GIÁO ÁN LÝ 9 KỲ I

Tìm hiểu sự phụ thuộc của cờng độ dòng điện vào hiệu điện thế giữa hai đầu dây dẫn - Tiến hành đo, ghi các kết quả đo đợc vào trong vở.. - Làm các bài tập trong SBT Cờng độ dòng điệnchạy

Trang 1

Phân phối chơng trình vật lí lớp 9Cả năm: 35 tuần  2 tiết/tuần = 70 tiết

Học kì I: 18 tiết/ tuần 2 tiết/tuần = 36 tiếtHọc kì II: 17 tiết/ tuần 2 tiết/tuần = 34 tiết

Tiế

Mục bài Học kì i Chơng I điện học

1 1 Sự phụ thuộc của cờng độ dòng điện vào hiệu điện thế vào hai đầu

vật dẫn

2 2 Điện trở của dây dẫn định luật Ôm

3 3 Thực hành: Xác định điện trở của dây dẫn bằng ampe kế và vôn kế

4 4 Đoạn mạch nối tiếp

5 5 Đoạn mạch song song

6 6 Bài tập vận dụng định luật Ôm

7 7 Sự phụ thuộc của điện trở vào chiều dài dây dẫn

8 8 Sự phụ thuộc của điện trở vào tiết diện dây dẫn

9 9 Sự phụ thuộc của điện trở vào vật liệu làm dây dẫn

10 10 Biến trở - Điện trở dùng trong kĩ thuật

11 11 Bài tập vận dụng định luật Ôm và công thức tính điện trở của dây

dẫn

12 12 Công suất điện

13 13 Điện năng - Công của dòng điện

14 14 Bài tập về công suất điện và điện năng sử dụng

15 15 Thực hành: Xác định công suất của các dụng cụ điện

16 16 Định luật Jun - Lenxơ

17 17 Bài tập vận dụng định luật Jun - Lenxơ

26 24 Từ trờng của ống dây có dòng điện chạy qua ống dây

27 25 Sự nhiễm từ của sắt và thép - Nam châm điện

28 26 ứng dụng của nam châm

29 27 Lực điện từ

30 28 Động cơ điện một chiều

31 29 Thực hành và kiểm tra thực hành:”chế tạo nam châm vĩnh cửu,

nghiệm lại từ

tính của nam châm có dòng điện

32 30 Bài tập vận dụng qui tắc nắm tay phải và qui tắc bàn tay trái

33 31 Hiện tợng cảm ứng điện từ

34 32 Điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng

1

Trang 2

35 Kiểm tra học kì I

Học kì ii

37 33 Dòng điện xoay chiều

38 34 Máy phát điện xoay chiều

39 35 Các tác dụng của dòng điện xoay chiều Đo cờng độ dòng điện và

45 41 Quan hệ giữa góc tới và góc khúc xạ

46 42 Thấu kính hội tụ

47 43 ảnh của vật tạo bởi thấu kính hội tụ

48 44 Thấu kính phân kì

49 45 ảnh của vật tạo bởi thấu kính phân kì

50 46 Thực hành và kiểm tra thực hành: Đo tiêu cự của thấu kính hội tụ

51 47 Sự tạo ảnh trên phim và máy ảnh

66 60 Định luật bảo toàn năng lợng

67 61 Sản xuất điện năng - Nhiệt điện và thuỷ điện

68 62 Điên gió - Điện mặt trời - Điện hạt nhân

69 Kiểm tra học kì II

2

Trang 3

Ngày 5 tháng 9 năm 2006

Tiết 1: Bài 1: sự phụ thuộc của cờng độ dòng điện

vào hiệu điện thế giữa hai đầu dây dẫn

i mục tiêu

1 Nêu đợc cách bố trí và tiến hành thí nghiệm khảo sát sự phụ thuộc cờng độdòng

điện vào hiệu điện thế giữa hai đầu dây dẫn

2 Vẽ và sử dụng đợc đồ thị biểu diễn mối quan hệ I, U từ số liệu thực nghiệm

3 Nêu đợc kết luận về sự phụ thuộc của cờng độ dòng điện vào hiệu điện thếgiữa

hai đầu dây dẫn

ii chuẩn bị

Đối với mỗi nhóm HS

- Một dây điện trở bằng nikêlin (hoặc cóntan) chiều dài 1m, đờng kính 0,3mm, dây

này đợc quấn sẵn trên trụ sứ (gọi là điện trở mẫu)

- Một ampe kế có giới hạn đo (GHĐ) 1,5A và độ chia nhỏ nhất (ĐCNN) 0,1A

- Một vôn kế có GHĐ 6V và ĐCNN 0,1V; 1 công tắc; 1 nguồn điện 6V; 7 đoạn dây

nối mỗi đoạn dài khoảng 30cm

iii tổ chức hoạt động của giáo viên và học sinh

Hoạt động 1 (10phút) Ôn

lại những kiến thức có

liên quan đến bài học.

