Tài chính công MBA

Khái niệm và phạm vi nghiên cứu Cơ sở cở cho sự can thiệp cuả Chính phủ Vai trò của Chính phủ và Tài chính công Chi tiêu công và đánh giá chi tiêu công

TÀI CHÍNH CÔNG

Chương I:

TỔNG QUAN VỀ TÀI CHÍNH CÔNG

Nội dung nghiên cứu

• Khái niệm và phạm vi nghiên cứu

• Cơ sở cở cho sự can thiệp cuả Chính phủ

• Vai trò của Chính phủ và Tài chính công

• Chi tiêu công và đánh giá chi tiêu công

Khái niệm và phạm vi nghiên cứu

Tài chính công phản ánh hệ thống các quan hệ kinh tế

dưới hình thức tiền tệ trong quá trình phân phối tổng nguồn lực tài chính quốc gia biểu hiện thông qua các hoạt động thu chi bằng tiền để hình thành và sử dụng các quỹ tiền tệ của Nhà nước và các chủ thể công

quyền nhằm thực hiện các chức năng kinh tế xã hội

của Nhà nước trong việc cung cấp các hàng hoá,

dịch vụ công cho xã hội không vì mục đích lợi nhuận.

Tại sao chúng ta nghiên cứu TCC?

• Dựa vào người mắc nợ, nợ quốc gia bao gồm: + Nợ của Chính phủ (nợ công)

+ Nợ của tư nhân (nợ tư)

• Dựa vào chủ nợ, nợ quốc gia bao gồm:

+ Nợ các công ty, doanh nghiệp, cá nhân

+ Nợ các Chính phủ

+ Nợ các tổ chức tài chính quốc tế

lợi ích chung của xã hội đó

và tài trợ cho việc cung cáp

Cơ sở cho sự can thiệp của Chính phủ

Thị Trường đầu ra

Chính phủ

Thị trường Đầu vào

Cá nhân

D/nghiệp

Thuế G.Thu

Thuế T.Thu

2 lý do chính:

- Điều kiện hiệu quả Pareto(Redistribution)

- Thất bại của thị trường (Market failures)

Cơ sở cho sự can thiệp của Chính phủ

Vilfredo Pareto (7/1848 – 8/1923)

Hiệu quả Pareto và hoàn thiện Pareto

• Hiệu quả Pareto: Một sự phân bổ nguồn lực được gọi là đạt hiệu quả Pareto nếu như không còn cách nào phân

bổ lại các nguồn lực để làm cho ít nhất một người được lợi mà không làm thiệt hại bất cứ ai

• Hoàn thiện Pareto: Nếu còn tồn tại một cách phân bổ lại các nguồn lực làm cho ít nhất một người được lợi hơn

mà không phải làm thiệt hại cho bất kỳ ai khác thì phân

bổ lại các nguồn lực đó là hoàn thiện Pareto so với cách phân bổ ban đầu

7 Thông tin không cân xứng

Thất bại của thị trường (Market failures)

• Thực tế trong nền kinh tế thị trường cho thấy khoảng

cách về thu nhập và mức sống của các tầng lớp dân cư ngày càng tăng

• Công bằng(bất bình đẳng) – là cơ sở phân phối lại thu nhập

-Công bằng dọc:

-Công bằng ngang:

• Phương pháp đo lường khoảng cách thu nhập

- Đường cong Lorenz

- Hệ số Gini

1.Chính phủ với việc phân phối lại thu nhập trong nền kinh tế

Người giàu:

* Động cơ: Phát triển

* Suy nghĩ: Tạo ra cái gì để bán

* Thói quen: Nhìn gì quy tiền, Làm nay

cho mai

* Thời gian: Là cơ hội là tiền bạc , là cái

đuổi sau lưng

* Lối sống: Tạo nên phong cách, truyền

thống

* Làm việc: Như một ý nghĩa tự thân

* Lợi ích: Được gì hơn so với cái bỏ ra

* Sử dụng tiền: Để đầu tư vào XH

* Hành động: Khẩn trương triệt để

* Cư xử: Trên cơ sở sự thỏa đáng, Win -

Win

* Hưởng thụ: Chất lượng cuộc sống

* Tâm lí: Giữ cái danh

* Thái độ: Cái Tôi rõ ràng trong sự cân

* Suy nghĩ: Còn gì bán được không

* Thói quen: Quy ra gạo, ăn sổi ở thì

* Thời gian: Là ngày nọ sang ngày kia , là cái còn dư ở trước mắt

* Lối sống: ở bầu thì tròn ở ống thì dài, tệ nạn, hủ tục

* Làm việc: Kiếm miếng đút miệng

* Lợi ích: Công xá được trả bao nhiêu

* Sử dụng tiền: Chi trả cho nhu cầu thiết yếu

* Hành động: Vừa làm vừa sợ

* Cư xử: Bán anh em xa mua láng giềng gần

* Hưởng thụ: Chén chú chén anh

* Tâm lí: Sợ thiệt và đố kị

* Thái độ: Cái tôi mờ nhạt và dễ cực đoan

* Quan niệm: Coi thường mọi thứ vì ếch ngồi đáy giếng, hay a dua a tòng hoành tráng

* Sợ hãi: Khoảng cách không gian mà chùn chân

Đường cong Lorenz

TN 100

• Hệ số Gini= S (OAB)/S∆OCB ( 0 Hệ số Gini 1)

• Gini=0 hoàn toàn bình đẳng

• Gini=1 hoàn toàn bất bình đẳng

Số liệu Việt Nam

 Kinh tế:

* Sự không ổn định trong chu kỳ kinh tế

⇒ Các công cụ Chính phủ sử dụng phải phù hợp, vừa kích thích vừa kìm hãm thì mới điều tiết

được nền kinh tế.

 Xã hội:

* Tình trạng phân hóa giàu nghèo

* Môi trường XH ngày càng phức tạp

2.Bất ổn kinh tế, xã hội và vai trò của Chính phủ

- Chính phủ phải bỏ tiền, hàng hóa để cung cấp

các dịch vụ công cộng như: công viên, quảng

trường…

- Khối lượng sản phẩm cung cấp đạt hiệu quả xã

hội tối ưu: Qxh

Qxh có 2 điều kiện : * MSC = MSB

* TSB - TSC = Lợi ích XH ròng max

3.Chính phủ với việc khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực công cộng

3.Chính phủ với việc khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực công cộng

 Độc quyền( ông vua bán hàng "một cõi“ ) là

- Do sở hữu nguồn lực đặc biệt

- Kết quả của quá trình cạnh tranh

4.Độc quyền và tác động của Chính phủ

- Ngoại lai là ảnh hưởng từ những hoạt động sản xuất

hoặc hành vi tiêu dùng của các cá nhân tổ chức đến

người thứ 3 mà những ảnh hưởng, tác động này chưa

được tính đến trong giá cả

- Có 2 loại ngoại lai

+ Ngoại lai tích cực

+ Ngoại lai tiêu cực

5 Tác động ngoại lai và vai trò của Chính phủ

o Là những ngoại lai gây ảnh hưởng xấu đến

người thứ 3 (môi trường xung quanh)

MPB=MSB

CP, L/ích

Qxh Qcn SL

MEC

Giải pháp: đưa Qcn -> Qxh -> hãng sẽ không giảm

vì chưa có lợi nhuận tối đa, do đó Chính phủ sẽ:

• Sát nhập (nội hóa ngoại ứng)

• Trợ cấp (trợ giá) cho nhà sản xuất để giảm sản lượng

• Làm tăng chi phí của nhà sản xuất (buộc họ xử lý chất

thải, thu phí môi trường…)

• Dùng dư luận xã hội

• Đánh thuế môi trường (thuế Pigou)

• Nguyên lý Coase: A và B

Ngoại lai tiêu cực

• Ngoại lai tích cực là những lợi ích mang lại cho bên thứ

ba mà không được phản ánh trong giá cả thị trường.

