm của người khỏc

Đặc biệt, khi đọc cỏc tỏc phẩm về văn chương con người khụng chỉ thứctỉnh về nhận thức mà cũn rung động về tỡnh cảm, nảy nở những ước mơ cao đẹp,được khơi dậy năng lực hành động, sức mạnh sỏng tạo cũng như được bồi dưỡngtõm hồn Khụng biết đọc con người sẽ khụng cú điều kiện hưởng thụ sự giỏo dục

mà xó hội dành cho họ, khụng thể hỡnh thành được một nhõn cỏch toàn diện

Trong thời đại bựng nổ thụng tin thỡ biết đọc càng quan trọng vỡ nú sẽgiỳp người ta sử dụng nguồn thụng tin Đọc chớnh là học, học nữa, học mói Đọc

để tự học, học cả đời Vỡ vậy, dạy đọc cú ý nghĩa rất quan trọng

2 Những cơ sở thực tiễn

Lớp 1 là nền móng của bậc học giáo dục tiểu học, nóchiếm một vị trí vô cùng quan trọng trong bậc tiểu học là lớphọc chuẩn bị cơ sở vững chắc ban đầu cho sự phát triển hàihoà về nhân cách của học sinh.

Lớp 1 là lớp học đầu tiên của mỗi con ngời nó đóng vai tròrất quan trọng trong những bậc học sau này Vì vậy giáo viênphải làm sao cho học sinh học tập một cách tự nhiên không gò

ép, không quá sức mà tạo cho trẻ hứng thú học tập một cách

độc lập sáng tạo Chăm lo cho lớp 1 nói chung và môn TiếngViệt nói riêng sẽ không chỉ nâng cao chất lợng mà còn gópphần nâng cao sự hiểu biết của con ngời, nâng cao mặt bằngdân trí cho cộng đồng thực hiện tốt lời dạy của Bác Hồ kínhyêu: “Vì lợi ích trăm năm trồng ngời”

Do phơng pháp giảng dạy lớp 1 đợc đặt ở vị trí quan trọnghàng đầu trong bậc Tiểu học nên nó liên quan mật thiết với tấtcả các môn học của bậc học Vì thế giáo viên phải có phơngpháp dạy học linh hoạt, hấp dẫn để học sinh nắm đợc kiến thứcTiếng Việt- môn học công cụ để từ đó học sinh có cơ sở đểhọc tốt các môn học khác nâng cao chất lợng giáo dục đào tạomột cách toàn diện

Trọng tâm của chơng trình Tiếng Việt 1 chủ yếu tậptrung vào hai kỹ năng nói và viết Chơng trình môn Tiếng Việtyêu cầu dạy cả bốn kỹ năng (Nghe, nói, đọc, viết) Tuy nhiên ch-

ơng trình vẫn u tiên cho việc dạy ngôn ngữ nói và viết nhằmgiúp học sinh cuối lớp 1 có thể đọc, viết đợc Tiếng Việt

Dạy đọc cú ý nghĩa rất to lớn ở tiểu học Đọc trở thành một đũi hỏi cơ bảnđầu tiờn đối với mỗi người đi học Đầu tiờn trẻ phải học đọc, sau đú cỏc em phảiđọc để học Đọc là cụng cụ để học tập cỏc mụn học Đọc tạo ra hứng thỳ vàđộng cơ học tập Nú là khả năng khụng thể thiếu được của con người thời đạivăn minh

Chớnh vỡ vậy, trường Tiểu học cú nhiệm vụ dạy đọc cho học sinh mộtcỏch cú kế hoạch và cú hệ thống Tập đọc với tư cỏch là một phõn mụn của mụnTiếng Việt ở Tiểu học cú nhiệm vụ đỏp ứng yờu cầu này Đú là hỡnh thành vàphỏt triển năng lực đọc cho học sinh

Thụng qua việc dạy đọc phải làm cho học sinh thớch đọc và thấy rằng khảnăng đọc là cú ớch lợi cho cỏc em trong cả cuộc đời Phải làm cho học sinh thấy

đú là một trong những con đường đặc biệt để tạo cho mỡnh một cuộc sống trớ tuệđầy đủ và phỏt triển Việc dạy đọc sẽ giỳp cỏc em hiểu biết hơn, bồi dưỡng ở cỏc

em lũng yờu cỏi thiện và cỏi đẹp, dạy cho cỏc em biết suy nghĩ một cỏch lụgiccũng như biết tư duy cú hỡnh ảnh Dạy đọc khụng chỉ giỏo dục tư tưởng đạođức mà cũn giỏo dục tớnh cỏch, thị hiếu thẩm mỹ cho học sinh

