Người ta đặt được vào một hình nón hai khối cầu có bán kính lần lượt là a và 2a sao cho các khối cầu đều tiếp xúc với mặt xung quanh của hình nón, hai khối cầu tiếp xúc với nhau và khối
Trang 18D BÀI TOÁN VẬN DỤNG
VỀ KHỐI NÓN – KHỐI TRỤ - KHỐI CẦU
Dạng 129 Bài toán vận dụng về khối nón
Câu 01 Người ta đặt được vào một hình nón hai khối cầu có bán kính lần lượt là a và
2a sao cho các khối cầu đều tiếp xúc với mặt xung quanh của hình nón, hai khối cầu
tiếp xúc với nhau và khối cầu lớn tiếp xúc với đáy của hình nón. Tính bán kính đáy r
của hình nón đã cho.
3
3
Lời giải tham khảo Chọn đáp án C.
Giả sử thiết diện qua trục của hình nón là ABC
với A là đỉnh nón, BC là đường kính đáy nón. H
là tâm đáy O O1, 2lần lượt là tâm của mặt cầu lớn và
nhỏ, D D1, 2 lần lượt là tiếp điểm của AC với O1
và O2 Cần tính rHC.
Vì O D1 1//O D2 2 và O D1 1 2O D2 2 nên O2 là trung
điểm AO1 AO1 2O O1 2 2.3a6a
1 1 2 , 1 1 8
1 1 1 1 4 2
AD AO O D a
1 1
AO D ∽ O D1 1 AD1 2 2
bằng một mặt cắt song song với mặt đáy của nó để được một hình nón nhỏ N2 có thể tích bằng 1
8 thể tích N1. Tính chiều cao h của hình nón N2.
A. h5 cm B. h10 cm C. h20 cm D. h40cm
Lời giải tham khảo
Chọn đáp án C
Gọi V1, V2 lần lượt là thể tích của N1 và N2 và r r1, 2 lần lượt
là bán kính đáy của N1, N2 ta có:
2
2 2
1
r h
.
H
O2
O1
C
A
B
D1 D2
Trang 28D Bài toán vận dụng về khối nón – trụ – cầu
Mặt khác ta có: 2
1 40
r h
r
Do đó ta có:
3
20
Câu 03. Một bình đựng nước dạng hình nón (không có đáy), đựng đầy nước. Biết rằng
chiều cao của bình gấp 3 lần bán kính đáy của nó. Người ta thả vào đó một khối trụ và
đo được thể tích nước tràn ra ngoài là 16 3
. Biết rằng một mặt của khối trụ nằm trên mặt đáy của nón (như hình dưới) và khối trụ có chiều cao bằng đường kính đáy của hình nón. Tính diện tích xung quanh S của bình nước. xq
2
xq
S dm B. S xq 4 10(dm3).
2
xq
Lời giải tham khảo
Chọn đáp án B
- Gọi bán kính đáy hình nón là R, chiều cao h
Ta có h3R
- Chiều cao của khối trụ là h1 2R , bán kính đáy là r
- Trong tam giác OHA có H A' '/ /HA
r
- Thể tích khối trụ là
3 2
1
2
V r h R
l OA OH HA R R
- Diện tích xung quanh S của bình nước xq
4 10
xq
S Rl
H'
A
O
H
A'
Trang 3
Câu 04 Khi sản xuất hộp mì tôm, các nhà sản xuất luôn để một khoảng trống ở dưới
đáy hộp để nước chảy xuống dưới và ngấm vào vắt mì, giúp mì chín. Hình vẽ dưới mô
tả cấu trúc của một hộp mình tôm (hình vẽ chỉ mang tính chất minh họa). Vắt mì tôm có hình một khối trụ, hộp mì tôm có dạng hình nón cụt được cắt ra bởi hình nón có chiều cao 9cm và bán kính đáy 6 cm Nhà sản xuất đang tìm cách để sao cho vắt mì tôm có thể
tích lớn nhất trong hộp với mục địch thu hút khách hàng. Tìm thể tích lớn nhất đó?
