Biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty cổ phần xây dựng thủy lợi hải phòng

Nội dung kết cấu của đề tài Ngoài phần mở đầu, kết luận, các phục lục, các tài liệu tham khảo, đề tài sẽ bao gồm 3 chương: Chương 1: Một số vấn đề lý luận cơ bản về nâng cao hiệu quả ho

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, không trùng lặp với bất kỳ công trình nghiên cứu nào đã được công bố trước đây

Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực

Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều đã được chỉ rõ nguồn gốc

Hải phòng, tháng 09 năm 2015

Tác giả luận văn

Nguyễn Viêt Anh

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy giáo, cô giáo Trường Đại học Hàng Hải

và Ban lãnh đạo Công ty Cổ phần xây dựng Thủy lợi Hải Phòng đã tận tình giúp

đỡ trong quá trình nghiên cứu và viết luận văn

Đặc biệt là thầy giáo PGS.TS Dương Văn Bạo, người trực tiếp hướng dẫn và chỉ bảo tôi hoàn thành luận văn này

Do thời gian nghiên cứu có hạn và hơn nữa vấn đề nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp là tương đối rộng nên luận văn không thể tránh khỏi những khiếm khuyết cả về lý luận và thực tế Vì vậy, tác giả mong nhận được

sự chỉ bảo, góp ý của các thầy, cô giáo và bạn bè đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn /

Hải Phòng, ngày 15 tháng 09 năm 2015

Tác giả

Nguyễn Việt Anh

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MUC LUC iii

DANH MỤC CÁC BẢNG vii

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ vi

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 3

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 3

1.1.Một số khái niệm cơ bản về hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh 3

1.1.1 Khái niệm về hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh 3

1.1.2 Bản chất của hiệu quả kinh doanh 4

1.2.Sự cần thiết để nâng cao hiệu quả kinh doanh 5

1.3.Các chỉ tiêu cần thiết đánh giá hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp .6

1.3.1 Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh doanh trong doanh nghiệp .7

1.3.1.1.Hiệu quả sử dụng chi phí kinh doanh 7

1.3.1.2.Chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh lời .8

1.3.1.3.Hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh 10

1.3.1.4.Hiệu quả sử dụng vốn cố định 10

1.3.1.5.Hiệu quả sử dụng vốn lưu động .11

1.3.1.6.Hiệu quả sử dụng lao động .12

1.3.2 Hiệu quả kinh tế - xã hội 13

1.4.Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp .15

1.4.1 Các nhân tố bên trong 15

1.4.2 Các nhân tố bên ngoài 18

CHƯƠNG 2 21

THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN XÂY DỰNG THỦY LỢI HẢI PHÒNG GIAI ĐOẠN 2010-2014 21

2.1.Khái quát về Công ty cổ phần xây dựng Thủy lợi Hải Phòng 21

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển 21

2.1.2 Mục tiêu của công ty 22

2.1.3 Cơ cấu tổ chức bộ máy của Công ty 24

2.1.4 Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty 28

2.1.4.1.Lĩnh vực hoạt động kinh doanh 28

2.1.4.2.Thị trường chủ yếu của công ty 29

2.2.Khái quát phân tích hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty trong giai đoạn 2010-2014 29

2.3Thực trạng hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty cổ phần xây dựng Thủy lợi Hải Phòng giai đoạn 2010-2014 32

2.3.1 Hiệu quả sử dụng lao động 32

2.3.1.1.Tình hình lao động của Công ty từ năm 2010-2014 32

2.3.1.2.Hiệu quả sử dụng lao động 34

2.3.2 Hiệu quả sử dụng vốn 36

2.3.2.1.Hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh 36

2.3.2.2.Hiệu quả sử dụng vốn cố định 39

2.3.2.3.Hiệu quả sử dụng vốn lưu động 44

2.3.3 Hiệu quả sử dụng chi phí 46

2.3.4 Phân tích một số chỉ tiêu tài chính 49

2.3.5 Hiệu quả kinh doanh của công ty về mặt kinh tế xã hội 55

2.4.Những thành quả, tồn tại của công ty cổ phần xây dựng thủy lợi Hải Phòng 56

2.4.1 Những thành quả và nguyên nhân 56

2.4.1.1.Những thành quả 56

2.4.1.2.Nguyên nhân 57

2.4.2 Những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân 59

2.4.2.1.Những hạn chế, tồn tại cơ bản 59

2.4.2.2.Những nguyên nhân 60

CHƯƠNG 3 63

BIỆN PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN XÂY DỰNG THỦY LỢI HẢI PHÒNG 63

3.1.Tình hình phát triển ngành xây dựng trong thời gian tới và định hướng phát triển của công ty 63

3.1.1 Định hướng, mục tiêu phát triển của công ty 63

3.1.2 Tình hình phát triển ngành xây dựng trong thời gian tới 66

3.2.Các biện pháp nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh 67

3.2.1 Biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng lao động 67

3.2.2 Biện pháp về lập kế hoạch kinh doanh 72

3.2.3 Biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn 74

3.2.4 Biện pháp tiết kiệm chi phí, hạ giá thành 81

3.2.5 Biện pháp mở rộng thị trường tăng doanh thu 86

3.2.6 Hoàn thiện công tác quản trị tài chính 88

KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ 92

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 95

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

đoạn 2010-2014

55

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ

Số hiệu

Sơ đồ 2.2 Xu hướng sức sinh lời của LĐ giai đoạn 2010- 2014 36

Sơ đồ 2.3 Xu hướng hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh giai đoạn 2010-

2014

38

Sơ đồ 2.4 Xu hướng vòng quay của VCĐ giai đoạn 2010- 2014 41

Sơ đồ 2.5 Xu hướng tỷ suất lợi nhuận trên VCĐ giai đoạn 2010- 2014 42

Sơ đồ 2.6 Xu hướng sức sinh lời VLĐ giai đoạn 2010- 2014 45

Sơ đồ 2.7 Xu hướng vòng quay của VLĐ giai đoạn 2010- 2014 45

Sơ đồ 2.8 Xu hướng hiệu quả sử dụng chi phí giai đoạn 2010- 2014 48

Sơ đồ 2.9 Xu hướng hiệu quả khả năng sinh lời giai đoạn 2010- 2014 55

Sơ đồ 2.10 Đóng góp của Công ty vào NSNN giai đoạn 2010-2014 56

Sơ đồ 3.1 Biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng VLĐ 77

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Từ khi khủng hoảng kinh tế thế giới bắt đầu vào năm 2009 tại Mỹ dẫn đến nhiều nước rơi vào khủng khoảng kinh tế trầm trọng, nước ta cũng không ngoại lệ các doanh nghiệp ở Việt Nam rơi vào tình trạng khó khăn trong hoạt động sản xuất kinh doanh Nhiều doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực đã ngừng hoạt động Đặc biệt trong lĩnh vực kinh doanh xây dựng, các doanh nghiệp đã gặp không ít khó khăn cho sự tồn tại và phát triển, một trong các nguyên nhân chính là sự đóng băng của thị trường bất động sản dẫn đến nợ tồn đọng cao, doanh nghiệp thiếu khả năng chi trả Và theo các chuyên gia kinh tế thì thị trường bất động sản vẫn chưa thể phục hồi ngay, điều này đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp trong ngành sẽ còn khó khăn trong thời gian tới

Điều đó đặt ra nhiệm vụ bức thiết đối với các doanh nghiệp ở nước ta hiện nay nói chung, đối với các doanh nghiệp ngành kinh doanh xây dựng nói riêng là làm thế nào để doanh nghiệp mình đứng vững trong giai đoạn khó khăn này và phát triển mạnh hơn trong giai đoạn tới Để tìm ra những biện pháp hữu hiệu nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh tại Công ty cổ

phần xây dựng Thủy lợi Hải Phòng, tôi mạnh dạn chọn đề tài “ Biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty cổ phần xây dựng Thủy lợi Hải Phòng” để nghiên cứu làm luận văn tốt nghiệp cao học

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

- Khái quát hóa về lý luận về hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

- Phân tích tình trạng hoạt động kinh doanh và đánh giá hiệu quả kinh doanh của Công ty cổ phần xây dựng Thủy lợi Hải Phòng trong những năm vừa qua

- Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của Công ty cổ phần xây dựng Thủy lợi Hải Phòng trong giai đoạn tới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Các vấn đề lý luận về hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh đối với Công ty cổ phần xây dựng Thủy lợi Hải Phòng