HS: Trả lời các câu hỏi của

GV

- Để đo cờng độ dòng

điện chạy qua dây tócbóng đèn và hiệu điệnthế hai đầu bóng đèn,cần dùng những dụng

cụ nào? - Nêu nguyêntắc sử dụng các dụng cụ

Hoạt động 2 Tìm hiểu sự

phụ thuộc của cờng độ

dòng điện vào hiệu điện

thế giữa hai đầu dây dẫn

- Tiến hành đo, ghi các kết

quả đo đợc vào trong vở

- Thảo luận nhóm để trả lời

C1

- Yêu cầu HS tìm hiểusơ đồ mạch điện hình1.1 SGK

- Theo dõi, kiểm tra cácnhóm mắc mạch điệnTN

- Yêu cầu đại diện vàinhóm trả lời câu hỏiC1

2 Tiến hành thí nghiệm

- Từ kết quả rút ranhận xét:

Khi tăng hoặc giảmhiệu điện thế giữa hai

đầu dây dẫn bao nhiêulần thì cờng độ dòng

điện chạy qua dây dẫn

đó cũng tăng hoặcgiảm bấy nhiêu lần

II Đồ thị biểu diễn sự phụ thuộc của cờng

độ dòng điện

3

Trang 4

- Yêu cầu một vài nhómnêu kết luận về mốiquan hệ giữa U và I.

vào hiệu điện thế

1 Dạng đồ thị

2 Kết luận

Hiệu điện thế giữa hai

đầu dây dẫn tăng hoặc giảm bao nhiêu lần thì

cờng độ dòng điện chạyqua dây dẫn đó tăng hoặc giảm bấy nhiêu lần

- Yêu cầu HS nêu kếtluận về mối quan hệgiữa U và I Đồ thị biểudiễn mối quan hệ này

- Làm các bài tập trongSBT

- Cờng độ dòng điện chạy qua dây dẫn tỉ lệ thuận với hiệu điện thế

đặt vào hai đầu dây dẫn đó Đồ thị biểu diễn mối quan hệ giữa

U và I là một đờng thẳng đi qua gốc toạ

2 Phát biểu và viết đợc biểu thức định luật Ôm

3 Vận dụng đợc định luật Ôm để giải đợc một số dạng bài tập đơn giản

HĐ 1: Kiểm tra bài cũ

Trả lời câu hỏi của GV - Đối với một dây dẫn, tỉ số U/Icó giá trị nh thế nào?

- Tỉ số đó có ý nghĩa nh thế nào

đối với một vật dẫn về phơngdiện điện?

Trang 5

- Khi tăng hiệu điện thế giữa hai

đầu dây dẫn, điện trở của nó cótăng theo không? Vì sao?

- Cho U = 3V; I = 250mA TínhR

- Yêu cầu H/S đổi mọt số đơn vị

b) Đơn vị: 1V/A=1

c) ý nghĩa của điệntrở: Điện trở biểu thịmức độ cản trở dòng

điện của dây dẫn đó

2 Phát bỉểu định luật

Nếu U tăng bao nhiêu lần thì Rtăng bấy nhiêu lần đợc không?

Tại sao?

- Gọi 2 HS giải C3 và C4 trênbảng, sau đó cả lớp thảo luận

- Chính xác hoá các câu trả lờicủa HS

GV: Công việc về nhà:

- Học theo SGK và vở ghi

- Làm các bài tập trong SBT

Cờng độ dòng điệnchạy qua dây dẫn tỉ lệthuận với hiệu điệnthế đặt vào hai đầudây và tỉ lệ nghịch với

điện trở của dây

Tiết 3: Bài 3: Thực hành: xác định điện trở của một dây dẫn bằng vôn kế và ampe kế

I Mục tiêu

1 Nêu đợc cách xác định điện trở của một dây dẫn từ công thức

2 Mô tả đợc cách bố trí thí nghiệm và tiến hành đợc thí nghiệm

3 Có ý thức chấp hành quy tắc sử dụng các thiết bị thí nghiệm

II Chuẩn bị

Đối với mỗi nhóm học sinh:

5

Trang 6

1 dây dẫn cha biết điện trở.

1 báo cáo thí nghiệm

Đối với giáo viên: 1 đồng hồ đo điện đa năng

III Các hoạt động dạy - học

HĐ 1: Trình bày phần câu hỏi trong

- Trả lời câu hỏi

- Vẽ sơ đồ mạch điện(bổ sung thêm biếntrở)

HĐ 2: Tiến hành thí nghiệm

- Các nhóm mắc mạch điện theo sơ đồ

- Tiến hành các phép đo, ghi kết quả

vào bảng

- Hoàn thành báo cáo

- Sắp xếp lại dụng cụ

- Theo dõi, giúp đỡ những nhóm yếu

1 Suy luận để xây dựng đợc công thức tính điện trở của một đoạn mạch gồm 2

điện trở mắc nối tiếp và hệ thức:

2

1 2

1

R

R U

HĐ 1: Kiểm tra - Ôn lại

những kiến thức có liên

quan

Trả lời các câu hỏi

Nhận xét

Y/c HS trả lời các câu hỏi:

Trong đoạn mạch mắc nối tiếp:

- Cờng độ dòng điện chạy quamỗi phần tử có quan hệ thế nàovới I?

- Hiệu điện thế 2 đầu mỗi phần

tử nh thế nào với U?

HĐ 2: Nhận biết đoạn

mạch gồm 2 điện trở nối

tiếp

Trả lời các câu hỏi

- Y/c HS trả lời câu C1 và nhậnxét 2 điện trở có mấy điểmchung?