2
Lời giải tham khảo Chọn đáp án C
Đây thực chất là bài toán khối trụ nội tiếp khối nón, ta có kí hiệu các kích thước như sau:
Ta có thể tích vắt mì tôm được tính bằng V B h r h2 Đây là ứng dụng của bài toán tìm GTLN, GTNN trên một khoảng (đoạn) xác định:
Ta sẽ đưa thể tích về hàm số một biến theo h hoặc r Trước
tiên ta cần đi tìm mối liên hệ giữa h và r Nhìn vào hình vẽ ta
thấy các mối quan hệ vuông góc và song song, dùng định lí
4 2
r
r
Khi đó ta không cần phải vẽ BBT ta cũng có thể suy ra được với r4 thì V đạt GTLN, khi đó V 48
Câu 05 Hoàn có một tấm bìa hình tròn như hình vẽ, Hoàn muốn biến hình tròn đó
thành một hình cái phễu hình nón. Khi đó Hoàn phải cắt bỏ hình quạt tròn AOB rồi dán hai bán kính OA và OB lại với nhau (diện tích chỗ dán nhỏ không đáng kể). Gọi x
là góc ở tâm hình quạt tròn dùng làm phễu. Tìm x để thể tích phễu lớn nhất.
3
x B.
3
2
4
x
Lời giải tham khảo
Trang 4
8D Bài toán vận dụng về khối nón – trụ – cầu
Chọn đáp án A
;
2
AB
Rx
V R h R x x R x x
Để V lớn nhất thì 2 8 2 2 2 2 6
3
x x x
0 ,
R a a SO2 ,a OSO thỏa mãn OO x 0x2a, mặt phẳng vuông góc với SO tại O cắt hình nón tròn xoay theo giao tuyến là đường tròn C . Tìm x để
thể tích khối nón đỉnh O đáy là đường tròn C đạt giá trị lớn nhất.
A.
2
a
3
a
3
Lời giải tham khảo Chọn đáp án D
Theo Định lý Ta-lét 2
2
2
Khi đó thể tích khối nón đỉnh O đáy là đường tròn C là
2 2
1
Xét f x x2a x trên 2 0; 2a ta có f x đạt giá trị lớn nhất khi 2
3
R.
max
1 3
max
4 3
max
4 2 9
max
32 81
Lời giải tham khảo Chọn đáp án A
Gọi bán kính đáy của khối nón là a thì 0aR. Ta có
A, B
O
r
h
R
O
B
A
x
R
Trang 5 3
1
t
Xét hàm số f t( )t21 1t2 trên 0; 1 sẽ thu được kết quả.
một hình quạt, sau đó gấp lại thành hình nón để làm một cái phễu. Cung tròn của hình quạt bị cắt đi phải bằng bao nhiêu độ để thể tích cái phễu lớn nhất?
A. 66o. B. 294o. C. 12, 56o. D. 2, 8o.
Lời giải tham khảo Chọn đáp án A
Gọi x là độ dài đường tròn đáy của cái phễu (bằng chu vi đĩa tròn trừ đi độ dài cung
hình quạt bị cắt đi) 2
2
( r là bán kính đường tròn đáy hình nón).
Đường sinh của hình nón chính bằng bán kính đĩa là R.
Đường cao hình nón:
2
2
4
Khảo sát hàm V ta tìm được V đạt GTLN khi 2 6
3
Suy ra, độ dài cung hình quạt bị cắt là:
2
R
Trang 6
8D Bài toán vận dụng về khối nón – trụ – cầu
Dạng 130 Bài toán vận dụng về khối trụ
Câu 09 Cần phải thiết kế các thùng dạng hình trụ có nắp đậy để đựng nước sạc có dung
tích V cm Hỏi bán kính 3 R của đáy trụ nhận giá trị nào sau đây để tiết kiệm vật liệu nhất?