Muốn đọc đỳng, đọc diễn cảm thỡ trước hết giỏo viờn cần luyện phỏt õmđỳng cho học sinh tiểu học người giỏo viờn phải là người phỏt õm chuẩn xỏcMuốn vậy, trước hết và thực chất phải giải quyết vấn đề phương ngữ Mục tiờu

của chỳng ta là vươn đến một tiếng núi dõn tộc Việt thống nhất, đẹp đẽ về mặt

õm thanh Muốn như vậy, chỳng ta cần luyện cho học sinh phỏt õm chuẩn, đọcđỳng đọc hay

Phỏt õm chuẩn sẽ được nhiều cỏi lợi trước hết nú giỳp học sinh viết đỳngchớnh tả sau đú cũn giỳp học sinh phỏt õm dễ dàng hơn khi học ngoại ngữ và họccỏc mụn học khỏc

Dựa vào tõm lý của người bản ngữ, chỳng ta cú thể chia cỏc trường hợp

phỏt õm lệch chuẩn chữ viết thành hai nhúm: Nhúm lỗi phỏt õm và nhúm biến thể phươmg ngữ Chỳng ta chỉ luyện cho cỏc trường hợp được xem là mắc lỗi,

núi khụng trũn tiếng Cũn nhỡn chung, học sinh tiểu học hay mắc lỗi đọc thiếu

õm đệm

Vớ dụ: Hoa huệ -> đọc Ha huệ, phỏt õm lẫn giữa cỏc thanh ?/ , '/~ , n/l

Vậy nhiệm vụ của người giỏo viờn khi thực hiện đổi mới phương phỏpdạy phõn mụn tập đọc, cụ thể là rốn phỏt õm chuẩn cho học sinh Tiểu học là gỡ?

II NHỮNG NHIỆM VỤ CỦA NGƯỜI GIÁO VIấN KHI THỰC HIỆN RẩN PHÁT ÂM CHUẨN CHO HỌC SINH

Muốn học sinh phỏt õm đỳng thỡ mỗi giỏo viờn khi luyện phỏt õm phải cú

sự vận dụng mềm dẻo, trong phần luyện tập cú chia ra nội dung bắt buộc và nộidung lựa chọn Chấp nhận nhiều chuẩn chớnh õm Giỏo viờn sẽ lựa chọn chuẩnphỏt õm nào gần nhất với giọng địa phương của mỡnh đối chiếu với cỏch phỏt õm

tự nhiờn theo phương ngữ của mỡnh cũn những điểm nào sai lạc

Trước hết giỏo viờn phải tự chữa lỗi cho mỡnh rồi xõy dựng kế hoạch chữalỗi phỏt õm cho học sinh trong giờ tập đọc và cả giờ học khỏc Giỏo viờn luụn cú

ý thức rốn luyện tham khảo cỏc tài liệu, luụn chỳ trọng lời núi khi giao tiếp vớitrẻ, với mọi người ở mọi nơi, mọi lỳc

Thỏi độ sư phạm đỳng đắn của người giỏo viờn là sự hướng dẫn tận tỡnh,đặc biệt là động viờn tinh thần thương yờu giỳp đỡ học sinh để cỏc em cú hứngthỳ rốn phỏt õm đỳng, luụn gần gũi với trẻ để nắm bắt tõm sinh lớ của trẻ Mặtkhỏc, vốn sống, vốn hiểu biết sõu rộng và khả năng ứng đối nhanh nhạy, thụngminh của giỏo viờn và chọn phương phỏp sửa phỏt õm sai cho học sinh sao chomới mẻ phự hợp với đặc điểm tõm sinh lý của học sinh tiểu học cũng là nhữngyếu tố ảnh hưởng đến sự thành bại của việc rốn kỹ năng núi sao cho chuẩn

Mục tiờu của việc rốn phỏt õm chuẩn cho học sinh là cỏc em phải đọctrơn, đọc thành thạo, đọc đỳng rừ ràng, rành mạch, diễn cảm Học sinh luụn cú ýthức đọc đỳng đọc hay