CP, L/ích

Qcn Qxh SL

MEB

Giải pháp: Đưa Qcn->Qxh, Chính phủ sẽ:

1)Trợ cấp

2)Ưu đãi về chính sách

Ngoại lai tích cực

Nội dung nghiên cứu:

• Hàng hóa công cộng là gì?

• Tại sao HHCC là một thất bại của thị trường

• Giải pháp đối với hàng hóa công

– Chính phủ tổ chức cung cấp hàng hóa công

– Mức cung cấp hàng hóa công hiệu quả?

– Hàng hóa công nào được cung cấp?

• Định giá hàng hóa công không thuần túy

6.Hàng hóa công cộng

Hàng hóa công là những hàng hóa có hai thuộc tính:

• Không có tính cạnh tranh(non-rival)

– Một cá nhân có thể tiêu dùng hàng hóa mà

không làm giảm đi sự hiện diện hay lợi ích của hàng hóa đó đối với những người khác

– Cách giải thích khác: chi phí biên phục vụ cho một người tiêu dùng mới là bằng không

• Không loại trừ (non-exclusive)

Không thể cản trở người khác tiêu dùng hay tiếp nhận lợi ích của hàng hóa đó

Hàng hóa công cộng là gì?

• Hàng hóa công cộng thuần túy

Hội đủ cả hai thuộc tính không tranh giành và không loại trừ.

• Hàng hóa công không thuần túy

Thiếu một trong hai thuộc tính trên

• Hàng hóa công có nhất thiết phải được tạo

ra bởi khu vực công và hàng hóa tư chỉ

được sản xuất bởi khu vực tư?

Hàng hóa công cộng là gì?

Hàng hóa tư nhân

 Nhà cửa, thức ăn, quần áo

 Con đường đông người có thu phí

• Hàng hóa công thường có lợi ích lớn hơn chi phí tạo ra Do vậy về mặt xã hội đó là hàng hóa cần thiết được cung cấp.

• Nhưng với hai thuộc tính của hàng hóa

công đã dẫn đến tình trạng người ăn theo

• Và kết cục là tư nhân không đầu tư, hàng hóa công không tồn tại Nghĩa là giải pháp thị trường bị thất bại đối với loại hàng hóa này

Tại sao hàng hóa công là một thất

bại của thị trường?

– Thành phố có 1 triệu dân thích xem pháo hoa vào dịp Tết nguyên đán

– Lợi ích bình quân mỗi người khi xem pháo hoa

là 10 ngàn đồng

• Tổng lợi ích của việc bắn pháo hoa là 10 tỷ đồng

• Giả sử tổng chi phí là 4 tỷ đồng

• Phúc lợi ròng xã hội là 6 tỷ

– Đáng giá để tổ chức bắn pháo hoa

• Vì không thu được tiền nên tư nhân không tổ

chức

Ví dụ về thất bại của thị trường đối với hàng hóa công

• Chính phủ tổ chức cung cấp hàng

hóa công

– Chính phủ chi tiền và tổ chức thực hiện đối với an ninh quốc phòng, cứu hỏa… – Chính phủ chi tiền và tổ chức đấu thầu

để tư nhân thực hiện đối với đường sá, cầu cống, công viên…

– Ví dụ đề án 112

Giải pháp đối với hàng hóa công

• Chính phủ tổ chức cung cấp hàng

hóa công ở mức nào là hiệu quả?

– Dựa vào nguyên tắc MSB = MSC

– Sự khác biệt giữa cầu tổng gộp của

hàng hóa công và cầu thị trường của

hàng hóa tư

Giải pháp đối với hàng hóa công

– Nhược điểm: có thể phi hiệu quả

Hàng hóa công nào được cung cấp?