6

Trang 7

HĐ 4: Thí nghiệm kiểm tra

- Y/c HS phát biểu kết luận

Cần mấy khoá để điều khiển một

đoạn mạch nối tiếp?

Nêu thí dụ về đoạn mạch nối tiếptrong thc tế

Trong đoạn mạch gồm nhiềubóng đèn nối tiếp, nếu một đèn

bị hỏng (đứt tóc) thì các đèn cònlại còn sáng không? Vì sao?

- Làm các bài tập trong SBTNgày 19 tháng 9 năm 2007

Tiết 5: Bài 5: đoạn mạch song song

I Mục tiêu

1 Suy luận để xây dựng đợc công thức tính điện trở của một đoạn mạch gồm 2

điện trở mắc song song và hệ thức:

2

1 1

2

R

R I

III Các hoạt động dạy học

HĐ 1: Kiểm tra - Ôn lại những kiến

thức có liên quan

Suy nghĩ, trả lời câu hỏi

Trong đoạn mạch gồm 2 bóng đèn mắcsong song, cờng độ dòng điện qua mạchchính có quan hệ thế nào với hiệu điện thế

và cờng độ dòng điện qua các nhánh?

- Cờng độ dòng điện và hiệu điện thế của

đoạn mạch này có đặc điểm gì?

Trang 8

HĐ 3: Xây dựng công thức tính điện

trở tơng đơng cho đoạn mạch có 2

điện trở mắc song song

Hoạt động cá nhân > trả lời câu C3

Y/C HS xây dựng công thức (4)Với HS yếu có thể gợi ý:

- Viết hệ thức liên hệ giữa I, I1, I2 theo U,Rtđ, R1 và R2

- Vận dụng hệ thức (1) > (4)

- Các nhóm tiến hành thí nghiệm

- Thảo luận nhóm để rút ra kết luận

- Hớng dẫn hs tiến hành thí nghiệm theonhóm

- Y/c HS phát biểu kết luận

Y/c HS trả lời các câu hỏi C4 và C5

Trong sơ đồ đoạn mạch điện nh hình vẽ, cóthể chỉ mắc hai điện trở có trị số bằng baonhiêu song song với nhau (thay cho việcmắc ba điện trở)? Nêu cách tính điện trở t-

ơng đơng của đoạn mạch đó?

Tiết 6: Bài 6: bài tập Vận dụng định luật ôm

III Tổ chức hoạt động của giáo viên và học sinh

HĐ 1: Giải bài 1

Tóm tắt đề bài

Suy nghĩ, trả lời câu hỏi

Nhận xét đánh giá

- Hãy cho biết R1 và R2 đợc mắc mắcvới nhau nh thế nào? Nêu vai trò củacác dụng cụ đo trong mạch?

- Khi biết hiệu điện thế hai đầu đoạnmạch và cờng độ dòng điện trongmạch chính, vận dụng công thức nào

- Dựa vào mạch rẽ R1, tính UAB

Trang 9

HĐ 3: Giải bài 3 Y/c HS trả lời các câu hỏi:

- Phân tích các phần tử trong mạch

điện và chỉ rõ cách mắc cũng nh vaitrò của chúng?

- Viết công thức tính Rtđ theo R1 vàRMB

Thông thờng muốn giải loại bài tậpvận dụng định luật Ôm, ta cần thựchiện theo mấy bớc?

BT: Cho 3 điện trở R1 = R2 = R3 =R

a Có mấy cách mắc chúng tạothành đoạn mạch điện? Vẽ sơ

đồ đoạn mạch đó?

b Tính điện trở tơng đơng củamỗi cách mắc?

Tiết 7: Bài 7: Sự phụ thuộc của điện trở vào chiều dài dây dẫn

I Mục tiêu

1 Dự đoán đợc điện trở của dây dẫn phụ thuộc vào chiều dài, tiết diện và chấtliệu làm dây

2 Biết cách xác định sự phụ thuộc của điện trở dây dẫn vào 1 trong 3 yếu tố

3 Nêu đợc các dây dẫn có cùng tiết diện và làm bằng cùng chất liệu thì điệntrở tỉ lệ với chiều dài

II Chuẩn bị

Đối với mỗi nhóm học sinh:

3 điện trở mẫu

1 bộ nguồn 1 ampe kế1 vôn kế 1 khoáDây nối 1 bảng lắp đặt1 biến trở 20

HĐ 1: Tìm hiểu về tác dụng của dây

dẫn, chất liệu làm nên dây dẫn

Thảo luận nhóm để trả lời các câu hỏi

Gợi ý cho HS trả lời các câu hỏi:

- Dây dẫn đợc dùng để làm gì?

- Nêu tên các chất liệu dùng làm dây dẫn

mà em biết?

- Bổ sung những hiểu biết của HS

HĐ 2: Tìm hiểu điện trở của dây

dẫn phụ thuộc vào những yếu tố

Trang 10

R phụ thuộc:

+ Chiều dài

+ Tiết diện

+ Chất liệu tạo nên dây dẫn

- Nêu cách tiến hành kiểm tra

- Những yếu tố nào ảnh hởng đến điện trởcủa dây dẫn?