4
R
B. 3 V
R
2
R
2
R
Lời giải tham khảo
Chọn đáp án C
Bài toán yêu cầu xác định giá trị của bán kính đáy là R, sao cho Stp nhỏ nhất.
Gọi h là chiều cao của hình trụ, ta có: V R h2
2
2
Dấu “ ” xảy ra ta có 3
2
R
Câu 10 Khi sản xuất vỏ lon sữa bò hình trụ, các nhà thiết kế luôn đặt mục tiêu sao cho
chi phí nguyên liệu làm vỏ lon là ít nhất, tức là diện tích toàn phần của hình trụ là nhỏ nhất. Hỏi muốn thể tích khối trụ đó bằng 2 và diện tích toàn phần phần hình trụ nhỏ nhất thì bán kính R của đáy gần số nào nhất?
Lời giải tham khảo
Chọn đáp án D
Bài toán yêu cầu xác định giá trị của bán kính đáy là R, sao cho Stp nhỏ nhất.
Gọi h là chiều cao của hình trụ, ta có: 2
2R h.
2
Dấu “ ” xảy ra ta có 3
3
2
R
Câu 11 Một nhà sản xuất cần thiết kế một thùng sơn dạng hình trụ có nắp đậy với dung
tích 10000 cm Biết rằng bán kính của nắp đậy sao cho nhà sản xuất tiết kiệm nguyên 3 vật liệu nhất có giá trị là Hỏi giá trị gần với giá trị nào nhất dưới đây?
A. a11.677. B. a11.674. C. a11.676. D. a11.675.
Lời giải tham khảo
Chọn đáp án D
Ta có:
Để tiết kiệm nguyên liệu nhất thì diện tích toàn phần của
hình trụ phải là bé nhất
Trang 7d 2 2
2
2 2
tp xq
S S S
R l R
a l a
Thể tích của hình trụ là 3
10000 cm nên ta có:
2
2
10000
R
2
a a
Ta cần tìm giá trị nhỏ nhất của hàm số 20000 2
2
2
20000
a
Câu 12 Trong ngày trung thu, bố bạn Nam
đem về cho bạn Nam một chiếc bánh trung
thu. Nam rất vui vẻ vì điều đó, tuy nhiên để
kích thích tinh thần toán học của bạn Nam,
bố bạn Nam đưa ra một bài toán như sau: Giả sử chiếc bánh có hình trụ đứng, đày là hình tròn đường kính 12 cm , chiều cao 2 cm Bạn Nam phải cắt chiếc bánh thành 3 phần
bằng nhau, cách cắt phải tuân thủ quy tắc. Nam chỉ được cắt đúng hai nhát, mặt phẳng
2 nhát dao phải vuông góc với đáy và song song với nhau. Như vậy, theo cách cắt thì sẽ
có hai miếng giống nhau và một việc khác hình thù, 3 miếng có cùng chung thể tích. Hỏi khoảng cách giữa 2 mặt phẳng nhát cắt gần nhất với giá trị bao nhiêu ?
A. 3, 5 cm. B. 3 cm. C. 3, 2 cm. D. 3, 44 cm.
Lời giải tham khảo
Chọn đáp án C
Thực chất bài toàn là chai hình tròn thành 3 phần bằng nhau như hình vẽ:
Vì các miếng bánh có cũng chiều cao nên diện tích đáy của các miếng bánh phải bằng nhau và bằng 1
3 diện tích chiếc bánh ban đầu.
Trong hình vẽ thì ta có OAOB6 và
2
12 3
S S S
Trang 88D Bài toán vận dụng về khối nón – trụ – cầu
Sử dụng chức năng trên máy tính ta tìm được giá trị
2, 605325675
Khoảng cách 2 nhát dao là
2
A và B sao cho AB2và góc giữa AB và trục OO’ bằng 300.
Xét hai khẳng định:
I : Khoảng cách giữa O O’ và AB bằng 3
2
II : Thể tích của khối trụ là V 3
Mệnh đề nào sau đây là đúng?