- Phạm vi nghiên cứu: Đề tài giới hạn phạm vi nghiên cứu hoạt động kinh doanh của Công ty cổ phần xây dựng Thủy lợi Hải Phòng trong giai đoạn 2010-2014

4 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng: các phương pháp duy vật biện chứng, phương pháp hệ thống, phương pháp điều tra phân tích, phương pháp phân tích tổng hợp, phân tích thống kê, phương pháp so sánh… để nghiên cứu, phân tích thực tiễn, đặc trưng cơ bản và hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty, so sánh các số liệu theo những tiêu chí nhất định Tổng hợp các kết quả đã đánh giá để tìm ra kết luận

6 Nội dung kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, các phục lục, các tài liệu tham khảo, đề tài sẽ bao gồm 3 chương:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận cơ bản về nâng cao hiệu quả hoạt

động sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp

Chương 2: Thực trạng hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của

Công ty cổ phân xây dựng Thủy lợi Hải Phòng giai đoạn 2010-2014

Chương 3: Biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh

doanh tại Công ty cổ phần xây dựng Thủy lợi Hải Phòng

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Một số khái niệm cơ bản về hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh

1.1.1 Khái niệm về hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh

“Hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp là một chỉ tiêu kinh tế tổng

hợp phản ánh trình độ sử dụng các yếu tố của quá trình sản xuất Hiệu quả kinh doanh còn thể hiện sự vận động khéo léo của các nhà quản trị doanh nghiệp giữa lý luận và thực tế nhằm khai thác tối đa các yếu tố của quá trình sản xuất như máy móc thiết bị, nguyên vật liệu, nhân công để nâng cao lợi nhuận Vậy hiệu quả kinh doanh là một chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực, tài chính của doanh nghiệp để đạt hiệu quả cao nhất” [4, tr.235]

Hiệu quả kinh doanh là hiệu quả thu được từ hoạt động kinh doanh của từng doanh nghiệp Biểu hiện trực tiếp của hiệu quả kinh doanh là số lợi nhuận mà mỗi doanh nghiệp thu được hoặc lỗ phải chịu Hiệu quả kinh doanh được tính bằng chênh lệch giữa doanh thu và chi phí

Hiệu quả kinh doanh được xác định trong mối quan hệ giữa chi phí bỏ

ra với thu nhập mang lại trong quá trình kinh doanh dưới hình thái tiền tệ đối với một dịch vụ kinh doanh hoặc tổng thể các dịch vụ kinh doanh trong một thời gian nhất định Hiệu quả kinh doanh có tính chất trực tiếp nên có thể định hướng được dễ dàng

Theo các nhà kinh tế học hiện đại thì: Hiệu quả kinh tế là một phạm trù phản ánh trình độ và chất lượng sản xuất kinh doanh được xác định bằng tương quan giữa kết quả thu được và chi phí bỏ ra Hay: “Hiệu quả kinh tế (hiệu quả kinh doanh) của một tổ chức kinh doanh là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ quản lý và năng lực kinh doanh của tổ chức đó nhằm đảm

bảo thu được kết quả cao nhất theo những mục tiêu đã đặt ra với chi phí thấp nhất”

Hiệu quả kinh tế là thước đo tổng hợp, phản ánh kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của mỗi doanh nghiệp Hiệu quả kinh tế cần được xem xét một cách toàn diện về cả mặt định tính và định lượng

- Về mặt định tính: Hiệu quả sản xuất kinh doanh không chỉ biểu hiện bằng các con số cụ thể mà thể hiện trình độ năng lực quản lý các nguồn lực, các ngành sản xuất, phù hợp với phương thức kinh doanh, chiến lược và kế hoạch kinh doanh

- Về định lượng: hiệu quả kinh tế của một tổ chức kinh doanh được đo lường bằng hiệu số giữa kết quả thu được và chi phí bỏ ra Chênh lệch giữa kết quả và chi phí càng lớn thì hiệu quả kinh doanh càng cao và ngược lại

Như vậy, Hiệu quả sản xuất kinh doanh là công cụ hữu hiệu để các nhà quản trị doanh nghiệp thực hiện nhiệm vụ quản trị kinh doanh: Khi tiến hành bất kỳ một hoạt động sản xuất kinh doanh nào thì các doanh nghiệp đều phải huy động và sử dụng các nguồn lực mà doanh nghiệp có khả năng có thể tạo

ra kết quả phù hợp mà doanh nghiệp đã đề ra Để thực hiện mục tiêu tối đa hoá lợi nhuận cũng như các mục tiêu khác, các nhà doanh nghiệp phải sử dụng nhiều phương pháp, nhiều công cụ khác nhau Hiệu quả kinh doanh là một trong những công cụ hữu hiệu nhất là để cho nhà quản trị thực hiện chức năng quản trị của mình

1.1.2 Bản chất của hiệu quả kinh doanh

Có thể hiểu hiệu quả kinh doanh (HQKD) là một phạm trù phản ánh về mặt chất lượng trình độ quản lý, khai thác, sử dụng và huy động các nguồn lực của doanh nghiệp nhằm đạt được mục tiêu lợi nhuận cao nhất với chi phí nhỏ nhất Tỷ lệ chênh lệch này càng lớn thì HQKD càng cao Vì vậy, khái niệm này chỉ dùng để đánh giá chất lượng của các doanh nghiệp kinh doanh Cũng với sự nhìn nhận này, đối với 1 doanh nghiệp đời sống của một sản

phẩm thì cũng cần đánh giá, phân tích cả trong quan điểm ngắn hạn lẫn dài hạn để có sự nhìn nhận đúng đắn về quan hệ sản xuất kinh doanh của 1 sản phẩm đó Có thể biểu thị hiệu quả bằng công thức sau:

Có thể biểu thị hiệu quả bằng công thức sau:

Kết quả đầu ra

“ Công thức trên có thể cho chúng ta biết, cứ 1 đồng chí phí đầu vào(vốn, nhân công, nguyên vật liệu, máy móc, thiết bị ) thì tạo ra bao nhiêu đồng kết quả đầu ra như doanh thu, lợi nhuận trong một kỳ kinh doanh, chỉ tiêu này càng cao chứng tỏ hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp càng tốt.”

[9, tr.181]

Như thế hiệu quả kinh doanh phản ánh mặt chất lượng các hoạt động sản xuất kinh doanh, trình độ lợi dụng các nguồn lực sản xuất trong quá trình kinh doanh của doanh nghiệp trong sự vận động không ngừng của các quá trình sản xuất kinh doanh không phụ thuộc vào quy mô và vận tốc biến động của từng nhân tố

1.2 Sự cần thiết để nâng cao hiệu quả kinh doanh

Trước hết, do sự chi phối của “Quy luật khan hiếm” buộc các doanh nghiệp nói riêng và các nhà quản lý nền kinh tế xã hội nói chung, phải cân nặng việc quản lý, sử dụng các nguồn lực sản xuất hạn chế của xã hội như thế nào để đủ thoả mãn nhu cầu ngày càng tăng của con người Chính vì vậy đã buộc các doanh nghiệp phải sử dụng các nguồn lực sao cho có hiệu quả nhất, tiết kiệm nhất và đây cũng chính là một tất yếu để nâng cao HQKD

Thứ hai, các doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế thị trường là luôn tồn tại trong cạnh tranh, để tồn tại và phát triển được trong môi trường này thì doanh nghiệp phải có và luôn tạo ra và duy trì được các lợi thế cạnh tranh của mình, có thể bằng chất lượng tốt hơn, dịch vụ hậu mãi tốt hơn hay giá rẻ hơn … so với các doanh nghiệp khác sản xuất kinh doanh cùng sản

Yếu tố đầu vào

phẩm Để có thể làm được điều này thì chỉ bằng cách nâng cao HQKD của doanh nghiệp thông qua tiết kiệm chi phí và nâng cao năng suất lao động

Thứ ba: Mục tiêu sau cùng, bao quát và dài hạn của mọi doanh nghiệp kinh doanh trong nền kinh tế thị trường là tối đa hoá lợi nhuận và là mục tiêu quan trọng nhất của doanh nghiệp Vì vậy không chỉ tạo ra và duy trì khả năng cạnh tranh để tồn tại và phát triển là đủ, mà các doanh nghiệp còn mong muốn có lợi nhuận nhiều nhất và ngày càng cao trong điều kiện có thể được

Để có thể thực hiện được mong muốn này, thì doanh nghiệp phải thường xuyên tìm mọi biện pháp để nâng cao HQKD và tạo ra lợi thế cạnh tranh mới cho doanh nghiệp

