Thao tác lập luận so sánh - T43

Trả lời: Cách lập luận của tác giả: dùng cách so sánh + Người hiền như sao sáng trên trời..  Để có một lập luận so sánh, người viết nói phải làm công việc so sánh..  Song để hình thà

TiÕt 43:

Lμm v¨n

Nĩi dung chÝnh cña bµi hôc:

I Khái niệm và tác dụng của lỊp luỊn so s¸nh

1 T×m hiÓu ng÷ liÖu

2 Kh¸i niÖm, tác dụng của lỊp luỊn so s¸nh.

II Yêu cầu của thao tác lập luận s o

s ánh 1 T×m hiÓu ng÷ liÖu

2 Yêu cầu của thao t¸c lỊp luỊn so s¸nh

III Ghi nhí

IV LuyÖn tỊp cñng cỉ.

IKHÁI NIỆM , TÁC DỤNG CỦA LẬP LUẬN

SO SÁNH :

1.TÌM HIỂU NGỮ LIỆU:

•Ng÷ liÖu 1:

“ Tõng nghe nêi r»ng: ng­íi hiÒn xuÍt hiÖn ị ®íi th× nh­ ng«i sao s¸ng trªn tríi cao Sao s¸ng ¾t chÌu vÒ ng«i B¾c thÌn, ng­íi hiÒn ¾t lµm sø gi¶ cho thiªn tö NÕu nh­ che mÍt ¸nh s¸ng, giÍu

®i vÎ ®Ñp, cê tµi mµ kh«ng ®­îc tríi dïng th× ®ê kh«ng ph¶i lµ ý tríi sinh ra ng­íi hiÒn vỊy.”

( ChiÕu cÌu hiÒn- Ng« Th× NhỊm)

: §o¹n v¨n trªn thÓ hiÖn nĩi dung g×?

: NhỊn xÐt vÒ c¸ch lỊp luỊn cña t¸c gi¶ trong ®o¹n v¨n?

: Môc ®Ých cña c¸ch lỊp luỊn Íy?

Nội dung của đoạn văn: Mối quan hệ giữa người hiền tài và thiên tử.

Trả lời:

Cách lập luận của tác giả: dùng cách so sánh

+ Người hiền như sao sáng trên trời.

+ Sao sáng ắt chầu về ngôi Bắc thần Người hiền phải làm sứ giả cho thiên tử.

Mục đích của cách lập luận: Khẳng định vai trò, trách nhiệm của người hiền đối với đất nước.

* Ngữ liệu 2:

“ Yêu người, đó là một truyền thống cũ “ Chinh phụ ngâm” “, Cung oán ngâm” đã nói đến con người Nhưng dù sao cũng là mới bàn đến một hạng người Với “ Kiều”, Nguyễn Du đã nói đến cả một xã hội người Với “ Chiêu hồn” thì cả loài người được bàn đến [ ] Chiêu … “

hồn , con người trong cái chết ” “ Chiêu hồn”, con người trong từng giới, từng loài, mười loài là những loài nào với những nét cộng “ ”

đồng phổ biến, điển hình của từng loài một [ ].” …

Tôi muốn nói đến bài văn “ Chiêu hồn”, một tác phẩm có một không hai trong nền văn học chúng ta ( Nghĩ mà xem, trước “ Chiêu hồn”

chưa hề có một bài văn nào đem cái run rẩy mới ấy vào văn học “ ”

Sau “ Chiêu hồn” lại càng không.) Nếu “ Truyện Kiều” nâng cao lịch

sử thơ ca, thì “ Chiêu hồn” đã mở rộng địa dư của nó qua một vùng xưa nay ít ai động tới: cõi chết.”

( Tuyển tập Chế Lan Viên, tập II, NXB Văn học, HN, 1990)

§ỉi t­îng ®­îc so s¸nh: bµi V¨n chiªu hơn.

§ỉi t­îng ®­îc ®em ra so s¸nh: Chinh phô ng©m, Cung

o¸n ng©m, TruyÖn KiÒu.

Giỉng nhau: Cïng thÓ hiÖn lßng yªu th­¬ng con ng­íi

Kh¸c nhau: ChØ riªng V¨n chiªu hơn bµn ®Õn c¶ loµi ng­íi

trong cđi chÕt

Tác dụng của so s¸nh:

+ ChØ ra sù giỉng nhau vµ kh¸c nhau cña Văn chiêu hồn và Chinh phụ ngâm; Cung oán ngâm; Truyênû Kiều

+ ThÍy ®­îc nét riêng trong cách thể hiện lòng yêu thương con người của 4 tác phẩm ®ù¬c so s¸nh

+ Kh¼ng ®Þnh gi¸ trÞ riêng của Văn chiêu hồn

*Như vậy, ở 2 đoạn trên, người viết đã làm một công việc so sánh một cách cụ thể Nhưng có phải cứ làm công việc so sánh là có ngay được lập luận so sánh hay không? Vì sao?