Lời giải tham khảo
Chọn đáp án D
Kẻ đường sinh BC thì OO’ // ABC. Vì ABC vuông góc với
OAC nên kẻ OH AC thì OH ABC Vậy d OO AB , OH
ABC BC AB AC AB
OAC là tam giác đều, có cạnh bằng 1, nên 3 :
2
OH I đúng.
2
V R h nên II đúng.
theo bề rộng (hình vẽ) để được hình trụ không đáy. Ký hiệu V là thể tích của khối trụ
tạo ra. Mệnh đề nào sau đây đúng?
3 4
V a
3 16
V a
Lời giải tham khảo
Chọn đáp án C
Chu vi của đáy bằng 2a2R Ta tính được R a
. Chiều cao h4a , từ đó ta tính
được
3 4
V a
2a
30°
C H
R 1
2
O'
O
B
A
Trang 9Câu 15 Một người gò một tấm nhôm hình chử nhật có chiều dài 4 m và chiều rộng
2 m thành một cái thùng hình trụ đặt trên nền nhà để đựng lúa Nếu gò tấm nhôm theo
chiều dài (Trục đứng là chiều rộng) thì số lúa đựng được như thế nào so với tấm nhôm được gò theo chiều rộng (Trục đứng là chiều dài)?
Gò theo chiều rộng Gò theo chiều dài
Lời giải tham khảo Chọn đáp án C
Gọi R là bán kinh dường tròn đáy khi gò tấm nhôm theo chiều dài:
42 ,R ta được R 2 ,
2 1
.2
3
m
Gọi R ' là bán kinh dường tròn đáy khi gò tấm nhôm theo chiều rộng: ta có
R 1
Ta được
2 2
.4
3
m Vậy 1 1 2
2
cái hộp nhỏ xinh để bỏ kẹp tóc vào hộp đó tặng quà cho mẹ ngày 20 tháng 10. Anh Phương đã chỉ cho bé hai cách gấp hộp.
Cách thứ nhất: là bé cuốn tấm bìa thành một cái hộp hình trụ không có 2 đáy
có thể tích V1.
Cách thứ hai: là bé gập tấm bìa một hình hộp chữ nhật có thể tích V2 có các kích thước như hình vẽ. Hãy tìm tỉ số thể tích của 2 hộp để biết được gấp theo cách nào sẽ có thể tích lớn hơn.
2
4
V
V B. 1
2 4
V
V . C.
1 2
1 4
V
V . D.
1 2 4
V
V .
Lời giải tham khảo Chọn đáp án A
2 m
4 m
Trang 108D Bài toán vận dụng về khối nón – trụ – cầu
Do 2 khối có cùng chiều cao nên tỉ số thể tích sẽ tính theo tỉ số diện tích đáy của hai hình.
Để tính được diện tích hình tròn đáy của khối hộp hình trụ, ta phải đi tìm bán kính đáy. Theo giả thiết chu vi cho là 202 RR10
Diện tích đáy của hình hộp S2 5.525.
Khi đó 1
2
; 25
V
V
các viên bi đều tiếp xúc với đáy, viên bi nằm chính giữa tiếp xúc với 6 viên bi xung quanh và mỗi viên bi xung quanh đều tiếp xúc với các đường sinh của lọ hình trụ. Tính diện tích đáy của cái lọ hình trụ.
Lời giải tham khảo Chọn đáp án C
Theo giả thiết ta có bán kính của đường tròn đáy R3r
Diện tích đáy hình trụ: SR2 9r2.
8 cm với đáy cốc dày 1, 5 cm , thành xung quanh cốc dày 0, 2 cm Tính chiều cao của
chiếc cốc.