Vì vậy, nâng cao HQKD là một tất yếu cần thiết, không chỉ đối với mọi doanh nghiệp kinh doanh trong nền kinh tế thị trường để cạnh tranh, tồn tại và phát triển và thu được lợi nhuận cao nhất, mà đối với các nhà quản lý nền kinh tế là để đòi hỏi các doanh nghiệp luôn sử dụng nguồn lực sản xuất xã hội một cách có hiệu quả nhất, trong điều kiện ràng buộc có sự khan hiếm, để nền kinh tế quốc doanh có thể phát triển một cách tối ưu, vươn tới tiệm cận với đường giới hạn tiềm năng của nền kinh tế, và ở đây hiệu quả bao hàm cả ý nghĩa của sự bền vững

1.3 Các chỉ tiêu cần thiết đánh giá hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp

Các chỉ tiêu hiệu quả kinh tế là biểu hiện đặc trưng về lượng tiêu chuẩn hiệu quả kinh tế Trong thực tế, việc phân tích và đánh giá hiệu quả kinh tế phải sử dụng một hệ thống chỉ tiêu, vì:

Thứ nhất: Để tính được mức tăng năng suất lao động xã hội, phải tính được hao phí lao động xã hội để sản xuất hàng hoá nghĩa là phải tính được giá trị hàng hoá Tuy nhiên, điều đó chưa thực hiện được trong thực tế Việc sử dụng hệ thống chỉ tiêu là nhằm phản ánh giá trị ở những mức độ và khía cạnh khác nhau

Thứ hai: Bản thân mỗi chỉ tiêu có những nhược điểm nhất định trong nội dung và phương pháp tính toán Việc sử dụng hệ thống chỉ tiêu cho phép thấy được mối tương quan thu – chi một cách đầy đủ và toàn diện hơn

Cũng cần phân biệt sự khác nhau và mối quan hệ giữa 3 loại chỉ tiêu sau đây:

- Các chỉ tiêu dùng để tính toán hiệu quả kinh tế

- Các chỉ tiêu dùng để phản ánh hiệu quả kinh tế

- Các chỉ tiêu dùng để so sánh hiệu quả kinh tế

Các chỉ tiêu dùng để tính toán hiệu quả kinh tế chỉ phản ánh từng mặt của mối tương quan thu – chi, nó được dùng để so sánh mối tương quan ấy, chẳng hạn: Chỉ tiêu khối lượng sản phẩm hàng hoá, vốn đầu tư cơ bản, giá thành sản phẩm, …

Các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả kinh tế trực tiếp phản ánh từng mặt của mối tương quan thu – chi trực tiếp biểu hiện qua hiệu quả kinh tế, chẳng hạn: Năng suất lao động, thời gian thu hồi vốn, tỷ suất vốn, lợi nhuận …

Các chỉ tiêu dùng để so so sánh hiệu quả kinh tế được tính toán dùng để thực hiện sự tương quan ở các phương án khác nhau, nhằm chọn lấy phương

án có hiệu quả nhất Sự so sánh này có thể thực hiện giữa các chỉ tiêu dùng để tính toán hiệu quả kinh tế với nhau, giữa các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả kinh

tế với nhau

1.3.1 Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh doanh trong doanh nghiệp

Để đánh giá hiệu quả kinh doanh tổng hợp trong doanh nghiệp thì các nhóm chỉ tiêu về hiệu quả sử dụng chi phí kinh doanh, hệ thống các chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh lời cần được suy xét.1

Hiệu quả sử dụng chi phí kinh doanh cho biết một đồng chi phí bỏ ra trong kỳ thu được bao nhiêu đồng doanh thu thuần Chỉ tiêu này càng cao càng chứng tỏ hiệu quả sử dụng chi phí của doanh nghiệp càng tốt và ngược lại

Hiệu quả sử dụng chi phí = Doanh thu thuần (2)

Tổng chi phí

Tỷ suất lợi nhuận chi phí cho biết một đồng chi phí bỏ ra trong kỳ thu được bao nhiêu đồng lợi nhuận Chỉ tiêu này càng cao càng chứng tỏ doanh nghiệp kinh doanh càng hiệu quả

Tỷ suất lợi nhuận chi phí = Lợi nhuận (3)

Tổng chi phí

1.3.1.2 Chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh lời

Để đánh giá khả năng sinh lời của một DN các chỉ tiêu về suất sinh lời

trên vốn chủ sở hữu suất sinh lợi của doanh thu và suất sinh lời trên tổng tài

sản cần được xét đến

a Suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE- Return on equity):

Suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu là chỉ tiêu phản ánh 1 đơn vị vốn chủ sỡ hữu đem lại mấy đơn vị lợi nhuận sau thuế và được xác định theo công thức:

Sức sinh lợi của vốn chủ sở

Lợi nhuận sau thuế

(4) Vốn chủ sở hữu bình quân

“Sức sinh lợi của vốn chủ sở hữu càng cao chứng tỏ doanh nghiệp sử

dụng có hiệu quả vốn chủ sở hữu và do vậy càng hấp dẫn các nhà đầu tư Tăng mức doanh lợi vốn chủ sở hữu là một mục tiêu quan trọng nhất trong hoạt động quản lý tài chính doanh nghiệp Chỉ tiêu này càng cao càng cho thấy doanh nghiệp hoạt động hiệu quả và ngược lại”.[4, tr.231]

Vốn chủ sở hữu (VCSH) bình quân được xác định:

“VCSH ở đây là toàn bộ số VCSH mà doanh nghiệp hiện có (vốn chủ

sở hữu, bên nguồn vốn trong bảng cân đối kế toán) Chỉ tiêu này cho biết, trong một kỳ phân tích doanh nghiệp đầu tư 100 đồng vốn chủ sở hữu, thì thu được bao nhiêu đồng lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp, chỉ tiêu này càng cao chứng tỏ hiệu quả sử dụng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp là tốt, góp phần nâng cao khả năng đầu tư của chủ doanh nghiệp Đó là nhân tố giúp nhà quản trị tăng vốn chủ sở hữu phục vụ cho hoạt động kinh doanh VCSH ở đây là toàn bộ số VCSH mà doanh nghiệp hiện có (vốn chủ sở hữu, bên nguồn vốn trong bảng cân đối kế toán)” [4 tr 206]

Suất sinh lời của doanh thu (ROS- return on sales):

Suất sinh lợi của doanh thu còn được gọi dưới các tên khác nhau như sức sinh lợi của doanh thu thuần, hệ số doanh lợi - doanh thu, hệ số lãi ròng hay tỷ suất lợi nhuận ròng (nếu tính theo đơn vị %) Chỉ tiêu này cho biết với một đồng doanh thu thuần từ bán hàng và cung cấp dịch vụ sẽ tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhuận Chỉ tiêu này càng lớn thì hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp càng cao

Sức sinh lợi của doanh thu thuần

Lợi nhuận sau thuế

(6) Doanh thu thuần

“Lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp được lấy từ chỉ tiêu mã số

60, doanh thu, doanh thu thuần lấy từ chỉ tiêu mã số 01, 10 thuộc bảng Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh Doanh thu thuần ở đây là doanh thu thuần hoạt động kinh doanh bao gồm doanh thu thuần bán hàng, cung cấp dịch vụ

và doanh thu thuần hoạt động tài chính ” [4, tr.207]

b Suất sinh lời trên tổng tài sản : ROA

Suất sinh lời trên tổng tài sản

Lợi nhuận sau thuế

(7) Tổng tài sản

Đây là chỉ tiêu tổng hợp nhất được dùng để đánh giá khả năng sinh lời của một đồng vốn đầu tư Chỉ số này càng cao, càng chứng tỏ doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả

1.3.1.3 Hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh

Hiệu quả sử dụng vốn kinh

Tổng doanh thu thuần

(8) Tổng vốn trong kỳ

Hiệu quả sử dụng vốn: chỉ tiêu này cho biết một đồng vốn bỏ ra sản xuất kinh doanh thu được bao nhiêu đồng doanh thu, hiệu quả sử dụng vốn càng cao thể hiện kết quả kinh tế càng lớn

Sức sản xuất của vốn kinh doanh

=

Tổng doanh thu thuần

(9) Vốn bình quân

Sức sản xuất của vốn kinh doanh: chỉ tiêu này cho biết một đồng vốn

bỏ ra vào sản xuất kinh doanh tạo ra được bao nhiêu đồng doanh thu Sức sản xuất của vốn kinh doanh càng cao chứng tỏ hiệu quả sử dụng vốn càng cao và ngược lại