- Để kiểm tra về sự phụ thuộc của điện trởdây dẫn vào nhiều yếu tố, ta làm nh thếnào?

HĐ 3: Xác định sự phụ thuộc của

điện trở vào chiều dài dây dẫn

- Tiến hành thí nghiệm theo nhóm

- Xử lý các số liệu thu đợc Thảo luận

kết quả

- Rút ra kết luận

- Hớng dẫn các nhóm tiến hành thí nghiệm

- Yêu cầu các nhóm xử lý số liệu thu đợc,

đối chiếu lại với dự đoán

- Rút ra kết luận về sự phụ thuộc của điệntrở vào chiều dài

HĐ 4: Củng cố - Vận dụng

Hoạt động cá nhân:

- Trả lời câu C2 - Nhận xét

- Trả lời câu C3 - Nhận xét

Có thể gợi ý để HS trả lời các câu hỏi:

- So sánh điện trở trong hai trờng hợp, Ukhông đổi -> I chạy qua mỗi đèn -> độ sángcủa chúng

- Tính R theo định luật Ôm, vận dụng kếtluận trên để suy ra độ dài

1 Trên cơ sở hiểu biết về điện trở tơng đơng của đoạn mạch song song dự đoán

đợc điện trở của dây dẫn tỉ lệ nghịch với tiết diện dây

2 Biết cách xác định sự phụ thuộc của điện trở dây dẫn vào tiết diện bằng thínghiệm

3 Nêu đợc kết luận về sự phụ thuộc của điện trở dây dẫn vào tiết diện

HĐ 1: Kiểm tra bài cũ - Chữa bài

UMB = I RMB -> UAN = UMB

Y/ c 2 Hs chữa bài tập đã cho:

Nhận xét, đánh giá

10

Trang 11

HĐ 2: Dự đoán về sự phụ thuộc của

điện trở vào tiết diện dây dẫn

Hoạt động cá nhân, trả lời câu hỏi

Với lớp yếu:

- Thảo luận nhóm tìm câu trả lời

- Thảo luận trớc lớp -> thống nhất

- Tiến hành thí nghiệm theo nhóm

- Xử lý các số liệu thu đợc Thảo luận

1 d

d S

- Rút ra kết luận về sự phụ thuộc của điệntrở vào tiết diện dây dẫn

HĐ 4: Vận dụng - Củng cố

Hoạt động cá nhân, trả lời câu hỏi C3

và C4

Thảo luận trớc lớp - Thống nhất

Do hai dây đều bằng Nhôm và điện

trở của chúng tỉ lệ thuận với chiều dài

và tỉ lệ nghịch với tiết diện nên ta có:

2 2 2 2

S R l l

Có thể gợi ý để HS trả lời câu hỏi C3:

- So sánh tiết diện 2 dây?

- Vận dụng kết luận - trả lời

Nếu còn thời gian, hớng dẫn BT 8.5

Trang 12

HĐ 1: Kiểm tra bài cũ - Chữa bài

tập

Trả lời đợc:

Điện trở dây dẫn: tỉ lệ thuận với chiều

dài; tỉ lệ nghịch với tiết diện

Giả sử dây nhôm có tiết diện S1 =

1mm2, có điện trở là R2 = 16,8 thì sẽ

có chiều dài là:

 m 600 200 6 , 5

8 , 16 l

Khi tăng tiết diện lên gấp 2 (dây 2),

chiều dài của dây là:

l2 = 2l1 = 2.600 = 1200 (m)

Điện trở phụ thuộc nh thế nào vào chiều dài

và tiết diện của dây dẫn

1 Hs chữa bài tập 8.4

Vậy điện trở của dây dẫn có phụ thuộc gìvào chất liệu tạo nên nó hay không?

HĐ 2: Tìm hiểu sự phụ thuộc của

điện trở vào chất liệu làm dây

- Hai đoạn dây cùng l, S nhng làm

bằng hai chất liệu khác nhau

- Xác định giá trị điện trở của từng

dây, so sánh kết quả

- Rút ra: Điện trở của dây dấn phụ

thuộc vào chất liệu làm dây

- Y/c HS quan sát hai đoạn dây, nhận xét

- Các nhóm tiến hành thí nghiệm khảo sát

- Các nhóm nhận xét và rút ra kết luận

HĐ 3: Tìm hiểu về điện trở suất

Hoạt động cá nhân, trả lời các câu hỏi

- Sự phụ thuộc của điện trở vào vật liệu đợc

đặc trng bởi đại lợng nào? Có trị số đợc xác

định nh thế nào?

- Đơn vị của đại lợng này là gì?

HS n/c bảng 1,trả lời các câu hỏi:

- Hãy nhận xét về điện trở suất của các chất

Suy nghĩ, trả lời các câu hỏi

- Đại lợng nào cho biết sự phụ thuộc của

điện trở vào vật liệu làm nên dây dẫn?

- Căn cứ vào đâu để khẳng định chất nàydẫn điện tốt hơn chất kia?

- Điện trở của dây đợc tính theo công thứcnào? Lu ý điều gì?