Lời giải tham khảo Chọn đáp án A
Thể tích đáy là V .16.1, 524cm3
Phần thủy tinh làm thành cốc là: 37, 26cm3 24cm3 13, 26cm3
Gọi chiều cao của thành cốc không kể đáy là x ta có
2
13, 26
8, 5
x
Vậy chiều cao của cốc là: 8, 5 1, 5 10cm
và độ dày của thành bi là 10 cm và đường kính của bi là 60 cm Tính lượng bê tông cần phải đổ của
bi đó là.
A 0,1 m 3. B. 0,18 m 3. C. 0,14 m 3. D. V m3.
Lời giải tham khảo
Lượng bê tông cần đổ là: h R( 2 r2).200 30 2 202.100000cm3 0,1m3
Câu 20 Một đội xây dựng cần hoàn thiện một hệ thống cột tròn của một cửa hàng kinh
doanh gồm 17 chiếc. Trước khi hoàn thiện mỗi chiếc cột là một khối bê tông cốt thép hình lặng tự luc giác đều có cạnh 14 cm; sau khi hoàn thiện (bằng cách trát thêm vữa tổng hợp vào xung quanh) mỗi cột là một khối trụ có đường kính đáy bằng 30 cm. Biết chiều cao của mỗi cột trước và sau khi hoàn thiện là 390 cm. Tính lượng vữa hỗn hợp cần dùng (tính theo đơn vị m3, làm tròn đến 1 chữ số thập phân sau dấu phẩy).
A. 1, 3 m 3 B. 2, 0 m 3 C. 1, 2 m 3 D. 1, 9 m 3
Trang 11Chọn đáp án A
Với cột bê tông hình lăng trụ: Đáy của mỗi cột là hình lục giác đều có diện tích bằng 6 tam giác đều cạnh 14 cm, mỗi tam giác có diện tích là 142 3 3
Với cột bê tông đã trái vữa hình trụ: Đáy của mỗi cột là hình tròn bán kính 15 cm nên
có diện tích là 152cm2
Số lượng vữa cần trát thêm vào tất cả 17 cột, mỗi cột cao 290 cm là:
2
4
cm m
Dạng 131 Bài toán vận dụng về khối cầu
Câu 21 Khi thiết kế vỏ lon sữa bò hình trụ các nhà thiết kế luôn đặt mục tiêu sao cho chi
phí làm vỏ lon là nhỏ nhất. Muốn thể tích khối trụ đó bằng V mà diện tích toàn phần của hình trụ nhỏ nhất thì bán kính R của đường tròn đáy khối trụ bằng bao nhiêu?
2
V
2
V
Lời giải tham khảo Chọn đáp án A
h
R
tp 2 2 2 2V 2 2
R
2
x . Ta có f x đạt Min khi 3
2
x
khối cầu ngoại tiếp hình lăng trụ.
A.
3
54
V B.
3
54
V C.
3
54
V D.
3
18
V
Lời giải tham khảo Chọn đáp án A
Ta có
2 2
21
3 3
V R
và đường trung tuyến AM của tam giác ABC bằng 7
2
a
. Gọi S là mặt cầu ngoại tiếp hình chóp S ABC . Tính thể tích V của khối cầu tạo bởi mặt cầu S
Lời giải tham khảo Chọn đáp án A
Trang 128D Bài toán vận dụng về khối nón – trụ – cầu
Gọi r là bán kính đường tròn ngoại tiếp tam giác ABC ta có: . .
4
ABC
BA AC BC
Gọi R là bán kính của mặt cầu ngoại tiếp hình chóp SABC ta có:
2
SA
Thể tích khối cầu: V 6.a3.
là diện tích của mặt cầu ngoại tiếp hình hộp chữ nhật đó. Tính giá trị nhỏ nhất của tỷ số 2
1
S
S .
3
4
Lời giải tham khảo Chọn đáp án C
Hướng dẫn: Gọi các kích thước của hình hộp chữ nhất là , , a b c Bán kính của mặt cầu
ngoại tiếp hình hộp chữ nhật là
2
a b c
S ab bc ca S a b c Ta có 2
1 2
S S
.
Vậy giá trị nhỏ nhất của 2
1
S
S bằng 2
………