Sức sinh lời của vốn kinh doanh = Lợi nhuận sau thuế (10)

Vốn bình quân

“Sức sinh lời của vốn kinh doanh: cho biết một đồng vốn sử dụng vào kinh doanh mang lại bao nhiêu đồng lợi nhuận sau thuế Chỉ tiêu này tính ra càng cao chứng tỏ hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh càng cao và ngược lại, sức sinh lời của vốn kinh doanh càng thấp chứng tỏ hiệu quả sử dụng vốn thấp dẫn đến hiệu quả kinh doanh giảm

Nhóm chỉ tiêu này có ý nghĩa chủ yếu về mặt xã hội trong việc kinh doanh tạo ra giá trị sản phẩm hàng hóa có khả năng đáp ứng hoặc đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng”.[4, tr.215]

1.3.1.4 Hiệu quả sử dụng vốn cố định

- Hiệu suất sử dụng vốn cố định (VCĐ):

VCĐ sử dụng bình quân trong kỳ là bình quân số học của VCĐ có ở đầu kỳ và cuối kỳ VCĐ đầu hoặc cuối kỳ là hiệu số của nguyên giá TSCĐ vốn kế hoạch lũy kế có ở đầu kỳ hoặc cuối kỳ Hiệu suất sử dụng VCĐ phản ánh cứ một đồng vốn cố định có thể tạo ra bao nhiêu đồng doanh thu và được

đo bằng công thức sau:

Hiệu suất sử

dụng VCĐ =

Tổng doanh thu (hoặc doanh thu thuần)

(11) VCĐ sử dụng bình quân trong 1 kỳ

- Hiệu quả sử dụng /Tỷ suất lợi nhuận trên VCĐ:

Tỷ suất lợi nhuận trên vốn cố định cho biết một đồng vốn cố định tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhuận sau thuế trong một kỳ nhất định Chỉ tiêu này càng cao càng tốt

Hiệu quả sử

dụng VCĐ =

Lợi nhuận ròng (sau thuế)

(12) VCĐ sử dụng bình quân trong 1 kỳ

Lợi nhuận sau thuế tính ở đây là phần lợi nhuận được tạo ra từ việc trực tiếp sử dụng tài sản cố định TSCĐ, không tính các khoản lãi do các hoạt động khác tạo ra như: hoạt động tài chính, góp vốn liên doanh,….Hiệu quả sử dụng VCĐ cho biết một đồng vốn cố định tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhuận sau thuế trong một kỳ nhất định Chỉ tiêu này càng cao càng tốt

1.3.1.5 Hiệu quả sử dụng vốn lưu động

- Hiệu suất sử dụng tài sản lưu động (TSLĐ)/ (vòng quay của TSLĐ): cho biết mỗi đơn vị TSLĐ sử dụng trong kỳ đem lại bao nhiêu đơn vị doanh thu thuần, chỉ tiêu này càng lớn chứng tỏ hiệu suất sử dụng TSLĐ càng cao

Vòng quay

TSLĐ trong kỳ =

Doanh thu thuần trong kỳ

(13) TSLĐ bình quân trong kỳ

TSLĐ bình quân trong kỳ là bình quân số học của TSLĐ có ở đầu kỳ

và cuối kỳ Kỳ tính vòng quay TSLĐ thường là 1 năm, khi đó TSLĐ bình quân được tính theo công thức:

sẽ góp phần giải quyết nhu cầu về vốn cho doanh nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn Chỉ tiêu này cho biết trong một năm VLĐ quay được mấy vòng Nếu số vòng quay càng lớn chứng tỏ hiệu quả sử dụng VLĐ càng cao và ngược lại, nếu số vòng luân chuyển của vốn giảm sẽ làm giảm hiệu quả sử dụng của VLĐ

quân trong kỳ

- Sức sinh lời của VLĐ cho biết một đồng VLĐ bình quân đem lại mấy đồng lợi nhuận sau thuế Sức sinh lời của VLĐ càng lớn thì hiệu quả sử dụng vốn càng cao và ngược lại

Hiệu quả sử dụng

=

Lợi nhuận sau thuế

(16) Sức sinh lời VLĐ Vốn lưu động sử dụng bình quân trong kỳ

1.3.1.6 Hiệu quả sử dụng lao động

Yếu tố lao động có hiệu quả góp phần quan trọng tăng HQKD của doanh nghiệp Chỉ tiêu biểu thị trực tiếp, bao trùm cho hiệu quả sử dụng lao động trong doanh nghiệp là chỉ tiêu năng suất lao động, nó được biểu thị bằng công thức sau

W = Q (17)

T Trong đó: W: Năng suất lao động bình quân (BQ) trong kỳ

Q: Khối lượng sản phẩm sản xuất trong kỳ

T: Số lượng lao động bình quân hoặc thời gian công tác trong kỳ

Năng suất lao động phản ánh lượng sản phẩm mà một lao động tạo ra trong một đơn vị thời gian (giờ, ngày, tháng, năm) Nghịch đảo của nó là suất hao phí lao động (HLĐ) biểu thị bằng công thức:

Q

HLĐ phản ánh lượng lao động hao phí để sản xuất ra một đơn vị sản phẩm Lượng hao phí này cần tính đầy đủ cho tất cả các khâu để hoàn thành 1 chu kỳ sản xuất kinh doanh (SXKD) 1 sản phẩm hay dịch vụ Về nguyên tắc, suất hao phí càng thấp thì hiệu quả càng cao và ở đây mức chuẩn để đánh giá hiệu quả sử dụng lao động là năng suất lao động bình quân của ngành

Lao động là nhân tố quan trọng trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Số lượng và chất lượng lao động là yếu tố tác động đến hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Hiệu quả lao động biểu hiện

Sức sinh lời của lao

Những lợi ích mà xã hội thu được chính là sự đáp ứng của doanh nghiệp đối với thực hiện các mục tiêu chung của xã hội, của nền kinh tế sự đáp ứng này có thể đem lại tính tính chất kinh doanh của doanh nghiệp Các chỉ tiêu định lượng đánh giá lợi ích kinh tế, xã hội của doanh nghiệp thể hiện như sau:

- Mức đóng góp vào ngân sách Nhà nước từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp (như thuế doanh thu, thuế thu nhập, thuế VAT, thuế xuất nhập khẩu, …)

- Tăng thu ngân sách

Mọi doanh nghiệp công nghiệp khi tiến hành hoạt động, sản xuất kinh doanh thì phải có nhiệm vụ nộp cho ngân sách Nhà nước dưới hình thức là các loại thuế như thuế doanh thu, thuế đất, thuế lợi tức, thuế xuất khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt… Nhà nước sẽ sử dụng những khoản thu này để cho sự phát triển của nền kinh tế quốc dân và ở các lĩnh vực phi sản xuất, góp phần phân phối lại thu nhập quốc dân

- Tạo thêm công ăn việc làm cho người lao động

- Các chỉ tiêu tiết kiệm ngoại tệ: Đây là chỉ tiêu thể hiện tác động của doanh nghiệp đến cán cân thanh toán quốc tế của đất nước

- Nâng cao mức sống người lao động

- Tái phân phối lơi tức lao động

Theo quan điểm hiện nay của các nhà kinh tế, hiệu quả kinh tế xã hội còn thể hiện qua các chỉ tiêu như:

+ Bảo vệ nguồn lợi môi trường

+ Hạn chế gây ô nhiễm môi trường

+ Chuyển dịch cơ cấu kinh tế

- Những tác động đến mặt xã hội, chính trị và kinh tế khác như tận dụng và khai thác các nguồn tài nguyên chưa được quan tâm, tiếp nhận các công nghệ và ngành nghề mới tham gia vào phân công lao động quốc tế

1.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp

Tuỳ thuộc vào quy mô, ngành nghề kinh doanh của từng loại doanh nghiệp mà nhân tố hiệu quả ảnh hưởng đến Dưới đây là một số nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến HQKD của các doanh nghiệp