Bài tập C5, C6, 9.1 - 9.5Ngày 9 tháng 10 năm 2005

Trang 13

Tiết 10: Bài 10: Biến trở - điện trở dùng trong kĩ thuật

I Mục tiêu

1 Nêu đợc biến trở là gì và nguyên tắc làm việc của chúng

2 Mắc đợc biến trở để điều chỉnh cờng độ dòng điện qua mạch

3 Nhận biết đợc các điện trở dùng trong kĩ thuật

HĐ 1: Tìm hiểu cấu tạo và hoạt

động của biến trở.

- Các nhóm nhận dạng biến trở

- Tìm hiểu cấu tạo của biến trở

- Nhận dạng các kí hiệu của biến

- Trả lời câu hỏi

Theo dõi HS lắp mạch điện theo sơ đồ 10.3.Quan sát, giúp đỡ những nhóm thao tác cha

Nghe giới thiệu

Đối chiếu với thực tế

Giải thích: than có điện trở suất

HĐ 4: Vận dụng, củng cố

Thực hiện C10

Hoạt động theo hớng dẫn của GV

Gợi ý HS thực hiện C10:

- Tính chiều dài của dây điện trở

- Chiều dài của một vòng dây trên lõi sứ

- Suy ra số vòng dây

Luyện tập:

Khi mạch điện có biến trở, tuỳ theo cách mắccủa biến trở vào mạch điện mà tác dụng của nó

đối với mạch điện cũng thay đổi theo

 Thí dụ 1: Phần trị số của biến trở thamgia vào mạch là RAC, khi dịch chuyển C

về phía B thì RAC sẽ tăng và ngợc lại

 Thí dụ 2: Phần trị số của biến trở thamgia vào mạch là RCB, khi dịch chuyển C

về phía B thì RCB sẽ giảm và ngợc lại

 Thí dụ 3: Phần trị số của biến trở thamgia vào mạch là RAC và RCB, khi

 dịch chuyển C về phía B thì RAC sẽ tăng

và RCB sẽ giảm còn tổng của chúng giữnguyên không đổi

Ôn tập lại định luật Ôm, công thức điện trở.Các bài tập liên quan

Trang 14

- Chuẩn bị các bài tập liên quan

HĐ 1: Bài tập 1

- Điện trở của dây:

R =     110 

10 3 , 0

30 10 1

- Cờng độ dòng điện qua dây dẫn:

hai đầu đoạn mạch một hiệu điện thế U = 12V

a Tính điện trở tơng đơng của đoạn

6 3 R R

R R

4 2

6 6 R R

R R

4 ABC

b Cờng độ dòng điện qua các điện trở:

H-HS tìmhiểu bàitập

Trang 15

Cho 2 điện trở R1 = 4, R2 = 6 đợc mắc nối

tiếp vào hai điểm A, B có hiệu điện thế U = 6V

không đổi

a Vẽ sơ đồ đoạn mạch

b Tính điện trở của đoạn mạch AB

c Tính cờng độ dòng điện qua mỗi điện trở

d Tính hiệu điện thế hai đầu mỗi điện trở

e Nếu mắc thêm điện trở R3 song song vớiR2 thì cờng độ dòng điện chạy qua R1 tăng hay

1 Nêu đợc ý nghĩa của số oát ghi trên các dụng cụ điện

2 Vận dụng đợc công thức p = UI để tính một đại lợng khi biết các đại lợng cònlại

ii chuẩn bị

Đối với cả lớp

- Một bóng đèn 6V - 3W, 1bóng đèn 12V - 10W

- Một bóng đèn 220V - 100W, 1bóng đèn loại 220V - 25W

- Một nguồn điện 6V phù hợp với các loại bóng đèn

- Một bóng đèn 6V - 3W, 1bóng đèn 6V - 6W, 1 bóng đèn 6V - 10W

- Một công tắc, 1 biến trở 20 - 2A, 1 ampe kế có GHĐ 1,2 A và ĐCNN 0,01A,

1 vôn

kế có GHĐ 12V và ĐCNN 0,1V

- 9 đoạn dây nối lõi bằng đồng với vỏ bọc cách điện, mỗi đoạn dài khoảng 30cm

iii tổ chức hoạt động của giáo viên và học sinh

Hoạt động 1 (15 phút) tìm

hiểu công suất định mức

- Nếu điều kiện cho phép,

có thể tiến hành một thí i công suất định mức của

Trang 16

-của các dụng cụ điện

a) Tìm hiểu số vôn và số oát

ghi trên các dụng cụ điện

- Quan sát, đọc số vôn và số

oát ghi trên mỗi dụng cụ

điện hoặc qua ảnh chụp hay

hình vẽ

- Quan sát một số TN của

GV và nhận xét mức độ

mạnh yếu khác nhau của các

dụng cụ điện

b) Tìm hiểu ý nghĩa của số

oát ghi trên các dụng cụ

- Nếu HS không trả lời đựocC2

cần nhắc cho HS khái niệmcông suất cơ học, công thứctính công suất và đơn vị đocông suất

- Trớc hết đề nghị HSkhông đọc SGK, suy nghĩ

và đoán nhận ý nghĩa số oátghi trên mỗi bóng đèn haytrên một dụng cụ điện cụthể

- Nếu HS không thể nêu đợc

ý nghĩa này, đề nghị HS đọcphần đầu của mục 2 sau đóyêu cầu một vài HS nhắc lại

ý nghĩa của số oát

điện

1 Số vôn và số oát ghi trên mỗi dụng cụ

- Số oát là công suất

định mức

- Công suất của mỗidụng cụ điện cho biếtcông suất của dụng cụ

đó khi hoạt động bìnhthờng

- Nêu các cách tính côngsuất điện của đoạn mạch

- Có thể gợi ý cho HS vậndụng định luật Ôm để biến

đổi từ công thức p = UIthành các công thức cần có

ii Tìm hiểu công thức tính công suất điện.