 Để có một lập luận so sánh, người viết( nói) phải làm công việc so sánh Không có so sánh, không thể

có lập luận so sánh.

 Song để hình thành một lập luận so sánh, người viết (nói) còn phải tiến hành lập luận, nghĩa là phải dùng so sánh làm cách thức chủ yếu để tổ chức, gắn kết các lý lẽ, dẫn chứng, nhằm làm sáng tỏ cho luận

điểm.

Theo em hai ngữ liệu vừa xem xét có thể coi là một lập luận so sánh không? Vì sao?

Đoạn văn 1 viết nhằm để nhấn mạnh vai trò và trách nhiệm của người hiền đối với đất nước.

-> Luận điểm ấy được làm sáng tỏ bằng cách so sánh hình ảnh ngư

ời hiền như sao sáng và quan hệ của người hiền với thiên tử như quy luật của tinh tú.

 Đoạn văn 2 viết để làm sáng tỏ luận điểm về sự đặc sắc của Văn

chiêu hồn trong niềm rung động về thân phận con người.

-> Luận điểm ấy được làm sáng tỏ bằng cách so

sánh Văn chiêu hồn với những kiệt tác cùng nói

lên niềm thương xót cho số phận con người.

Trong đoạn 2, cách so sánh, nhất là sự khác nhau được tổ chức, sắp

xếp thật rõ ràng, hợp lý và có sức thuyết phục:

•Chinh phụ ngâm, Cung oán ngâm nói về một lớp người ( người

phụ nữ có chồng đi chinh chiến, người cung nữ bị bỏ rơi )…

• Truyện Kiều nói về một xã hội người ( từ tài tử giai nhân đến bọn lưu manh gian ác, từ quan võ đến quan văn, từ đại thần đến thư lại, lính tráng, từ dân thường đến thầy cúng thầy tu )…

*** Văn chiêu hồn động đến con người khi còn sống và khi đã chết…

=> Đoạn văn là một lập luận so sánh điển hình

2 Kh¸i niÖm, TÁC DỤNG CỦA lỊp luỊn so s¸nh:

a Khái niệm :

LỊp luỊn so s¸nh lµ mĩt kiÓu lỊp luỊn nh»m ®ỉi chiÕu

hai hay nhiÒu sù vỊt hoƯc c¸ch mƯt trong cïng mĩt sù vỊt, hiÖn

t­îng ®Ó chØ ra nh÷ng … nÐt giỉng nhau hoƯc kh¸c nhau gi÷a

chóng.

? Tõ viÖc t×m hiÓu c¸c ng÷ liÖu trªn, em h·y cho biÕt: ThÕ nµo lµ thao t¸c lỊp luỊn so s¸nh?

-So sánh để chỉ ra những nét giống nhau : so sánh tư ơng đồng

-So sánh để chỉ ra những nét khác nhau : so sánh tư ơng phản

b.Taùc duỷng của thao tác lập luận so sánh

Như vậy, thao tác lập luận so sánh coù

taùc duỷng gì?

 Chỉ ra sự giống nhau và khác nhau của đối tượng so sánh hoặc đư

ợc so sánh.

 Thấy được bản chất của sự vật, hiện tượng được so sánh.

 Khẳng định giá trị, ý nghĩa của sự vật, hiện tượng

II.YÊU CẦU CỦA THAO TÁC LẬP LUẬN SO

SÁNH 1 Ng÷ liÖu:

“ Lµm sao trong ®ªm tỉi ngµy x­a ®ê, Ng« TÍt Tỉ ®· mß ra ®­îc nh÷ng thùc tÕ

®ê vµ trong ®ªm tỉi, «ng lôi hôi th¾p ®­îc bê h­¬ng mµ tù m×nh soi ®­íng cho nh©n vỊt vĩi ®i? Lóc ®ê, kh«ng ph¶i lµ kh«ng cê ai nêi vÒ lµng xêm d©n cµy, nh­

ng ng­íi ta nêi n¨ng kh¸c «ng, ng­íi ta bµn vÒ c¸i l­¬ng h­¬ng Ỉm, ng­íi ta xoa xoa mµ ng­ ng­ tiÒu tiÒu canh canh môc môc Cßn Ng« TÍt Tỉ th× xui ng­íi n«ng d©n nưi lo¹n C¸i c¸ch viÕt l¸ch nh­ thÕ, c¸i c¸ch dùng truyÖn nh­ thÕ kh«ng lµ ph¸t ®ĩng quÌn chóng nh©n d©n chỉng quan T©y, chỉng vua ta th× cßn

lµ c¸i g× n÷a!”