1.4.1 Các nhân tố bên trong

a Lực lượng lao động

Lao động là yếu tố đầu vào và quan trọng bậc nhất có tính chất quyết định đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp cho dù ngày nay kỹ thuật và công nghệ đã can thiệp hoặc thay thế được lao động của con người trên nhiều lĩnh vực Công nghệ, kỹ thuật tiên tiến là một yếu tố có tính quyết định đến năng suất lao động và có HQKD của doanh nghiệp Đôi khi kỹ thuật công nghệ có ý nghĩa quan trọng đến mức người ta đã xem nó như một lực lượng sản xuất trực tiếp Tuy nhiên dù công nghệ, kỹ thuật có tân tiến đến đâu thì nó cũng chỉ là công cụ, là phương tiện để giúp con người trong hoạt động

và do chính con người sáng tạo ra mà thôi Yếu tố con người mới quyết định thành, bại của doanh nghiệp, vì lực lượng lao động quyết định từ khâu ý tưởng kinh doanh ban đầu cho đến khâu cuối cùng là cung ứng tiêu thụ sản phẩm tới khách hàng và dịch vụ hậu mãi Từ vai trò và ý nghĩa của lực lượng lao động đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nêu trên, ngày nay khi nói đến lực lượng lao động của doanh nghiệp là không chỉ về số lượng

mà quan trọng hơn là bao hàm cả chất lượng

Trong doanh nghiệp kinh doanh ngành xây dựng hoặc doanh nghiệp công nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng (VLXD), vai trò nhân tố lao động càng có ý nghĩa lớn lao vì liên quan đến sự bền vững và chất lượng của các công trình, đến

an ninh của xã hội và vì vậy càng cần có đội ngũ lao động có trình độ tay nghề cao và tinh nhuệ

b Trình độ công nghệ, khả năng ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và phát

triển cơ sở vật chất kỹ thuật

Công cụ lao động là nhân tố thứ 2, cùng với lao động tạo nên sức mạnh của lực lượng sản xuất Lịch sử phát triển của xã hội đã chứng minh được rằng, cứ mỗi thời kỳ con người sáng tạo ra được thế hệ công cụ mới thay đổi

về chất thì cũng làm thay đổi về năng suất lao động, về đời sống kinh tế xã hội và hoạt động của con người Ngày nay con người đã thống nhất một luận điểm cho rằng “Công nghệ là chìa khoá để làm chủ sự phát triển kinh tế xã hội, ai nắm được công nghệ thì người đó sẽ làm chủ tương lai” Với giá trị và

ý nghĩa như vậy thì các doanh nghiệp luôn hoạt động trong môi trường cạnh tranh, yêu cầu làm chủ công nghệ và phát triển cơ sở vật chất đồng bộ với công nghệ là một đòi hỏi không ngừng và cần thiết, để cạnh tranh, để nâng cao HQKD của doanh nghiệp, bởi công nghệ và thiết bị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng để nâng cao năng suất lao động của doanh nghiệp Đối với từng doanh nghiệp, trong từng thời kỳ việc đầu tư và làm chủ được công nghệ – thiết bị mới cần phải tự lượng sức mình trong chiến lược đầu tư Vì cho dù rất cần thiết trong phát triển và nâng cao HQKD của doanh nghiệp, nhưng đầu tư công nghệ và cơ sở hạ tầng làm hao tốn nhiều vốn, nên việc đầu tư và làm chủ

nó cần phải “ lựa chọn công nghệ thích hợp”, vừa để tồn tại, để đứng vững và cạnh tranh phát triển được trên thương trường, nhưng cũng tránh được tình trạng lãng phí trong đầu tư, không phát huy được hiệu quả mà còn tạo nên thua lỗ cho doanh nghiệp

Trong kinh doanh xây dựng và sản xuất VLXD, phổ biến có yêu cầu đầu tư TSCĐ giá trị lớn và thậm chí được nhập từ nước ngoài, nên việc chọn công nghệ thích hợp càng trở lên thiết thực đối với doanh nghiệp nước ta

c Nhân tố quản trị doanh nghiệp

Quản trị doanh nghiệp là sản phẩm của một bộ phận nhân lực quan trọng và có ý nghĩa quyết định đến toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp đó Với vai trò này, càng ngày nhân tố quản trị càng trở lên quan trọng đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Quản trị doanh nghiệp là nhằm để thực hiện quá trình này, bao gồm từ lúc xây dựng chiến lược kinh doanh cho đến lúc thực hiện hoàn thành toàn bộ chiến lược và xác lập chiến lược mới, là một quá trình “động” và liên tục diễn ra, liên tục xuất hiện yếu tố mới, vấn đề mới Chính vì vậy, quản trị doanh nghiệp chịu tác động chi phối theo quan hệ nhân – quả của trình độ, năng lực, nhãn quan và tư cách phẩm chất, … của đội ngũ các nhà quản trị doanh nghiệp, đặc biệt là các nhà quản trị cao cấp lãnh đạo doanh nghiệp

d Hệ thống thông tin quản lý doanh nghiệp

“Thương trường” luôn được ví như “chiến trường” và với quan niệm này thì “Biết địch biết ta trăm trận trăm thắng” Để có thể giành phần thắng trong cạnh tranh các doanh nghiệp không chỉ “biết” rõ về đối thủ cạnh tranh, nắm bắt được thông tin thị trường và môi trường kinh doanh mà doanh nghiệp cần phải

“biết” rõ về bản thân doanh nghiệp Vì vậy, không còn cách nào khác ngoài việc phải đủ thông tin, trong đó đặc biệt là thông tin kinh tế vì “ Thông tin kinh

tế có thể coi như huyết mạch của các doanh nghiệp và của các tổ chức kinh tế”; Trong điều kiện ngày nay thế giới đang từng bước tiến vào nền kinh tế tri thức

và hội nhập toàn cầu hoá nền kinh tế đang xu thế gần như tất yếu và diễn ra mạnh mẽ, với những dòng thông tin đa dạng, đa chiều chảy như vũ bão, không chỉ ở giữa các quốc gia và trong từng quốc gia, lãnh thổ, để có thể ra được những quyết định đầu tư và kinh doanh đúng đắn, doanh nghiệp cần phải có đủ

và chắt lọc được những thông tin đắt giá có liên quan từ những dòng thông tin khổng lồ này và có những tiếp cận đối lưu cần thiết với nó Để làm được điều

đó doanh nghiệp không những cần phải có hệ thống xử lý trao đổi thông tin,

mà cần phải là hệ thống thích hợp với môi trường và mức độ cần thiết của doanh nghiệp, bảo đảm đủ độ thông suốt, nhanh nhạy, an toàn trong giao tiếp

điều hành nội bộ và với các đối tượng bên ngoài, có như vậy thì doanh nghiệp mới có thể kịp thời nắm bắt thời cơ kinh doanh hay thoát khỏi, hạn chế nhưng rủi ro có thể xảy ra trong kinh doanh

e Nhân tố tính toán kinh tế

Để có thể đánh giá hiệu quả kinh doanh được chính xác, phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố này và phương pháp tính toán được chọn Tuy nhiên để có thể xác định chính xác được chính xác và hao phí nguồn lực bỏ ra cho kết quả người ta thường dùng lợi nhuận và tỷ suất lợi nhuận để đánh giá HQKD, vậy các sản phẩm cùng loại Chất lượng của sản phẩm góp phần tạo nên uy tín, danh tiếng của doanh nghiệp trên thị trường Các đặc tính của sản phẩm là nhân tố quan trọng quyết định khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp, góp phần lớn vào việc tạo uy tín, đẩy nhanh tốc độ tiêu thụ sản phẩm, làm cơ sở cho sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp nên có ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp

Các đặc tính của sản phẩm là nhân tố quan trọng quyết định khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp, góp phần lớn vào việc tạo uy tín, đẩy nhanh tốc

độ tiêu thụ sản phẩm, làm cơ sở cho sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp nên có ảnh hưởng rất lớn đến HQKD của doanh nghiệp