1 Thí nghiệm

2 Công thức tính công suất điện.

- Trên một bóng đèn có ghi12V - 5W cho biết ý nghĩa

số ghi 5W

- Bằng cách nào có thể xác

định công suất của đoạnmạch khi có dòng điận chạyqua?

- Làm các bài tập trongSBT

Tiết 13 : Bài 13: điện năng - công của dòng điện

i mục tiêu

1 Nêu đợc ví dụ chứng tỏ dòng điện có năng lợng

1 Nêu đợc dụng cụ đo điện năng tiêu thụ là công tơ điện và mỗi số đếm của công tơ là

một kilôóatgiờ (kWh)

Trang 17

3 chỉ ra sự chuyển hoá các dạng chuyển hoá năng lợng trong hoạt động của các dụng

cụ điện nh các loại đèn điện, bàn là, nồi cơm điện, quạt điện, máy bơm nớc…

4 Vận dụng công thức A = p t = UIt để tính một đại lợng khi biết các đại lợng còn lại

ii chuẩn bị

Đối với cả lớp:

Một công tơ điện

Hoạt động 1 Hỏi bài

cũ và đặt vấn đề cho bài

- Viết và giải thích đợccông thức p = UI ápdụng làm đợc bài tập 12.2SBT

- Điều gì chứng tỏ nhiệt lợng

đã đợc cung cấp trong hoạt

động của các thiết bị haydụng cụ này?

- Kết luận dòng điện cónăng lợng và thông báo kháiniệm điện năng

i điện năng

1 Dòng điện có năng ợng

l Dòng điện có năng lợngvì nó có khả năng thựchiện công, cũng nh có thểlàm thay đổi nhiệt năngcủa vật

luận và nhắc lại khái

niệm hiệu suất đã học ở

lớp 8

- Đề nghị các nhóm thảo luận

để chỉ ra và điền vào bảng 1SGK các dạng năng lợng đợcbiến đổi từ điện năng

- Đề nghị một vài nhómtrình bày phần điền vàobảng 1 SGK để thảo luậnchung cả lớp Một vài HS trả

lời và các Hs khác bổ sung

- GV ôn lại khái niệm hiệusuất đã học ở lớp 8 và vậndụng cho trờng hợp này

2 Sự chuyển hoá điện năng thành các dạng năng lợng khác.

- Đề nghị một HS lên bảngtrình bày trớc lớp cách suyluận tính công của dòng

đo lợng điện năng mà đoạnmạch đó tiêu thụ để chuyểnhoá thành các dạng năng l-ợng khác

2 Công thức tính A= pt = UIt

3 Đo công của dòng

điện.

Trang 18

Ôn tập định luật Ôm đối với các loại đoạn mạch và các kiến thức về công suất và

điện năng tiêu thụ

Hoạt động 1 Giải bài 1

- Viết công thức tính điện trở R theo hiệu điện thế đặt vào hai

đầu bóng đèn và cờng độ dòng điện I của dòng điện chạyqua đèn

b) Giải phần b

c) Giải phần c

- Viết công thức tính công suất p của bóng đèn

- Viết công thức tính công Q theo đơn vị jun thì các đạilợng khác trong công thức trên đợc tính bằng đon vị gì

- Một số đếm của công tơ tơng ứng là bao nhiêu jun? Từ

đó hày tính số đếm của công tơ tơng ứng với điện năng

GV thực hiện tơng tự nh khi HS giải bài 1

- Đèn sáng bình thờng thì dòng điện chạy qua ampe kế

có cờng bao nhiêu và do đó số chỉ của nó là bao nhiêu?

- Khi đó dòng điện chạy qua biến trở có cờng bằng baonhiêu và hiệu điện thế đặt vào biến trở có trị số là baonhiêu? Từ đó tính điện trở Rbt của biến trở bằng côngthức nào?

- Sử dụng công thức nào để tính công suất của biến trở?

- Sử dụng công thức nào để tính công của dòng điện sản

ra ở biến trở và ở toàn đoạn mạch trong thời gian đã cho?

- Dòng điện chạy qua đoạn mạch có cờng độ bao nhiêu?

Từ đó tính điện trở tơng Rtđ của đoạn mạch?

- Tính điện trở Rđ của đèn từ đó suy ra điện trở Rbt của biếntrở

- Sử dụng công thức khác đẻ tính công suất của biến trở?

- Sử dụng công thức khác để tính công của dòng điện sản

ra ở biến trở và ở toàn đoạn mạch trong thời gian đã cho

(15 phút)

Từng HS tự giác giải các

GV thực hiện tơng tự nh khi HS giải bài 1

- Hiệu điện thế của đèn, của bàn là và ổ lấy điện là baonhiêu? Để đèn và bàn là hoạt động bình thờng thì chúng

Trang 19

- Tính điện trở tơng đơng của đoạn mạch này theo U vàI.