Đồng thời giỏo viờn cũng cần tỡm hiểu nguyờn nhõn dẫn đến học sinh phỏt

õm sai ở chỗ nào để từ đú cú biện phỏp sửa sai rốn đỳng cho thớch hợp

III THỰC TRẠNG VÀ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN

1 Thực trạng

1.1 Đặc điểm tỡnh hỡnh lớp 1 trường TH Nhõn Chớnh

Năm học vừa qua đợc nhà trờng phân công giảng dạy lớp1A1, lớp chủ nhiệm tôi gồm có :

* Tổng số học sinh : 52 trong đó học sinh : 29 em, Nữ :

23 em

Đa số các em đều ngoan ngoãn có ý thức trong học tập vàrèn luyện, tuy nhiên các nhiều em điều kiện gia đình còn khókhăn, một số em không qua lớp mầm non do vậy trong quảtrình học tập tiếp thu bài giảng của cỏc em còn chậm không

đồng đều đặc biệt là môn Tiếng Việt

1.2 Thực trạng về giảng dạy mụn Tiếng Việt lớp 1

Tụi trực tiếp cụng tỏc giảng dạy tại Trường Tiểu học Nhõn Chớnh đó nhiềunăm, trong quỏ trỡnh giảng dạy cũng như tiếp xỳc với cỏc em học sinh ở đõy, tụinhận thấy:

Cỏc em cũn phỏt õm sai, núi ngọng rất nhiều, rồi đọc chưa diễn cảm, chưađỳng ngữ điệu đọc chưa lưu loỏt, trụi trảy Cỏc em thường phỏt õm sai cỏc phụ

õm đầu như đọc lẫn lộn giữa n/ l, phỏt õm p (pờ) thành b (bờ), s thành x, tr ch Cỏc lỗi phần vần, õm cuối cỏc em hay mắc như: huệ phỏt õm thành hệ, hoa

 ha, xanh  xăn, ngạt mũi  ngạc mũi, toàn -> toàng , mỏy bay -> mỏi bai,thỉnh thoảng -> thỉnh thoản, hươu -> hiờu, mưu trớ  miu chớ cỏc em cũn núingọng như rỡ thành rớ, quyển vở  quyện vợ, đó  đỏ

Sở dĩ, do cỏc em phỏt õm sai như vậy, tụi thiết nghĩ là do: Địa phươngnằm trong vựng cú điều kiện kinh tế cũn nhiều khú khăn Đa phần cỏc em là connhà lao động nờn việc học tập của cỏc em cú phần bị hạn chế, cỏc em chưa đượctrang bị đầy đủ sỏch vở, đồ dựng khi đến lớp Việc học ở nhà lại chưa cú sựkốm cặp quan tõm của gia đỡnh Điều đú làm cho thời gian học và hiệu quả họctập của cỏc em bị hạn chế ảnh hưởng khụng nhỏ tới kết quả học tập của cỏc em

Với thực trạng như vậy, tụi đó tỡm hiểu, nghiờn cứu để tỡm ra biện phỏpchữa lỗi phỏt õm cho học sinh nhằm khắc phục tỡnh trạng phỏt õm sai trongtrường nõng cao chất lượng phỏt õm chuẩn

Từ đú, nõng cao chất lượng giảng dạy Hơn nữa, tụi nhận thấy người giỏoviờn tiểu học là người thầy đầu tiờn đặt nền múng trang bị cho cỏc em ý thức vềchuẩn ngụn ngữ và chuẩn văn hoỏ đồng thời ở trường Tiểu học cú điều kiện rốncho học sinh phỏt õm chuẩn, bởi trong chương trỡnh học cú phõn mụn Học vần,Tập đọc

1.3 Quan điểm của giỏo viờn về giờ Tập đọc

Nhỡn chung giỏo viờn tiểu học đều rất coi trọng giờ Tập đọc Giỏo viờn ởcỏc lớp đầu cấp cho rằng phần luyện đọc từ, đọc cõu là quan trọng hơn cũn cỏclớp cuối cấp thỡ cho rằng phần luyện đọc và phần tỡm hiểu bài quan trọng nhưnhau Nhưng nhỡn chung 70% giỏo viờn khẳng định việc luyện đọc quan trọnghơn cũn về thời gian phõn bố trong giờ luyện đọc thỡ 80% số giỏo viờn cho rằngthời gian luyện đọc là nhiều hơn cũn 20% cho rằng thời gian của 2 phần này nhưnhau Được dự cỏc tiết Tập đọc chuyờn đề của Quận núi chung và của trườngnúi riờng, tụi nhận thấy phần lớn giỏo viờn đều chỳ ý sửa lỗi phỏt õm cho học

sinh, song do thời gian bị hạn chế nên việc sửa lỗi do chỉ được thực hiện lướtqua khi luyện đọc từ hoặc câu giáo viên thường chỉ cho học sinh luyện những từ

và câu mà sách giáo khoa yêu cầu chứ chưa chọn lọc ra những từ hoặc câu màhọc sinh của mình hay nhầm lẫn