1.4.2 Các nhân tố bên ngoài

Trong quá trình hoạt động doanh nghiệp luôn chịu sự tác động thường xuyên và quan trọng của môi trường bên ngoài cả trực tiếp lẫn gián tiếp lên doanh nghiệp gồm:

a Nhân tố môi trường pháp lý

Về nguyên tắc mọi doanh nghiệp hoạt động đều phải tuân theo pháp luật, bao gồm luật và các văn bản pháp quy dưới luật, đây là môi trường pháp

lý cho hoạt động của doanh nghiệp, nó thường xuyên tác động lên kết quả và

“luật chơi” công khai cho các doanh nghiệp cùng tham gia hoạt động trong môi trường này, đồng thời môi trường pháp lý còn là trọng tài khi cần thiết xử

lý tranh chấp của doanh nghiệp Vì vậy, việc được môi trường pháp lý vừa

thông thoáng, vừa chặt chẽ và bình đẳng cho mọi doanh nghiệp hoạt động, giúp cho các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh thuận lợi, cạnh tranh lành mạnh với nhau, phát huy hết nội lực tạo ra được hiệu quả “thực” của doanh nghiệp và còn giúp cho công tác quản lý vĩ mô có thể điều tiết, can thiệp một cách khoa học lên hoạt động của doanh nghiệp, nhằm hướng tới hiệu quả kinh

tế – xã hội chung của nền kinh tế Môi trường pháp lý quy định hành vi của doanh nghiệp hoạt động trong môi trường đó, có thể khai thác, tận dụng những thuận lợi, thời cơ của môi trường này để nâng cao hiệu quả kinh doanh

và tránh được những rủi ro đối với doanh nghiệp Vì vậy nếu doanh nghiệp hoạt động trên thị trường quốc tế hoặc ở các lĩnh vực liên quan đến quốc tế, thì cũng cần thiết phải nắm bắt rõ luật pháp của quốc tế, ít nhất là về những gì liên quan đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp

“Sân chơi” và “luật chơi” càng thông thoáng, càng bình đẳng và chặt chẽ, càng có tác dụng tích cực lên hoạt động của doanh nghiệp và tiết kiệm được

nguồn lực xã hội

b Nhân tố môi trường kinh tế

Các doanh nghiệp luôn chịu sự chi phối của chiến lược phát triển kinh

tế chung của nền kinh tế quốc dân, đây là “chiến lược tổng” cho các chiến lược bộ phận khác, trong đó có của doanh nghiệp … sự tác động, chi phối này được thể hiện qua các chính sách để thực thi chiến lược đó Những chính sách

dù của cấp nào phát triển kinh tế, về đầu tư, về cơ cấu vùng, miền, ngành nghề, về thuế quan, về tỷ suất hối đoái, về phát triển nhân lực, … đều có tác động trực tiếp, mạnh mẽ và thường là lâu dài lên hoạt động và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp Môi trường kinh tế, khuyến khích phát triển sản xuất kinh doanh trong nước và thu hút được đầu tư nước ngoài, hạn chế được độc quyền và cạnh tranh không bình đẳng … hay ngược lại, đều có tác động mạnh lên kết quả và hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp

Bên cạnh đó môi trường kinh tế còn chịu sự tác động mạnh và trực tiếp của nhân tố ổn định chính trị xã hội là tiền đề để phát triển kinh tế, ở nơi nào

không ổn định như do chiến tranh, thiên tai, dịch bệnh, hay do tồn tại nhiều tổ chức kinh tế “ngầm” chi phối, … thì nền kinh tế cũng phát triển bấp bênh kèm hiệu quả và do đó gây ảnh hưởng xấu đến hoạt động và hiệu quả kinh doanh của hệ thống doanh nghiệp nói chung của nền kinh tế đó

c Những nhân tố cơ sở hạ tầng

Cơ sở hạ tầng giống như một phần quan trọng của cái nền vật chất, cho kinh tế – xã hội và các doanh nghiệp phát triển trên đó Nó bao gồm các công trình thuộc hệ thống giao thông, thông tin liên lạc, cung cấp điện, nước; Các công trình dịch vụ, phúc lợi đời sống và xã hội khác như các cơ sở y tế, các công trình hạn chế thiên tai, … tất cả đều có tác động mạnh mẽ lên hoạt động

và HQKD của doanh nghiệp; Nếu các yếu tố này thuận lợi, tốt sẽ tạo thuận lợi cho hoạt động của doanh nghiệp, làm cho thị trường thông thoáng năng động

để từ đó doanh nghiệp nâng cao HQKD và cạnh tranh bình đẳng với các doanh nghiệp khác

d Những tố thuộc tài nguyên, địa lý và môi trường thiên nhiên

Những nhân tố tự nhiên tạo ra những lợi thế hay bất lợi cho doanh nghiệp, trong phát triển sản xuất kinh doanh và cạnh tranh, sự dồi dào hay khan hiến tài nguyên cục bộ của lãnh thổ, sự thuận lợi hay khó khăn khắc nghiệt của địa lý và môi trường thiên nhiên đều có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp lên chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp Ngành xây dựng chịu

sự tác động mạnh mẽ, có lúc là tác động chi phối của những nhân tố tự nhiên này, nhất là khi doanh nghiệp sử dụng trực tiếp hay sản phẩm trung gian làm nguyên liệu sản xuất

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN XÂY DỰNG THỦY LỢI HẢI PHÒNG GIAI

ĐOẠN 2010-2014 2.1 Khái quát về Công ty cổ phần xây dựng Thủy lợi Hải Phòng

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển

Công ty Cổ phần xây dựng thuỷ lợi Hải Phòng (CTCPXDTLHP) được thành lập tháng 2 năm 1968 với tên gọi ban đầu là Công ty công trình Thuỷ Lợi Tháng 2 năm 1985 được đổi tên thành Công ty xây dựng Thủy Lợi Ngày

29 tháng 12 năm 1992 UBND thành phố Hải Phòng ra quyết định số 1035/QĐ - TCCQ về việc thành lập tại Công ty Xây dựng Thủy Lợi

Ngày 12 tháng 11 năm 2003 doanh nghiệp được UBND thành phố Hải Phòng quyết định nâng hạng doanh nghiệp từ hạng II nên hạng I

Hiện nay Công ty xây dựng Thủy Lợi Hải Phòng là một trong những doanh nghiệp lớn của địa phương là đơn vị giành được sự tín nhiệm trong lĩnh vực xây dựng chuyên ngành của Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam Đặc biệt năm 2002 và năm 2004 doanh nghiệp đã được bình chọn là

một trong mười doanh nghiệp tiêu biểu nhất của thành phố Hải Phòng

Để phù hợp với xu thế phát triển chung của đất nước trên con đường đổi mới và hội nhập Ngày 15 tháng 11 năm 2004 UBND thành phố Hải Phòng đã có quyết định về việc chuyển đổi doanh nghiệp Nhà nước thành Công ty Cổ phần Tháng 9 năm 2005 UBND thành phố có QĐ số 5445/QĐUB - DN cho phép Công ty xây dựng Thủy lợi Hải Phòng mở đại hội đồng cổ đông thành lập Công ty cổ phần Ngày 11 tháng 10 năm 2005 đại hội đồng cổ đông thành lập Công ty cổ phần xây dựng Thuỷ Lợi Hải Phòng

đã hoàn tất

Công ty Cổ phần xây dựng Thuỷ Lợi Hải Phòng tên Tiếng Anh là Haiphong Hydraulic Construction Joint Stock Company (HACCO), hoạt động trong lĩnh vực xây dựng Thủy lợi, xây dựng dân dụng và công nghiệp

- Trụ sở chính của Công ty đặt tại Km57 - Quốc lộ 10 - xã Trường Sơn

- huyện An Lão - thành phố Hải Phòng

- Điện thoại: 031.679520 - 872607

- Số Fax: 031.679928

- Công ty là đơn vị kinh tế hạch toán độc lập, có tư cách pháp nhân, có con dấu riêng, có tài khoản tại Ngân hàng Đầu tư phát triển Hải Phòng, hoạt động theo luật doanh nghiệp và pháp luật nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Ngành nghề kinh doanh của công ty gồm:

- Xây dựng các công trình Thủy lợi, công nghiệp và dân dựng quy mô vừa; các công trình cơ sở hạ tầng nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, đường giao thông nông thôn; các công trình cầu giao thông, cầu cảng, hệ thống cấp thoát nước

- Khai thác, sản xuất kinh doanh vật liệu xây dựng

- Nạo vét, san lấp mặt bằng cải tạo đồng ruộng

- Khoan phụt vữa gia cố thân đê

- Lập dự án, khảo sát thiết kế các công trình xây dựng, giao thông, thủy lợi, tư vấn đầu tư giám sát công trình

- Đầu tư kinh doanh phát triển đô thị, kinh doanh bất động sản

- Trồng cây lâm nghiệp, cây xanh, cây cảnh đô thị và các khu vực công viên, đường giao thông công cộng

- Trung đại tu thiết bị, sửa chữa đóng mới sà lan, gia công các sản phẩm cơ khí, hệ thống đóng mở các công trình Thủy lợi

2.1.2 Mục tiêu của công ty

Tiến hành hoạt động kinh doanh các hàng hóa dịch vụ đã đăng ký và được cấp phép, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và đạt mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận, tạo công ăn việc làm và thu nhập ổn định cho lao động, tăng lợi tức cổ đông, đóng góp cho ngân sách Nhà nước và không ngừng đầu tư phát triển công ty ngày càng lớn mạnh Các nhiệm vụ cụ thể bao gồm:

- Đào tạo đội ngũ cán bộ, nhân viên hiện có nhằm nâng cao trình độ

chuyên môn nghiệp vụ để đảm đương tốt nhiệm vụ, chức trách được giao

- Tổ chức tuyển dụng một số kỹ sư, thợ bậc cao, năng lực phù hợp với

ngành nghề kinh doanh và yêu cầu của kinh tế thị trường

- Tiếp tục huy động vốn đầu tư nâng cấp một số trang thiết bị máy móc và

phương tiện vận tải nhằm nâng cao sức cạnh tranh của công ty trong nền kinh tế thị trường

- Tăng cường liên doanh, liên kết với các đơn vị trong và ngoài nước để

mở rộng thị trường đa dạng hóa các loại hình dịch vụ

2.1.3 Cơ cấu tổ chức bộ máy của Công ty

Sơ đồ 2.1 Cơ câu tổ chức

HỘI ĐỒNG QUẢN TRỊ

BAN THƢ KÝ ISO

BAN KIỂM SOÁT TỔNG

GIÁM ĐỐC

CÁC PHÓ TỔNG GIÁM ĐỐC

3

XÍ NGHIỆP

4

XÍ NGHIỆP

5

XÍ NGHIỆP

6

XÍ NGHIỆP

7

XÍ NGHIỆP

8

XÍ NGHIỆP TCCG

BAN QLDA ĐTKD

PT NHÀ

ĐÔ THỊ

a Hội đồng quản trị

Xem xét và ban hành các quy chế của Công ty Xem xét và phê duyệt các kế hoạch quý của Công ty bao gồm: Kế hoạch kinh doanh, tài chính, lao động tiền lương, mua sắm tài sản, kế hoạch nghiên cứu phát triển Công ty, kế hoạch marketing…

Phê duyệt mô hình tổ chức Công ty, quyết định mở các chi nhánh, văn phòng đại diện của Công ty

Phê duyệt phương án thanh lý các loại tài sản cố định bị hư hỏng, mất mát hoặc không có nhu cầu sử dụng phù hợp với Quy chế tài chính

Bổ nhiệm, miễn nhiệm, khen thưởng, kỷ luật các chức danh gồm Tổng giám đốc, Phó tổng giám đốc và Kế toán trưởng Công ty

b Ban kiểm soát, ban thư ký ISO:

Ban kiểm soát, ban thư ký ISO là cơ quan thay mặt cổ đông kiểm tra, kiểm soát mọi hoạt động kinh doanh của Công ty giữa 2 kỳ đại hội, giám sát việc chấp hành chế độ hạch toán, hoạt động của hệ thống, kiểm tra, kiểm soát các hoạt động của Công ty theo quy đ ịnh của Pháp luật và Điều lệ Công ty quy định

c Tổng giám đốc

Là người chịu trách nhiệm trực tiếp và toàn diện trước Hội đồng quản trị (HĐQT) Công ty trong mọi hoạt động sản xuất kinh doanh (SXKD) và hiệu quả kinh tế, trong đời sống cán bộ công nhân viên (CB-CNV) trong công ty như điều lệ công ty cổ phần đã quy định Đối với cơ chế khoán Tổng giám đốc là người thực hiện nghiêm túc, lãnh đạo trong công ty thực hiện nghiêm chỉnh nghị quyết của HĐQT thường xuyên kiểm tra và xử lý nghiêm minh những tâp thể và cá nhân thực hiện sai quy định, đồng thời sơ kết, tổng kết kịp thời để bổ sung sửa đổi hoàn thiện cơ chế quản lý cho phù hợp Trong điều hành xử lý, Tổng giám đốc ra các quyết định phải thật sự khách quan dân chủ công khai và công bằng với mọi đối tượng, chịu sự lãnh đạo trực tiếp của

cấp Ủy đảng, HĐQT công ty; thường xuyên quan hệ với các tổ chức công đoàn các đoàn thể quần chúng để thống nhất chủ trương, biện pháp tổ chức điều hành thực hiện nhiệm vụ XSKD của công ty theo quy định

d Phó tổng giám đốc

Là người giúp việc cho Tổng giám đốc, thay mặt Tổng giám đốc giải quyết các công việc khi Tổng giám đốc đi vắng, trực tiếp điều hành và chịu trách nhiệm trước Tổng giám đốc và các hoạt động liên quan đến lĩnh vực mà mình chịu trách nhiệm

e Phòng tổ chức – hành chính – kế toán

* Phòng TC-HC có chức năng:

- Tham mưu giúp Tổng giám đốc về công tác tổ chức bộ máy, sắp xếp

lao động, giải quyết các chính sách liên quan đến người lao động

- Xây dựng kế hoạch dài hạn về các phương án phát triển công ty

- Xây dựng phương án trả lương cho CB-CNV và triển khai phương án

sau khi được duyệt

- Tham mưu giúp Tổng giám đốc trong công tác thanh tra, bảo vệ nội bộ

- Xây dựng và triển khai thực hiện kế hoạch đào tạo, khen thưởng kỷ

luật, BHXH, BHYT

- Phụ trách công tác bảo vệ an toàn lao động, bảo hộ lao động phòng

cháy chữa cháy, vệ sinh công cộng

- Thực hiện phân tích thông tin kế toán, đề xuất các biện pháp cho lãnh

đạo công ty có đường lối phát triển đúng đắn hiệu quả cao nhất trong công tác quản lý

- Giúp Tổng giám đốc quản lý và bảo toàn các nguồn huy động khi cần

thiết để thực hiện các dự án đầu tư phát triển, giúp Tổng giám đốc phân bổ vốn cho các mục tiêu sản xuất theo kế hoạch công ty giao cho hợp lý, tạm ứng vay vốn phục vụ sản xuất kinh doanh

- Có trách nhiệm quyết toán và thu hồi vốn cho công ty, theo dõi đôn đốc các

xí nghiệp, đội tổ chức quyết toán công trình nhanh gọn theo đúng quy định sau khi nhận quyết toán đầy đủ, hợp lệ của xí nghiệp, đội phòng làm thủ tục đối chiếu thanh toán

- Có trách nhiệm hạch toán, phân tích các hợp đồng kinh tế, liên doanh,

liên kết kinh tế, tham mưu giúp Tổng giám đốc trước khi quyết định ký kết các hợp đồng kinh tế

- Giúp Tổng giám đốc quản lý chi tiết các nội dung thu chi của công, chủ

động lập kế hoạch nộp cho Nhà nước các khoản thu theo quy định hiện hành

f Phòng kế hoạch – kỹ thuật

Phòng Kế hoạch – Kỹ thuật có chức năng và nhiệm vụ như sau:

- Tham mưu giúp Tổng giám đốc xây dựng kế hoạch ngắn hạn, trung

hạn, dài hạn bao gồm kế hoạch nguồn vốn sự nghiệp và xây dựng chiến lược sản xuất kinh doanh

- Tham mưu sản xuất, kế hoạch tiền lương và kế hoạch vật tư thiết bị

- Tham mưu giúp Tổng giám đốc giao kế hoạch tháng quý, năm cho các

đơn vị sản xuất trực tiếp thuộc công ty và kiểm tra, đôn đốc các đơn vị thực hiện tốt kế hoạch được giao

- Tổng hợp lập báo cáo tài chính tình hình thực hiện kế hoạch của công

ty theo quy định của Nhà nước và những báo cáo nhanh, báo cáo đột xuất theo yêu cầu nhiệm vụ của công ty

- Có trách nhiệm hướng dẫn các xí nghiệp, đội hoàn thiện hồ sơ chứng từ

và trình tự xây dựng cơ bản trước khi Tổng giám đốc ký hợp đồng nhận thầu

và khởi công công trình

- Phòng có trách nhiệm với các đội thi công tổ chức nghiệm thu khối

lượng theo điểm dừng, hoặc nghiệm thu theo giai đoạn

g Các xí nghiệp, đội sản xuất

- Là thành viên trực tiếp tổ chức sản xuất của công ty có quyền quản lý

vốn, tổ chức sản xuất kinh doanh và lo cho đời sống cán bộ công nhân viên (CB-CNV) thuộc đơn vị mình quản lý