- Sử dụng công thức khác để tính điện năng mà đoạnmạch này tiêu thụ trong khoảng thời gian đã cho

Tiết 15: Bài 15: thực hành xác định công suất

của các dụng cụ điện

i mục tiêu

Xác định công suất của các dụng cụ điện bằng vôn kế và ampe kế

ii chuẩn bị

- Một nguồn điện 6V, 1 công tắc, 9 đoạn dây nối mỗi đoạn dài khoảng 30cm, 1ampe kế có GHĐ 500mA và ĐCNN 10mA, 1 vôn kế có GHĐ 5,0V và ĐCNN 0,1V,

1 bóng đèn pin loại 2,5V - 1W, 1 quạt điện nhỏ dùng dòng điện không đổi loại 2,5V,

1 biến trở có điện trở lớn nhất là 20 và chịu đợc dòng điện lớn nhất là 2A

Từng HS chuẩn bị báo cáo theo mẫu đã cho ở cuối bài trong SGK, trong đó lu ý trả lời các câu hỏi ở phần 1

Hoạt động1 (8phút)

Trình bày việc chuẩn bị báo

cáo thực hành, trả lời các câu

hỏi về cơ sở lí thuyết của bài

- Kiểm tra việc chuẩn bị báo cáo thực hành nhmẫu đã cho ở cuối bài

- Kiểm tra hớng dẫn các nhóm HS mắc đúngampe kế và vôn kế, cũng nh việc điều chỉnh biếntrở để có đợc hiệu điện thế đặt vào hai đầu bóng

đèn đúng nh yêu cầu ghi ở bảng 1 của mẫu báocáo

Kiểm tra hớng dẫn các nhóm HS mắc đúng ampe

kế, vôn kế và điều chỉnh biến trở để có hiệu điệnthế đặt vào hai đầu quạt điện đúng nh yêu cầu ghitrong bảng 2 của mẫu báo cáo

Trang 20

iii tổ chức hoạt động của giáo viên và học sinh

điện, mỏ hàn điện, máy sấy tóc…

- Trong các dụng cụ hay thiết bịtrên, dụng cụ hay thiết bị nàobiến đổi điện năng đồng thờithành nhiệt năng và

i Trờng hợp

điện năng biến

đổi thành nhiệt năng.

1 Một phần điện năng biến đổi thành nhiệt năng.

b) Kể tên một vài

dụng cụ hay thiết bị

biến đổi toàn bộ điện

năng thành nhiệt năng

năng lợng ánh sáng Đồng thờithành nhiệt năng và cơ năng?

- Trong số các dụng cụ hay thiết

bị trên dụng cụ hay thiết bị nàobiến đổi toàn bộ điện năng thànhnhiệt năng?

2 Toàn bộ điện năng biến đổi thành nhiệt năng.

- Xét trờng hợp điện năng biến

đổi hoàn toàn thành nhiệt năngthì nhiệt lợng toả ra ở dây dẫn

điện trở R, khi có dòng điện cờng

độ I chạy qua trong thời gian t

đ-ợc tính bằng công thức nào?

- Viết công thức tính điện năngtiêu thụ theo I, R, t và áp dụng

định luật bảo toàn và chuyển hoá

- Viết công thức và tính nhiệt ợng Q1 nớc nhận đợc, nhiệt lợngQ2 bình nhôm nhận đợc để đunsôi nớc

l Từ đó tính nhiệt lợng Q = Q1 +Q2 nớc và bình nhôm nhận đợckhi đó so sánh Q và A

2 Xử lí kết quả của thí nghiệm kiểm tra

Trang 21

- Đề nghị HS nêu tên đơn vị củacác đại lợng có mặt trong côngthức của định luật trên.

3 Phát biểu định luật

- Nhiệt lợng toả ra ởmỗi dây dẫn khi códòng điện chạy qua tỉ lệthuận với bình phơng c-ờng độ dòng điện, với

điện trở của dây dẫn vàthời gian dòng điệnchạy qua

-ở dây nối khác nhau do yếu tốnào Từ đó trả lời C4

HS không giải đợc thì GV có thể gợi ý nh sau:

- Viết công thức tính nhiệt lợng mà bếp toả ra trong thờigian t = 1s

- Tính nhiệt lợng mà bếp toả ra trong thời gian t = 20phút

- Viết công thức tính nhiệt lợng Qi cần phải cung cấp để

đun sôi lợng nớc trên đã cho

- Tính hiệu suất H=

tp

i Q

Nếu HS khó khăn thì GV có thể gợi ý nh sau:

- Viết công thức tính nhiệt lợng Qi cần cung cấp để đunsôi lợng nớc đã cho

- Viết công thức tính nhịêt lợng Q tpmà ấm điện toả ratheo hiệu suất H và Qi

- Viết công thức tính thời gian đun sôi nớc theo Q tpvàcông suất p của ấm

Hoạt động 3 Giải bài 3 Nếu HS khó khăn thì GV có thể gợi ý nh sau:

Trang 22

- GV đọc hệ thống câu hỏi cho HS chuẩn bị trớc:

1 Phát biểu và viết biểu thức của định luật Ôm? Giải thích từng kí hiệu có trong

công thức?