1.4 Những phương pháp giáo viên thường sử dụng trong phần rèn đọc

Hiện nay ở tiểu học, về vấn đề rèn đọc cho học sinh, giáo viên sử dụngphương pháp dạy học cụ thể là: phương pháp làm mẫu, phương pháp luyệnđọc theo mẫu, phương pháp luyện tập củng cố, phương pháp hỏi đáp (đặtcâu hỏi để học sinh tự tìm và phát hiện từ khó, cách ngắt nhịp câu dài…) vàphương pháp đóng vai (đối với văn kể chuyện)

* Thực trạng phần rèn đọc ở lớp 1

Qua giảng dạy, tìm hiểu và dự giờ ở lớp 1 tôi thấy hiện nay nhìnchung giờ Tập đọc được tiến hành theo trình tự sau:

Tiết 1:

1 Kiểm tra bài cũ

Học sinh đọc lại bài của tiết trước và trả lời một số câu hỏi ứng với nộidung bài học

2 Bài mới:

a Giới thiệu bài:

- Giáo viên chép sẵn bài đọc lên bảng lớp

- Giáo viên đọc mẫu, học sinh theo dõi

b Hướng dẫn học sinh luyện đọc

- Dựa vào các câu hỏi và bài tập của SGK

+ Tìm tiếng có chứa vần cần ôn

+ Nói câu chứa tiếng có vần cần ôn

4 Củng cố: Ghép từ thành câu

- Giáo viên nêu cách đọc hay: giọng đọc, nhấn giọng, ngắt giọng

- Giáo viên đọc mẫu lần 2

- Học sinh đọc (cá nhân → đồng thanh)

c Luyện nói

- Học sinh nhìn vào tranh hoặc ảnh của SGK để luyện nói về những chủ

đề mà bài đọc yêu cầu

6 Củng cố – dặn dò

Dặn dò học sinh đọc lại bài nhiều lần và chuẩn bị bài sau

Sau một thời gian tiến hành tìm hiểu điều tra thực trạng, tôi rút ra một sốkết luận sau:

* Giờ Tập đọc có vị trí quan trọng ở tiểu học

* Giáo viên nhận thức được ý nghĩa của việc tập đọc và nhiệm vụ chínhcủa dạy đọc

* Trong giờ Tập đọc giáo viên còn làm mẫu nhiều mà chưa để các em tựphát hiện ra cách đọc

* Trong giờ Tập đọc nhất là khi có người dự giờ thì giáo viên còn ít chú ýđến học sinh yếu vì đối tượng này thường đọc chậm, làm mất thời gian, làmgiảm tiến độ của tiết dạy

2 Những biện pháp thực hiện

A/ Đối với thầy:

Trước hết cần đọc đúng đọc diễn cảm Tiếp đó, cần bồi dưỡng cho họcsinh có mong muốn, có ý thức đọc đúng chính âm càng sớm càng tốt Giáo viêntập cho học sinh biết quan sát mặt âm thanh lời nói của người khác và của bảnthân mình để điều chỉnh đọc, nói cho tốt Đồng thời, chúng ta cần nắm chắc cácbiện pháp chữa lỗi phát âm bao gồm biện pháp luyện theo mẫu, biện pháp cấu

âm và biện pháp luyện âm đúng qua âm trung gian Tuỳ thuộc âm thanh sai lạc,tùy thuộc vào học sinh mà giáo viên lựa chọn biện pháp thích hợp

2.1 Chữa lỗi phát âm bằng biện pháp luyện theo mẫu:

Bằng phát âm mẫu của mình giáo viên đưa ra trước học sinh cách phát âmchuẩn, các từ cần luyện, yêu cầu học sinh phát âm theo

2.2 Chữa lỗi phát âm bằng biện pháp cấu âm:

Giáo viên mô tả cấu âm của một âm nào đó rồi hướng dẫn học sinh phát

âm theo

Với phụ âm cần mô tả vị trí của lưỡi, phương thức cấu âm Tôi đã tiếnhành sửa từng âm:

- Sai phát âm /p/ pờ thành /b/ bờ, ( p và b) đều là hai phụ âm đồng vị về

mặt cấu âm môi - môi nhưng khác nhau về mặt thanh tính, /p/ là phụ âm vôthanh, /b/ là phụ âm hữu thanh Để luyện đọc đúng /p/, tôi đã hướng dẫn HS tựđặt lòng bàn tay trước miệng, một tay đặt lên thanh quản Khi phát âm /b/ là âmvốn có sẽ cảm nhận được độ rung nhẹ của thanh quản và không thấy luồng hơiphát ra

Cho trẻ bậm hai môi lại và bật hơi qua môi mạnh hơn, tạo âm /p/ câm.Cho trẻ làm lại như trên nhưng phát thành tiếng /p/ hay ''đèn pin ", pí pa -pípô''

Cho trẻ đặt một tay lên thanh hầu và lòng bàn tay trước miệng, trẻ sẽ dễdàng nhận biết được sự khác biệt giữa hai âm Khi phát âm /p/ dây thanh rungmạnh và có luồng hơi từ miệng phát ra đập vào lòng bàn tay

- Sai phát âm /n/ nờ - /l/ lờ lẫn lộn: Học sinh hay phát âm lẫn giữa l/n,

ch/tr, d/gi và phần lớn các em không ý thức được mình đang phát âm âm nào

Để chữa lỗi phát âm cho học sinh tôi phải trực quan hóa sự mô tả âm vị

và hướng dẫn học sinh quan sát, tự kiểm tra xem mình đang phát âm âm nào: /n/

là một âm mũi, khi phát âm, sờ tay vào mũi sẽ thấy mũi rung, còn khi phát âm

âm /l /mũi không rung Sau đó, ta cho học sinh luyện phát âm /l/ bằng cách bịtchặt mũi đọc la, lo, lô, lu, lư, Khi bịt chặt mũi học sinh không thể phát âm cáctiếng na, no, nô, nu, nư Cho học sinh luyện nói câu ''con lươn nó lượn trong lọ,''cái lọ lộc bình nó lăn lông lốc '' Hoặc hướng dẫn học sinh khi phát âm âm /l/thì đưa lưỡi lên phía bên trên lợi của hàm trên ngạc cứng, còn khi phát âm /n/ thìđưa đầu lưỡi vào mặt trong của hàm răng

2.3 Biện pháp chữa lỗi bằng âm trung gian:

Là biện pháp chuyển từ âm sai về âm đúng qua âm trung gian Biện phápnày thường được dùng để chữa từ thanh nặng về thanh hỏi, thanh sắc về thanhngã Để chữa lỗi này cho học sinh tôi đã làm công việc tạo mẫu luyện cho trẻphát âm riêng từng thanh hỏi, ngã Phát âm các tiếng có thanh hỏi ngã cần quacác bước sau đây:

+ Đầu tiên chắp các tiếng có cùng thanh, cùng vần với tên gọi thanh

Ví dụ: sỏi, thỏi gỏi Ngã: bã, đã, giã, mã

+ Tiếp theo chắp các tiếng cùng thanh, cùng loại âm tiết với tên gọi thanh

Ví dụ: hỏi: thảo, phải, kẻo (âm tiết nửa mở)

ngã: ngõ, khẽ, cũ (âm tiết mở)

+ Cuối cùng chắp bất kỳ âm đầu các vần với các thanh

2.4 Tập hát để giúp học sinh phát âm đúng một vài thanh:

Chẳng hạn, âm vực của thanh huyền thấp hơn thanh sắc (hoặc thanh không)nên tập hát thanh sắc (hoặc thanh không) thành thanh huyền rất thuận lợi

Ví dụ: cho học sinh đọc đúng thanh huyền bằng cach tập cho các em câu

hát ''Bé bé bằng bông, hai má hồng hồng''

* Khi giáo viên đã nắm chắc các biện pháp chữa lỗi phát âm và đã phát

âm đúng, chuẩn, rõ ràng, đọc diễn cảm rồi Để việc phát âm chuẩn đem lại kết quả cao thì đối với người học cũng phải tuân theo những yêu cầu nhất định

B/ Đối với trò:

Phải chú ý theo dõi sự hướng dẫn của giáo viên, chăm chỉ tự tin trong họctập, phải hoà đồng cùng bạn bè, điều gì không hiểu mạnh dạn hỏi thầy cô hoặcbạn bè Hằng ngày, dành thời gian hợp lý cho việc luyện đọc Luôn luôn có ýthức luyện phát âm đúng, đọc chuẩn rõ ràng lưu loát rồi diễn cảm Chịu khó tìmđọc các loại truyện tranh trong sáng lành mạnh, báo Măng non, báo Nhi Đồng

IV MỘT SỐ BIỆN PHÁP HƯỚNG DẪN HỌC SINH RÈN ĐỌC ĐÚNG

Từ việc nghiên cứu cơ sở thực tiễn và cơ sở lý luận của việc dạy đọc tôinhận thấy nếu dạy như đại trà hiện nay thì chưa đáp ứng được đầy đủ yêu cầudạy đọc ở tiểu học Do vậy dể khắc phục những hạn chế, phát huy những ưuđiểm hiện có ở thực tế Tôi xin mạnh dạn đưa ra một số biện pháp hướng dẫnhọc sinh rèn đọc đúng để nâng cao hiệu quả của giờ Tập đọc ở lớp 1 nói riêng và

ở tiểu học nói chung Đó là:

1 Đọc mẫu:

- Bài đọc mẫu của giáo viên chính là cái đích mẫu hình thành kỹ năngđọc, do vậy giáo viên phải đảm bảo chất lượng đọc chuẩn, đọc đúng rõ ràng, trôichảy và diễn cảm Giáo viên yêu cầu lớp ổn định trật tự tạo cho học sinh tâm lýnghe đọc, hứng thú nghe đọc và yêu cầu học sinh đọc thầm theo Khi đọc giáoviên đứng ở vị trí bao quát lớp, cầm sách mở rộng, không đi lại, thỉnh thoảngmắt phải dừng sách nhìn lên học sinh nhưng không để bài đọc bị gián đoạn

- Đối với học sinh lớp 1 giai đoạn đầu (khoảng 2 → 3 bài đầu) giáo viênchép bài đọc lên bảng rồi học sinh theo dõi cô đọc ở trên bảng, nhưng ở giaiđoạn sau giáo viên nên yêu cầu học sinh theo dõi bài ở sách giáo khoa để tạocho các em có thói quen làm việc với sách

2 Hướng dẫn đọc

Sách giáo khoa Tập đọc lớp 1 chủ yếu có 2 dạng bài:

- Dạng thơ, chủ yếu là thể thơ 4 – 5 tiếng

- Dạng văn xuôi

Cụ thể là trong 42 bài đọc thì có:

- 23 bài dạng văn xuôi

- 19 bài dạng thơViệc hướng dẫn đọc đúng được thể hiện trong tiết 1

a Luyện đọc từ ngữ

Đối với lớp 1 dù ở bất kỳ dạng bài nào văn xuôi hay thơ thì trước khiluyện đọc đúng toàn bài bao giờ học sinh cũng được ôn luyện âm vần Trongphần này các em ôn luyện vần trên cơ sở luyện đọc những từ khó, hay nhầm lẫnkhi đọc có ở trong bài Để thực hiện được tốt phần này, ngoài việcluyện đọc các

từ có trong bài, giáo viên cần lựa chọn thêm những từ ngữ khác mà học sinhtrong lớp mình hay nhầm lẫn hoặc phát âm sai để cho các em luyện đọc Trongthực tế, hàng ngày lên lớp tôi vẫn thực hiện điều này

Ví dụ: Bài “Hoa Ngọc Lan”

Sách giáo khoa chỉ yêu cầu luyện đọc các từ sau

“ Hoa lan, lá dày, lấp ló”

Khi dạy, dựa vào tình hình đọc của lớp ngoài những từ trên tôi đã tìm thêm

một số từ ngữ khác cần luyện đọc đúng đó là các từ ngữ: “xanh thẫm, nụ hoa, cánh xoè ra duyên dáng, ngan ngát, toả khắp vườn, khắp nhà…” Sở dĩ tôi đã lựa

chọn thêm những từ ngữ này bởi vì thực tế ở lớp tôi dạy vần còn một số ít em đọcchưa tốt, các em hay nhầm lẫn vần, phụ âm đầu và dấu thanh Cụ thể như:

Toả khắp vườn, khắp nhà Toả khắc vườn, khắc nhà

Giáo viên cũng nên để cho học sinh tự nêu những từ mà các em cảm thấykhó đọc trong khi phát âm