- Có trách nhiệm trong quản lý thi công chất lượng kỹ, mỹ thuật và an toàn

lao động đảm bảo đúng quy trình quy phạm kỹ thuật trong thi công xây dựng

- Có trách nhiệm hoàn trả vốn vay cho công ty khi kinh phí công trình

được chuyển về công ty giám đốc xí nghiệp, đội trưởng và kế toán xí nghiệp, có trách nhiệm hoàn thành các thủ tục đối chiếu thanh toán công nợ với công ty, nộp đầy đủ các loại thuế, quản lý phí và bảo hiểm xã hội cho người lao động

h Ban QLDA Đầu tư kinh doanh phát triển nhà đô thị

- Tiếp xúc, thăm dò thị trường nhà đô thị, xem xét khả năng kinh doanh

và huy động các nguồn vốn để chọn hình thức đầu tư

- Triển khai các dự án được phê duyệt

- Bàn giao đưa công trình vào sử dụng ( nhượng, bán)

- Quản lý và sử dụng có hiệu quả cao nhất đối với các tài sản, vật tư,

thiết bị, tiền vốn do Công ty bàn giao

- Thực hiện công tác tổ chức và quản lý lao động theo phân cấp của

Công ty và chế độ chính sách của Nhà nước

2.1.4 Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty

2.1.4.1 Lĩnh vực hoạt động kinh doanh

Lĩnh vực hoạt động kinh doanh của công ty bao gồm:

- Xây dựng các công trình Thủy lợi, công nghiệp và dân dựng quy mô vừa; các công trình cơ sở hạ tầng nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, đường giao thông nông thôn; các công trình cầu giao thông, cầu cảng, hệ thống cấp thoát nước

- Khai thác, sản xuất kinh doanh vật liệu xây dựng

- Nạo vét, san lấp mặt bằng cải tạo đồng ruộng

- Khoan phụt vữa gia cố thân đê

- Lập dự án, khảo sát thiết kế các công trình xây dựng, giao thông, thủy lợi, tư vấn đầu tư giám sát công trình

- Đầu tư kinh doanh phát triển đô thị, kinh doanh bất động sản

- Trồng cây lâm nghiệp, cây xanh, cây cảnh đô thị và các khu vực công viên, đường giao thông công cộng

- Trung đại tu thiết bị, sửa chữa đóng mới sà lan, gia công các sản phẩm cơ khí, hệ thống đóng mở các công trình Thủy lợi

2.1.4.2 Thị trường chủ yếu của công ty

Các sản phẩm do công ty chủ yếu trong lĩnh vực xây dựng thủy lợi, xây dựng dân dụng và công nghiệp vừa và nhỏ, hạ tầng kỹ thuật đường giao thông, cấp thoát nước Các công trình công ty đang thi công trong thành phố

là hồ chứa nước ngọt ở Cát Bà, dự án nhà ở, cấp nước sinh hoạt, đường giao thông cho các huyện thành và một số công trình ở tỉnh thành phố khác

2.2 Khái quát phân tích hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty trong giai đoạn 2010-2014

Thực trạng hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty trong giai đoạn 2010-2014 được phản ánh qua báo cáo kế toán tài chính với các chỉ tiêu về doanh thu, chi phí và kết quả của các hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp, nghĩa vụ của doanh nghiệp đối với Nhà nước qua các thời kỳ khác nhau (xem bảng 2.1)

Bảng 2.1 Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh giai đoạn 2010-2014

(Nguồn: Tính dựa vào số liệu phòng Kế toán)

Theo Báo cáo tài chính của công ty từ năm 2010-2014 tình hình SXKD của DN có nhiều biến động lớn, cụ thể từ năm 2010-2014 công ty đạt mức doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ với giá trị tuyệt đối lần lượt là 36127,2 triệu đồng (2010), 49604,9 triệu đồng (2011), 52171 triệu đồng (2012), 40203,7 triệu đồng (2013) và 542,7 triệu đồng (2014) Con số này chỉ

ra mức doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của công ty tăng từ năm 2010 đến năm 2011 là 37,31%, và tăng tiếp tục đến năm 2012 với mức 5,17% (so với năm 2011) Tuy nhiên doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của công

ty đã giảm từ năm 2013, khoảng 22,94% so với năm 2012 và giảm mạnh vào năm 2014 khoảng 98,65%

Lợi nhuận sau thuế lần lượt đạt mức 2599 triệu đồng vào năm 2010, 2299,5 triệu đồng vào năm 2011 (tương ứng với tỷ lệ giảm 11,52% so với năm 2010), 2224,2 triệu đồng năm 2012 (tương ứng với tỷ lệ tăng khoảng 3,27% so với năm 2011), 1904 triệu đồng năm 2013 (tương ứng với tỷ lệ giảm khoảng 14,40% so với năm 2012) và âm 1026,4 triệu đồng vào năm

2014 (tương ứng với tỷ lệ giảm khoảng 153,91% so với năm 2013)

Điều này cho thấy tình hình kinh doanh của Công ty giai đoạn

2010-2012 đã đạt được những kết quả tích cực, tuy nhiên giai đoạn 2013-2014 là giai đoạn công ty có doanh thu giảm, lợi nhuận giảm và vì vậy tình hình SXKD sa sút với mức giảm lợi nhuận cao nhất vào năm 2014 là khoảng 153,9% Nguyên nhân đầu tiên là do tình hình kinh tế vĩ mô có nhiều biến động trong giai đoạn 2010-2014, kéo theo là doanh thu chỉ tăng từ năm 2010-

2012 và giảm dần từ năm 2012-2013, đặc biệt lao dốc vào năm 2014

Doanh thu từ hoạt động tài chính vào năm 2010 là khá cao đạt mức 2100,4 triệu đồng, nhưng sau đó giảm dần vào các năm tiếp theo Giá trị tuyệt đối của doanh thu từ hoạt động tài chính lần lượt là 1579,2 triệu đồng vào năm 2011 là 1471,7 triệu đồng vào năm 2012 Đến năm 2013 có tăng chút nhưng không đáng kể lên 2704,7 triệu đồng nhưng sau đó lại giảm vào năm

2014 còn 1507 triệu đồng

Mặc dù từ năm 2011-2014 không có chi phí tài chính nhưng chi phí quản

lý lại tăng lên nhiều so với năm 2010 Trong khi chi phí quản lý của DN tăng liên tục trong giai đoạn 2011-2014 Vào năm 2010 khi chi phí quản lý của DN chỉ ở mức 1675,8 triệu đồng thì đến 2011 là 246,8 triệu đồng (tương ứng 27,02%) năm 2011 là 2836,7 triệu đồng (tương ứng khoảng 15,14%), năm

2013 là 2992,4 triệu đồng (tương ứng khoảng 5,49% và vào năm 2014 là 3192,1 triệu đồng (6,67%) Vì vậy lợi nhuận giảm hơn năm 2010 mặc dù doanh thu có tăng mạnh hơn

Mặc dù thu nhập khác coa hơn các năm trước, không có chi phí tài chính nhưng khi chi phí quản lý của DN tăng liên tục, doanh thu của DN lại giảm quá mạnh dẫn tới lợi nhuận sau thuế của Công ty vào năm 2014 là âm hơn

1026 triệu đồng Vì vậy công ty cần có những biện pháp thiết thực để vượt khó khăn và tiếp tục phát triển trong tương lại

2.3 Thực trạng hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của Công

ty cổ phần xây dựng Thủy lợi Hải Phòng giai đoạn 2010-2014

2.3.1 Hiệu quả sử dụng lao động

2.3.1.1 Tình hình lao động của Công ty từ năm 2010-2014

Tình hình lao động, cơ cấu phân bổ và trình độ lao động của DN được thể hiện trong bảng dưới đây Theo bảng 2.2 tổng số lao động của DN ổn định vào các năm 2010-2012, với tổng số 175 lao động vào năm 2010, 178 vào năm 2011 và 174 vào năm 2012 Tuy nhiên số lượng lao động của DN giảm xuống còn 144 vào năm 2013, mức giảm tương ứng với mức giảm tương đối khoảng 17,24% và tiếp tục giảm mạnh vào năm 2014 còn 57 lao động, tương ứng mức giảm khoảng 60,41%

Lao động trực tiếp: Do ảnh hưởng của việc suy thoái kinh tế 2013, nên

DN đã thực hiện việc cắt giảm nhân lực để giảm bớt chi chí nhân công Mặc

dù DN đã cắt giảm số lao động có trình độ tay nghề kém- cắt giảm từ 112 lao động, tương ứng 78% tổng số lao động của DN xuống 25 lao động, tương ứng 44% tổng số lao động của DN