2 Muốn xác định điện trở của một đoạn mạch bằng vôn kế và am pe kế cần phải

mắc mạch điện nh thế nào?

3 Viết công thức tính điện trở? giải thích từng kí hiệu có trong công thức đó?

4 Công dụng của biến trở? Hãy mô tả cấu tạo của biến trở có con chạy?

5.Làm thế nào để biết trị số của các điện trở dùng trong kĩ thuật?

6 Công thức tính công của dòng điện? giải thích từng kí hiệu có trong công thức?

7 Công thức tính công suất điện? giải thích từng kí hiệu có trong công thức?

8 Phát biểu và viết biểu thức của định luật Jun - Lenxơ? giải thích từng kí hiệu cótrong công thức đó?

iii tổ chức hoạt động dạy học

Hoạt động 1: Củng cố các kiến thức cơ bản thông qua phần tự kiểm tra của học

Hoạt động 3: Giao công việc về nhà cho HS (5phút)

- Yêu cầu HS ôn tập kĩ chơng 1 theo các nội dung GV đã hớng dẫn chuẩn bị cho tiết sau kiểm tra

Câu 1: Cờng độ dòng điện I chạy qua một dây dẫn có điện trở R, khi có hiệu điện thế

đặt vào hai đầu dây dẫn là U Đợc xác định bằng biểu thức:

Trang 23

Câu 2 : Cờng độ dòng điện chạy qua một dây dẫn … Hãy tìm một trong các cụm từthích hợp dới đây để điền vào chỗ trống(…) của câu trên.

A.Tỉ lệ nghịch với hiệu điện thế đặt vào hai đầu dây dẫn và tỉ lệ thuận với điện trở của dây

B.Tỉ lệ nghịch với hiệu điện thế đặt vào hai đầu dây dẫn và tỉ lệ nghịch với điện trở củadây

C.Tỉ lệ thuận với hiệu điện thế đặt vào hai đầu dây dẫn và tỉ lệ nghịch với điện trở của dây

D Tỉ lệ thuận với hiệu điện thế đặt vào hai đầu dây dẫn và tỉ lệ thuận với điện trở của dây

Câu 3: Điện trở của dây dẫn đợc xác định bằng công thức:

Câu 5: Đặt một hiệu điện thế U giữa hai đầu các dây dẫn khác nhau và đo cờng độ

dòng điện I chạy qua mỗi dây đó Câu phát biểu nào sau đây là đúng khi tính tỉ số

I U

qua mỗi dây dẫn:

A Tỉ số này có giá trị nh nhau đối với các dây dẫn

B Tỉ số này có giá trị càng lớn đối với dây dẫn nào thì dây dẫn đó có điện trở cànglớn

C Tỉ số này có giá trị càng lớn đối với dây dẫn nào thì dây dẫn đó có điện trở càngnhỏ

D Tỉ số này không có giá trị xác định đối với mỗi dây dẫn

Câu 6: Trong trờng hợp điện năng biến đổi hoàn toàn thành nhiệt năng thì nhiệt lợng

Q toả ra ở dây dẫn điện trở R khi đặt vào hai đầu dây dẫn một hiệu điện thế U nên có

dòng điện có cờng độ I chạy qua trong thời gian t Biểu thức nào dới đây không phải

2

 t

Câu 7: Đặt vào hai đầu một điện trở R=5 một hiệu điện thế U=12V Cờng độ dòng

điện chạy qua điện trở đó là:

Trang 24

Câu 8: Một bóng đèn xe máy có điện trở khi sáng bình thờng là 12 Biết dòng điện

qua đèn có cờng độ 0,5A Hiệu điện thế hai đầu dây tóc bóng đèn là:

A U=24 V ` C U= 12V

B U=2,4 V D U=6 V

Câu 9: Một sợi dây đồng có điện trở suất là1,7.10-8 dài 100m có tiết diện 2mm2

Điện trở R của sợi dây đồng này là:

Câu 11: Mắc một bóng đèn vào hiệu điện thế U=12V thì có dòng điện có cờng độ

I=3A chạy qua Công suất toả ra trên bóng đèn lúc đó là:

a) Hãy tính giá trị của R trong mỗi trờng hợp?

b) Hiệu suất sử dụng của mạch điện trong mỗi trờng hợp?

iii đáp án và thang điểm

2 1 dm

I

U

= 144  100

1202 ; R 2 =

2 dm

2 2 dm

I

U

= 240  60

P

1 dm

 A 6

5

; Iđm2=I1= 0 , 5 A

120

60 U

P

2 dm

120 I

U

R

0,5 điểmCông suất có ích của mạch điện trong mỗi trờng hợp là:

Công suất toàn phần của mạch điện trong mỗi trờng hợp là:

PI = Pcó ích + PR = 160 + IRUR = 160 +

3 4

Tiêu đề	Giáo án lý 9 kỳ I
Trường học	Trường Trung Học Cơ Sở
Chuyên ngành	Vật lý
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2006
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	49
Dung lượng	778,5 KB

GIÁO ÁN LÝ 9 KỲ I

Trờng hợp điện năng biến