Phi hiệu quả từ việc bỏ

Phi hiệu quả từ việc bỏ phiếu

• Phiếu thuận phi hiệu quả

Hàng hóa công nào được cung cấp?

Định giá hàng hóa công không

– Khuyến khích sử dụng nguồn lực hiệu quả

– Tạo nguồn thu cho ngân sách

• Ba loại hàng hóa công chính được tính giá

– Các tiện ích công: điện, nước, thông tin liên lạc

– Cơ sở vật chất công: công viên, bãi biển, giao thông… – Các dịch vụ công: giáo dục, bưu điện, thu gom rác…

Định giá hàng hóa công không thuần túy

• Những cân nhắc khi tính giá hàng hóa công

– Tính hiệu quả

– Tạo nguồn thu và thu hồi chi phí

Có sự đánh đổi với mục tiêu hiệu quả– Tính công bằng

Vận tải công cộng, giáo dục, nước sạch thường được tính giá thấp hơn chi phí vận hành hoặc chi phí biên để người dân có thể tiếp cận được

Định giá hàng hóa công không

thuần túy

• Những cách định giá hàng hóa công.

– Định giá theo chi phí biên (P=MC)

– Định giá theo chi phí trung bình (P=AC) – Biểu giá hai phần

– Phân biệt giá

– Định giá lúc cao điểm

HHCC thuần túy và HHCN thuần túy

MC P O

Số người SD

Chi phí biên để sản xuất HHCC thuần tuý

• Là HHCC mà nếu sử dụng vượt quá

một giới hạn nào đó thì chi phí cho việc

sử dụng hàng hóa đó khác 0 và sẽ tăng

dần cùng với sự tăng của số người sử

dụng.

•Ví dụ: Độ chịu tải của cầu Bãi cháy là X

và thời gian sử dụng là 100 năm

- Nếu số lượng người sử dụng < X

- Nếu số lượng người sử dụng từ M

đến N

- Nếu số người sử dụng >N

- Khái niệm: Là tình trạng thiếu thông tin của người

mua hoặc người bán về đặc tính của sản phẩm.

- Thông tin không cân xứng được xét như 1 hàng hóa

- Giải pháp của Chính phủ

+ Ban hành các quy định và luật pháp đảm bảo sự bạch hóa thông tin tối thiểu của các đối tác liên quan đến các hoạt động kinh tế

+ Hỗ trợ các cơ quan tổ chức đóng vai trò tao thong tin thi truong: to chuc xep hang tin dung Muddy,to chuc danh gia chat luong sp…

7 Thông tin không cân xứng

- Giải pháp của Chính phủ

+ Doanh nghiep tu minh phat tin hieu tren thi

truong: xay dung thuong hieu, uy tin, cao bach thong tin, bao lanh…

+ Dứng ra cung cấp thông tin như một dạng

dịch vụ công để đảm bảo sự bình đẳng thông tin cho mọi công dân và chủ thể kinh tế(pho bien

thong tin)

7 Thông tin không cân xứng

- Tại sao những tổ chức quốc tế như IMF, Ngân hàng Phát

triển châu Á (ADB), Ngân hàng Thế giới (WB) lại có

quyền tiếp cận thông tin kinh tế vĩ mô của Việt Nam tốt

hơn một công dân Việt Nam?

Chu kỳ thất vọng

Thất bại của Chính phủ

Thất bại của thị trường

Chính phủ can thiệp

Chính phủ thôi không can thiệp

CHU KỲ THẤT VỌNG

• THẤT BẠI THỊ TRƯỜNG 􀃆 CHÍNH PHỦ CAN THIỆP

• THẤT BẠI CỦA CHÍNH PHỦ 􀃆 CHÍNH PHỦ THÔI KHÔNG THAM GIA

• CHÍNH PHỦ THÔI KHÔNG THAM GIA

􀃆 THẤT BẠI THỊ TRƯỜNG