Ví dụ: Bài “Chú công”

SGK chỉ yêu cầu luyện đọc từ “nâu gạch, rẻ quạt, rực rỡ, lóng lánh”

nhưng các em học sinh lớp tôi đã nêu ra được 2 từ mà các em cho là khó đọc đó

là: “màu sắc, xoè tròn” vì khi đọc dễ bị lẫn “màu sắc” với “màu xắc”, “xoè tròn” với “xèo tròn”

Khi cho các em luyện đọc từ ngữ, giáo viên nên kết hợp phân tích tiếng đểgiúp học sinh nhớ lại những âm vần đã học Tuy nhiên chúng ta cần tập trunggọi những học sinh đọc còn yếu, song để giúp những em này đọc được đúng thìviệc gọi một số em giỏi đọc thật to, thật chính xác là một việc làm không thểthiếu bởi vì các em yếu sẽ bắt chước các bạn để đọc và như vậy các em sẽ có ýthức tự sửa hơn Sau đó cả lớp sẽ đồng thanh những từ ngữ này Cần tăng cườngcho các em nhận xét nhau đọc, đúng hay sai, nếu sai thì ở đâu, các em có thể tựsửa lại cho bạn Nếu học sinh không làm được việc đó, giáo viên phải kịp thờiuốn nắn sửa sai ngay cho các em Nhất thiết phải có khen chê kịp thời.

- Không chỉ luyện đọc đúng từ trong giờ Tập đọc mà trong các tiết tăngcường Tiếng Việt tôi cũng luôn đưa ra những bài tập phân biệt phụ âm đầu vàvần để giúp các em phát âm tốt hơn

Ví dụ: Dạng bài tập điền vần hoặc điền phụ âm đầu

+ Bài tập 1: Điền l hay n

….o… ắng , …o…ê , ….í….ẽ , ….áo…ức

+ Bài tập 4: Điền vần ăc, ắt hay ăp

m… trời , m… áo , đôi m……

b Đọc đúng: dạng thơ

Thơ là tiếng nói của tình cảm, là sự phản ánh con người và thời đại mộtcách cao đẹp, thơ rất giàu chất trữ tình Vì vậy khi đọc thơ cần thể hiện đượctình cảm của tác giả gửi gắm trong từ, từng dòng thơ, nhịp thơ để truyền cảmxúc đến người nghe Vì vậy đọc thơ phải đọc đúng dòng thơ, vần thơ, thể thơ đểthể hiện sắc thái, tình cảm Khi dạy bài tập đọc là thơ thì một công việc khôngthể thiếu được đối với giáo viên và học sinh đó là ngắt nhịp câu thơ Thực tế chothấy học sinh mắc lỗi ngắt nhịp là do không tính đến nghĩa chỉ đọc theo áp lựccủa nhạc thơ Học sinh tìm được trong bài có những dấu câu thì ngắt nhịp ra sao.

Do vậy khi dạy những bài đọc thơ ở giai đoạn đầu tôi thường chép lên bảng cáccâu thơ cần chú ý ngắt giọng rồi hướng dẫn

Ví dụ 1: Bài “Tặng cháu”

Vở này / ta tặng cháu yêu ta

Tỏ chút lòng yêu cháu / gọi là Mong cháu / ra công mà học tập Mai sau / cháu giúp nước non nhà

Học sinh sẽ được luyện đọc từng câu rồi đọc nối tiếp nhau cho đến hếtbài Giáo viên có thể cho các em dùng ký hiệu đánh dấu vào sách để khi đọckhông bị quên

Đến giai đoạn sau (khoảng từ giữa học kỳ II trở đi) tôi đã để học sinh nhìnvào sách và nêu cách ngắt giọng của mình ở từng câu thơ (vì những bài thơ củalớp 1 thường là ngắn nên công việc này cũng không chiếm quá nhiều thời giantrong tiết dạy) Nếu học sinh nói đúng giáo viên công nhân ngay và cho các emđánh dấu luôn vào sách Nếu học sinh nói sai giáo viên sửa lại cho học sinh

Ví dụ 2: Bài “ Quà của bố”

Học sinh thường ngắt nhịp như sau:

Bố em là / bộ đội

Ở tận / vùng / đảo xa Chưa lần nào / về phép

Mà luôn luôn / có quà.

Bố gửi nghìn / cái nhớ

Gửi cả nghìn / cái thương