Mục tiêu cần đạt: Giúp h/sinh: - Hiểu thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản.. Bài mới: Giới thiệu: Khi trình bày nội dung một văn bản, muốn tránh được việc trình bày lạc đ
Trang 1Tuần: 1
Tiết: 4 TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN
BẢN
I/ Mục tiêu cần đạt:
Giúp h/sinh:
- Hiểu thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản.
- Xác định được chủ đề của văn bản.
II/ Chuẩn bị:
Giáo viên: giáo án, SGK, SGV, STK, bảng phụ.
Học sinh: SGK, STK, học bài, làm bài tập.
III/ Các bước lên lớp:
1 Ổn định lớp: (1’)
2 Kiểm tra bài cũ: (4’)
H: Phạm vi nghĩa của từ ngữ có cấp độ khái quát như thế nào?
Cho ví dụ minh hoạ.
- Làm bài tập số 5 - SGK, trang 11.
3 Bài mới:
Giới thiệu: Khi trình bày nội dung một văn bản, muốn tránh được việc trình
bày lạc đề, không phục vụ tốt cho mục đích của bài văn, ta cần biết về chủ đề
của văn bản và tính thống nhất của nó qua tiết học hôm nay.
giáo viên
Hoạt động của học sinh
Yêu cầu h/s xem lại văn bản
“Tôi đi học” của Thanh Tịnh, trang 5
H: Tác giả nhớ lại kỷ niệm sâu sắc nào trong thời thơ ấu?
H: Sự hồi tưởng ấy gợi lên cảm giác gì trong lòng tác giả?
=> Đó chính là chủ đề của
văn bản Tôi đi học.
-> xem lại văn bản
-> kỷ niệm buổi đi học đầu tiên trong đời
-> cảm giác bâng khuâng, xao xuyến không thể nào quên
Trang 2I Chủ đề của văn
bản:
Chủ đề là đối tượng và
vấn đề chính mà văn
bản biểu đạt
Vd: Chủ đề của văn
bản “Tiếng gà trưa”
-Xuân Quỳnh
II Tính thống nhất về
chủ đề của văn bản:
- Văn bản có tính thống
nhất về chủ đề khi chỉ
biểu đạt chủ đề đã xác
định, không xa rời hay
lạc sang chủ đề khác
- Để viết/hiểu một văn
bản cần xác định chủ
đề được thể hiện ở
nhan đề, đề mục, trong
quan hệ giữa các phần
của văn bản và các từ
ngữ then chốt thường
lập đi lặp lại
H: Nêu chủ đề của văn bản
“Tôi đi học?
=> Chủ đề là đối tượng, vấn
đề chính (chủ yếu) được tác giả đặt ra trong văn bản
H: Nêu chủ đề của bài thơ Tiếng gà trưa - Xuân Quỳnh
-> Chuyển ý sang mục II
H: Căn cứ nào cho em biết văn bản “Tôi đi học” nói lên
kỷ niệm của tác giả về buổi tựu trường đầu tiên?
Gọi 1 h/s đọc rõ ràng, biểu cảm 1 đoạn trích do Gv chuẩn
bị Đoạn văn: “Sáng hôm ấy quang cảnh trường tôi khác hẳn đi Mới chỉ 6 giờ mà đoạn trường trước cổng trường nhộn nhịp lạ với bao nhiêu là sắc áo Mỗi người một vẻ tất bật khác nhau Nhóm này thì vác cột tre, nhóm nọ mang leng, cờ, dây, lại có kẻ lủ khủ những nồi, những chảo và cả thùng nước đá nữa Những hình ảnh thoăn thoắt đi về cùng tiếng nói cười tíu tít làm rộn hẳn một quãng đường, nơi
mà mọi ngày giờ này hãy còn lưa thưa bóng học trò”
H: Nếu đoạn văn này có mặt
-> kỷ niệm sâu sắc về buổi tựu trường đầu tiên
-> tình yêu quê hương
và gia đình dạt dào trong tâm hồn người lính trẻ trên đường hành quân trong thời đánh Mỹ -> cơ sở: tựa bài, các từ ngữ, câu văn nói đến việc đi học được lập lại nhiều lần
-> h/s khác nghe
-> h/s lí giải cách lựa
Trang 3III Luyện tập:
1 Bài tập 1: Văn bản
“Rừng cọ quê tôi”
a Thứ tự trình bày:
- Miêu tả dáng cọ, sự
gắn bọ giữa rừng cọ
với nhau, sự gắn bó
của cọ với tuổi thơ của
tác giả, công dụng của
cọ, tình cảm của người
sông Thao với rừng
cọ.- Trình tự trên khó
thay đổi vì các phần
được sắp xếp hợp lý,
thể hiện ý rành mạch
liên tục
b Chủ đề văn bản:
Vẻ đẹp và ý nghĩa của
rừng cọ quê tôi
c Các từ ngữ được lập
lại nhiều lần:
rừng cọ, lá cọ, dáng
cọ, sự gắn bó của cọ
đối với nhân vật tôi,
công dụng của cọ
sau đoạn “Hằng năm tựu trường” của văn bản Tôi đi học thì được không? Tại sao?
-> chốt ý: lạc đề
Chia h/s ra làm 2 nhóm, thời gian 5’, thi đua tìm từ với yêu cầu sau:
H: Tìm những từ ngữ chứng
tỏ tâm trạng hồi hộp, cảm giác
bỡ ngỡ của nhân vật “tôi”
trong buổi tựu trường
=> h/s có thể tìm không hết trong khoảng thời gian trên,
Gv định hướng tiếp cho các em
H: Khi nào văn bản có tính thống nhất về chủ đề?
H: Chủ đề được thể hiện như thế nào trong văn bản?
Gọi h/s đọc yêu cầu B/tập 1,2,3
Gv chia lớp ra 4 nhóm, chia nhiệm vụ:
Bt1: nhóm 1 câu a
nhóm 2 câu b, c
Bt2: nhóm 3
Bt3: nhóm 4
thời gian: 5’
Gv hướng dẫn h/s làm bài tập căn cứ trên kết quả hoạt động của từng nhóm
chọn của mình
-> hôm nay tôi đi học, lòng tôi lại náo nức, hằng năm cứ vào , rụt
rè, trang trọng, đứng đắn, tưng bừng rộn rã, thấy lạ, thay đổi, thèm, non nớt, ngây thơ, lo sợ vẩn vơ, oai nghiêm, ngập ngừng, nức nở -> khi các nội dung tập trung thể hiện vấn đề chính
-> tựa bài, đề mục, từ ngữ then chốt
-> nêu yêu cầu của bài tập l
Hoạt động nhóm theo yêu cầu
Cử đại diện trình bày kết quả
-> h/s khác nhóm nhận xét bài làm của bạn
Trang 42 Bài tập 2:
Bỏ ý b & d vì xa chủ
đề, làm cho văn bản
không đảm bảo tính
thống nhất
3 Bài tập 3:
Bỏ ý c & g vì lạc đề
4 Củng cố: 3’
H: Khi nào văn bản có tính thống nhất về chủ đề?
5 Dặn dò: 1’
- Học bài.
- Xem trước văn bản: “Trong lòng mẹ”.