(Theo NguyÔn Tu©n toµn tỊp, tỊp V)

: Đoạn văn của Nguyễn Tuân nói về vấn đề gì và nhằ m mục đí ch gì ?

: Tiêu chí ®Ó so s¸nh nh÷ng quan niÖm “ soi ®­íng” trªn lµ g×?

-NguyÔn Tu©n ®· so s¸nh quan niÖm “s oi đư ờng” cña Ng« TÍt Tỉ víi :

+ Quan niÖm cña nh÷ng ng­íi chñ tr­¬ng “ C¸i l­¬ng h­¬ng Ỉm”( chØ cÌn bµi trõ hñ tôc th× ®íi sỉng n«ng d©n sÏ ®­îc n©ng cao).

+ Quan niÖm nh÷ng ng­íi hoµi cư (chØ cÌn trị vÒ víi ®íi sỉng thuÌn ph¸c, trong s¹ch nh­ ngµy x­a th× ®íi sỉng nh©n d©n sÏ ®­îc c¶i thiÖn).

- Tiêu chí ®Ó so s¸nh: Dùa vµ sù ph¸t triÓn tÝnh c¸ch cña c¸c nh©n vỊt trong “ T¾t ®Ìn” víi c¸c nh©n vỊt trong mĩt sỉ t¸c phỈm kh¸c còng viÕt

vÒ n«ng th«n vµ ng­íi n«ng d©n thíi k× Íy.

-Kết cấu của lập luận:

+Giới thiệu về quan niệm “s oi đư ờng” của

Ngô Tất Tố trong Tắt đèn

+So s ánh cách viết về ngư ời nông dân và

nông thôn của Ngô Tất Tố với các tác giả

khác cùng thời

+Khẳng định quan điểm tiến bộ của Ngô

Hãy nhận xét về cách lập luận của Nguyễn Tuân trong đoạn văn trên !

-§o¹n trÝch tỊp trung so s¸nh vÒ viÖc chØ ra con ®­íng

ph¶i ®i cña ng­íi n«ng d©n tr­íc CMT8 Theo NguyÔn

Tu©n, gi¸ trÞ soi s¸ng con ®­íng n«ng d©n ph¶i ®i cña T¾t

®Ìn cao h¬n c¸c t¸c phỈm cña nh÷ng chñ nghÜa c¶i l­¬ng hoƯc khuynh h­íng hoµi cư DĨn chøng tiªu biÓu lµ “ Ng«

- Víi so s¸nh nµy, NguyÔn Tu©n ®· phª ph¸n ¶o t­ịng cña

hai lo¹i ng­íi nêi trªn vµ kh¼ng ®Þnh tÝnh ®óng ®¾n cña Ng« TÍt Tỉ khi kªu gôi ng­íi n«ng d©n h·y ®øng lªn tù cøu m×nh.

2 Yêu cầu của thao tác lập luận s o

s ánh

- So s¸nh ph¶i ®Ưt c¸c ®ỉi t­îng vµo cïng mĩt b×nh diÖn, ®¸nh gi¸ trªn cïng mĩt tiªu chÝ.

- Khi so s¸nh cÌn phải rút ra nh÷ng nhỊn xÐt, ®¸nh gi¸ vÒ ®ỉi t­îng so s¸nh vµ ®ỉi t­îng ®­îc so s¸nh.

Khi thùc hiÖn thao t¸c lỊp luỊn so s¸nh cÌn chó ý ®iÒu g×?

Khi thùc hiÖn thao t¸c lỊp luỊn so s¸nh cÌn chó ý ®iÒu g×?

*Thao tác thực hiện:

-Nêu luận điểm cần so sánh

- Làm sáng tỏ luận điểm bằng các cách đặt đối tượng được so

sánh và so sánh trên cùng một bình diện Đánh giá các đối tư ợng trên cùng một tiêu chí để thấy được sự giống nhau và khác nhau giữa chúng.

- Nêu ý kiến quan điểm của người nói và người viết với vấn đề

được so sánh.

III Ghi nhớ ( SGK)

Th¶o luËn nhãm

IV LuyÖn tËp

Tæ 1+ 2: Th¶o luËn c©u hái 1( SGK- T156)

Tæ 3+4 Th¶o luËn c©u hái 2 ( SGK- T157)

V.H­íng dĨn hôc bµi cũ và

chuỈn bÞ bµi mới

1,Về nhà viết một đoạn văn sử dụng thao tác lập luận so sánh

về tác phẩm “Hai đư ïa trẻ” ( Thạch Lam )và phân tích tác dụng

của thao tác lập luân so sánh sử dụng trong đoạn văn đó

2,Chuẩn bị bài luyện tập cho tiết sau